kadi — Macnaha & Turjumaada

f.mg2 (-iyay, -isay) Si kedo ah u dhicid. la-mid: kedi².

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Si kedo ah u dhicid. m.f.dh, kadin. la-mid: kedi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah dhirta waaweyn oo dheeraada oo ka baxa bananka, docxyada iyo togagga oo weelasha laga qorto. Dh: kidi.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaadi-da)

2

Biyo cawl ah oo kelyuhu soo saaraan oo inta kaadihaysta ku urura, hadba kolkay bataan, kaadimmareenku qaado oo dibadda loo saaro.

waa la naqliyay ✓

1

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

2

kaadi²: m.dh (baayoloji) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

3

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) U k.: hawl, arrin iyo wixi lamida oo la fulin lahaa in yar dib u dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

2

kaadi²: m.dh (baay.) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

3

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn. m.f.dh, kaadiyid.

4

kąadi: f.mg2 (-iyay, -isay) U k.: hawl, arrin iyo wixi lamida oo la fulin lahaa in yar dib u dhigid. m.f.dh, kąadin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): urine

2

kaadi v. urinate

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) urine (yuurin); informal [suuqi] pee (pii); piss (pis)

2

kaadi -yey say / yeen / nay: (v) urinate (vurineeyt), -u kaadi -yey / say: (v) wait (weeyt); delay (dileey)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dareere qashinbax ah ibta ka keen.

2

kaadi: fal) «u ~» in yar u sug. U kaadi oo dhegayso horta wiilka.

3

kaadi-da: (magac, dhedig, keli) biyaha qashin saarka ah ee ay kelyuhu soo saaraan kana soo baxa ibta noolaha oo ka kooban macdano kala duwan. Kaadi badane waa loo gogol badiyaa.

4

kaadi-ga: (magac, lab, keli) ubax iyo caleen la isku xidho oo dumarku timaha iyo aqallada ku udgooneeyaan. Markaad suuga tegtid, kaadi ii soo iibi.

waa la naqliyay ✓

بول

waa la naqliyay ✓

1

(Kadin-ka)

2

1. Xero ama guri meesha furan oo laga galo; irrid; illin; albaab.

3

2. Xero muggeed oo geel ama lo' ah; xero; illin; fadhi.

waa la naqliyay ✓

1

kadin¹: m.l (-immo, m.dh) 1. Xero ama guri meesha furan ee laga galo; irrid, illin, albaab. 2. Boqol neef oo geel ah. 3. Geel gaar u foofi kara oo cid anfici kara.

2

kadin²: m.f.dh eeg kadi. la-mid: kedin, kedis.

waa la naqliyay ✓

m.l (-immo, m.dh) 1. Xero ama guri meesha furan ee laga galo; irrid, illin, albaab. 2. Boqol neef oo geel ah. 3. Geel gaar u foofi kara oo cid anfici kara.

waa la naqliyay ✓

Gate

waa la naqliyay ✓

m. n. door, entrance; enclosure for livestock; herd

waa la naqliyay ✓

name-m door, entrance; enclosure for livestock

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) front door; doorway; entranceway; door (dhoor)

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ay hooyadii rajaynayso in uu noqdo mid tarma oo iskiisa loogu abtirsado.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) albaabka laga soo galo guriga. Kadinka iga fur. Dh: albaab, kidin. Wa: kadinno.

2

kadin -ka: (magac, lab, keli) boqol geel, lo' ama adhi ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: door, entrance; enclosure for livestock; [ext.] herd

2

lx: kadin

3

pd: (-ka)

4

ps: n2c-m

5

key: kadin

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): surprise; unexpected

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) 1. without warning; sudden (sadhan); unforeseen (an-foor-siin); impetuous (impajuwas); hasty (heeysti) ~ Ex: dhuufaan kadis ah; a sudden storm 2. quiz show; quiz (kuwiiz)

waa la naqliyay ✓

1

a: kedis

2

de: surprise; [atr.] unexpected

3

lx: kadis

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m

6

key: kadis

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax aan dhawrayn. Dh: dayacni.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kayd ahaan meel u dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kayd ahaan meel u dhigid. m.f.dh, kaydin.

waa la naqliyay ✓

v. store, reserve, preserve

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) store (istoor); stockpile (istaakpaayl); reserve or deposit for future use

waa la naqliyay ✓

(fal) cunto, lacag iyo wax kale ba, meel ku ururi; kayd ahaan u dhig.

