kalana — Macnaha & Turjumaada

n. phr., [conjunction] and other (ones) ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and other (ones) ... = kale + -na

2

lx: kalana

3

ps: np + conj

4

key: kalana

waa la naqliyay ✓

n. phr., [conjunction] even the other

waa la naqliyay ✓

1

de: even the other = kale + -ba

2

lx: kalaba

3

ps: np + conj

4

key: kalaba

waa la naqliyay ✓

n. phr., [conjunction] and other ...; otherwise

waa la naqliyay ✓

(adv) [with haddii (if)] or else; otherwise (ather waays) ~ kaleeto, kalese

waa la naqliyay ✓

1

a: kalana

2

de: and other ...; otherwise

3

lx: kalena

4

ps: np + conj

5

key: kalena

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalanteed-ka)

2

Waxyaalo fogfog muuqaalladood ishu moodayso inay arkayso, waxaana ku wacan, iftiinka qorraxda, oo inta soo dhex mara, lakabyo kala sarreeya oo kala qabow, kalana cumursan oo neecaw ah, kolkuu dhulka yimaado misna kor u jinbacma haya; muuqaallada laga arko dhulalka kululi waa ka duwan yihiin kuwa laga arko dhulalka qabow; wirwir; dhaan dabaggaalle.

waa la naqliyay ✓

1

(Saf-ka)

2

1. Wax badan oo is wada feer taagan; aan kalana horrayn kalana danbayn; sarac.

3

2. Cudur isku kol wax badan ku dhaca; safmar; tariib.

waa la naqliyay ✓

Is le'eg; aan kalana horrayn kalana danbayn; isku darajo ah; isku jaan go'an; (ama sinan).

waa la naqliyay ✓

m.l Bayd faal oo manjaha ka ah labo, saddexda hogood oo kalana min hal.

waa la naqliyay ✓

1

saf¹: m.l (-faf, m.l) Wax badan is wada barbar taagan, aan kala horreyn kalana dambayn; sarac.

2

saf²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax saf gelin.

waa la naqliyay ✓

1

wajahad¹: m.dh (-do, m.l) Dhinaca hadba aqalku u sii jeedo hortiisa.

2

wajahad²: m.dh (-do, m.l) (fiisikis) Jiidda dhulka dushiisa ah ee u dhexaysa kalana saarta cufaf hawo qabow iyo mid diirran ah.

waa la naqliyay ✓

1

saf¹: m.l (-faf, m.l) Wax badan is wada barbar taagan, aan kala horreyn kalana dambayn; sarac.

2

saf²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax saf gelin. m.f.dh, safid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) (fiisikis) Jiidda dhulka dushiisa ah ee u dhexaysa kalana saarta cufaf hawo qabow iyo mid diirran ah.

waa la naqliyay ✓

1

(n) a mirror or polished metal plate used as a reflector; an instrument for widening the opening of a body cavity for medical examination.

2

walax miraayad ama birah dhalalaysa leh kalana furi karta daloolada jidhka la geliyo si loo baadho jidhka gudihiisa

waa la naqliyay ✓

/vaysa-versa/ (adj) lidkeeduna waa lamid, dhanka kalana waa la mid, e.g. Ali likes Ubax and vice versa, oo ah Cali Ubax buu jecel-yahay dhanka kalana waa la mid oo Ubax waa jeceshahay Cali.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) la garran qof ama dad gar iyo dacwadi idin ka dhaxayso. Si wanaagsan u baan oo ha caytamin. Dh: garran, dacwi.

2

baan: (fal) baaq oo u yeedh. Soomaali khayr baan ugu baanayaa.

3

baan: (fal) caddee oo qeex. Eray kalana waw noqonayaa unug yar baan baanay

4

baan: (fal) hadal gooddi, faan iyo dhaar isugu jira dheh.

5

baan: (qurub) falkaabe ah oo ka kooban 'baa' iyo 'aan' oo la isku daray. Cali baan arkay. Buux baan bariidiyey. Dh: ayaan.

6

baan -ka: (magac, lab, keli) hey'ad lacagta maamusha, kaydisa oo ilaalisa. Dh: bangi.

7

baan -ta: (magac, dhedig, keli) laba duul ama laba qof oo ay dacwad dhextaallo doodda dhexmarta. Arrinta bir ha ku galinee, baan ku gala. Dh: baane.

