Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

Kaalay!

2

Imaw; agtayda imaw.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here!

waa la naqliyay ✓

(fal) halkan imo; imo meeshan aan joogo. Dh: imo. Li: teg.

waa la naqliyay ✓

1

de: come! Defective imperative form only

2

lx: kaalay

3

pd: (kaaley)

4

ps: v4b-imp-sg

5

see: imow

6

key: kaalay

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all come!

waa la naqliyay ✓

(expression) come here you all!

waa la naqliyay ✓

1

de: you all come! Defective imperative form only

2

lx: kaalaya

3

ps: v4b-imp-pl

4

syn: imaada

5

key: kaalaya

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to you ... with / about someone, something

waa la naqliyay ✓

1

de: to you ... with / about (X) = ku + ka ~ ku + la

2

lx: kaala

3

ps: pro + prep

4

xe: What did the teacher talk to you about?

5

xv: Macallinku muxuu kaala hadlay?

6

key: kaala

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) riyaha loogu yeedho oo la macne ah 'kaalay'.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel haadaan ah; jar aad u dheer, meel qaw ah. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Dh: jar, haadaan, garbo, qaw, waraar, gebi, laalley.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xayawaan saalo dhig. Lo' saalaysay oon baa haya. Dh: saalood, saalee

2

saalay: (fal) saalo dhig: saalood.

waa la naqliyay ✓

1

(Waalay-ga)

2

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

2

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

waa la naqliyay ✓

1

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

2

initial: w

3

lx: waalay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: waalay

waa la naqliyay ✓

(fal) dan ka gal oo wax ka qabashada arrin jirta xil iska saar. Dh: xaallee.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey ulajeeddooyin midabyo badan leh sida 'waa yahay e,' 'Arrintii hore daayey ama ka noqday e,' oo la yiraahdo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska yeersiiyo (wax aan lagu jacsanayn ama cagajiid lagu yeelo); Bal hoo, bal kaalay, bal ina keen; wiilka bal u yeer.

2

2. (Bal-ka) a) Geedka meseggada, galleyda, kd. inta laamaha iyo caleemaha ah. b) Ballan; wacad; axdi.

waa la naqliyay ✓

1

(ya') — Xarafka 23d. oo Alifka Soomaalida. Waa shibbane.

2

-y- — Waxaa loo baahdaa kolkay is xigsadaan labo shaqal oo kicintoodu yare carrabka ku adag tahay oo la doonayo in la jilciyo oo la fududeeyo (sida: qof keli(y)a = qof keli ah; Cali(y)ow kaalay).

waa la naqliyay ✓

/biring/bringing, brought; (v) 1. keenid; la kaalayid (keen). e.g. Could you bring your friend to the party? (v) 2. ku gadmaya (lugu gadi karo). e.g. This old machine will bring about $200 at the auction. (v) 3. sharci ku fulin. e.g. The police brought a charge against the murderer.

waa la naqliyay ✓

/kam/ (v) kaalayid (kaalay, imaansho).

waa la naqliyay ✓

/fej/ (v) 1. la-kaalayid, keenid. e.g. Go and fetch my wallet. (v) 2. ku-gadid, ku-beecin.

waa la naqliyay ✓

(pronoun) 1. we are the ones who... Ex: annagaa sheegnay; we told [we are the ones, who told], 2. we (wii)! or us! Ex: kaalaya! annagaa? You all come here! us? [are you speaking to us?]

waa la naqliyay ✓

(adv) at or in this place; here (hiyer); hither (hith er) ~ meeshaan. Ex: halkaan kaalay; come hither. 2. hereby (hiyer-baay)

waa la naqliyay ✓

-imaaday/imaatay: (v) come or arrive! ~ kaalay

waa la naqliyay ✓

(expression) come! (kam); come here! ~ kaalay

waa la naqliyay ✓

(interjection); you!; hey!; especially used to attract attention when talking to female person ~ naayaa Ex: naa kaalay!; hey! come here

waa la naqliyay ✓

(interjection); you!; hey!; especially used to call a female person. Ex: naayaa kaalay!; hey! come here

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) codka uu ku dhawaaqo qof buka ama tabaalaysan. Bukaanka aa'diisii ayaan xalay ka seexan waayay. Dh: taah, jibaad.

