keeda — Macnaha & Turjumaada

Kan iyadu leedahay.

waa la naqliyay ✓

keeda¹: mu.lh.l (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig, oo tilmaamaya wax isagu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dhaddig) ay leedahay. Tus.”keedu wuxuu ka muuqdaa halkaas”.

waa la naqliyay ✓

1

keeda¹: mu.lh.l (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig, oo tilmaamaya wax isagu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dhaddig) ay leedahay. Tusaale: Keedu wuxuu ka muuqdaa halkaas.

2

keeda²: (-keeda) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax isagu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. la-mid: keed.

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) lahaansho oo dhedig oo tilmaamaya wax qofka saddexaad ee kelida ah ee dhedig ay leedahay. Wa: kuweeda.

2

keeda: (dibkabe) lahaansho oo tilmaamaya wax qofka saddexaad ee kelida ah ee dhedig ay leedahay. Dh: keed.

waa la naqliyay ✓

1

de: her With masculine nouns

2

lx: -keeda

3

ps: pro-det-3f

4

xe: the birds color

5

xv: -eeda, -geeda, -heeda

6

key: -keeda

waa la naqliyay ✓

(suffix) her (heer); the possessive form of she used only for feminine singular nouns ending -ka: ~ keed. Ex: ninkeeda: her husband

waa la naqliyay ✓

1

de: her

2

lx: -eeda

3

ps: pro-det-3f

4

xe: her name

5

xv: =-keeda

6

key: -eeda

waa la naqliyay ✓

Tan iyadu ay leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

teeda¹: mu.lh.dh (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig ah oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: “Weyddii halka ay teeda uga tagtay”.

2

teeda²: (-teeda) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: “Gacanteeda ayay ku qortay warqaddan”. la-mid: teed³.

waa la naqliyay ✓

1

teeda¹: mu.lh.dh (kuweeda, w) Magacuyaal lahaansho oo dhaddig ah oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: Weyddii halka ay teeda uga tagtay.

2

teeda²: (-teeda) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax iyadu (qofka saddexaad ee kelida ah ee dheddig) ay leedahay. eeg keeda. Tusaale: Gacanteeda ayay ku qortay warqaddan. la-mid: teed.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) lahaansho oo muujinaya tan iyadu ay leedahay. Li: tiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(Atoor-ka)

2

Sagaarada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

1

(Curra-ha)

2

Dummadda keeda lab; (ama curri).

waa la naqliyay ✓

1

(Dawac-a)

2

Dawacada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

1

(Diiq-a)

2

Doorada keeda lab; diyaad lab; diig.

waa la naqliyay ✓

1

(Goray-ga)

2

Goroyada keeda lab; haldhaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Haldhaa-ga)

2

Goroyada keeda lab; goray.

waa la naqliyay ✓

1

(Halyey-ga)

2

1. Uubatada (yeyda) keeda lab.

3

2. Geesi; wabar.

waa la naqliyay ✓

1

(Liig-ga)

2

Garannuugta keeda lab.

waa la naqliyay ✓

1

(Miski-ga)

2

Dhacaan aad u udgoon oo deero yaryar oo Aasiya ku nool laga helo: kolay yar oo deeradaas keeda labi uurka ku lee yahay (haragga hoostiisa) buu ku samaysmaa Waa la ganacsadaa oo cadarro badan oo qaali ah, buu sal u yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Sagandaaq-a)

2

Ugaarta keeda lab oo inta tabar yareeya oo raxanta ka taga gooniddaaq noqda.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiid-ka)

2

1. Shinbir xidinxiitada u eg, kana weyn.

3

2. Xidiinxiitada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh.t.j Tirada jagaale, keeda u dhigma afarta. la-mid: afraad.

waa la naqliyay ✓

1

cawl¹: m.l 1. Midab casaan xigeen ah. 2. Cawsha keeda lab.

2

cawl²: m.dh 1. Ugaarta waaweyn jaad ka mid ah, leh midab casaan xigeen ah, geesa dhaadheer iyo daba gaaban oo bogga ka cad; cawlo. 2. Cawl dhaddig ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) Dawacada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) Deerada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-aayo, m.dh) Gorayada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Uubatada keeda lab. 2. Geesi, wabar.

waa la naqliyay ✓

1

hil¹: m.l (-lal, m.l) 1. Boqol siib oo caw ah oo isku xiran. 2. Meel jiq ah oo webiga jiinkiisa ah. 3. Suuman ama xargo lagu xiro weelasha. 4. In culays ah oo nafley mar qaadi karto (h.kiisa, h.keeda). 5. Jawaan, derin iyo wixi lamida oo dhowraarin looga dhigo qarbadka la dhaansado.