waa la naqliyay ✓

1

a: keydi

2

de: store, reserve, preserve

3

lx: kaydi

4

pd: (kaydiyey)

5

ps: v2a=

6

key: kaydi

waa la naqliyay ✓

1

(Afaaf-ka)

2

Meel furan (xero, derbi, aqal), oo laga galo ama laga baxo; illin; kadin; irrid

waa la naqliyay ✓

1

(Fadhi-ga)

2

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

3

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

4

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

5

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiskimin-ta)

2

Xiskin u kadin, u sugid, gaarsiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (afaaf, m.dh) Meesha furan ee aqal, xero iyo wixi lamida laga galo ama laga baxo; kadin; irrid.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Xaalad bukaansho ka timid u barashada aalkohoolka ee qofka, taas oo haddii si kadis ah looga joojiyo keeni karta calaamado: sida gariir, xasilloonila'an, halluujineeshinis iyo qalbi jab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro ..., m.dh) (daawo) Sifo cudur muddo dheer socda; sida badan cudurkaas si kadis ah uma bilowdo. Ereygu waxba kama sheegayo khatarta cudurka.

waa la naqliyay ✓

1

foof¹: m.l 1. Xoolo daaq doonad ah. 2. Meesha xooluhu daaqaan. 3. Inta u dhexeysa xerada iyo daaqsinta. 4. Kadin geel ah. 5. Daaq. 6. la-mid: foofid. la-mid: soof¹.

2

foof²: f.mg1 (-fay, -ftay) Xoolo daaq doonasho. la-mid: soof².

waa la naqliyay ✓

1

jigo¹: m.dh Madaxa dadka iyo xayawaanka dhankiisa dambe, meesha ay iska galaan luqunta xaggeeda sare iyo madaxu; jeego.

2

jigo²: f.mg3 (-gtay, -gatay) Wiil yar xibintiisa taranka girgikeeda harag kadillaacsasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: kadiidyo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: kadiidyoo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: kadiidyood.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qandho lala jareeyo. la-mid: kadiido.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Kadiidyo dareemid. la-mid: kadiidoo.

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg kadiidyoo. la-mid: kadiidoo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: kadin².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Fal u dhaca si lama filaan ah. 2. Barnaamaj aqooneed oo lagu tartamo. 3. la-mid: kadin².

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: kadiso.

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: adiga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. you, thou

waa la naqliyay ✓

(pronoun) you ~ adiga. Ex: adi buu kula hadlayaa; he is talking to you

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac'uyaal) magacuyaalka qofka lala hadlayo ama wax loo qorayo. Adiga ayaa jooga aqalka, markii uu tuuggu soo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adiga

2

de: you, thou

3

lx: adi

4

pd: (ad)

5

ps: pro-red-2sg

6

xe: You and Khadar come!

7

xv: Adiyo Khadar kaaleya!

8

key: adi

waa la naqliyay ✓

(fal) gab kaalin kugu aaddan oo ku toosi waa; kaalin ka soo bixi waa. Dh: lugjiid, gab. Li: loog. kaab, caawi, badhitaar, xooji, tiiri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 la-mid: aaddi.

waa la naqliyay ✓

1

(Badi-da)

2

Tiro aan yarayn ahaan; badnaan.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: “Shaahii sonkor buu ka badiyey”.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: Shaahii sonkor buu ka badiyey. m.f.dh, badiyid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): majority, most of, multitude, mass

2

badi v. increase, cause to be many, make more

3

badi v. win, beat (another team)

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) increase (inkiriis) ~ siyaadi

2

badi: -yey say: (n) achieve a victory; win (win). Ex: yaa xalay badiyey? who won last night?

3

badi -da: (n) majority (ma jooriti)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax tirsan ama cabbiran wax ku sii dar; intii hore ka sii biiri; kordhi oo beexaami. Innoo soo badi waraaqaha itixaanka. Dh: tarmi, biiri, beekhaami, beexaami. Li: yaree, dhin.

2

badi: (fal) ku guulayso tartan iyo wixii la mid ahee lagu baratamayo. Laga badiyaa ba'ay. Dh: guulayso.

3

badi -da: (magac, dhedig, keli) tiro ama mug aan yarayn ahaan.

