kaankaro

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Qof wax uu rabo isaga oo aan sheegin fahmid. 2. Arrin laga hadlay dulucdeeda fahmid.

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Qof wax uu rabo isaga oo aan sheegin fahmid. 2. Arrin laga hadlay dulucdeeda fahmid. m.f.dh, maangarasho.

v. understand someone

(fal) qiyaas iyo aqoon ku garo waxa qof kale maankiisa ka guuxaya. Kol haddaad ninka aad isku fahamsan tihiin dee bal maangaro.

de: understand s.o.

lx: maangaro

nt: maangarad (ka) [vn-m], maangarasho (/da) [vn-f]

pd: (maangartay)

ps: v3b=tr

key: maangaro

m.dh la-mid: maanyaraan.

- maaskarada: (n) mask (maask) ~ waji-shareer

f.mg3 (-saday, -satay) U k.: wax fadhiya dhaqdhaqaaq yar sameyn.

v. prepare ~ get ready to stand up

(fal) kicid isu diyaari; ruqaanso.

de: prepare ~ get ready to stand up

lx: kaankaanso

nt: kaankaansi (ga) [vn-m]

pd: (kaankaansaday)

ps: v3a=

key: kaankaanso

(Baranbara-da)

Cayayaan madow ama guduud-madow ah oo leh baalal jiidan, lugo dheerdheer iyo geeso aad u miiqan; waxay ku badan tahay jikada, kortagga iyo meelaha aan nadiifka ahayn.

f. n. cockroach

baranbaro: n. turkey

baranbarada: (n) [ Pl. baranbarooyin-ka] roach (roowj); cockroach (kako roowj)

-da: (magac, dhedig, keli) eeg barambaro.

de: cockroach

lx: baranbaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: baranbaro

صُرْصُورٍ، جُدْجُد

(Garangaro) S Echinochloa pyramidalis (Lam.)Hitch. Gramineae.

N Enteropogon barbatus C.E.Hubb. Gramineae.

N Eleusine floccifolia (Forsk.) Spring. Gramineae.

S Enteropogon rupestris (J. A. Schmidt) A. Chev. Gramineae.

N Digitaria rivae (Chiov.) Stapf. Gramineae.

N Bothriochloa insculpta (A. Rich.) A. Camus. Gramineae.

N Digitaria abyssinica (A.Rich.) Stapf. Gramineae.

N Brachiaria bovonei (Chiov.) Robyns. Gramineae.

N Paspalidium desertorym (A. Rich) Stapf. Gramineae.

N Paspalidium geminatum (Forsk) Stapf. Gramineae.

C Sporobolus africanus (Poir) Robyns & Tournay. Gramineae.

N Sporobolus arabicus Boiss. Gramineae.

C Sporobolus brockmanii Stapf. Gramineae.

C Sporobolus pellucidus Hochst. Gramineae.

N Sporobolus pyramidalis P.Beauv. Gramineae.

N,C Sporobolus spicatus (Vahl) Kunth. Gramineae.

(fal) kabaha iska bixi.

(Jaranjara-da)

1. Xubin aqallada iyo dhisaska kale kamid ah oo dabaqyada kore lagu gaaro ama lagaga soo dego.

2. Dhis gacanta lagu qaato oo ka samaysan labo tiir iyo cagasaaro badan oo isu haya, oo meeshii dheer lagu fuulo. ~ ragaad; sallaan.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhagxaan shamiintaysan, kala hooseeya oo aqallada lagu fuulo ama looga soo dego. 2. Laba tiir oo cagasaarro badani isu hayaan oo dhismayaasha lagu fuulo ama looga soo dego. la-mid: jaranjar.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhagxaan shamiintaysan, kala hooseeya oo aqallada lagu fuulo ama looga soo dego. 2. Laba tiir oo cagasaarro badani isu hayaan oo dhismayaasha lagu fuulo ama looga soo dego. la-mid: jaranjar.

f. n. staircase, stairs; ladder

-jaranjarada: (n) ladder (laadhar); stair (isteer); stairs (isteeris), staircase (isteer-keeys); escalator (eskaleeyter); stairway (isteer weey) ~ sallaan

-da: (magac, dhedig, keli) dhis kala hooseeya guriga dabaqaa lagu koro lagagana soo dago.

de: staircase, stairs; ladder

lx: jaranjaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: jaranjaro

سُلْمَة، دَرَجَةً

m.dh (daaw.) Sameynta kaadida oo si aan caadi ahayn u yaraata.

-da: (magac, dhedig, keli) sameynta kaadida oo si aan caadi ahayn u yaraata.

-kaanguurada: (n) kangaroo (kaan-garuu) -kangaruu

m.dh Joogsashada roob da'ayaa qayoodo. la-mid: kabawaarid.