2

hil²: f.g/mg1 (-ilay, -ishay) 1. (f.g) Weel xarig, suun iyo wixi lamida afka kaga dhuujin. 2. (f. g) Wax dhowraarin u yeelid. 3. (f.mg) Ku h.: gaadiid wax uu qaadi karo saarid.

waa la naqliyay ✓

m.l H.kiisa, h.keeda. la-mid: horraanti.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.) 1. Dawacada keeda dheddigga ah. 2. Shimbir yar oo ganfuur cas oo geela garbaha ka cunta; jirri.

waa la naqliyay ✓

mu.lh.w eeg keeda¹ / teeda¹.

waa la naqliyay ✓

mu.lh.w eeg keeda¹: / teeda¹.

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) lahaansho; keeda; teeda,

waa la naqliyay ✓

1

de: her

2

lx: -deeda

3

ps: pro-det-3f

4

xe: the girls beauty

5

xv: =-teeda

6

key: -deeda

waa la naqliyay ✓

1

de: her

2

lx: -geeda

3

ps: pro-det-3f

4

xe: her dog

5

xv: =-keeda

6

key: -geeda

waa la naqliyay ✓

1

de: her

2

lx: -heeda

3

ps: pro-det-3f

4

see: =-keeda

5

key: -heeda

waa la naqliyay ✓

1

de: her With feminine nouns

2

lx: -teeda

3

ps: pro-det-3f

4

xe: her things

5

xv: -deeda, -dheeda, -sheeda

6

key: -teeda

waa la naqliyay ✓

1

beedal¹: m.l la-mid: beeddal¹.

2

beedal²: f.mg1 (-alay, -ashay) la-mid: beeddal².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) is bihinbihinta iyo isku looxlooxidda ay samayso neef dhedig oo oofanayaa. Dh: oofad, lugadeg.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) la-mid: caydan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) baahi weyn wax u qaba; caydan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadhuudh iyo wax la mid ah, mooye iyo tib ku tun oo buushibixi.

2

feedag -ga: (magac, lab, keli) hadhuudh ishii ka saarid oo mar labaad mooye intii lagu shubay, biyo yarna lagu daro dabadeed la buushibbixiyey.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shafka iyo labada naas.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeedal-ka)

2

Suun adag oo dabo la qabto leh, oo fardaha orod lagaga keeno; nadi.

waa la naqliyay ✓

1

jeedal¹: m.l (-llo, m.dh) Suun adag oo dabo la qabsado leh oo fardaha iyo wixi lamida lala dhaco si ay orodka u badiyaan; nadi. la-mid: jeydal.

2

jeedal²: m.l (baayoloji) Shaabuug qaab dherer yar leh ilaa 150 maykaroon/m. oo laga helo oogaada unugyada qaarkood, gaar ahan unugyada taranka ee socda. Tusaale ahaan isbeermatosowa, bakteeriya iyo qaar ka mid ah borotosowa.

3

jeedal³: f.g1 (-alay, -ashay) Jeedal wax la dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

jeedal¹: m.l (-llo, m.dh) Suun adag oo dabo la qabsado leh oo fardaha iyo wixi lamida lala dhaco si ay orodka u badiyaan; nadi. la-mid: jeydal.

2

jeedal²: m.l (baay.) Shaabuug qaab dherer yar leh ilaa 150 maykaroon/m. oo laga helo oogaada unugyada qaarkood, gaar ahan unugyada taranka ee socda. Tusaale ahaan isbeermatosowa, bakteeriya iyo qaar ka mid ah borotosowa. m.f.dh, jeedalid.

waa la naqliyay ✓

m. n. whip, lash

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) lash (laash); whip (wip) ~ shaabuug

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shaabuug la dhac. Jeedal faraska ha ordee. Dh: shaabuugee.

