kaahis

m.l la-mid: abaahiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhoodidda awrka ee hasha uu u tego.

m.l la-mid: amaahin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg amaahin.

-ta: (magac, dhedig, keli) baadigoobidda wax maqan oo la tebayo.

baadhis -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah xiddigaha Soomaalidu ka awaalasheegaan. Waxay isgarab yihiin ururka iyo agaallicaanoodka. Xiddigtii baadhis caaway soo baxday.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg faadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel kaa sarraysa gaadhid; wax kaa horreeya ama kaa tegay gaadhid.

f.mg1 (-dshay, -dshiday; -dshi) Kaadiyid.

(fal) biyaha jidhku iska soo saaro, xubinta taranka ka keen. Dh: kaadi.

(Kahiye) N Reseda amblycarpa Fres. Resedaceae.

N Reseda bracteata Boiss. Resedaceae.

N Reseda oligomeroides Schinz. Resedaceae.

name-m he who shines or enlightens

magac loo baxsho wiil dhalashadiisa ay hooyadii ku diirsatay oo ay isaga hortii gabdho uun lahayd.

-da: (magac, dhedig, keli) haweeney la shaqaysa cid hawl badan haysa; gabadh gacanyare u ah dhakhtar iyo wixii la mid ah. Dh: caawiso, kalkaaliso. Wa: kalkaalisooyin.

m.l la-mid: kafafin.

-ta: (magac, dhedig, keli) maro ama wax kale oo qoyan, yara engegid. Kafafis ma leh bustuhu ee caawa maxaa la huwan! Dh: kawraxis.

(Khaalis-ka)

Aan wax kale dheehin; saafi; miir; miid.

m.l.kh Wax saafi ah oo aan wax kale ku jirin.

m.l.kh Wax saafi ah oo aan wax kale ku jirin.

m. n. pure item, something unmixed

-ah: (adj) not mixed; pure (piyuur)

-ka: (magac, lab, keli) aan wax kale dheehin. Dh: saafi, miir, miid.

khaalis -ka: (magac, lab, keli) dabayaaqada ciyaarta dubnadda. Dubnaddu waa khaalis. Dh: dhammaad, gabagabo.

bw: Arabic

de: pure item, something unmixed

lx: khaalis

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: khaalis

khaawis¹: m.l Fiirada qof meel daloosha laga fiiriyo isaga oo aan ogeyn.

khaawis²: f.g1 (-say, -stay) Iyadoo aan ogeyn cid meel daloosha ka firiin.

khaayis¹: m.l 1. Cunto waqtigeedii dhammaaday oo dhacday. 2. Cunto baryood ah.

khaayis²: f.mg1 (-say, -stay) Cunto waqtigeedii dhammaaday oo aan la cuni karin noqosho.

-ka: (magac, lab, keli) cunto ama cabbitaan waqtigeedii dhammaaday oo aan la cuni karin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaadhid.

m.l la-mid: shaahin.

-ta: (magac, dhedig, kell) shaahid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dib u dhigid; dib u riixid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaadhid.

(Kaah-a)

Iftiin, wixii ku wacnaa (dab, qorrax, kd.) ayan muuqan ama ayan weli soo bixin.

kaah¹: m.l Iftiin yar oo wixii sababay sida dab, qorrax iyo wixi lamida ayan muuqan.

kaah²: f.mg1 (-hay, -hday) If muuqasho.

m.l Iftiin yar oo wixii sababay sida dab, qorrax iyo wixi lamida ayan muuqan.

Radiation

m. n. ray, first glimmer of light

kaah v. begin to glow ~ shine

-a: (n) glimmer (gilimar); a dim light appearing in distant place. Ex: kaaha shumaca; the glimmer of a candle

(fal) iftiin bixi; nal bixi. Dh: if, iftiin.

kaah -a: (magac, lab, keli) iftiin meel fog ka muuqda. Dh: iftiin. Li: mugdi.

kaah -a: (magac, lab, keli) tamarta ku baxda qaab hireeddada siiba hirka birlabdanabeed, hirar saxaradeedka ee fallaadhaha alfa, beta iyo gaama.

Erey tilmaama haya wax lab oo yaal, ama qof lab oo jooga meel qofka hadla haya ka durugsan.

kaas¹: mu.ti.l (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: “Kaas ayaa fiican”. la-mid: kaa¹

kaas¹: mu.ti.l (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Kaas ayaa fiican. mu.ti.w, kuwaas. la-mid: kaa¹

kaas²: (-kaas) dk.ti.l Dibkabe tilmaame oo magac lab dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Dukaankaas Cali baa leh. la-mid: kaa⁴.

deictic: that, those

(magacuyaal) tilmaama qofka saddexaad oo lab ee kelida ah oo meel fog jooga. Dh: kaa. Wa: kuwaas, kuwaa.

kaas-ka: (magac, lab, keli) koofiyad adag oo dadka baaskiillada ama mootooyinka wataa ay madaxa gashadaan. Dh: koofiyad. Wa: kaasas.

de: that, those

lx: kaas

pd: (kaasi / kaasu)

ps: deic-m

xe: kan, keer, koo

xv: =-kaa

key: kaas

ذَلِكُم، ذَلكَ، ذَاكَ، ذَا، تِلْكَ

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aa'id.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aadid.

m.dh la-mid: aarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) «u ~» cid dhib iyo aano loo geystay, uga soo goyn.

m.l la-mid: aawin.

m.dh la-mid: aayid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wanaag hore, dib ugu manaafacaadis. Dh: aayid.

m.l la-mid: abhin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abhin.

