Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Kaah-a)

2

Iftiin, wixii ku wacnaa (dab, qorrax, kd.) ayan muuqan ama ayan weli soo bixin.

waa la naqliyay ✓

1

kaah¹: m.l Iftiin yar oo wixii sababay sida dab, qorrax iyo wixi lamida ayan muuqan.

2

kaah²: f.mg1 (-hay, -hday) If muuqasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Iftiin yar oo wixii sababay sida dab, qorrax iyo wixi lamida ayan muuqan.

waa la naqliyay ✓

Radiation

waa la naqliyay ✓

1

m. n. ray, first glimmer of light

2

kaah v. begin to glow ~ shine

waa la naqliyay ✓

-a: (n) glimmer (gilimar); a dim light appearing in distant place. Ex: kaaha shumaca; the glimmer of a candle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) iftiin bixi; nal bixi. Dh: if, iftiin.

2

kaah -a: (magac, lab, keli) iftiin meel fog ka muuqda. Dh: iftiin. Li: mugdi.

3

kaah -a: (magac, lab, keli) tamarta ku baxda qaab hireeddada siiba hirka birlabdanabeed, hirar saxaradeedka ee fallaadhaha alfa, beta iyo gaama.

waa la naqliyay ✓

n. calling card

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) card (kaadh) ~kaar. Ex: boosto kaadh; pos card [greeting card]

waa la naqliyay ✓

1

de: calling card

2

lx: kaadh

3

pd: (-ka)

4

ps: n -m

5

xe: Here is my calling card. {Eng}

6

xv: Waa kan kaadhkeygii.

7

key: kaadh

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Kaha

waa la naqliyay ✓

name-f ray, first glimmer of light; begin to glow ~ shine. Lit: she who shines the world with happiness

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh aad u qurux badan oo lagu metelayo waa dillaacay oo dhalashadeedii lagu farxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: Kaha

2

lx: Kaaha

3

pd: (Kaaho)

4

ps: name-f

5

key: Kaaha

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kaah wax ka keenid.

waa la naqliyay ✓

(fal) walax ama aalad, iftiin la arko ka soo bixi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lacag naqdi ah oo la bixiyo.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-rhay, -rahday; -rhi) Wax niyadda ka nicid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-rhay, -rahday; -rhi) Wax niyadda ka nicid. m.f.dh, karhid.

waa la naqliyay ✓

v. dislike, despise, detest, be bothered by

waa la naqliyay ✓

-karhay/karahday: (v) repel (ri-peel); reject (ri-jakt); hate (heeyt). Ex: edabdaradeedii baa qof walba karhaday; her rudeness repels everyone

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) wax naftu nacdo. Dh: karaahiyo, kahasho.

waa la naqliyay ✓

1

cf: karaahiyo

2

de: dislike, despise, detest, be bothered by

3

lx: karah

4

pd: (karhay / karahday)

5

ps: v1=

6

key: karah

waa la naqliyay ✓

1

(If-ka)

2

Waxa u sal ah aragga; aan la'aantiis wax muuqan karin; iftiin; ilays; bidhaan; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiin-ka)

2

Waxa u salka ah aragga oo aan la'aanti wax la arki karin; if; ilays; bidhaan; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilays-ka)

2

Waxa aan la'aantiis wax la arki karin; if; iftiin; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaahid-da)

2

Iftiin kaah ah yeelasho, soo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaahin-ka)

2

1. Nin ku dooda inuu wax ka yaqaan ama ogaan karo sirta qarsoon iyo waxyaalaha dhici doona; qaryaan.

3

2. (Kaahin-ta) Kaah ka keenid, u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuhaan-ka)

2

Kaahin.

waa la naqliyay ✓

Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac baa badanaa ka dabadhaca (sida: naa Kaaha; naa Ubax).

waa la naqliyay ✓

1

(Nuur-ka)

2

If; iftiin; ilays; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuurid-da)

2

Ifid; iftiimid; ilays yeelasho; kaahid.

waa la naqliyay ✓

1

(Oog-ga)

2

Kaaha waabberi, intaan qorraxdu soo bixin.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaryaan-ka)

