kallahid

(Kallahaad-da)

Kallah.

m.dh la-mid: kallah¹.

vl. n. getting up early, 'early to rise'

-da: (n) leaving t early morning or dawn

-da: (magac, dhedig, keli) socod la socdo intaan cadceeddu soo bixin; bixitaanka la baxo hiirta. Dardaaran habeennimo kallahaad arooryuu leeyahay. Dh: kallaho, kallah.

a: kallaho (/da) [vn-f]

de: getting up early, 'early to rise'

lx: kallahaad

pd: (-da)

ps: vn-f

key: kallahaad

(Kaahid-da)

Iftiin kaah ah yeelasho, soo saarid.

m.f.dh eeg kaah².

-da: (magac, dhedig, keli) meel fog ka soo ifid; meel fog ka iftiimid; iftiin kaah ah yeelasho.

(Kallah-a)

Aroor hore oo socod loo kaco; hiiraysad; hiir; jarmaado; (ama kallahaad).

kallah¹: m.l Ka tegidda aroor hore, meel laga tago; jarmaad. la-mid: kallahaad, kallaho.

kallah²: f.mg1 (-hay, -hday) Aroorta hore meel ka tegid.

f.mg1 (-hay, -hday) Aroorta hore meel ka tegid. m.f.dh, kallahid.

v. get up and go ~ set out early in the morning

-ay/day: (v) leave at dawn or early morning

(fal) salaadda hore soco; hiirta bax oo soco. Ceelalyadu ha sii kallahdo xooluhuna wax yar ha ka danbeeyaan. Li: bariiso.

kallah -a: (magac, lab, keli) waaga barigiisa; aroorta hore; hiirta.

de: get up and go ~ set out early in the morning

lx: kallah

nt: kallah (a) [vn2a-m]

pd: (kallahay)

ps: v1=

key: kallah

-ka: (magac, lab, keli) kala yaaca ku dhaca labo birlabood oo isku astaan ah.

f. n. variant

de: variant

lx: kalamid

pd: (-da)

ps: n1-f

see: mid

key: kalamid

(Kallaha-da)

Kallah; jarmaado.

m.dh la-mid: kallah¹.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg kallahaad.

Nom de Dieu! Grand Dieu!

(Ballamid-da)

Wax isku ogaansho; ballan dhigasho: wacad isu gelid.

m.f.dh eeg ballan². la-mid: ballan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) hawl, shir ama wax kale, bal u qabsasho. Ballamid baynu isku ogayn.

m.f.dh la-mid: balliqid.

-da: (magac, dhedig, keli) furidda albaab iyo wax la mid ah oo xidhnaa.

ballaqid -da: (magac, dhedig, keli) xog ashkato ah oo qof laga gudbiyo, si hay'adaha amniga iyo sharcigu ay tallaabo uga qaataan. Dh: ashtako, tiftifid, jaasuusid, farmuugid.

m.f.dh eeg callaq². la-mid: callaq¹.

-da: (magac, dhedig, keli) arrin socotay xannibid ama joojin.

-da: (magac, dhedig, keli) cunto suugo ku samayn.

dallacid-da: (magac, dhedig, keli) darajada aad joogto mid ka sarraysa gaadhid.

dallacid-da: (magac, dhedig, keli) wax sare u qaadid.

m.f.dh eeg dallal².

m.f.dh eeg gallad². la-mid: galladayn.

-da: (magac, dhedig, keli) tageero iyo wanaag u samayn.

(Kallifid-da)

Wax aan maaro loo hayn, cid dusha ka saarid, ku qaybin; dhibid.

m.f.dh eeg kallif².

-da: (magac, dhedig, keli) qof wax uunu karayn ku dirqiyid. Dh: dirqiyad.

m.f.dh eeg kaltan².

-da: (magac, dhedig, keli) moogaysi, moogtan, meertaysad, jilaysi.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal si maldahan oo macna badnaan karta u dhihid. Maldahiddu waa calaamad tusaysa xeeldheeraanta afka. Dh: maldihid, sarbeebid.

m.dh eeg qallac².

-da: (magac, dhedig, keli) qallac ku xidhid. Dh: qallacis.

qallacid-da: (magac, dhedig, keli) qaniinyo fajaas ah ku dhufasho.

-da: (magac, dhedig, keli) xuurto ku qabasho. Ilmaha qalladidda ka daa oo nakhaska ha ku dhejin. Dh: xuurtayn.

m.f.dh eeg qallaf².

-da: (magac, dhedig, keli) engegid. Kababa jilci oo qallafidda ka ilaali. Dh: qombobid.

(Qallalid-da)

Wax qallalan noqosho; engegid.

m.f.dh eeg qallal². la-mid: qallal¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) qombobid oo isku dhegid. Saanta gallalidda ka ilaali oo dhis.

qallalid -da: (magac, dhedig, keli) wax aan qoyanayn oo engegan noqosho. Bustaha qallalid ayaan u wadhay. Dh: engegid. Li: qoyid.

-da: (magac, dhedig, keli) hal ilmo diid ah qallax ku samayn. Geeljiruhu qallixidda wuu yaqaan.

m.f.dh eeg sallad³. la-mid: sallidid.

