karatay

nickname-m boiler, steamer; lit: very a temperamental or hot-tempered person

-ta: (magac, dhedig, keli) karaamo u yeelid oo xurmayn.

m.l (-rro, m.dh) (jooloji) Dalool wareegsan oo ku yaalla toobinka folkaa-naha dushiisa.

m.l (-rro, m.dh) (jool.) Dalool wareegsan oo ku yaalla toobinka folkaanaha dushiisa.

Crater

-ka: (magac, lab, keli) dalool wareegsan oo ku yaalla toobinka folkaanaha dushiisa.

(fal) gogoldhig ama hordhac samee. Si habboon u araray maqaalka. Dh: araree.

(fal) daali oo rafaadi. Dh: caatee.

caatay: (fal) mid aan hilib badan lahayn ka dhig. Dh: weydee. Li: naaxi.

Kaalay!

Imaw; agtayda imaw.

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

imperative v., sg. come!

(expression) come here!

(fal) halkan imo; imo meeshan aan joogo. Dh: imo. Li: teg.

de: come! Defective imperative form only

lx: kaalay

pd: (kaaley)

ps: v4b-imp-sg

see: imow

key: kaalay

m.dh Xirmo hal ah oo hal mar qof qaado.

-da (magac, dhedig, keli) xidhmo hal mar qof qaado.

(Karaab-ta)

Qoryo yaryar oo xalxalleefsan oo shabaagta badda la dhigo lagu xirxiro, si ay u sabbayso oo u muuqato.

m.dh.u Qoryo yaryar oo xalxallefsan oo shabaagta badda la dhigo lagu xirxiro, si ay u sabbayso oo u muuqato.

f. n., [collective] wood buoy ~ float for a fishing net

-ka: (magac, lab, keli) qoryo yaryar oo xal xalleefsan. Karaab soo ururiya oo kaalaya dabka shida. Dh: qoryo. Wa: karaabyo.

de: wood buoy ~ float for a fishing net {E}

lx: karaab

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: karaab

(Karaan-ka)

Awood; karti.

m.l Awood wax qabad.

m.l Awood wax qabad.

m. n. ability

-ka: (n) ability (abiliti); talent (taalant); competence (kam pi tansi) ~ awood -da, karti

-ka: (magac, lab, keli) farsamo iyo tab iyo itaal wax lagu qaban karo. Dh: karti, awood, itaal, tabar, maaro.

de: ability

lx: karaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: karaan

(Karaar-ka)

1. Cayil; shishlaan.

2. Buux; badasho.

karaar¹: m.l 1. Cayil; buurran. 2. Xowliga wax leeyihiin. 3. Buux; badasho.

karaar²: m.l (fiisikis) Summad: a. Dhakhsaha korodhka xawaaraha iyo keynaanka. Waxaa lagu cabbiraa mitir halkii seken ee laba jibbaaran (m/s2).

karaar³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Cayilid. 2. Badasho; buuxid.

karaar¹: m.l 1. Cayil; buurran. 2. Xowliga wax leeyihiin. 3. Buux; badasho.

karaar²: m.l (fiisikis) Summad: a. Dhakhsaha korodhka xawaaraha iyo keynaanka. Waxaa lagu cabbiraa mitir halkii seken ee laba jibbaaran (m/s2).

Acceleration

m. n., [abstract] fatness, plumpness; fullness

-ta: (n) acceleration (ak-sala-reey-shin)

-ka: (magac, lab, keli) korodhka xawaaraha hal ammineedkiiba.

karaar -ka: (magac, lab, keli) orod xoog iyo dheeraynba leh. Dh: xawli, xawle.

karaar -ka: (magac, lab, keli) cayillaan iyo buurnaan.

de: fatness, plumpness; fullness

lx: karaar

pd: (-ka)

ps: n-m-abs

key: karaar

/karatii/ (n) karateega (dagaalka gacmaha, suxulada iyo lugaha lugu dagaalo)

karaté, n.m. - Halgan isboor ah oo la isku difaaco.

m.l la-mid: maraa.

Acacia nilotica 50

(fal) ka dhig baraf jaamud ah. Barafay biyaha. Dh: barafee, qabooji.

(fal) barako iyo khayr u yeel. Rabbiyaw noo barakay biyaha iyo baadkaba. Dh: barakee.

baratan¹: m.l la-mid: bedertan¹.

baratan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) la-mid: bedertan².

- baratamay/baratantay: (v) compete (kam piit); contest (kon test) ~ baretan, tartan

-ka: (magac, lab, keli) tartan orod ah oo dhexmara laba qof iyo ka badan. Baratankii yaa badiyey?

(fal) Carab ka dhig.

/faar-awey/ (adj) ka-fog, fog.

fal) beer, haramaha ka gur; ka jar.

(Kalatag-ga)

Wax wada joogey ama meel ku wada dhaqma hayey oo qaarba doc aado.

kalatag¹: m.l Kala guuridda ay kala guuraan dad wada noolaa khilaaf awgiis. la-mid: kalategid.

kalatag²: f.mg1 (-gay, -gtay; -tegi) 1. Wax wada joogay ama meel ku wada dhaqmayey qaarba doc aadid. 2. Nin iyo naag is qabey is furid.

f.mg1 (-gay, -gtay; -tegi) 1. Wax wada joogay ama meel ku wada dhaqmayey qaarba doc aadid. 2. Nin iyo naag is qabey is furid. m.f.dh, kalategid.

vl. n. going in different directions, parting ways

Separazione

Separation

-ga: (magac, lab, keli) kala fogaanta labo fallaadhood ama labo xarriiq oo markii hore si barbarro ah isku garab socday ay midba docdiisa ka sii leexdo oo ay sii kala fogaadaan.

kalatag -ga: (magac, lab, keli) nin iyo naag isqaba is furiddooda.

de: going in different directions, parting ways

lx: kalatag

pd: (-ga)

ps: vn2a-m

see: tag

key: kalatag

-da: (n) karate (karaati)

(fal) qaran engegan oo caleen ah kat dhig. Caleenta qaramay oo xoolaha u dhig. Dh: qaramee.

qaramay: (fal) hanti cidi gaar u leedahay wax dawladeed oo dadka ka dhexeeya ka dhig. Shirkadda qaramay Dh: qaramee.

qaramay -ga: (magac, lab, keli) xoog iyo qaro weyn oo qof haween ahi ay leedahay. Dh: kabaabul.

(Taraway) S Vernonia cenerascens Sch.Bip. Compositae.

(fal) xarako iyo dhaqdhaqaaq aad macmiilka ku soo jiidato u yeel. Dh: xarakaday. xarakadee

xarakay: (fal) erey ama weedh Carabi ah xarako u yeel oo kordhow, hoos dhow ama godaan u yeel. Dh: xarakee, xarakadee.

xarakay: (fal) qurxi oo farshaxan wanaagsan u yeel. Saalka xarakay galabta xaflad ayaa jirtee.

-ga: (magac, lab, keli) eeg fadhataysi.

m.f.dh eeg karaamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ixtiraam iyo xaqdhawr u muujin.

(Karkabayn-ta)

Cid hawl qabanaysa karkabo ku ridid; qarbaqarbayn.

m.f.dh eeg karkabee. la-mid: karkabadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) maraate baaban iska dhigid; is waalid; is masuukhin.

m.f.dh (jooloji) Daboolidda uu meel daboolo, ama hawsha uu ka qabto, baraf goglan, ama barafweyne.

m.f.dh (jool.) Daboolidda uu meel daboolo, ama hawsha uu ka qabto, baraf goglan, ama barafweyne.

Freezing

-ta: (magac, dhedig, keli) ka dhigitaanka wax aad u qabaw oo dhagax oo kale ah. Barafaynta biyaha ka daa. Dh: qaboojin.