Dooryaan cagaaranc

(Baahi-da)

Wax waxtar ah, ama lagamamaarmaan ah, haddana aan la haysan, tebidda la teba hayo; Wax in la helo ama la haysto la jeclaan lahaa, gaajada loo qabo.

baahi¹: m.dh 1. Dareen nafleyda ku dhaca marka ay muddo cunto moogaato; gaajo. 2. Xaalad cunto yari oo meel ka dhacda. 3. Dhibaato ay keento wax la'aantooda. Tusaale: “Biixi lacag buu baahi u qabaa”.

baahi²: f.g2 (-iyay, -isay) U b.: cid in ay wax u baahato badid.

f.g2 (-iyay, -isay) U b.: war dad badan u sheegid.

baahi:m.dh 1. Dareen nafleyda ku dhaca marka ay muddo cunto moogaato; gaajo. 2. Xaalad cunto yari oo meel ka dhacda. 3. Dhibaato ay keento wax la'aantooda. Tusaale: Biixi lacag buu baahi u qabaa.

bąahi: f.g2 (-iyay, -isay) U b.: war dad badan u sheegid. m.f.dh, bąahin.

f. n., [collective] hunger; need; demand (for something)

baahi v. spread out, cause to expand, propagate, promulgate

-yey say: (v) broadcast; announce; spread (ispareedh); cause to become widely seen or known; scatter or disseminate. Ex: akhbaarta baahi; spread the news

baahi -da: (n) 1. hunger (hangar) ~ gaajo 2. necessity (nasesati); need (niidh) Ex: baahidu waa hooyada wax soosaarka; necessity is the mother of invention

(fal) dhul badan gaadhsii oo ku ballaadhi: meel ku kala bixi. Baahi warka bulshadu ha wada maqashee. Dh: faafi, fidi, firdhi. Li: ururi, koob.

baahi: (fal) wax duubnaa kala bixi.

baahi -da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn iyo jeeb xumo. Baryo iyo baahi badan ba waa la isku nacaa. Dh: baaha.

baahi -da: (magac, dhedig, keli) dareenka rabitaan ama doonitaan ee wax ama qof loo hayo. Baahidaan kuu qabo, babarkaad iga jirtaan, soo bildhaasadaa.

احْتِيَاجِ، جُوع

f.g2 (-iyay, -isay) Cid ama wax kale meel ay waqti xaddidan tegi lahayd dib uga dhacsiin.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid ama wax kale meel ay waqti xaddidan tegi lahayd dib uga dhacsiin. m.f.dh, daahin.

v. delay, hinder, detain

(fal) waqtigii ballantu ahayd daba mari oo ka dambaysii. Roobkii da'ay baa na daahiyey. Dh: habsaami.

de: delay, hinder, detain

lx: daahi

pd: (daahiyey)

ps: v2a=

key: daahi

f.mg2 (-iyay, -isay) Cid magaceed, war iyo wixi lamida baahin. la-mid: faafi.

m.dh Meel aan naq lahayn, oomanana ah oo aan cidi joogin. la-mid: gahayr¹ (4).

-da: (magac, dhedig, keli) meel oomanane ah oo aan naq lahayn cidina aanay joogin. Dh: gahayr.

(Kaabi-ga)

1. Meel dhow; ag.

2. Rigrigada dermooyinka.

m.l 1. Kab yar oo falag ah oo derinta afka looga tolo. 2. (fk) Meel aad u dhaw. 3. (-iyo, m.dh) Qoryaha ceelka afka laga saaro midkood; raar; xakab.

m.l 1. Kab yar oo falag ah oo derinta afka looga tolo. 2. (fk) Meel aad u dhaw. 3. (-iyo, m.dh) Qoryaha ceelka afka laga saaro midkood; raar; xakab.

m. n., loc., [collective], (adj.): vicinity; nearness; near, close, nearby

kaabi m. n. edge of a sleeping-mat

-ga: (n) near distance; proximity (parook simiiti); vicinity (visiniti). Ex: laba makhaayadood oo kaabiga isku saaray; two restaurants in close proximity

-ga: (magac, lab, keli) caawimaad ama wax wax lagu kabo. Kaftan reer magaal runbuu kaabi u yahay. Dh: kaal.

kaabi -ga: (magac, lab, keli) rigrigadda dermooyinka. Kaabigii dermada oo aan tolayey, ayaa furfurtay.

kaabi -ga: (magac, lab, keli) meel dhaw, meel aan kaa fogayn. Adhigu waxa uu daaqayaa kaabiga reerka. Dh: kanbal.

(Kaadi-da)

Biyo cawl ah oo kelyuhu soo saaraan oo inta kaadihaysta ku urura, hadba kolkay bataan, kaadimmareenku qaado oo dibadda loo saaro.

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

kaadi²: m.dh (baayoloji) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn.