kaa — Macnaha & Turjumaada

Kaas.

waa la naqliyay ✓

1

kaa¹: mu.ti.l (kuwaas, w) la-mid: kaas¹.

2

kaa²: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka labaad ee kelida ah. Tusaale: “Cali wargeyska ayuu iiga kaa qaatay”.

3

kaa³ (-kaa): dk.lh.l la-mid: kaaga².

4

kaa⁴ (-kaa): dk.ti.l la-mid: kaas².

waa la naqliyay ✓

1

kaa¹: mu.ti.l la-mid: kaas.

2

kaa²: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka labaad ee kelida ah. Tusaale: Cali wargeyska ayuu iiga kaa qaatay.

3

kaa³: (-kaa) dk.lh.l la-mid: kaaga².

4

kaa⁴: (-kaa) mu.ti.l la-mid: kaas².

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: from you, about you

2

kaa pron. and preposition: than you [comparative]

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition from) from you. Ex: buugguu kaa qaatay, ma kuu keenay? did he bring back, the book he took from you?

waa la naqliyay ✓

1

(magac-uyaal) tilmaama qofka saddexaad oo lab oo kelida ah oo meel fog jooga. Dh: kaas. Wa: kuwaas.

2

kaa: (magac-uyaal) layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah. Macallinku, qaladkii wuu iiga kaa jaray.

3

kaa: (magac-uyaal) dibkabe ah oo tusmeeya lahaanshaha qofka labaad ee kelida ah. Dh: kaaga.

waa la naqliyay ✓

1

(Alalaxi-da)

2

Bahal dixiri yar ah oo kaadidhiigga ku wacan.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey ulajeeddooyin midabyo badan leh sida 'waa yahay e,' 'Arrintii hore daayey ama ka noqday e,' oo la yiraahdo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska yeersiiyo (wax aan lagu jacsanayn ama cagajiid lagu yeelo); Bal hoo, bal kaalay, bal ina keen; wiilka bal u yeer.

2

2. (Bal-ka) a) Geedka meseggada, galleyda, kd. inta laamaha iyo caleemaha ah. b) Ballan; wacad; axdi.

waa la naqliyay ✓

1

(Biyarraacin-ta)

2

Wasakh la kaakacshey ama meel tuunsan, biyaha xooggooda ku kala eryid, ku xaaqid, ku nadiifin.

waa la naqliyay ✓

1

* (Buunta-da)

2

Kaabad.

waa la naqliyay ✓

1

(Caar-ka)

2

1. Midab baraqshirix leh.

3

2. Xubinta awrtu ka kaadido.

waa la naqliyay ✓

1

(Cawaansi-ga)

2

Kaalmo iyo taageerid ka doonid; xoog iyo ciidan ka doonid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciirsasha-da)

2

Kaalmo u doonasho; wax tar weyddiisasho; u irkasho; u aayid; ciirsi; ciirsad.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciirsi-ga)

2

Wax kaalmo laga helo; wax loo irkado.

waa la naqliyay ✓

1

(Curaar-ta)

2

Wax loo haysto in lagu helo wax kaa maqan; rahan; rahaamad.

waa la naqliyay ✓

1

(Daryeel-ka)

2

Waxtar; kaalmo; taageero; gargaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Daryeelid-da)

2

Waxtarid; kaalmayn; taageerid; gargaarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibi-da)

2

Kaadida awrta qooqani isku sayriso oo habeedda madow ku noqota (ama dhebi).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibidhisasha-da)

2

Ratiga qooqan kolka uu dhibida isku dhaama hayo: kolkuu carto oo uu dagaal maaggan yahay, buu wuxuu isku daraa doobbin iyo miciyo lisasho iyo isagoo kaadi isku dhaama: intuu kaadida kaleetiyo buu hadba dabada u dhigtaa oo iyadoo ka da'aysa kor isugu sayriyaa, oo haddana qooyaa oo isku sayriyaa. kd.; Ratigu kolkuu dhibidhisana hayo, wuxuu yeeshaa muuqaal aad looga argaggaxo; dhibilisasho (ama dhebidhisasho).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuuryid-da)

2

Xanuun dhuuri ah, iska dareemid; dhuuri hayn; kaarid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (in door ah, kd.) weyn, fiican, badan, roon.

2

2. (Door-ka) Kan dad badan ama wax kale lagala baxo oo ugu wanaagsan; xulanti; baxsi.

3

3. (-) Kaalin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dowr-ka)

2

1. (ceel, kd.) Biyo ka gurid; engeg; kagguur; goof.