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax kala aqoonsasho. 2. Wax laba qaybood ka dhigasho

(Antara-da)

Xad; seere; soohdin.

m.dh (-ooyin, m.l) Xad; seere; sohdin.

f. n. limit; border, boundary, frontier

-da: (magac, dhedig, keli) xad; seere; soohdin. antarreeg -ga: (magac, lab, keli) joogsidhaqaaq; qoonbis.

de: limit; border, boundary, frontier

lx: antaro

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: xad [Pl: xuduud]

key: antaro

name-f soldier. Syn: Askar

magac loo baxsho gabadh miiggan oo sida askarta muuqaal iyo hubqaad fiican leh.

m.l (-rro, m.dh) Qof loo diyaariyey maamul ama hoggaan siyaasadeed. la-mid: kaadir.

m.l (-rro, m.dh) Qof loo diyaariyey maamul ama hoggaan siyaasadeed. la-mid: kaadir.

m.l Tiro aan xad lahayn.

-a: (magac, lab, keli) meel sinnayd oo kor u soo foocfoocday, meel sinnayd oo kuuskuus yeelatay. Waddadii laamidu kaakac bay yeelatay. Dh: foocfooc.

kaakac-a: (magac, lab, keli) tiro go'an inta dheer; inta ku daba kaban tiro buuxda. Kun iyo kaakac bay noqotay lacagtii gaadhigu. Dh: dheeraad, dheeri.

kaakac-a: (magac, lab, keli) tiro aan xad lahayn.

(Kaanad-da)

Qori dheer oo madaxiisa ballaaran oo daloola shukaanta afkeeda kore oo fiiqan la gesho, madaxiisa kalena shukaanhayuhu gacanta ku hayo oo doonnida ku duwduwo.

m.dh Qori dheer oo masaxiisa ballaaran oo daloola shukaanta afkeeda kore oo fiiqan la gesho, madaxiisa kalena shukaanhayuhu gacanta ku hayo oo doonida ku duduwo.

f. n. rudder

-da: (magac, dhedig, keli) qori dheer oo madax ballaadhan oo daloola leh, oo shukaanta doonnida afkeeda hore ee fiiqan la gesho, madaxiisa kalana shukuumigu gacanta ku hayo oo doonnida ku duduwo. Wa: kaanado.

de: rudder

lx: kaanad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: kaanad

(Kabara-da)

Ammaan; sedo.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Ganasade awr wax ku safrista; oo cidaha miyiga la guura. 2. Hanti yar oo la siiyo qof ganacsi loo abbaansado.

f. n., [abstract] praise; boast

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo madaxda lagu muuneeyo oo la siiyo. Dh: sedo, ammaan.

de: praise; boast

lx: kabaro

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

syn: ammaan, sedo

key: kabaro

(Kakaba-da)

Wax dirqi loogu eryo ama loo geliyo, meel ka yar oo ciriiryoon.

m.dh 1. Cayrinta lagu cayriyo wax meel ciriiryoon. 2. Cayrinta wax meel lagu cayriyo. la-mid: kakabin.

f. n. tight squeeze; something pushed through ~ into a tight place

-da: (magac, dhaddig, keli) meel in cabbaar ah loo socdo.

kakabo -da: (magac, dhedig, keli) wax dirqi iyo jujuub lagu geliyo meel ka yar ama cidhiiidhi ah.

kakabo -da: (magac, dhedig, keli) degdeg iyo carcarta hore ee nabar iyo wixii la mid ah.

de: tight squeeze; s.t. pushed through ~ into a tight place

lx: kakabo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: kakabo

(Kankan-ka)

Ur badan.

kankan¹: m.l Ur xooggan oo meel ka soo baxa.

kankan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ka k.: ur udgoon meel ka soo carfid.

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ka k.: ur udgoon meel ka soo carfid. m.f.dh, kankamid.

m. n., [collective] strong ~ bad smell

kankan v. smell strongly

(tilmaame) ur xooggan oo meel ka soo baxda.

m.l (-rro, m.dh) (daawo) Buro xume oo dhan ha ahaado “karjinome” ama “sarkoome” wuxu ka sameysmaa unug oo si aan caadi ahayn oo dhakhso badan u qaybsama, kasoo dabadeed dhex gala oo burburiya (xubnaha) soohayaasha ku ag dhow. Waxa dhacda in unug ka mid ah burada uu raaco dhiigga ama liinfada oo ku beermo meel kale oo jirka ka mid ah (metastasis).

m.l (-rro, m.dh) (daaw.) Buro xume oo dhan ha ahaado 'karjinome' ama 'sarkoome' wuxu ka sameysmaa unug oo si aan caadi ahayn oo dhakhso badan u qaybsama, kasoo dabadeed dhex gala oo burburiya (xubnaha) soohayaasha ku ag dhow. Waxa dhacda in unug ka mid ah burada uu raaco dhiigga ama liinfada oo ku beermo meel kale oo jirka ka mid ah (metastasis).

