kaari

(Kaarid-da)

Kaar yeelasho.

m.f.dh eeg kaar². la-mid: kaar¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) marka xanuunku qof ku keeno xummad.

(Kaar-ka)

Xanuun sida halaca u kulul oo nabar ama meel bugtaa yeelato.

kaar¹: m.l 1. Xannuun sida holaca u kulul oo nabar ama meelbugtaa yeelato. 2. Waraaq yar oo afar gees ah oo wax lagu qorto. 3. la-mid: kaarid.

kaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun laxow badan dareemid.

kaar¹: m.l 1. Xannuun sida holaca u kulul oo nabar ama meelbugtaa yeelato. 2. Waraaq yar oo afar gees ah oo wax lagu qorto.

kaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun laxow badan dareemid. m.f.dh, kaarid.

m. n. sudden, sharp pain, throbbing

kaar v. feel a sudden pain; throb

-ka: (n) feeling physical pain; pain (peeyn)-, soreness (soor-nes), ache (eeyk)-, pang (paang) ~xanuun

-ka: (magac, lab, keli) kul ka yimaadda nabar ama xanuun. Dh: xummad.

kaar-ka: (magac, lab, keli) waraaqadda aqoonsiga ee muwaadin kaste la siiyo. Dh: taysaro.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab iyo biyo wax ku bislayn. 2. Biyaha iyo wixi lamida aad u kululeyn.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab iyo biyo wax ku bislayn. 2. Biyaha iyo wixi lamida aad u kululeyn. m.f.dh, karin.

v. cook, boil something

-yey -say: (v) cook (kuuk). Ex: isteeg si fiican loo kariyey; a well-done steak

(fal) cunto cayriin dab ku shid oo bislee.

bw: kar

de: cook, boil s.t.

lx: kari

nt: karin (ta) [vn-f]

pd: (kariyey)

ps: v2a=tr

key: kari

(Baari-ga)

1. Riixidda xooggeeda iyo saamayskeeda; ka goosashada iyo xoogga ka yimaada; qof, wax ku adkayn, inuu yeelo; culays saarid.

2. Wax tartan lagu iibsana hayo, hadba qofka naadadu ku dhacayso, ku dhawaaqidda.

baari¹: m.l 1. Culays, culaab. 2. la-mid: baariyid.

baari²: f.g1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. Xoog ku riixid; qof wax ku adkayn; culays saarid. 2. Badeeco beec ka xayirid. 3. Ku b.: wax la naadinaayay qofka qiimaha ugu sarreeya gaara ka iibin.

f.g1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. Xoog ku riixid; qof wax ku adkayn; culays saarid. 2. Badeeco beec ka xayirid. 3. Ku b.: wax la naadinaayay qofka qiimaha ugu sarreeya gaara ka iibin. m.f.dh, baariyid.

m. n. pressure, force, stress; bid at an auction

baari v. pressure, put force on

-ga: (n) [Physics] pressure (pareesher) caddaadis

(fal) noqo wax baarixi ah ama baryood ah: noqo wax waqtigii la cuni lahaa ama la iibsan lahaa dhaafay

baari: (fal) madal naado wax lagu gadanayo, qiimo fican oo la gaadhay ku ka sii sarreeya ku eri; sicir barar ku rid. Ninka baayacii danbaa lagu baaryey ee qiimo fiican buu gaadhay.

baari -ga: (magac, lab, keli) saamaynta riixidda xooggeedu leeyahay; miisaanka culayska ee riixideed. Riixidda baarigeedu ma fufuda.

baari -ga: (magac, lab, keli) wax lagu tartamayo iibsigiisa, kolba qofka naadadu ku dhacayso sida xaraashka. Baqashanu waa baariye yaa gadan.

baari: (tilmaame) wax xilligiisii dhaafay. Dh: baarixi, baryood. Li: daray.

(Caari-da)

(bad; kd.) dib u noqosho; xagga xeebta ka durkid; (ama caarid).

caari¹: m.dh Marka biyaha badda dib berriga uga noqdaan. la-mid: caarid.

caari²: f.mg1/2 (-ryay, -riday/risay; -ryi) Biyaha badda, berriga dib uga noqosho.

f.mg1/2 (-ryay, -riday/risay; -ryi) Biyaha badda, berriga dib uga noqosho. m.f.dh, caaryid.

f. n. low tide, ebb tide

caari v. ebb; recede (of water)

-day / yey: (v) waters ebbing at low tide; ebb (eb); recede (ri-siidh); retrograde (ret-ra-grayd)

caari: -ga: (n) low water; low tide; ebb tide

soo caariyey / soo caarisay: (v) driven ashore by the tide

(fal) «doon», xagga xeebta u durug.

caari: (fal) «bad», xagga xeebta ka durug.

caari -ga: (magac, lab, keli) ka durkidda ay baddu xeebta ka durugto oo ay berriga ka fogaato, Caariga baddu, shan iyo tobanna waa habeen, shan iyo tonbanna waa dharaar. Dh: caaryid.

caari -ga: (magac, lab, keli) xaaxiga badda oo doonida dhanka xeebta u soo riixa; doonida oo uu xaaxigu berriga u soo qaado.

m.l Xiddig xiddigaha ka mid ah.