2

aa: erey la adeegsado marka gabadh wax la farayo ama loo yeedhayo. Aa fadhiiso; aayaa hee kaalay. Dh: naa, aayaa. Dh: waar, aar, war.

3

aa: (qurub) diiradeeye la macne ah 'baa'.

4

aa: shaqalka 'a' oo dheer sida: Aarka baabuur baa siday.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaama qofka koowaad ee wadarta ah oo ay ku jiraan kuwa lala hadlayo ama wax loo qorayo. Kaalay aynnu tashannee.

waa la naqliyay ✓

1

(xidhiidhiye) macne gaar ah aan lahayn, hadal lagu hakiyo oo fiirsasho iyo digtooni ku jirto. Bal kaalay oo ila hadal. Bal soo qaad koobka.

2

bal: (ereycodeed) lagu tusmeeyo iftiin meel ka baxay; iftiinka ka baxa kolka ay meeli olosho. Olol baa halkan bal ka yidhi.

3

bal -ka: (magac, lab, keli) caws laamo dhaadheer leh ka baxa webiyada jiinkooga. Waxa uu leeyahay xubno u eg dicinta oo loo adeegsado dhismaha cariishyada. Dh: dacaar.

4

bal -ka: (magac, lab, keli) gogosha lagu seexdo ee laga sameeyo laamaha geedbaarka ama geetimireedka. Bal u dhig martida. Dh: caw, qaddiifad. bal -ka: (magac, lab, keli) hadhuudhka kolka madaxa ama sabuulka laga guro inta soo hadha. Saca irmaan balka siiya. Dh: qaran.

5

bal -ka: (magac, lab, keli) kulan lagu ballamay. Bal dambe oo shan iyo tobnaad innoo qabta. Dh: ballan, madal.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is ballaaris iyo raaxaysi xasilooni leh. Adoo nabad u balawaada, baloy kaalay lama dhaho, hadday kuu timaadana, lama booyo boowow.

2

balawaad -ka: (magac, lab, keli) meel bannaan oo waasac ah. Xaaxidaa balawaadka ah geeya adhiga.

3

balawaad: (tilmaame) weel weyn oo wax lagu cuno sida xeedhada. Xeedho balawaad ah wax noogu soo rida. Dh: waasac.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bahardaad u fadhiisi. Balwaadhis baad u fadhidaa sarakacoo kaalay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aad joogtay, ka teg. Dh: tag. Li: joog.

2

bax: (fal) meel gudaheed, sida guriga, dibadda ka tag.

3

bax: (fal) dhir, tigaad iyo waxii la mid ah, biqil oo deeran. Bardihii baa intuu gun iyo baar baxay caleemuhu ballaadheen.

4

bax: (fal) caano la dhanaaniyey oo gadhoodhay, lana lulay, subag soo saar. Ciirtii way baxdaye kaalaya cabba.

5

bax: (fal) dab iyo waxii la mid ah oo hagaag u shidma. Dabkii baxayaa dab lagu qabsadaa.

waa la naqliyay ✓

(fal) magaalo la deggen yahay oo dhismo hoosaad leh ka dhig. Meesha kaalay noo beledee. Dh: magaalee

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ciyaar geed, ood ama meel sare laga boodo. Bootimaale kaalay aan ciyaarnee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) botorin samayn. Botoriska badan jooji oo kaalayoo seexo.

waa la naqliyay ✓

venir.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaalmayn-ta)

