Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Kaxayn-ta)

2

Wax nool oo socona haya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn ee gadaal laga wado.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kaxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax nool oo soconaaya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn, balse ee gadaal laga socdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kabayn-ta)

2

1. Kab la dhicid, ku dhufasho.

3

2. Kab ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kabee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, kab la dhicid oo ku garaacid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaatayn. Dh: dhibid, shiddayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Roobka ugu horreeya ee dayrta da'a.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere weel lagu qiyaasayo aad u buuxin illaa uu hareeraha ka daadanayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Waxayn-ta)

2

Samayn; falid; yeelid; qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) samayn oo wax la garnayo ka dhigid. Dh: samayn; yeelid, qabasho, waxays.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroorin-ta)

2

1. Biyo la doonid; ceel u kaxayn.

3

2. Hoos u dhigid, u dejin, ku fogeyn.

4

3. Qof hurda riyo wax ku tusid.

waa la naqliyay ✓

1

(Carraabin-ta)

2

1. Galab, wax meel u kaxayn, meel u dirid.

3

2. (marti) inay hoyato u diidid oo iska gudbin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dareerin-ta)

2

1. (xoolo, biyo, kd.) meel ka kaxayn oo meel kale u dhaqaajin.

3

2. (hilib) daliigo dheerdheer ka dhigid.

4

3. (hadal, akhris) tixid; matin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaamin-ta)

2

1. Dhaan kaxayn.

3

2. Afka ka joojin; buuxin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheelmid-da)

2

(xoolo, kd.) habeen kaxayn; guuraysiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Doojin-ta)

2

1. (xoolo, kd.) meel doogatey ama kolkaasba roob hayo, degdeg ugu kaxayn oo u gaarsiin; doogdhaw.

3

2. (wadaan, kd.) Biyo ka buuxin; jilayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Fulin-ta)

2

1. (xoolo) meesha ay u soo arooreen oo biyaha ka cabbeen ka kaxayn, ka wadid.

3

2. (arrin) meel marin; dhab ka dhigid; dhaqan gelin.

waa la naqliyay ✓

1

(Gelbin-ta)

2

(aroos, kd.) kaxayn; guriggeyn; wadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Hayaamin-ta)

2

Meel fog oo abaari ka sokayso xoolo u kaxayn; kaynaanin.

waa la naqliyay ✓

1

(Shuushin-ta)

2

Xoolo gaabinaya aayar kaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Wadid-da)

2

1. Wax nool (dad, xoolo) ama aan noolayn (markab, doon, baabuur, ...) meel ka kaxayn oo meel kale u kaxayn.

3

2. (°) wed u noqosho; dilid; melgid; (ama wedid).

waa la naqliyay ✓

1

(Xergeyn-ta)

2

Xoolo meesha lagu xerrinayo geyn, u kaxayn, ku hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Xugid-da)

2

Xoolo isku duuban, si degdeg ah, u kaxayn, u eryid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xuubin-ta)

2

1. Murxin; diirid.

3

2. Degdeg wax u kaxayn; xugid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) 1. Xoolo oomman meel biyo leh u kaxayn. 2. Hoos u dhigid. 3. Qof hurda riyo wax ku tusid; qof seexin. 4. Wax wax kale ku libdhin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof madax furasho laga rabo xoog ku kaxayn; afduubid. 2. Gabar guur laga rabo xoog ku kaxayn si loo soo mehersado; dhicid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax galab meel u kaxayn. 2. Marti is dhaafin.

waa la naqliyay ✓

1

duub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maro yar oo si gaar ah madaxa loogu xirto. 2. D. ah: xirmo tubaako, dhis, gaarso iyo wixi lamida ah.

2

duub²: f.g1 (-bay, -btay) Xoolo si loo kaxeeya meel isugu keenid.

3

duub³: f.g/mg1 (-bay,-btay) 1. (f.g) Dermo, maro, xarig iyo wixi lamida dhowr jeer isku-dulwareejin. 2. (f.g) Nabar gaarso ku marid. 3. Cid boqrid. 4. Cajalad, hadal, hees, iyo wixi lamida ku sajalid. 5. (f.g) Xoolo si ay u dheereeyaan u kaxayn. 6. (f.g) Xoolo jihaday u socdeen ka leexin. 7. (f.mg) Isk u d.: qof ku dhegid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Xoolo, dad iyo wixi lamida waqti galab ah hoy u kaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

qafaal¹: m.l 1. Si xoog ah oo cid loo kaxeeyo si dano laga lahaa loogu fushado. 2. Meel dhir lahayd oo la baneeyo si beer looga dhigto.

2

qafaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Cid xoog ku kaxayn si dan laga lahaa loogu fusho. 2. Meel dhir ka bannayn si beer looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kolka xanuun la dareemo, ereyga 'aax' ku celcelin.

waa la naqliyay ✓

1

(Kadlayn-ta)

2

(fardo) kadle orod.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kadlee. la-mid: kadlays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) orad aan xawaare ahayn oo afarta addin la is weydaariyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Karmayn-ta)

2

(dayax) meel labo xiddigood u dhexaysa oo aan midna u bursanayn, fariisasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg karmee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dayax, meel labo xiddigood u dhexaysa oo aan dhinac u badnayn fariisasho. Dh: fariisasho, karmo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kasbee.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaxaysi-ga)

2

Kaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: kaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg kaxaysad.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax soconaya oo meel joogey wadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax soconaya oo meel joogey wadasho. m.f.dh, kaxaysasho.

waa la naqliyay ✓

v. lead, take along; drive a herd for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) wax nool ama gaadiid wado. kaxee: (fal) hore u wad oo dabada kaga dhac.

waa la naqliyay ✓

1

bw: kaxeyso

2

de: lead, take along; drive a herd for oneself

3

lx: kaxayso

4

nt: kaxaysad (ka) [vn-m], kaxaysasho (/da) [vn-f], kaxaysi (ga) [vn-m]

5

pd: (kaxaystay)

6

ps: v3b=

7

key: kaxayso

waa la naqliyay ✓

conduire un véhicule.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Dariiqadda dhul looga dhigo mid kayn leh iyada oo aan meeshaasi hore u lahayn dhir.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Dariiqadda dhul looga dhigo mid kayn leh iyada oo aan meeshaasi hore u lahayn dhir.

waa la naqliyay ✓

vl. n. afforestation

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) afforestation (afoores teey shen); plantation (palaan teeysheri) ~ dhirayn

waa la naqliyay ✓

1

de: afforestation

2

lx: kaymayn

3

pd: (-ta)

4

ps: vn1-f

5

key: kaymayn

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kooxee. la-mid: kooxays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of making of groups; grouping (guruuping) ~ kooxo u samayn

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kooxo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron., neg. why they ... not?

waa la naqliyay ✓

1

de: why they ... not? = maxay + aan

2

lx: maxayan

3

ps: qw + vpro + neg

4

key: maxayan

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... we? [incl.]

waa la naqliyay ✓

(question word) what ... we... Ex: maxaynu aragnay?; what have we seen?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... we? [incl] = maxaa + baynu

2

lx: maxaynu

3

pd: (maxeynu)

4

ps: qw + vpro

5

key: maxaynu

waa la naqliyay ✓

1

(Qaaxayn-ta)

2

Nabar qaaxada u dhaca gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qaaxee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar qaaxada u dhaca gaadhsiin. Carruurta qaaxaynta ka daa. Dh: oofayn, qaaxays.

2

qaaxayn -ta: (magac, dhedig, keli) god hoos u qodid oo gun ballaadhan u yeelid. Qaaxaynta boholuhu waa muhiin dhulka adag. Dh: qaaxays.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaxwayn-ta)

2

Qaxwe cabbid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qaxwee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qaxwe bun ama shaah ah cabid; xawso fuudid. Qaxwaynta ha ku raagina. Dh: xawsayn, shaahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Raaxayn-ta)

2

(u raaxayn) raaxo siin, u yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg raaxee. la-mid: raaxo (2).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) cid kale raaxo u suurtagelin.

waa la naqliyay ✓

1

(Waaxayn-ta)

2

Waax waax u kala dhigdhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg waaxee. la-mid: waaxyayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waaxwaax u kala dhigdhigid. Neefku waaxayn ayuu innagu gaadhayaa.

waa la naqliyay ✓

conj. and what she ... / they ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and what she ... / they ... [CLEFT FOCUS]