(fal) caanaha ka soo daadi ama ka soo daa halka daloosha ee daarka la dhaho ee ku taalla aagaanka dhiisha. Daari ciirta inay baxday aan fiirinnee.

daari: (fal) caano inyar oo biya ah ku shub oo badhax. Dh: badhax.

daari-ga: (magac, lab, keli) madaha beeraha u dhaxeeya. Daariga beerta reer Cumar xooluhu yeyna soo dhaafin. Dh: xad, soohdin.

f.g2 (-iyay, -isay) Caano, dawo iyo wixi lamida faar u yeelid.

v. thicken, curdle, make something clot ~ coagulate

(fal) caano fadhiisi oo faar u yeel.

de: thicken, curdle, make s.t. clot ~ coagulate (e.g., sour milk or other organic material)

lx: faari

pd: (faariyey)

ps: v2a=tr

key: faari

(Gaari-da)

Qof dumar ah oo maamulka aqalkeeda iyo iyada nafteedaba aad u ilaalisa oo uga adag; aan baali ahayn.

2. (Gaari-ga) Gaadiid garangaro leh oo la rarto ama la raaco oo ama motoor wado ama wax kale jiidaan.

gaari¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. (gawaari, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulka lagu qaado. 2. Gaarigacan.

gaari²: m.dh Haweeney maamulka aqalkeeda iyo nadaafadda jirka aad u ilaalisa oo uga adag.

gaari¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. (gawaari, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulka lagu qaado. 2. Gaarigacan. m.dhw, gawaari.

gaari²: m.dh Haweeney maamulka aqalkeeda iyo nadaafadda jirka aad u ilaalisa oo uga adag.

f. n. good housewife, good woman

gaari m. n. car, automobile, wagon, truck; cart; transport

-da: (n) orderly, clean and tidy woman. Opp. areebo, baali

gaari -ga: (n) car (kaar); sedan (sadhaan)-, truck (traak); lorry (loori); automobile (ooto-moo-biil); motorcar (mooter-kaar) ~ gaadhi

(tilmaame) haweenay fiican oo gurigeeda iyo nafteeduba bilan yihiin. Li: baali, basari.

gaari -da: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo fiican oo gurigeeda iyo nafteeduba bilan yihiin. Li: baali, basari.

gaari -ga: (magac, lab, keli) eeg gaadhi.

(fal) cid kale, maanka ka qaad oo waal. Dh: welfi.

(Kaabi-ga)

1. Meel dhow; ag.

2. Rigrigada dermooyinka.

m.l 1. Kab yar oo falag ah oo derinta afka looga tolo. 2. (fk) Meel aad u dhaw. 3. (-iyo, m.dh) Qoryaha ceelka afka laga saaro midkood; raar; xakab.

m.l 1. Kab yar oo falag ah oo derinta afka looga tolo. 2. (fk) Meel aad u dhaw. 3. (-iyo, m.dh) Qoryaha ceelka afka laga saaro midkood; raar; xakab.

m. n., loc., [collective], (adj.): vicinity; nearness; near, close, nearby

kaabi m. n. edge of a sleeping-mat

-ga: (n) near distance; proximity (parook simiiti); vicinity (visiniti). Ex: laba makhaayadood oo kaabiga isku saaray; two restaurants in close proximity

-ga: (magac, lab, keli) caawimaad ama wax wax lagu kabo. Kaftan reer magaal runbuu kaabi u yahay. Dh: kaal.

kaabi -ga: (magac, lab, keli) rigrigadda dermooyinka. Kaabigii dermada oo aan tolayey, ayaa furfurtay.

kaabi -ga: (magac, lab, keli) meel dhaw, meel aan kaa fogayn. Adhigu waxa uu daaqayaa kaabiga reerka. Dh: kanbal.

(Kaadi-da)

Biyo cawl ah oo kelyuhu soo saaraan oo inta kaadihaysta ku urura, hadba kolkay bataan, kaadimmareenku qaado oo dibadda loo saaro.

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

kaadi²: m.dh (baayoloji) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn.

f.mg2 (-iyay, -isay) U k.: hawl, arrin iyo wixi lamida oo la fulin lahaa in yar dib u dhigid.

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

kaadi²: m.dh (baay.) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn. m.f.dh, kaadiyid.

kąadi: f.mg2 (-iyay, -isay) U k.: hawl, arrin iyo wixi lamida oo la fulin lahaa in yar dib u dhigid. m.f.dh, kąadin.

f. n., (mass n.): urine

kaadi v. urinate

-da: (n) urine (yuurin); informal [suuqi] pee (pii); piss (pis)

kaadi -yey say / yeen / nay: (v) urinate (vurineeyt), -u kaadi -yey / say: (v) wait (weeyt); delay (dileey)

(fal) dareere qashinbax ah ibta ka keen.

kaadi: fal) «u ~» in yar u sug. U kaadi oo dhegayso horta wiilka.

kaadi-da: (magac, dhedig, keli) biyaha qashin saarka ah ee ay kelyuhu soo saaraan kana soo baxa ibta noolaha oo ka kooban macdano kala duwan. Kaadi badane waa loo gogol badiyaa.

kaadi-ga: (magac, lab, keli) ubax iyo caleen la isku xidho oo dumarku timaha iyo aqallada ku udgooneeyaan. Markaad suuga tegtid, kaadi ii soo iibi.

