kaleeto

v. deviate, turn away from; evade

de: deviate, turn away from; evade

lx: ka leexo

pd: (leexday)

ps: v3b=expr

key: ka_leexo

(Kalleeti-da)

1. Kaadi la dhiijiyo, oo sida qaanso-roobaad yar isu qaroofta.

2. Gantaal xoog leh oo biyo ah ama wax kale, oo meel fog gaarta; talleeji.

kalleeti¹: m.dh 1. Gantaal xoog leh oo kaadi ama biyo oo meel durugsan gaara. 2. Istaagga oo lagu kaadsho. la-mid: talleeji, tallooji.

kalleeti²: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Ku k.: kaadi ama wax la mid ah, oo si ganid ah, u sii dayn.

f. n. jet (of urine), spurt (of liquid)

-yey: (v) urinate while standing

(fal) sarajoog ku kaadi; meel kaa fog kaadida ku saydh. Dh: taleeji, kalleedhi.

kalleeti-da: (magac, dhedig, keli) kaadida oo lagu saydho meel kaa durugsan gaar ahaan ragga. Dh: kalleedhi.

cf: kaadi, biyo

de: jet (of urine), spurt (of liquid)

lx: kalleeti

pd: (-da)

ps: n-f

key: kalleeti

-da: (magacwadareed) xaaxeeyada badda iyo meelo kale laga helo oo jaadad kala duwan leh. aleelo-da: (magac, dhedig, keli) qaalmaha yaryar ee ugubka ah. Dh: haleelo.

-da: (magac, dhedig, keli) go' qaali ah oo ay qaataan odayaasha dhaqanku; go' cutub ah oo dacallada ka naqshadaysan oo odayada martabadda lihi ay qaataan. Way ameeto nin laa huwada, quustar dheere nin laa gudbada, way aroos na nin laa hadhgala. Dh: kunayti.

-caleemaha: (n) [plural of caleen-ta] leaves (liivis); foliage (fooleyj)

(Haleela-da)

1. (caano) nafley dhalmo cusayb ah, siiba geela dhalay.

2. (dhiig, kd.) wax kastoo shubma oo cusub.

m.dh.u Geel markaa dhalay.

f. n., [collective] first milk produced by an animal that just gave birth

-haleelada: (n) first milk of a new birth mother ~ danbar

-da: (magac, dhedig, keli) hal irmaan oo caano leh... innaguna haleelada dhashiyo, hilibka mooyaane, inaan beer dhulkeenna u hurnaa, way habboontahaye!

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) caanaha neef geel ah oo dhowaan dhalay laga liso. Dh: dhalooyo, danbar. Li: jani.

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) dhiig iyo wax kaste oo shubma oo cusub.

de: first milk produced by an animal that just gave birth

lx: haleelo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: haleelo

-da: (magac, dhedig, keli) geel la isku geegeeyey oo reero badani isku darsadeen.

(Jaleela-da)

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

f. n., [collective] medicinal plant species

Cassia ellisae 001

(Chelleke) N Kelleronia revoilii (Franch) Chiov. Zygophyllaceae.

N Periploca somaliensis Browicz. Asclepiadaceae.

C Crotalaria leptocarpa Balf.F. Papilionaceae.

S, C Gnidia latifolia (Oliv.)Gilg Thymelaeaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) geed cagaar xooluhu aad u daagaan oo saara midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

de: medicinal plant sp.

lx: jaleelo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: jaleelo

v. take sides against

de: take sides against

lx: ka eexo

pd: (eexday)

ps: v3b=expr

key: ka_eexo

(Kaneeca-da)

Bahalyaryarka duula jaad kamid ah; waxay leedahay labo baal iyo lix lugood, afkana waxaa ka taagan, siiba tan dheddig, wax fiiqan oo mudac la moodo aanse ahayn ee ah gal, gudihiisa ay ku jiraan miinshaaro yaryar oo afaysan oo ay oogada nafleyda ku jeexdo iyo dhuumo ay qaarkood dhaawaca ku calyeyso qaarkooda kalena dhiigga kaga soo nuugto; qaarkeed waxay keentaa cudurro xunxun oo duumadu kamid tahay; dhilmaanyo.

m.dh.u (cilmiga naflayda) Cayayaanka duula nooc ka mid ah oo qaarkeed ay keento cudurro xunxun oo ay duummada ka mid tahay; dhilmaanyo.

m.dh.u (cilmiga naflayda) Cayayaanka duula nooc ka mid ah oo qaarkeed ay keento cudurro xunxun oo ay duummada ka mid tahay; dhilmaanyo.

f. n., [collective] mosquito; malaria

-kaneecada: (n) mosquito (mos kiitow)~kaniico, dhilmaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) nooc cayayaanka duula ka mid ah oo leh labo baal iyo lix lugood. Afka waxa kaga taagan, siiba tan dheddig wax fiiqan oo mudac la moodo oo ah gal oo guduhiisa ay ku jiraan miinshaaro yaryar oo afaysan oo ay oogada nafleyda ku jeexdo iyo dhuumo ay qaarkood dhaawaca ka kabaabayso qaar kalena dhiigga ku nuugto, waxayna dadka ku ridaa cudurka duumada. Dh: kaniico, dhilmaanyo.

bw: cayayaan, xasharaad

de: mosquito; [ext.] malaria

lx: kaneeco

pd: (/da)

ps: n6-f-col

syn: dhilmaanyo

key: kaneeco

ناموس، بعوضة

-da: (magac, dhedig, keli) qadhqadhidda xubnaha qofka ay da'du qabato.

(fal) wax la maleegayo iskaa u samayso adoon dad kale ka qayb galinayn. Shirqoolkaaga maleego.

maleego: (fal) teg oo meesha ka siigee. Dh: soco, baxso.

m.dh la-mid: malliiqo.

-da: (magac, dhedig, keli) qof basar xun oo doqon ah. Dh: nacas, calaan, sabsaab.

s.m. - cabqari; cabqarinimo; u janjeerid.

adv., time: last night

(adv) last night ~ xalay

a: xalay ~ xaley

de: last night

initial: x

lx: xaleyto

pd: (xalayto)

ps: adv-time

key: xaleyto

-ta: (magac, dhedig, keli) sarajoog ku kaadin. Dh: talleejin.

agg. - inkaaran, habaaran.

s.m. - cayaar masraxeed.

f.g3 (-saday, -satay) Caleen cunid (riyo).

f.g3 (-saday, -satay) Caleen cunid (riyo). m.f.dh, caleensasho.

fk. Dabadeed, kaddib.

-da: (magac, dhedig, keli) mar dambe; xilli kale. Dambeeto iyo horraytaba anu go'aankaa ma ogoli.

(Dareerta-da)

Bushinta kore dusheeda shaaribku ka baxo, kobta sheexada ah oo kalabbarta.

m.dh 1. Lafta dheer ee dhabarka. 2. Meesha godan, sanka hoostiisa ku beegan ee bishinta sare kala barta.

m.dh 1. Lafta dheer ee dhabarka. 2. Meesha godan, sanka hoostiisa ku beegan ee bishinta sare kala barta.

f. n. area between the nose and upper lip

-da: (magac, dhedig, keli) wixii xoolo soofi kara ee daaqtegi kara. Dh: xoolo.

de: area between the nose and upper lip

lx: dareerto

pd: (/da)

ps: n6-f

key: dareerto

(Dhaleeca-da)

Nabar ama iin oogada ka soo baxa; iin foolxun oo ceebaal laysaga dhigo.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cudur bushinta ku dhaca oo ay la caddaato. 2. Eed iyo ceebayn loo jeediyo cid fal xun ku kacday.

m.dh (-ooyin, m.l ) 1. Cudur bushinta ku dhaca oo ay la caddaato. 2. Eed iyo ceebayn loo jeediyo cid fal xun ku kacday.

f. n. disapproval, criticism

-dhaleecada: (n) stigma (istig-ma); aspersion (as-peer-shin); criticism (kiriti-siizim); disapproval ~ ceeb, magac xumo

-da: (magac, dhedig, keli) nabar xumaada oo geela ka soo baxa. Hal dhaleeco leh ayaa geela la socota.

dhaleeco -da: (magac, dhedig, keli) dacaayad iyo hadallo wax dhimaal ah oo cid laga baahiyo. Waxaad wadaa waa dheleeco ee wax jira maaha. Dh: fadeexad.

de: disapproval, criticism

lx: dhaleeco

pd: (/da)

ps: n6-f

key: dhaleeco

نَقْدِ، اسْتِنْكَارِ، إِدَانَة

s.m. - lahjad, af guri.

m.dh (-ooyin, m.l) (daawo) Hoore ka kooban, dawo, cusbo, fitimiinno, sonkor oo qof cunto qaadan waayey lagu mudo.

/falsetow/ (n) luuqda ragga ee ka-dheer sida dabiiciga ah, siiba kolka la heesayo.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Shay maacuunka ka mid ah, faro leh oo loo adeegsado in wax lagu cuno. 2. Faraley.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Shay maacuunka ka mid ah, faro leh oo loo adeegsado in wax lagu cuno. 2. Faraley.

f. n. fork; rake

-fargeetada: (n) [Pl. fargeetooyin-ka] 1. fork (foork) 2. pitchfork (pij foork)

-da: (magac, dhedig, keli) shey wax lagu cuno oo xagga danbe malqacadda uga eg, xagga horena faro dhawr ah ku leh oo cuntada, siiba baastada iyo wixii la mid ah, lagu cuno.

de: fork; rake {It}

lx: fargeeto

pd: (/da)

ps: n6-f

key: fargeeto

-da: (magac, dhedig, keli) dhogor xoolaha ka baxda oo marka ay naqaystaanna ka go'da. Gu'ga xigana gaameeladiyo dhogorta qaar gooya. Dh: gaameelo.

m.dh (-ooyin, m.l) Weel yar, macdan ah, dheg leh oo ciidanku wax ku shubto.

m.dh (-ooyin, m.l) Weel yar, macdan ah, dheg leh oo ciidanku wax ku shubto.

-da: (magac, dhedig, keli) weel godan oo jaandi ah oo askartu raashinka ku cunto.

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: guulaamo.

f.mg3 (-btay, -batay) Kaftan iyo sheeko aan turxaan lahayn cid u jeedin. la-mid: jalbeebso.

v. be in the afternoon shade and talk ~ converse at length

(fal) hadal hufan ku haasaw.

a: jalbeebso

de: be in the afternoon shade and talk ~ converse at length

lx: jalbeebo

pd: (jalbeebtay)

ps: v3b=intr

key: jalbeebo

(Jalleeca-da)

Daymo gaaban oo dib ama dhinac la eego.

m.dh Daymo dhinac la eego. la-mid: dhalleexid.

m.dh Daymo dhinac la eego.

f. n. sideways ~ backward glance

-da: (magac, dhadig, kali) marka aad wax daymooto ama eegto muddo gaaban. Daymada jalleecada, sidii geel dar loo horay, sow kuma dunuunucin. Dh: daymo, eegmo.

cf: daymo

de: sideways ~ backward glance

lx: jalleeco

pd: (/da)

ps: n6-f

key: jalleeco

m.dh (-ooyin, m.l) Go' weyn oo dhogor jilicsan laga sameeyo oo dugsoon oo sariiraha la saaro, xilliga dhaxantana la huwado; buste.

m.dh (-ooyin, m.l) Go' weyn oo dhogor jilicsan laga sameeyo oo dugsoon oo sariiraha la saaro, xilliga dhaxantana la huwado; buste.

f. n. blanket

de: blanket

lx: kubeerto

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: buste {C & S < It}

key: kubeerto

m.dh (-ooyin, m.l) Hooy jiif iyo cunto leh oo arday wax ku barato.