-da: (magac, dhedig, keli) «ku ~ dhib kaga dhigid.

-da: (magac, dhedig, keli) hagaajin; farsamayn. Sallaxidda iyo qurxinta gawaadhida ayuu wiilku ku caanbaxay.

(Tallamid-da)

Labo arrimood kala doorashadood durba goosan waayid; laballaabow ku dhicid; walaacid; shakiyid; waswaasid; walbahaarid; taraddamid.

m.f.dh eeg tallan². la-mid: tallan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) labo arrimood kala doorashadood iyo xal u helis la'aantooda. Dh: walaacid, walbahaarid, waswaasid.

(Wallacid-da)

Wallac qabid, ku dhicid, dareemid.

m.f.dh eeg wallac².

-da: (magac, dhedig, keli) wallac yeelasho. Walliciddu waa bugtaan la iskugu garaabin.

-da: (magac, dhedig, keli) wax is haystay, labo u kala badhid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax isku jira oo kala jaad ahaa, is u kala saarid. Dh: kalasaarid, kalasoocid.

m.f.dh eeg baalash². la-mid: baalasheyn.

m.f.dh eeg ballaqan¹.

(Callaalid-da)

Callaal siin; laaluushid.

m.f.dh eeg callaal². la-mid: calaal¹, calaalid, callaal¹ (4).

-da: (magac, dhedig, keli) callaal siin; laaluushid.

m.f.dh eeg callaqan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) wax xanniban ahaan.

-da: (magac, dhedig, keli) dal shisheeye oo la tago. Dh: dhuyaalid, dalaw.

-da: (magac, dhedig, keli) ayaandarro iyo darxumo ku dhicid.

dąllaalid: m.f.dh eeg dąllaal². la-mid: dillaalid, dullaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) labo wax kala iibsanaya u kala dhaxayn oo u kala iibis. Dh: dillaalid.

(Hallaabid-da)

1. Xoolo ama alaabo aan la aqoon meel ay aadeen ama jiraan; baxsasho; lumid.

2. Waxyeello gaarid.

m.f.dh eeg hallow².

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo ama alaabo meel lagu ogaa ka waayid iyadoon sababta maqnaashana la garanayn. Dh: baadiyow, lumid, dhumid, waayid. Li: helid.

hallaabid-da: (magac, dhedig, keli) wax xumaaday noqosho. Dh: kharribmid, xumaad, cilladaysasho, caddilmid, kharribnaan.

(Jallaadid-da)

Jallaad ku rogid; dahaarid.

m.f.dh eeg jallaad². la-mid: jillaadid.

-da: (magac, dhedig, keli) buug, waraaq adag, harag ama maro dusha kaga samayn.

m.f.dh eeg jallaaf. la-mid: jallaafayn, jillaafayn, jillaafid.

(Jalladmid-da)

1. (il) Haragga xalleefsan oo isha ku rogan oo kor u laabma.

2. Xuub rogmada oo docdiisa caloosha ahi soo kor marto; (ama jillad).

m.f.dh eeg jalladan¹. la-mid: jelledmid, jilladmid.

-da: (magac, dhedig, keli) haragga xalleefsan ee isha, intiisa hoose, dusha u soo rogmid.

-da: (magac, dhedig, keli) shay labo is le'eg ka dhigid, laba gabal oo is le'eg ka dhigid. Dh: kalabadhid.

kalabarid -da: (magac, dhedig, keli) hawl aad haysid labo meelood marka loo qaybiyo meel dhammayn. Dh: kalabbadhid.

(Kalkaalid-da)

Gargaarid; kaalmayn; taageerid; waxtarid.

m.f.dh eeg kalkaal².

Catalysis

-da: (magac, dhedig, keli) kaalmayn iyo gargaarid. Dh: kaalmayn.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax aroor hore soconaya ahaansho.

(Malaakhid-da)

Malaakh ka dhigid.

m.f.dh eeg malaakh².

(Tallaabid-da)

Meel (webi, waddo, kd.) babac uga gudbid, ka tallaabsasho, goyn.

m.f.dh eeg tallaab. la-mid: tillaabid.

-da: (magac, dhedig, keli) xuduud, waddo, tog iyo wixii la mid ah; dhinaca kale u gudbid. Dh: gudbid.

tallaabid-da: (magac, dhedig, keli) habka ay xooluhu isku rimiyaan. Dibigu saca wuu tallaabay.

(Tallaalid-da)

Tallaal ku samayn.

tallaalid¹: m.f.dh eeg tallaal³.

tallaalid²: m.dh (daawo) Hab loo sameeyo ama loo kiciyo difaaca jirka oo liddi cudur ku ah iyadoo la adeegsanayo “tallaal”, ama diyaarin khaas ah ee walax antiijineed oo kicineysa sameynta antiiboodhiga ku ha-boon.

m.dh (daaw.) Hab loo sameeyo ama loo kiciyo difaaca jirka oo liddi cudur ku ah iyadoo la adeegsanayo 'tallaal', ama diyaarin khaas ah ee walax antiijineed oo kicineysa sameynta antiiboodhiga ku haboon.

-da: (n) 1. the act of immunizing; immunization (im-yi-naa-zeey-shin); ~ ka hortagid. 2. the act of planting a tree