2

jeedal -ka: (magac, lab, keli) suun adag oo dabo la qabto leh oo fardaha la la dhaco si ay aad ugu ordaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: karbaash, nadi, shaabuug

2

de: whip, lash

3

lx: jeedal

4

nt: jeedal (jeedlay) [v1=tr]

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: jeedal

waa la naqliyay ✓

m.l Neefka birta la baxsada ee habeen ama maalin kaddib la arko isagoo dhintay, dabadeed la qasho oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

Waxa ama kan innagu aynnu lee nahay.

waa la naqliyay ✓

keenna¹: mu.lh.l (kuweenna, w) Magacuyaal lahaansho oo lab oo tilmaamaya wax innagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayo ay ku jiraan) aynu leennahay. Tusaale: “Gurigiisa keenna ayaa ka dhow”.

waa la naqliyay ✓

1

keenna¹: mu.lh.l (kuweenna, w) Magacuyaal lahaansho oo lab oo tilmaamaya wax innagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayo ay ku jiraan) aynu leennahay. Tusaale: Gurigiisa keenna ayaa ka dhow.

2

keenna²: (-keenna) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax innagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayo ay ku jiraan) aynu leennahay. Tusaale: Aan aadno gurigeenna. la-mid: keen³.

3

keen³: (-keen) dk.lh.l la-mid: keenna².

waa la naqliyay ✓

(pronoun) ours (awaris)

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Kenya

waa la naqliyay ✓

(n) Kenya; Nairobi is the capital and the largest city ~ kiinya

waa la naqliyay ✓

1

a: Keeniya ~ Kiinya

2

de: Kenya

3

lx: Keenya

4

pd: (-da)

5

ps: n0-loc-f

6

key: Keenya

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) kuma, kee, ayo. Keerma ayaa qaaday alaabtaydii halkan taallay.

waa la naqliyay ✓

1

Meeday?

2

(iyada) Xaggee bay jirtaa?

waa la naqliyay ✓

e.we.dh eeg mee.

waa la naqliyay ✓

loc. question word, [feminine] where is she / it [fem.]?

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) where is she? Ex: meeday walaashay? where is my sister?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) ereysu'aaleed oo u dhigma aaway, halkee ayuu jiraa. meeday ma haye meeday. way i maanqaadaye meeday. Dh: aaway, meeyey.

waa la naqliyay ✓

1

de: where is she / it [fem]?

2

lx: meeday

3

pd: (meedey)

4

ps: qw-loc-f

5

key: meeday

waa la naqliyay ✓

(adj), the possessive form of she with the masculine nouns ending in a definite article—ga: her (heer). Ex: gaarigeeda; her car

waa la naqliyay ✓

: in the first place; by the way; any way

waa la naqliyay ✓

1

de: in the first place; by the way; any way

2

lx: aadkeeda

3

ps: expr

4

syn: horta, sideeda

5

key: aadkeeda

waa la naqliyay ✓

Kadeed la baday; la kadeedey; dhibban; jirraban; xadan.

waa la naqliyay ✓

1

kadeedan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Wax la kadeeday noqosho.

2

kadeedan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la kadeeday ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

kadeedan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Wax la kadeeday noqosho. m.f.dh, kadeedmid.

2

kadeedan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la kadeeday ahaansho. m.f.dh, kadeednaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] exploited, troubled, in difficulty; tormented, oppressed ~ repressed

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhib badan la kulan. Dh: dhibtood. Li: liibaan.

2

kadeedan: (tilmaame) mid dhibaato qaba. Dh: caddiban, imtixaanan, dhibban, saxariirsan, ibtilaysan.

waa la naqliyay ✓

1

a: kadeedsan

2

de: exploited, troubled, in difficulty; tormented, oppressed ~ repressed

3

lx: kadeedan

4

pd: (kadeednaa)

5

ps: adj-der

6

key: kadeedan

waa la naqliyay ✓

1

Eed — (Eed-da)

2

1. Xaal; arrin; xaajo; gar.

3

2. Gaboodfal; gef; denbi.

4

-eed

5

Waxay ka dabadhacdaa magaacyada qaarkood, ulajeeddo lahaaneedna u yeeshaa; (alaabo carruur-eed; askar Soomaaliy-eed).

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

eed¹: m.dh (-do, m.l) 1. Denbi cid uusan ku caddayn lagu soo oogey. 2. Gef; denbi.