بول

(Kaafi-ga)

(wax) wax ku filan ama deeqa ama wada gaara.

kaafi¹: m.l.kh K. ah: wax deeq kugu kaafiya.

kaafi²: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Wax ku fillaan.

f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Wax ku fillaan. m.f.dh, kaafiyid.

m. n. (adj.): sufficiency; sufficient

kaafi v. be sufficient ~ enough

name-m sufficiency; sufficient. Syn: Kaafiya (Arb)

-yey/say: (v) satisfy (satisfeey); give satisfaction

magac afka Carabiga ka soo jeeda oo loo baxsho wiil ay hooyadii aad ugu faraxday oo ay u aragtay in ay cid walba kaga maarantay.

(fal) ku fillaw. Wiilku wuuna kaafiyaye, Allaw noo kadab.

kaafi -ga: (magac, lab, keli) wax, wax ku filan ama wada gaara.

f.g2 (-iyay, -isay) Kaah wax ka keenid.

(fal) walax ama aalad, iftiin la arko ka soo bixi.

* (Kaaki-ga)

1. Miro dhulka Jabbaanka ka soo jeedey; korka waa ka cawl waana macaan yihiin.

2. Dhar adag oo la tosho oo midabkiisu u eg yahay kan mirahaan.

m.l 1. Midab u dhow casuuraa. 2. Dhar adag oo badanaa askartu xirato.

m.l 1. Midab u dhow casuuraa. 2. Dhar adag oo badanaa askartu xirato.

m. n. khaki

-ga: (n) khaki (kaaki)

-ga: (magac, lab, keli) maro ka samaysan dun adag, oo midab cawlan leh. Wa: kaakiyo.

kaaki -ga: (magac, lab, keli) midho dhulka Jabaan ka soo jeeda oo korka ka cawlan aadna u macaan.

de: khaki

lx: kaaki

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: kaaki

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: kaal³.

v. assist, aid

(fal) xoolo gargaar ah, cid kale sii. Dh: taageer, caawi, gargaar, taakulee.

de: assist, aid

lx: kaali

pd: (kaaliyey ~ kaashey)

ps: v2a=

key: kaali

-ha: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah baabuurta gaashaaman ee ciidamadu ku dagaal-galaan. Dh: dibaabad, taangi. Wa: kaarayaal.

kaawi¹: m.l 1. la-mid: kaawiyad. 2. Qoray lagu calaamadeeyo meelaha shabaagta la dhigo.

kaawi²: f.g2 (-iyay, -isay) Shay adag mid ka jilicsan ku garaacid.

v. beat, bludgeon

-yey / say: (n) strike repeatedly; beat (biit)

(fal) isku sin meel kala sarreysa.

de: beat, bludgeon

lx: kaawi

pd: (kaawiyey)

ps: v2a=

key: kaawi

or curry, n., sanuunad, -di; curry stuff, xawaaj, -ki; make the curry, sanuunadda samee; mix curry with rice, sanuunadee.

-ga: (magac, lab, keli) jaad qaadka ka mid ah. Dh: hereri.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: maadi.

(fal) badbaadi oo xal u hel. Labada nin inta ayna isku dhiman kala maari.

-da: (magac, dhedig, keli) min ka mid ah minanka faalka.

(Raari-ga)

1. Jaadadka bariiska jaad kamid ah.

2. (dhul) duud dheer.

m.l 1. Nooc bariiska ka mid ah oo ka baxa waddanka Barma. 2. Meel dhir dhaadheer oo badan leh.

m. n., [collective] rice species

-da: (magac, dhedig, keli) beer ku taal meel masna ah.

raari-da: (magac, dhedig, keli) dhul ballaadhan oo tigaad gaaban leh. Dh: ris.

raari-da: (magac, dhedig, keli) jaad tigaadda ka tirsan oo dooxyada ka baxda.

raari -ga: (magac, lab, keli) dhul taag ah; duud dheer. Raarida fuul oo hareeraha eeg.

raari -ga: (magac, lab, keli) jaad noocyada ka mid ah bariiska. Raari reerka maanta u kariya.

de: rice sp.

lx: raari

pd: (-ga)

ps: n-m-col

key: raari

* (Saari-da)

Maro badanaa xariir ah oo dheer oo dumarka Hindigu qaataan oo guntiino iyo hagoogba u ah.

m.dh Maro badanaa xariir ah oo dumarka Hindidu qaataan oo guntiino iyo hagoogba u ah.

m. n. sari, Indian women's wrap-around cloth ~ dress

-ga: (n) sari (saa-ri) ~ diric

-ga: (fal) eeg saadhi.

saari -ga: (magac, lab, keli) ulo ka samaysan duur iyo wixii la mid ah oo dhigaha la dul saaro. Dh: lool, mar.