2

Wax qof u baahan yahay wax kala qabasho; kaalmo siin; u gargaarid; taageerid; waxtarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kaalmee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof baahi qaba, waxtarid. Dh: caawin, gargaarid, taakulayn, taageerid.

waa la naqliyay ✓

(fal) calal ka dhig; duug ka dhig.

waa la naqliyay ✓

(fal) arrin ama xaajo iyo wixii la mid ah falanqay oo faaqid; arrin wax ka sheeg.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafayn-ta)

2

Diinta Muslinka ka saarid; gaal ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaalee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) gaal ka dhigid; diinta Islaamka ka saarid; qof muslim ah gaal ku sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, gaal ka yeelid.

2

gaalays-ta: (magac, dhedig, keli) middi weyn oo af badan. Cali gaallays buu soo tuntay.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ama shaqo, korka kala soco. Dh: kormeer.

waa la naqliyay ✓

m.l Caano fadhi ah, oo si ay u adkaadaan biyihii laga miiray oo ay lagama maarmaantahay in lagu cuno fandhaal.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) caano fadhi ah, oo si ay u adkaadaan biyihii laga miiray oo ay lagama maarmaantahay in lagu cuno fandhaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaaliya-ha)

2

Gargaare; taageere.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof caawiya qof hawl haya; gargaare.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof caawiya qof hawl haya; gargaare.

waa la naqliyay ✓

m. n. supporter, assistant. deputy

waa la naqliyay ✓

-kaaliyaha: (n) 1. assistant (a-siis-tant); helper (helper). 2. deputy (de-pi-yuti)

waa la naqliyay ✓

1

Assistente

2

Assistant

waa la naqliyay ✓

1

Assistente

2

Assistant

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nin gacanyare u ah dhakhtar ama cid kale. Dh: caawiye, gargaare, taageere, kalkaaliye. Wa: kalkaaliyeyaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: supporter, assistant. deputy

2

lx: kaaliye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: kaaliye

waa la naqliyay ✓

m.l Jirriqaa; warriiq.

waa la naqliyay ✓

m.l Jirriqaa; warriiq.

waa la naqliyay ✓

1

(Kadlayn-ta)

2

(fardo) kadle orod.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kadlee. la-mid: kadlays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) orad aan xawaare ahayn oo afarta addin la is weydaariyo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: kadlayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar lagu dagaallamo oo ku dhisan tabo la barto. Dh: kaaratey.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed geedaha ku marma oo xooluhu cunaan. Daaraddayada laalays baa ka baxay.

waa la naqliyay ✓

v., pl., -ind, simple past tense: we were (in a place)

waa la naqliyay ✓

1

de: we were (in a place) {N}

2

lx: naallay

3

ps: v4c-1pl-ind-past

4

key: naallay

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) noolaha inta dhedigoodu naas leeyahay ee ilmoodu nuugo. Xayawaanku waa naaslay iyo ugaclay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qaali ka dhigid. Dh: qaaliyayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhalanrog oo siday ahayd si ka duwan ka dhig. Wax walba qaallay ha is odhan Dh: sarguuri; salguuri.

2

qaallay: (fal) qalalaase iyo buuq geli. Meesha qaal- lay si laguu ogaado Dh: qalalaasay.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xayawaan saalo dhigid.

2

saalayn -ta: (magac, dhedig, keli) saalo dhigid; saalood.

3

saalayn-ta: (magac, dhedig, keli) 'xayawaan' saalo dhigid. Saalayn lo'aad oon baa keena. Dh: saalood.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) saalo dhigis xoolaad. Geel ban jooga oo yamaarug daaqay, saalays badanaa.