2

(labo macne oo isu tusmaysan). a) (qof) dadka u faaliya ama xiddigaha wax uga sheega ama si kale oo been ah wax uga cuna; kaahin. b) Waxyaqaan; abwaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyada ..., m.dh) (fiisikis) Aragti ugu horeyntii u soo saaray Maks Blank (1858-1947) oo sharaxaysa kaaha walax madow, wuxuuna soo bandhigay afeef ah in tamarta birlabdanabeedku ku baxdo kuna qaadanto qaybo joogto ahayn oo ku dhufsanayaal abyoon ah. Tusaale ahaan, tamartu waxa ay u baxdaa baakidho yar yar oo isdabajoog ah. Rakaad kasta oo birlabdanabeed waxa la xiriira baakidho yaryar oo tamar ah, ma jirto tamar la helo oo ka yar baakidhadan, kuwaas oo loo yaqaano kuwaantaam ama footoon.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-syo, m.dh) (fiisikis) Kaah birlabdanabeed leh iskujir hirbaacyo kala duwan, lagumana soo koobi karo kaahyada la arki karo. Eeg dhafan midabileys.

waa la naqliyay ✓

1

cas¹: m.l 1. Kaaha midabka huruudda u eg oo arooryada hore ka muuqda dhanka bari, inta ayan qorraxdu soo bixin. 2. Meel bannaan oo ciid jilicsan leh oo la dego. 3. Midab guduud xigeen ah. 4. Sayn yaroo meel ka hoora. 5. Meel bannaan.

2

cas²: f.mg4 (-saa, -sayd; cascas) Wax midabkiisu guduud furanyahay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Nooc cimilo oo ay keenaan kala sarraynta iyo joogga dhulka halkii ay ka keeni lahaayeen loolka iyo xaaladda badeedda ka jirta meesha; waxaa dhici karaysa in laga helo gobol kasta, wuuna ka baxsanyahay habka cimilo goboleedka waaweyn ee jira. Marka loo fiirsho dhulalka hoose, buuruhu waxay muujiyaan hoos u dhac xagga cadaadiska hawada, heerkulka, huurka, iyo kaah qorraxeedka oo kordha, iyo marka la gaaro joog door ah oo roobku bato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) (kiimika) Amminta ay ku qaadato in badhka bu'da kaahfal ku mataataxdo (N = 1/2 No); mataatax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (kiimika) Qiimaha kala badhka waqti. Waa amminta (ama xilliga) curiye kaahfale ahi ku kala badhmo marka uu mataataxo. Cimribadheedyada iskugodyadu way kala geddisanyihiin - qaarkood aad iyo aad bay uga yaryihiin ilbidhiqsiga; qaarna waxay gaadhaan dhawr milyan oo sano.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (fiisikis) Xadaynta gariirrada ay leedahay hir gudbani, si gariirku ugu dhaco sallax keliya. Tusaale ahaan, kaaha birlabdanabeed waa dhaqaaqa hir gudban. 2. (fiisikis) Yaraynta maayadda unugga Foolt, taas oo ka dhalata tuulmidda maxsuullada ka soo baxa falgalka kiimikaad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo ..., m.l) (c.cimi.) Ku filiqsanaanta guud ee dabaysha gibilka hoose, tasoo, waxa sababay kaah, qorraxeedku, u dhisan sida meere meeraysanaya oo leh gibil.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-syo, m.dh) (fiisikis) Kaah birlabdanabeed leh isku jir hirbaacyo kala duwan, lagumana soo koobi karo kaahyada la arki karo; badan midab-ileys.

waa la naqliyay ✓

e.d Cod yar oo qof xanuun hayo ka soo baxa. la-mid: ah².

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) erey la yidhaa marka wax horay u dhacay laga uurkutaalloonayo. Aah! kolkaan yaraa maan wax barto. Dh: aheey! aaheey! aaheey! ah.

2

aah: (dhawaaq) erey la yidhaa marka xanuun dartii loo taahayo. Waxa arkay nin sakaraad dartii 'aah' da haya.

waa la naqliyay ✓

Kaas.

waa la naqliyay ✓

1

kaa¹: mu.ti.l (kuwaas, w) la-mid: kaas¹.