2

initial: w

3

lx: waxayna

4

ps: focus + conj

5

key: waxayna

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what we [inclusive.] ...

waa la naqliyay ✓

1

de: what we [inclusive] ... [CLEFT FOCUS] = waxa + aynu

2

initial: w

3

lx: waxaynu

4

ps: focus + vpro

5

key: waxaynu

waa la naqliyay ✓

1

(Axan-ka)

2

Xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; fiddow.

waa la naqliyay ✓

1

axan¹: m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

2

axan²: f.g1 (-xmay, -xantay; -xmi) Xoolo la qalo ama cunto kale cid markaa dhimatay raacin.

waa la naqliyay ✓

m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

waa la naqliyay ✓

m. n. funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) funeral feast; religious feast commemorating deceased person

waa la naqliyay ✓

1

magta dhagarta lagu baxsho, shan iyo toban halaad oo gaar u tilmaaman oo loo geeyo xigtada qofka lagu dhagaroobay.

2

axan-ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; xoolaha qof geeriyooday aaskiisa lagu dul cuno. Dh: fidde, fiddow, xabaalqod.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fidde

2

de: funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

3

lx: axan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: axan

waa la naqliyay ✓

1

(Kaan-ka)

2

1. (kala kaan) Jaad; cayn; midab.

3

2. Daloollada ku kala yaal doonnida miilkeeda danbe iyo madaxa shukaanta.

4

-kaan (-ka + kan) Kan; kuwaan; (sida: faraskaan; wiilkaan).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (u) Daloola ku yaal doonida miilkeeda dambe iyo madaxa shukaanta. 2. Kala k.: wax kala duwan.

waa la naqliyay ✓

m. n. type, kind

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) shay ka gooni ah meesha uu yaallo, ama uu joogo ama uu ku jiro. Labada kabood waa kala kaan.

waa la naqliyay ✓

1

kaay¹: m.dh Meel wax lagu qariyo.

2

kaay²: f.g1 (-kaayay, -kaayday; -kaayi) Wax qarin. la-mid: kay³.

waa la naqliyay ✓

1

kaay¹: m.dh Meel wax lagu qariyo.

2

kaay²: f.g1 (-kaayay, -kaayday; -kaayi) Wax qarin.

waa la naqliyay ✓

v. hide, conceal

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, caawi oo u gargaar; qof xilli adag ku jira, wax taaro. Dh: kaal, gargaar, taageer.

2

kaay-da: (magac, dhedig, keli) meel wax lagu qariyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide, conceal

2

lx: kaay

3

pd: (kaayey)

4

ps: v1=

5

key: kaay

waa la naqliyay ✓

1

(Kayn-ta)

2

Meel dhir badan; hawd; jiq: toon.

waa la naqliyay ✓

1

kayn¹: m.dh (-ymo, m.l) 1. Nasiibdarro, ayaandarro, cawaxumo. 2. (-ymo, m.l) Meel dhir badan; hawd; jiq; toon.

2

kayn²: m.dh (-ymo, m.l) (juqraafi) Eray lagu magacaabo dhul aan beernayn oo ay ka baxaan hoosbaxayaal isku cufan; mararka gaarkood waxaa loo adeegsadaa, iyadoo waxa la isku qanciyaa yaryihiin , inay yihiin kaymaha mansuunta nooc ahaantooda.

waa la naqliyay ✓

1

kayn¹: m.dh (-ymo, m.l) 1. Nasiibdarro, ayaandarro, cawaxumo. 2. (-ymo, m.l) Meel dhir badan; hawd; jiq; toon.

2

kayn²: m.dh (-ymo, m.l) (juqraafi) Erey lagu magacaabo dhul aan beernayn oo ay ka baxaan hoosbaxayaal isku cufan; mararka gaarkood waxaa loo adeegsadaa, iyadoo waxa la isku qanciyaa yaryihiin , inay yihiin kaymaha mansuunta nooc ahaantooda.

waa la naqliyay ✓

Woods, Jungle, Forest

waa la naqliyay ✓

f. n. bush; forest, thicket

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) forest (foorast); forestland (foorastlandh); bush (bush) ~ jiq, duur

waa la naqliyay ✓