-ka: (magac, lab, keli) cudur daran oo halis ah oo aan bixin, jirka xula oo ku hulaaqa, oo xubinta uu ku dhaco loo gooyo. Oogada iyo uurkujirtaba meelo badan iyo siyaabo badan ayuu ugu dhacaa. Sidii nimuu kansar hayoo, kellidu heemayso, kalaankal iyo kuma bogsado kuruska geeleede. Dh: kansal.

-ta: (magac, dhedig, keli) noole ka mid ah cayayaanka duula oo xoolaha qaniina. Dh: takar.

(Karkar-ka)

a) Karka iyo rogmashada biyaha iyo wixii la mid ah oo kululaada. b) Kabkabniin badan. c) Qof kulul; diric.

m.l 1. Tolmo lagu sameeyo dhar iyo wixi lamida oo meelo badan ka dildillaacay. 2. K. ah: qof dirac ah. 3. Karka iyo rogmashada biyaha iyo waxii la mid ah oo kululaada.

m.l 1. Tolmo lagu sameeyo dhar iyo wixi lamida, oo meelo badan ka dildillaacay. 2. K. ah: qof dirac ah. 3. Karka iyo rogmashada biyaha iyo waxii la mid ah oo kululaada.

v. keep on cooking ~ bubbling; be boiling repeatedly

karkar m. n., (mass n.): a lot of steam

karkar vl. n. repeated patching ~ mending

karkar m. n. (adj.): person with a bad temper; hot-headed; brave

-ay / tay: (v) boil (booyl); came to a boil

-ka: (magac, lab, keli) tolmo lagu sameeyo dhar iyo wixii la mid ah oo meelo badan ka dildillaacay.

karkar -ka: (magac, lab, keli) karka iyo rogmashada biyaha iyo wixii la mid ah oo kululaada.

-da: (magac, dhedig, keli) wax, wax ka yar.

-ta: (magac, dhedig, keli) cayayaan qaniinka ka tirsan oo xoolaha iyo noolaha kale ba qaniina. Dh: takar.

(Agaro)

S Indigofera schimperii Jaub. & Spach. Papilionaceae.

-ka: (magac, lab, keli) rarka awrka la saaro.

-da: (magac, dhedig, keli) wax aan kolka horeba si wanaagsan u joogin, taabad oo dhaqaajin.

danqaro -da: (magac, dhedig, keli) dhagax ridqinka oo xanaf loo yeelo iyadoo wax adag lagu garaacayo. Dangaro ayuu u baahanyahay dhagax ridqinku.

m.dh la-mid: danyaraan.

-da: (magacwadareed) dad aan xoolo badan haysan ama caydhba ah. Dh: danlay, caydh.

(fal) isku nabnab oo isku keenkeen. Dh: nabnabo. Li: jajabi.

m.dh la-mid: kabsar.

-da: (magac, dhedig, keli) dhirta cuntada lagu daro mid ka mid ah oo udgoon. Dh: kabsar, karsar.

(Kafaara-da)

Wax Ilaah horti loo sameeyo ama loo baxsho (soon, sadaqo, kd.) oo gef ama denbi la falay daboola.

m.dh (dii.) Wax Ilaah dartii loo sameeyo ama loo baxsho sida soon, sadaqo iyo wixi lamida oo gef ama dembi la falay daboola.

m.dh (dii.) Wax Ilaah dartii loo sameeyo ama loo baxsho sida soon, sadaqo iyo wixi lamida oo gef ama dembi la falay daboola.

f. n. duty, obligation, dues

-da: (magac, dhedig, keli) wax Ilaah hortii loo sameeyo ama loo baxsho, oo gef iyo denbi la falay daboola.

de: duty, obligation, dues

lx: kafaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: kafaaro

-da: (magac, dhedig, keli) geed nagaadh caleentiisa cuntada lagu udgoonaysto. Dh: kabsaro, kabsarad.

(Karkaba-da)

Wax la qabanayo oo kansho iyo waqti ku filan loo diido oo dabakarriix iyo dirqi iyo dhaqso lagu marsiiyo; qarbaqarbo; deddejis.

m.dh Ku dirqinta hawl qabasha-deeda lagu dirqiyo cid iney si degdeg u qabato. la-mid: karkabad.

m.dh Ku dirqinta hawl qabashadeeda lagu dirqiyo cid iney si degdeg u qabato. la-mid: karkabad.

f. n. hasty action, rush (job), frenzy

-karkabada: (n) the act of rushing; haste (heeysti); hurry (heeri)

-da: (magac, dhedig, keli) si qasab iyo dedejin leh; hawl si qarbobarbo iyo degdeg ah loo wado. Afxakame karkabadii u ay iyo kulayl kiiye.

a: karkabad

de: hasty action, rush (job), frenzy

lx: karkabo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: karkabo