2

kaa²: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka labaad ee kelida ah. Tusaale: “Cali wargeyska ayuu iiga kaa qaatay”.

3

kaa³ (-kaa): dk.lh.l la-mid: kaaga².

4

kaa⁴ (-kaa): dk.ti.l la-mid: kaas².

waa la naqliyay ✓

1

kaa¹: mu.ti.l la-mid: kaas.

2

kaa²: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka labaad ee kelida ah. Tusaale: Cali wargeyska ayuu iiga kaa qaatay.

3

kaa³: (-kaa) dk.lh.l la-mid: kaaga².

4

kaa⁴: (-kaa) mu.ti.l la-mid: kaas².

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: from you, about you

2

kaa pron. and preposition: than you [comparative]

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition from) from you. Ex: buugguu kaa qaatay, ma kuu keenay? did he bring back, the book he took from you?

waa la naqliyay ✓

1

(magac-uyaal) tilmaama qofka saddexaad oo lab oo kelida ah oo meel fog jooga. Dh: kaas. Wa: kuwaas.

2

kaa: (magac-uyaal) layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah. Macallinku, qaladkii wuu iiga kaa jaray.

3

kaa: (magac-uyaal) dibkabe ah oo tusmeeya lahaanshaha qofka labaad ee kelida ah. Dh: kaaga.

waa la naqliyay ✓

1

(Baah-a)

2

Dhulka wada gaaray; faaf.

waa la naqliyay ✓

1

baah¹: m.l la-mid: baahid.

2

baah²: f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid. m.f.dh, baahid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread out, expand

2

baah vl. n. expansion, spreading out

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) scatter (iskaater); spread over; expand (ikis-paandh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul badan gaadh; is ballaadhi oo meelo hor leh gaadh. Geelii wuu baahay. Dh: faaf. baahid

2

baah -a: (magac, lab, keli) dhul badan gaadhid; meelo aanu hore u jirin gaadhid. Dh: baahis.

waa la naqliyay ✓

1

(Daah-a)

2

1. Ilixir laga sameeyey dhar ama shiraac ama wax kale oo lagu xiro albaabbada iyo khalfadaha, kd., ama qolalka lagu kala gooyo; ilixir.

3

2. Dib u dhac; raagis.

waa la naqliyay ✓

1

daah¹: m.l 1. Dibdhac; raagis; dubudhac. 2. la-mid: daahid.

2

daah²: m.l (-hyo, m.dh) (riw.) D. masraxiyeed: ilxir loo adeegsado goobta masraxiyadda.

3

dąah¹: m.l (-hyo, m.dh) Ilixir laga sameeyay dhar ama shiraac ama wax kale oo lagu xiro albaabbada iyo khalfadaha iyo wixi lamida ama qolalka lagu kala gooyo.

4

dąah²: f.g1 (-hay, -hday) Ilixir u yeelid.

5

daah³: f.mg1 (-hay, -hday) 1. Raagid; dib u dhicid. 2. Ka soo d.: madaxqaad; cudur ka kicid; diif cudur ka muuqato.

waa la naqliyay ✓

1

daah¹: m.l 1. Dibdhac; raagis; dubudhac.

2

daah²: f.mg1 (-hay, -hday) 1. Raagid; dib u dhicid. 2. Ka soo d.: madaxqaad; cudur ka kicid; diif cudur ka muuqato. m.f.dh, daahid.

3

dąah¹: m.l (-hyo, m.dh) Ilixir laga sameeyay dhar ama shiraac ama wax kale oo lagu xiro albaabbada iyo khalfadaha iyo wixi lamida ama qolalka lagu kala gooyo.