(Barakayn-ta)

1. Barako u yeelid.

2. (Cunno, kd.) wax yar ka taabasho, ka cunid; sunnayn.

m.f.dh eeg barakee.

vl. n. act of blessing

-ta: (magac, dhedig, keli) ka dhigitaanka mid barakaysan.

de: act of blessing

lx: barakayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: barakayn

-baratamaha: (n) [Pl. baratamayaal] contender (konteendher); contestant; competitor tartame

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: bedertami.

(Caraatan-ka)

Cayaar sii baabba'aysa oo wiilal iyo gabdho laysu caayo, cay kaftan ah oo aan laga caroon: mirihiisu, suugaan ahaanta aad bay u fiican yihiin haseyeeshee cayda xun oo uu ku dhisan yahay baa dishey; yooyootan.

caraatan¹: m.l Kaftan suugaaneed cay ah oon laga caroon oo wiilasha iyo gabdhaha isdhaafsata; yooyootan. la-mid: caraatamid.

caraatan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Kaftan suugaantiisu sarreyso laba dhallinyaro (wiil iyo gabar) ama ka badan isdhaafsasho.

caraatan¹: m.l Kaftan suugaaneed cay ah oon laga caroon oo wiilasha iyo gabdhaha isdhaafsata; yooyootan.

caraatan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Kaftan suugaantiisu sarreyso laba dhallinyaro (wiil iyo gabar) ama ka badan isdhaafsasho. m.f.dh, caraatamid.

m. n. game in which boys and girls exchange playful insults

caraatan v. play insult word game

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar ciyaarihii hore ka mid ah oo wiilal iyo gabdho ba suugaan la isku caayi jiray, aanse cadho iyo aano lahayn. Suugaan golekafuul ah ayay ku dhisnaan jirtey. Dh: yooyootan.

m.f.dh eeg carabee. la-mid: carabiyeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) Carab ka dhigid: Carabays.

-ka: (magac, lab, keli) eeg Carabayn.

m.f.dh eeg cararee. la-mid: cararin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaab awrtu u dagaallanto oo awrku intuu geliyo luqunta awrka kale qoortiisa iyo jilibkiisa inta u dhaxaysa shafkana dhulka dhigo.

-ka: (magac, lab, keli) qallaxaynta awrku awr kale ku sameeyo. Darayayska yaanay awrtu isku bakhtiinine kala ilaali. Dh: darays, qallaxayn.

(fal) looxaan, faarad mari oo ku sin. Albaabka faaraday. Dh: raanday, faaradee.

-ka: (magac, lab, keli) biyaha lagu faraxasho; biyaha lagu faradhaqdo.

f.mg1 (-ray, -rtay) Ku f.: si kama dambays ah wax u diidid.

f.mg1 (-ray, -rtay) Ku f.: si kama dambays ah wax u diidid. m.f.dh, farasayrid.

(fal) si farsamo leh u samay; si tab iyo xeelad leh u suubbi.

m.l (-tyo, m.dh) (jooloji) Dhadhaabo wiriqyadeedu waaweynyihiin oo dhulka hoostiisa ku adkaata. Macaadinta “quartz” iyo “feldspar” iyo kuwo kale ayaa dhadhaabtaan laga helaa. G.ku wuxuu ka mid yahay dhadhaabaha ugu adag uguna adkaysi badan, waa kan loogu heli ogyahay dhadhaab shiileedda hoose, waana dhadhaabta ugu badan dhulka.

m.l (-tyo, m.dh) (jool.) Dhadhaabo wiriqyadeedu waaweynyihiin oo dhulka hoostiisa ku adkaata. Macaadinta 'quartz' iyo 'feldspar' iyo kuwo kale ayaa dhadhaabtaan laga helaa. G.ku wuxuu ka mid yahay dhadhaabaha ugu adag uguna adkaysi badan, waa kan loogu heli ogyahay dhadhaab shiileedda hoose, waana dhadhaabta ugu badan dhulka.