2

eed²: f.g1 (-day, -dday) Fal, arrin iyo wixi lamida samayntooda natiijo xun kala kulmid. m.f.dh, eedid.

waa la naqliyay ✓

1

v. blame, accuse; repent, regret, lament

2

eed [feminine] n. accusation, blame; reason, cause; fault, guilt

waa la naqliyay ✓

-da: (n) allegation (ala-geey-shin); blame (baleeym); fault, guilt

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qalad ad horay u gashay cidhibtiisa xambaaro oo ka qoomammee ama ku guuldarrayso. Dh: aalo.

2

eed: dabakar magacyada xagga danbe kaga darsama kolka cid loo aanaynayo ama loo tiirinayo Arrin dawladeed iyo indho qudhaanjeed, midna lama arko.

3

eed -da: (magac, dhedig, keli) cambaarayn gef iyo denbi xanbaarsan. Gaboobe Senge wuxu yidhi 'Eed geel laga wadaan waayay!' Dh: gaboodfal, denbi, canbaarayn, gef. Wa: eedo.

4

eed -da: (magac, dhedig, keli) xaal iyo arrin loo fadhiyo; xaajo iyo gar la naqayo.

waa la naqliyay ✓

1

Kee?

2

Kuma? Iyama? Ayo? Yaa?

waa la naqliyay ✓

kee¹: mu.we.l kuwee, w Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “ Waa kee midka aaday xafiiska?.”

waa la naqliyay ✓

1

kee¹: mu.we.l (kuwee, w) Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Waa kee midka aaday xafiiska?

2

kee²: (-kee) dk.we.l Dibkabe weyddiimeed oo lab, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Wiilkee baa kula hadlay?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) which (wif); who (huu); used only for masculine singular nouns ~kuma

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Dh: kuwee.

2

kee: (dibkabe) weyddiimeed oo lab, oo wax ama qof lagu hubsado. Qalinkee la ii soo iibshay?

waa la naqliyay ✓

(suffix) [-al] of, relating to, or characterized by: Ex: goboleed; regional

waa la naqliyay ✓

m.l.u Ukun.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Ukun.

waa la naqliyay ✓

m. n. egg (of chicken)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) walax dusha qolof kaga dahaadhantahay hoostana nololi kaga jirto, ugxanta aan dillaacin digaagadda iyo waxii la mid ah. Dh: ukun, unfax, naalo.

2

beed-da: (magac, dhedig, keli) eeg bayd.

waa la naqliyay ✓

1

bw: ukun, unfax

2

de: egg (of chicken)

3

lx: beed

4

pd: (-ka Pl: beedad (ka))

5

ps: n4-m-enum, n2-m

6

syn: ugax;

7

key: beed

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: cayd.

waa la naqliyay ✓

/dhiidh/ (n) 1. fal (camal) e.g. a good deed (n) 2. warqada lahaanshaha dhul ama dhismo (subbar-loogo).

waa la naqliyay ✓

n., (action) falniin, -ki, or -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Cagna;

2

(E) Bitch

3

(S) Eyda (S. g.: Eida)

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul sare oo fidsan.

waa la naqliyay ✓

/fiidh/ (v) 1. quudin, raashin-siin (v) 2. siin, gaarsiin (n) 3. quud, cunto.

waa la naqliyay ✓

n., (food) soor, -ti, sabbar, -ki, sooryo, -adi, masruuf or musruuf, -ki; v.tr., soor, sabbar, sabbaro; feed the cattle, daaqgee, daji; feed your family, masruuf; v.i., he lives on fruits, midho buu ku noolyahay; he lives like a Somali, sida dadka Soomaaliyeed buu u cunaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Geed-ka)

2

1. Wax nool oo dhulka ka soo baxa oo yeesha xididdo dhulka ku xabaalan, sal (gun, jirrid), dhex, laamo, caleemo, miro, ubax, qodxo, kd.

3

2. Wixii laabta ku soo dhaca oo dhan, ifyaal iyo uuryaal mid kasta ha ahaadee, haddii dadka iyo nafleyda kale laga reebo; wax.

4

3. (koox: geedo) waxyaalaha cunnada lagu daro oo udgoonka iyo dhadhanka wanaagsan u yeela; dhir.

waa la naqliyay ✓