2

saalays -ka: (magac, lab, keli) eeg saalayn.

waa la naqliyay ✓

v., -ind, simple past tense: it [fem.] was (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [fem] was (situated) there

2

initial: t

3

lx: taallay

4

ps: v4c-3f-ind-past

5

key: taallay

waa la naqliyay ✓

1

(Xaalayn-ta)

2

Dan u gelid; wax ka qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xaalee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xil iska saarid: ihtimaam gaar ah siin; il gaar ah ku eegid.

waa la naqliyay ✓

v.-ind, simple past tense: it [masc.] was (situated) there

waa la naqliyay ✓

1

de: it [masc] was (situated) there

2

initial: y

3

lx: yaallay

4

ps: v4c-3m-ind-past

5

key: yaallay

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaal-ka) ° Waran weyn.

2

2. (Kaa-sha) a) Kaalo; deeq. b) Qayb. c) Qaaddo weyn; qarsin; qudde.

waa la naqliyay ✓

1

kaal¹: m.l (-lal, m.l) Warmaha waaweyn nooc ka mid ah.

2

kaal²: m.dh (-lo, m.l) 1. Fandhaal weyn oo bir ama qori ka samaysan. 2. Dhulmadda labadeeda qalbac midkood. 3. Xoolo la siiyo qof guursaday.

3

kaal³: f.g1 (-aalay, -aashay) Nin guursadey xoolo siin. la-mid: kaali.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Fandhaal weyn oo bir ama qori ka samaysan. 2. Dhulmadda labadeeda qalbac midkood. 3. Xoolo la siiyo qof guursaday.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large spear, javelin

2

kaal [feminine] n. ladle, large wooden spoon

3

kaal [feminine] n. aid, help; contribution, share; gift

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc warmaha ka mid ah. Dh: gamas.

2

kaal -ka: (magac, lab, keli) qaaddo weyn. Dh: qarsin, qudde.

3

kaal -ka: (magac, lab, keli) wax wadajir loo urursho oo cid ama arrin, gargaar ahaan loo siiyo ama wax loogu qabto. Dh: diiqo, xoolaggooyo.

4

kaal -ka: (magac, lab, keli) meel dabool lagu xidhayay uu ka weynaaday, jillaafta yar oo lagu le'ekaysiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

kaay¹: m.dh Meel wax lagu qariyo.

2

kaay²: f.g1 (-kaayay, -kaayday; -kaayi) Wax qarin. la-mid: kay³.

waa la naqliyay ✓

1

kaay¹: m.dh Meel wax lagu qariyo.

2

kaay²: f.g1 (-kaayay, -kaayday; -kaayi) Wax qarin.

waa la naqliyay ✓

v. hide, conceal

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, caawi oo u gargaar; qof xilli adag ku jira, wax taaro. Dh: kaal, gargaar, taageer.

2

kaay-da: (magac, dhedig, keli) meel wax lagu qariyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide, conceal

2

lx: kaay

3

pd: (kaayey)

4

ps: v1=

5

key: kaay

waa la naqliyay ✓

Erey muujiya wax is-haystey ama wada joogey oo qaybsamay ama midba midka kale ka dhaqaaqay ama ka durkay ama ka soocmay (waa la kala tegey; Berbera iyo Baraawe waa kala fog yihiin; Yaa shinbiraha kala yaqaan? Xariggii waa kala go'ay; Cunnadii bay kala boobeen).

waa la naqliyay ✓

qr. fk 1. Qurub tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid. Tusaale: “Way kala tegeen. Kalluunka yaa kala yaqaan?”. 2. Qurub tilmaamaya ka gooni ahaansho. Tusaale: “Way kala fiicanyihiin”.

waa la naqliyay ✓

qr.fk 1. Qurub tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid. Tusaale: Way kala tegeen. Kalluunka yaa kala yaqaan? 2. Qurub tilmaamaya ka gooni ahaansho. Tusaale: Way kala fiicanyihiin.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, preposition: apart, separately; away from each other

2

kala prep and preposition: off ... of / with

waa la naqliyay ✓

(preposition) 1. do the opposite of; remove from each other. 2. with ... from. Ex: kala tag; take with you from him

waa la naqliyay ✓