4

dąah²: m.l (-hyo, m.dh) (riw.) D. masraxiyeed: ilxir loo adeegsado goobta masraxiyadda.

waa la naqliyay ✓

1

v. be late

2

daah vl. n. lateness, tardiness

3

daah m. n. screen, drapes, curtain, cover

4

daah v. hide, put behind a screen ~ curtain

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) be late; become late; take one's time; lag (laag) ~ Ex: wuu daahay; he was late

2

daahsan -aa / ayd: (adj) . late (leeyt); delayed (di-leeyidh)-, unpunctual; overdue (pver-dhuu); behind schedule —daahid -da: (n) lateness (leeyt-nes); delay (dhi-leey)

3

daah -a: (n) 1. curtain (keer-ten) drape (dareeypy drapery (dhareey-pari)-, window shade (sheeydhy, blind (balaayndh)-, screen (iskiriin) 2. veil (veeZ); partition (paar-ti-shin) ~ xijaab

4

daaha ka qaad: (expression) disclose (dis-kalowsy uncover (an-kaver) ~ kashif

5

daah : (v) leave alone ~ iska daah

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geel, dabaysha raac oo xeradii laga soo guuray dib ugu noqo. Geelidii rimayda ahaa oo dhan wuu daahay.

2

daah: (fal) ila xidh u samee. Aqalka dabaysha ka daaha.

3

daah: (fal) arrin ama wax kale, maqalka iyo aragga ka xannib. Dh: qari, khabbee. Li: caddee, muuji.

4

daah: (fal) waqtigii aad tegi lahayd ka dibdhac, goortii aad gaadh lahayd meel ka dibdhac. Dh: raag, habsaan.

5

daah: (fal) (ka ~) soo xanuun ku hayay, ka soo roonaansho. Wuxu raafada xanuunkii maanta wuu ka soo daahay.

6

daah -a: (magac, lab, keli) geel marka uu u soo lumo xeryihii iyo waddankii uu yaqaaney ee laga raray. Rimayda daaha ka ilaaliya. Dh: guryonoqod.

7

daah-a: (magac, lab, keli) xanuun ka soo raysasho ah laakiin weli diifi ka sii muuqato. Daah baan Ilaahay kaaga baryeynaa.

8

daah -a: (magac, lab, keli) maryo ama wax kale oo oo daliigan oo albaabbada iyo daaqadaha laga laallaadiyo si iftiinka iyo indhaha ka soo gali lahaa la iskaga qariyo.

waa la naqliyay ✓

سجافة

waa la naqliyay ✓

1

faah¹: m.l la-mid: faaf¹ (2), faafid.

2

faah²: f.mg1 la-mid: faaf².

waa la naqliyay ✓

1

1. Haa; Haaheeyo.

2

2. Waa tahay; waa run.

waa la naqliyay ✓

qr. Qurub tilmaama oggolaansho ama wax ku raacid. la-mid: haa, haaheeyo, hahey.

waa la naqliyay ✓

qr. Qurub tilmaama oggolaansho ama wax ku raacid. la-mid: haa, hahey.

waa la naqliyay ✓

inter. yes, indeed, it is so

waa la naqliyay ✓

(expression) used to express affirmation or agreement; yes (yees) ~ haa

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) eeg haa.

waa la naqliyay ✓

1

a: haa ~ haaheeyo ~ haahey

2

cf: waa tahay, waa run

3

de: yes, indeed, it is so

4

lx: haah

5

ps: intj

6

key: haah

waa la naqliyay ✓

1

(Jaah-a)

2

1. Magac-weyni; sharaf.

3

2. Fool, weji.

4

3. (bad) woqooyi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Sharaf: magac-weyni. 2. Soo jeedka qofka inta indhaha ka sarreysa; weji, fool. 3. Woqooyi (bad).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Sharaf: magac-weyni. 2. Soo jeedka qofka inta indhaha ka sarreysa; weji, fool. 3. Woqooyi (bad).

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] honor, fame, prestige, reputation

2

jaah m. n. face; forehead

3

jaah m. n., loc. north {maritime}; north star

waa la naqliyay ✓

-ha: (n) face (feeys); facial expression; a person's countenance

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) jiho ama dhinac loo jeedo. Ninba jaahii ha u jarmaado.

2

jaah-a: (magac, lab, kali) qaybta hore ee wajiga. Khaylida jilbaba loo dhigay iyo jaaha wilicdiisa, ha jalleecin wiil baa uga dhacay tobanka jiiroode. Dh: weji, fool.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) Wax xoojin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) Wax xoojin. m.f.dh, kaabid.

waa la naqliyay ✓

v. mend, patch; support; set (a bone)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kale buuxi ama wax ku dar oo adkee.

waa la naqliyay ✓

1

de: mend, patch; support; set (a bone)

2

lx: kaab

3

pd: (kaabay)

4

ps: v1=

5

key: kaab

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaad-da) Habeennada aan dhaxanta lahayn oo oogadu u jeesho; jamaad.

2

2. (Kaad-ka) Illinka, xagga gudaha, labadiisa dhinac; xatabadda agteeda oo gudaha ah.

3

3. Kii aad; kan aad.

waa la naqliyay ✓

1

kaad¹: m.l 1. Irridda aqalka xaggiisa gudaha. 2. Labada udub oo aqalka irriddiisa ku mudan midkood.

2

kaad²: m.dh Habeen aan dhaxani jirin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. doorpost, jamb, side of a doorway

2

kaad [feminine] n., [collective] warm nights; calm hot night (with no breeze)

waa la naqliyay ✓

name-unisex doorpost, jamp; warm night; calm hot night. Lit: born at the doorpost or born in a calm hot night.

waa la naqliyay ✓

-ka: (adj) near the house; around the house. Ex: guriga kaadkiisa; near the house

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhaxan la'aan oogadu ay jeclaato. Dh: jamaad.

2

kaad -ka: (magac, lab, keli) catabadda guriga agteeda oo gudaha ah ama dhinacyada albaabka. Kaadka guriga ayuu taaganyahay odaygu.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaaf-ka)

2

Xarafka 11d oo Alifka Soomaalida magaciisa; (K).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xarafka ka'. la-mid: k (ka').

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xarafka ka'. la-mid: k (ka').

waa la naqliyay ✓

m. n. K [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka ka, k, ka'.

2

kaaf -ka: (magac, lab, keli) erey la adeegsado marka la cabbirayo labo arrimood oo kala dheer oo aad u kala duwan. Waxaad noo sheegayso iyo xaqiiqdu waa kaaf iyo kala dheeri.

waa la naqliyay ✓

1

a: ka'

2

bw: Arabic

3

de: K [letter of the Arabic & Somali alphabet]

4

lx: kaaf

5

pd: (-ka Pl: kaafaf (ka))

6

ps: n4-m, n2a-m

7

key: kaaf

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaal-ka) ° Waran weyn.

2

2. (Kaa-sha) a) Kaalo; deeq. b) Qayb. c) Qaaddo weyn; qarsin; qudde.

waa la naqliyay ✓

1

kaal¹: m.l (-lal, m.l) Warmaha waaweyn nooc ka mid ah.

2

kaal²: m.dh (-lo, m.l) 1. Fandhaal weyn oo bir ama qori ka samaysan. 2. Dhulmadda labadeeda qalbac midkood. 3. Xoolo la siiyo qof guursaday.

3

kaal³: f.g1 (-aalay, -aashay) Nin guursadey xoolo siin. la-mid: kaali.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Fandhaal weyn oo bir ama qori ka samaysan. 2. Dhulmadda labadeeda qalbac midkood. 3. Xoolo la siiyo qof guursaday.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large spear, javelin

2

kaal [feminine] n. ladle, large wooden spoon

3

kaal [feminine] n. aid, help; contribution, share; gift

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc warmaha ka mid ah. Dh: gamas.

2

kaal -ka: (magac, lab, keli) qaaddo weyn. Dh: qarsin, qudde.

3

kaal -ka: (magac, lab, keli) wax wadajir loo urursho oo cid ama arrin, gargaar ahaan loo siiyo ama wax loogu qabto. Dh: diiqo, xoolaggooyo.

4

kaal -ka: (magac, lab, keli) meel dabool lagu xidhayay uu ka weynaaday, jillaafta yar oo lagu le'ekaysiiyo.

waa la naqliyay ✓