8

baan -ta: (magac, dhedig, keli) dheefta dheeraadka ah ee la siiyo qofku markuu cawarmo ama jabo ama taag darreeyo la siiyo. Dh: nafaqayn, buullayn, baanasho.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) noole dhalanteed ah oo aan jirin ama waa hore jiri jirey, carruurta lagu cabsiiyo, sheeka xariirta Soomaalidana siyaabo kala duwan ugu jirta. Buti (Dhegdheer) dhimatoo dhulkii nabadeey, soo dhowaadaay. Dh: dhegdheer, dadqalato.

2

buti -da: (magac, dhedig, keli) noole naasleyda waaweyn ka mid ah, leh dhogor duf ah, dabo gaaban, cago balballaadhan, ku nool dhulka kulul iyo ka barafka ahba, dhirta daaqda, cunta hilibka, dabbaalata biyaha, barafka ta nooli caddahay ta kalana cawlxigeen tahay. Buti baa biyaha dhex joogta. Dh: madaxkuti.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» ciyaar ama dagaal u godee oo dad u soo ururi.

2

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar maaweelo iyo jimicsi iskugu jirta oo ay carruurtu ciyaarto.

3

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar ay wiilashu habeenkii ciyaaraan oo labo inan oo inta kale wada taqaan la soo xulo uu midi yidhaa: ii cug; ka kalana waxa uu ugu jawaabaa: ciiro wiilkii ku horeeyey ii cugta iyaa xusha wiil, dhiggiisuna waxa uu xushaa wiil kale sidaa ayay tiro is le'eg u kala doortaan. Koox walba waxay samaysataa goob la difaaco oo lama taabtaan ah si ciyaarta loo bilaabo waxaa la kala doortaa kab labadeeda weji dabadeed kabtii ayaa cirka loo ganaa iyada oo lagu dhawaaqayo: kabey kabey, kabaabullo, ninna ha sirin, sir la'aan u dhac. Kabtaasi marka ay dhulka ku soo dhacdo waxa ciyaarta ku horeeya ninkii dhanka ay u taallo sii doortay ee ay astaanta u ahayd, waxa uu ka soo bilaabaa ciyaaarta goobtii iyaga u ahayd lama taabtaanka, waxa uu beegsadaa qaybta ka soo horjeeda koobta u ah lama taabtaanka, isaga oo adeegsanaya farsamooyin kala gaddisan oo iskugu dhafan xoog iyo xeelad, haddiise la xambaareeyo waxaa ciyaarta bilaabaysa kooxdii kale ee ka soo horjeedday.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) midhaha wilwilaha ka mid ah oo marka ninka wilwilaha gonayaayi yidhaahdo 'hannahaaban' dadka kalana waxay yidhaahdiin 'nimaan hello ma hanbayno'. Asal ahaan, waxa uu ereygani ka koobnaa 'ha na haaban' oo la macne ah 'ha na maagin' Heerriimaadoow hannahaaban.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qori dheer oo madax ballaadhan oo daloola leh, oo shukaanta doonnida afkeeda hore ee fiiqan la gesho, madaxiisa kalana shukuumigu gacanta ku hayo oo doonnida ku duduwo. Wa: kaanado.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cudur caruurta ku dhaca oo madax weyneeya.

2

kalaguur-ka: (magac, lab, keli) heerka saddexaad ee qaybsanka unugga.

3

kalaguur -ka: (magac, lab, keli) xilli sannadka nayruusku dhammaado ka kalana soo galaayo.

4

kalaguur -ka: (magac, lab, keli) goor xaaladdii horana laga yimid ta soo fool lehna la gaadhin. Dh: kalawareeg.

5

kalaguur -ka: (magac, lab, keli) dad ku kala guura gurigii ay degganaayeen.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof wax aan taransan, dad kalana luggooya oo la hadha. Dh: lahar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhammee oo dabar goo. Cadawgayaga Ilaahoow madaraq. Dh: cidhibtir, baabi'i.

2

madaraq-a: (magac, lab, keli) qalab wax lagu qodo oo ah bir laba af leh oo af sida marashada u balan yahay afka kalana sida sabaradda u duuban yahay oo dhexda daab kaga jiro. Majarafad iyo madaraq baan gaatoo maangad baan jeexay. Dh: labagadhley, lab afley.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof meel ay dani ka soo gali uun u tafaxayta; qof kolkuu wax doonayo dhulka is dhiga oo miskiin isku ekeysiiya kolka kalana danaha dadka kale ku tunto. Dh: danayste.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) heshiis hawlqabasho ah oo laba dhican dhex mara oo midi hawl bilaw illaa dhammaad uu mid u qabto ka kalana qarashka ku baxaya sida lagu heshiiyo uu u bixiyo. Aqalkayga qandaraas ayaan ku dhisay.

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here you all!

waa la naqliyay ✓

1

de: you all come! Defective imperative form only

2

lx: kaalaya

3

ps: v4b-imp-pl

4

syn: imaada

5

key: kaalaya

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhul, xadhig ama wax kale halka kala badha. Dh: kalabadh, badhtan.

waa la naqliyay ✓

Decomposition

waa la naqliyay ✓

dislocation

waa la naqliyay ✓

1

v. remove, take off of

2

kalabax vl. n. separation; decomposition {chemistry}

waa la naqliyay ✓

-ay / tay / een / nay: (v) 1. pick out; select (salakt); choose (juuz). Ex: mid kalabax; choose one. 2. disunite (disyunaayt); separate (sapareeyt). Ex: way kalabaxeen; they disunited

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) marka hal molikiyuul uu u kala jajabo labo iyo wax badan oo ah molikiyuullo.

2

kalabax-a: (magac, lab, keli) caano la gadhoodhiyay oo fud iyo biyo u kala baxa. Dh: kalago'.

3

kalabax-a: (magac, lab, keli) dad shuraako ahaa oo ku kala tega oo kala jaba ama kala tafaraaruga. Dh: kalatag.

4

kalabax-a: (magac, lab, keli) meesha ay isaga yimaaddaan labo lafood. Kalabaxa lugta ayaa i xanuunaaya. Dh: kalagoys.

5

kalabax-a: (magac, lab, keli) qaab dagaaleed ciidamadu dagaallamayaan sameeyaan oo ay is ballaadhiyaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Meesha ay cadduunka iyo buuraleydu iska galaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meesha ay cadduunka iyo buuraleydu iska galaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg kalahadh.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kalaggoyn; labo kaga kala dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kalatag-ga)

2

Wax wada joogey ama meel ku wada dhaqma hayey oo qaarba doc aado.

waa la naqliyay ✓

1

kalatag¹: m.l Kala guuridda ay kala guuraan dad wada noolaa khilaaf awgiis. la-mid: kalategid.

2

kalatag²: f.mg1 (-gay, -gtay; -tegi) 1. Wax wada joogay ama meel ku wada dhaqmayey qaarba doc aadid. 2. Nin iyo naag is qabey is furid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-gay, -gtay; -tegi) 1. Wax wada joogay ama meel ku wada dhaqmayey qaarba doc aadid. 2. Nin iyo naag is qabey is furid. m.f.dh, kalategid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. going in different directions, parting ways

waa la naqliyay ✓

1

Separazione

2

Separation

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) kala fogaanta labo fallaadhood ama labo xarriiq oo markii hore si barbarro ah isku garab socday ay midba docdiisa ka sii leexdo oo ay sii kala fogaadaan.

2

kalatag -ga: (magac, lab, keli) nin iyo naag isqaba is furiddooda.

waa la naqliyay ✓

1

de: going in different directions, parting ways

2

lx: kalatag

3

pd: (-ga)

4

ps: vn2a-m

5

see: tag

6

key: kalatag

waa la naqliyay ✓

adj., [conjunction] and each ..., and every ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and each ..., and every ... = kasta + -na

2

lx: kastana

3

ps: adj + conj

4

key: kastana

waa la naqliyay ✓

s.f. - baraf badan oo buur kasoo dumay; wax aad u fara badan.

waa la naqliyay ✓

1

alan¹: m.l (almo/-nno, m.dh) Xubnaha geedka qasabka middood.

2

alan²: m.l (almo/-nno, m.dh) (naxwe) Erey waxaa loo qaybin karaa xubno tiradooda la mid ah inta shaqal uu leeyahay ereygaas (sida madax -> ma-dax); xubin waliba waxaa lagu magacaabaa alan; erey wuxuu noqon karaa hal alanle (cir), laba alanle (ma-dax), saddex alanle (dib-ka-be), iyo wixi lamida; xusuusnaada in shaqalka dheer lagu tiriyo hal shaqal ama hal cod (ii, aa iyo wixi lamida) sida shibanayaashan oo kale - dh, sh, kh, oo aan la kala qaybin karin.

waa la naqliyay ✓

1

alan¹: m.l (almo/-nno, m.dh) Xubnaha geedka qasabka middood.