4

badi -da: (magac, dhedig, keli) jiritaanka wax aan tiro ahaan la hubin laakiin u muuqda wax badan ama aan yarayn.

waa la naqliyay ✓

v. pervert; mis-interpret

waa la naqliyay ✓

1

de: pervert; mis-interpret

2

lx: gadi

3

pd: (gadiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: gadi

waa la naqliyay ✓

1

(Hadi-ga)

2

Geed-quwaaxa geed kamid ah, oo xabag wanaagsan oo udgoon oo la ganacsado dhala.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] incense-bearing tree species; balsam

waa la naqliyay ✓

1

(Hithi) May, Og Commiphora erlangeriana Engl. Burseraceae.

2

S Commiphora subsessiliflora Vollesen. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

name-m insence-bearing tree sp., balsam

2

name-m leader, guide

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) resin (rezen); balsam (bal sam)-, used principally in inks, adhesives or pharmaceuticals

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil loogu magacdaray bukhuur ama geed udgoon badan leh sida cuudka, miskiti iyo fooxa.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) geed quwaaxa mid ka mid ah oo ka baxaa dhulka Soomaalida oo xabag udgoon laga gurto lagana ganacsado. Caanahaagiyo, ciidan gabadh wayn, waa caleen hadi, waa caleen hadi...

2

hadi-ga: (magac, lab, keli) hadh wanaagsan oo lagu nasto. Dh: hadhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: incense-bearing tree sp.; balsam

2

lx: hadi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: hadi

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the act of boiling ~ kar

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabaqda wax mar qudha la gooyay.

2

kadh -a: (magac, lab, keli) dilid ama wax ku dhufasho.

3

kadh -ka: (magac, lab, klei) dhedigood dhalay dheecaan ka yimaadda oo dhalmada ka danbeeya. Dh: damceer, nifaas.

waa la naqliyay ✓

kaki, adj. - Kaaki (Midab); Maro.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: keli².

waa la naqliyay ✓

1

Solo

2

Alone

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mid ah; aan la wehelin; keli.

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: this [subject]

waa la naqliyay ✓

[pronoun this plus is] this is... Ex: kani waa buug; this is a book

waa la naqliyay ✓

1

de: this [SUBJECT]

2

lx: kani

3

ps: deic-m-subj

4

xe: This is my son.

5

xv: Kani waa wiilkaygii.

6

key: kani

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab iyo biyo wax ku bislayn. 2. Biyaha iyo wixi lamida aad u kululeyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab iyo biyo wax ku bislayn. 2. Biyaha iyo wixi lamida aad u kululeyn. m.f.dh, karin.

waa la naqliyay ✓

v. cook, boil something

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) cook (kuuk). Ex: isteeg si fiican loo kariyey; a well-done steak

waa la naqliyay ✓

(fal) cunto cayriin dab ku shid oo bislee.

waa la naqliyay ✓

1

bw: kar

2

de: cook, boil s.t.

3

lx: kari

4

nt: karin (ta) [vn-f]

5

pd: (kariyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: kari

waa la naqliyay ✓

1

(Kati-da)

2

Bir af dhuuban oo ulaha iyo samayooyinka salka laga gesho; (ama taki).

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Bir af dhuuban oo waranka gadaal laga gesho. la-mid: taki.

waa la naqliyay ✓

f. n. metal spike on butt-end of spear

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) metal stake at the end of a spear

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bir jifiyeed Qdffllad dalooshan iyo caaro fiiqan leh oo ul waran ama taraawil gadaal ka gasha ama ku daabanta. Dh: jifi, jufo, eebotaki. Wa: katiyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: metal spike on butt-end of spear (used for sticking it in the ground)

2

lx: kati

3

pd: (-da)

4

ps: n2a-f

5

key: kati

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) hab gaar ah oo haweenku gambada madaxa ugu xidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kedi-ga)

2

Shillin; quud.

waa la naqliyay ✓

1

kedi¹: m.l Geed qodxeed miro la cuno leh oo qolof adag leh, layskuna daaweeyo; shillin; kulan; quud.

2

kedi²: f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: kadi.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed qodxeed miro la cuno leh oo qolof adag leh, layskuna daaweeyo; shillin; kulan; quud.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fruit-bearing tree species

2

kedi v. surprise, move suddenly ~ unexpectedly

waa la naqliyay ✓