2

alan²: m.l (almo/-nno, m.dh) (naxwe) Erey waxaa loo qaybin karaa xubno tiradooda la mid ah inta shaqal uu leeyahay ereygaas (sida madax = ma-dax); xubin waliba waxaa lagu magacaabaa alan; erey wuxuu noqon karaa hal alanle (cir), laba alanle (ma-dax), saddex alanle (dib-ka-be), iyo wixi lamida; xusuusnaada in shaqalka dheer lagu tiriyo hal shaqal ama hal cod (ii, aa iyo wixi lamida) sida shibanayaashan oo kale: dh, sh, kh, oo aan la kala qaybin karin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) barmiilka oo qayb ah.

2

alan -ka: (magac, lab, keli) farta caaradeeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaan-ka)

2

1. (kala kaan) Jaad; cayn; midab.

3

2. Daloollada ku kala yaal doonnida miilkeeda danbe iyo madaxa shukaanta.

4

-kaan (-ka + kan) Kan; kuwaan; (sida: faraskaan; wiilkaan).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (u) Daloola ku yaal doonida miilkeeda dambe iyo madaxa shukaanta. 2. Kala k.: wax kala duwan.

waa la naqliyay ✓

m. n. type, kind

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) shay ka gooni ah meesha uu yaallo, ama uu joogo ama uu ku jiro. Labada kabood waa kala kaan.

waa la naqliyay ✓

Erey muujiya wax is-haystey ama wada joogey oo qaybsamay ama midba midka kale ka dhaqaaqay ama ka durkay ama ka soocmay (waa la kala tegey; Berbera iyo Baraawe waa kala fog yihiin; Yaa shinbiraha kala yaqaan? Xariggii waa kala go'ay; Cunnadii bay kala boobeen).

waa la naqliyay ✓

qr. fk 1. Qurub tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid. Tusaale: “Way kala tegeen. Kalluunka yaa kala yaqaan?”. 2. Qurub tilmaamaya ka gooni ahaansho. Tusaale: “Way kala fiicanyihiin”.

waa la naqliyay ✓

qr.fk 1. Qurub tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid. Tusaale: Way kala tegeen. Kalluunka yaa kala yaqaan? 2. Qurub tilmaamaya ka gooni ahaansho. Tusaale: Way kala fiicanyihiin.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, preposition: apart, separately; away from each other

2

kala prep and preposition: off ... of / with

waa la naqliyay ✓

(preposition) 1. do the opposite of; remove from each other. 2. with ... from. Ex: kala tag; take with you from him

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) qurub ah oo tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid.

waa la naqliyay ✓

1

pron., [conjunction] and someone ...

2

lana pron., pro: someone ... us [excl.]

waa la naqliyay ✓

(pronoun) 1. we (wii); us (aas). Ex: waxaa lana yiri...; we were told.. 2. and (andh)

waa la naqliyay ✓

s.f. - suuf (dhogorta idaha iwm.).

waa la naqliyay ✓

Inta badan; badanaa; dhaaxa; qajeel

waa la naqliyay ✓

fk. Inta badan, marar badan, badanaa. Tus.”Aa. ma yimaado saacadahaan”.

waa la naqliyay ✓

f.. Inta badan, marar badan, badanaa. Tusaale: "Aa. ma yimaado saacadahaan".

waa la naqliyay ✓

[adverb] or [adverbial] [expression] frequently, usually, mostly, often

waa la naqliyay ✓

(adv) often (often); usually (vush wali); regularly or customarily used ~ aalaaba, badanaaba

waa la naqliyay ✓

(falkaab) sida inta badan dhacda. Axmad waa arday aalaa iskuulka yimaadda. Dh: aalaaba, badanaa, qajeelo, dhaaxa.

waa la naqliyay ✓

1

de: frequently, usually, mostly, often

2

lx: aalaa

3

ps: adv

4

key: aalaa

waa la naqliyay ✓

كثيرا

waa la naqliyay ✓

conj. and ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and ... [FOCUS] = baa + -na

2

lx: baana

3

ps: focus + conj

4

key: baana

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Calan-ka)

2

Cad maro ah oo midabyo leh oo qori dheer laga babbiyo oo qaran ama maamul kale astaan u ah. ~ Bandiirad.

waa la naqliyay ✓

1

calan¹: m.l (-ammo/-nno, m.dh) 1. Cad maro ah oo dowlad, hay'ad, maamul iyo wixi lamida astaan u ah. 2. Midab madow oo ay iduhu qaarka hore ku yeeshaan.

2

calan²: m.dh Barwaaqo, caafimaad iyo wixi lamida oo ka muuqda xoolaha jirkooda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ammo/-nno, m.dh) 1. Cad maro ah oo dowlad, hay'ad, maamul iyo wixi lamida astaan u ah. 2. Midab madow oo ay iduhu qaarka hore ku yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. flag, banner

2

calan dejin [feminine] n. lowering of the flag

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [ Pl. calamo-da] flag (flaag); banner (baan-er) Ex: maalinta calanka; Flag Day

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) maro midabyo iyo calaamado kale leh oo astaan u ah cid gaar ah; astaan gobanimo oo wadan xor ah ama urur gaar u leeyahay. Bir dheer baa la sudhaa oo uu ka babbada. Dh: baraq, bandiirad.

2

calan -ka: (magac, lab, keli) baraha midabyada ah ee idaha dushooda ku yaal sida barta madow oo idaha qaarkood ku yeeshaan badhida ilaa candhada.

waa la naqliyay ✓

1

de: flag, banner

2

lx: calan

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

xe: the Somali National Anthem

6

xv: bandiirad

7

key: calan

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) Wax asqo hayso noqosho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax asqo hayso ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (qof, wax) la falay; sixran.

2

2. (-keed, kd.) falmid.

waa la naqliyay ✓

1

falan¹: m.l 1. F.kay, f.kaa iyo wixi lamida: dartay, dartaa iyo wixi lamida. 2. “F.kiisii gal!”: “Arrintiisii gal!”.

2

falan²: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Wax sixran noqosho. 2. Beer wax la falay noqosho. 3. Dhul wax la banneeyey noqosho.

3

falan³: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la falay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

falan¹: m.l 1. F.kay, f.kaa iyo wixi lamida: dartay, dartaa iyo wixi lamida. 2. F.kiisii gal! Arrintiisii gal!

2

falan²: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Wax sixran noqosho. 2. Beer wax la falay noqosho. 3. Dhul wax la banneeyey noqosho. m.f.dh, falmid.

3

falan³: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la falay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] plowed

2

falan [derived] [adjective] bewitched

waa la naqliyay ✓

1

-aa: (adj) ploughed (palaawidh) ~ carrorogan, liman

2

falan -aa: (adj) crazed (kareeyzidh), maniacal (manaayikal); having a screw loose; driven mad; unbalanced; bewitched- qaaddan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» ku garran ama ku dacwi.

2

falan: (tilmaame) wax la falay ahaan oo baabnaan. Sheekhu wuxu dabiibay nin falan. Dh: sixran, baaban.

3

falan: (timaame) beer la qoday; beer la fajaasay oo biqishay. Dh: qodan, beeran. Li: qardaysan.

waa la naqliyay ✓

name-m windy ~ showery weather

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) midna; xabbadna.

waa la naqliyay ✓

name-f mend, patch; support

waa la naqliyay ✓

1

1. Kan adigu aad leedahay (sida: faraskaaga; aqalkaaga; qalinkee? Kaaga).

2

2. (kaa + ka) (waxaa biyaha kaaga roon caano; maxaa lacagtii kaaga haray?; Anigaa kaaga marag ah; ...).

waa la naqliyay ✓

kaaga¹: mu.lh.l (kuwaaga, w) Magacuyaal lahaansho oo lab ah oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: “kaaga ayaa ka fiican”.

waa la naqliyay ✓

1

kaaga¹: mu.lh.l (kuwaaga, w) Magacuyaal lahaansho oo lab ah oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: Kaaga ayaa ka fiican.

2

kaaga²: (-kaaga) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo lab ah oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: Qalinkaaga baa cusub.

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition and preposition: for you ... from (X); from you ... using (X)

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) lahaansho oo lab ah oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Wa: kuwaaga.

waa la naqliyay ✓