3

2. Kaalin; qayb.

waa la naqliyay ✓

1

(Faraati-ga)

2

1. Fargashi; kaatun.

3

2. Ilmasideenka madaxiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(Fargashi-ga)

2

Garangar yar oo badanaa dahab laga sameeyo oo qurux iyo xarrago ama sabab kale darteed, faraha loo gashado; faraati; kaatun: (ama fargal).

waa la naqliyay ✓

1

(Gaasabbax-a)

2

Si gaar ah oo wax loo koriyo ama loo dhaqaaleeyo ama loo baxnaansho; kaadsiinyo; degdeg la'aan; baxnaanis.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaasabbixin-ta)

2

Si gaar ah u korin, u dhaqaalayn; u kaadin; dedejin la'aan; horutibyeyn la'aan; baxnaanin; u sugid.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) la mid ahaa; si yaab leh iskugu. dhowaa ama mid ahaa! Labada gabdhood isku ekaa, ma mataanaa!

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) Wax xoojin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) Wax xoojin. m.f.dh, kaabid.

waa la naqliyay ✓

v. mend, patch; support; set (a bone)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kale buuxi ama wax ku dar oo adkee.

waa la naqliyay ✓

1

de: mend, patch; support; set (a bone)

2

lx: kaab

3

pd: (kaabay)

4

ps: v1=

5

key: kaab

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaad-da) Habeennada aan dhaxanta lahayn oo oogadu u jeesho; jamaad.

2

2. (Kaad-ka) Illinka, xagga gudaha, labadiisa dhinac; xatabadda agteeda oo gudaha ah.

3

3. Kii aad; kan aad.

waa la naqliyay ✓

1

kaad¹: m.l 1. Irridda aqalka xaggiisa gudaha. 2. Labada udub oo aqalka irriddiisa ku mudan midkood.

2

kaad²: m.dh Habeen aan dhaxani jirin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. doorpost, jamb, side of a doorway

2

kaad [feminine] n., [collective] warm nights; calm hot night (with no breeze)

waa la naqliyay ✓

name-unisex doorpost, jamp; warm night; calm hot night. Lit: born at the doorpost or born in a calm hot night.

waa la naqliyay ✓

-ka: (adj) near the house; around the house. Ex: guriga kaadkiisa; near the house

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhaxan la'aan oogadu ay jeclaato. Dh: jamaad.

2

kaad -ka: (magac, lab, keli) catabadda guriga agteeda oo gudaha ah ama dhinacyada albaabka. Kaadka guriga ayuu taaganyahay odaygu.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaaf-ka)

2

Xarafka 11d oo Alifka Soomaalida magaciisa; (K).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xarafka ka'. la-mid: k (ka').

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Xarafka ka'. la-mid: k (ka').

waa la naqliyay ✓

m. n. K [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka ka, k, ka'.

2

kaaf -ka: (magac, lab, keli) erey la adeegsado marka la cabbirayo labo arrimood oo kala dheer oo aad u kala duwan. Waxaad noo sheegayso iyo xaqiiqdu waa kaaf iyo kala dheeri.

waa la naqliyay ✓

1

a: ka'

2

bw: Arabic

3

de: K [letter of the Arabic & Somali alphabet]

4

lx: kaaf

5

pd: (-ka Pl: kaafaf (ka))

6

ps: n4-m, n2a-m

7

key: kaaf

waa la naqliyay ✓

1

(Kaah-a)

2

Iftiin, wixii ku wacnaa (dab, qorrax, kd.) ayan muuqan ama ayan weli soo bixin.

waa la naqliyay ✓

1

kaah¹: m.l Iftiin yar oo wixii sababay sida dab, qorrax iyo wixi lamida ayan muuqan.

2

kaah²: f.mg1 (-hay, -hday) If muuqasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Iftiin yar oo wixii sababay sida dab, qorrax iyo wixi lamida ayan muuqan.

waa la naqliyay ✓

Radiation

waa la naqliyay ✓

1

m. n. ray, first glimmer of light

2

kaah v. begin to glow ~ shine

waa la naqliyay ✓

-a: (n) glimmer (gilimar); a dim light appearing in distant place. Ex: kaaha shumaca; the glimmer of a candle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) iftiin bixi; nal bixi. Dh: if, iftiin.

2

kaah -a: (magac, lab, keli) iftiin meel fog ka muuqda. Dh: iftiin. Li: mugdi.

3

kaah -a: (magac, lab, keli) tamarta ku baxda qaab hireeddada siiba hirka birlabdanabeed, hirar saxaradeedka ee fallaadhaha alfa, beta iyo gaama.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaal-ka) ° Waran weyn.

2

2. (Kaa-sha) a) Kaalo; deeq. b) Qayb. c) Qaaddo weyn; qarsin; qudde.

waa la naqliyay ✓

1

kaal¹: m.l (-lal, m.l) Warmaha waaweyn nooc ka mid ah.

2

kaal²: m.dh (-lo, m.l) 1. Fandhaal weyn oo bir ama qori ka samaysan. 2. Dhulmadda labadeeda qalbac midkood. 3. Xoolo la siiyo qof guursaday.

3

kaal³: f.g1 (-aalay, -aashay) Nin guursadey xoolo siin. la-mid: kaali.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Fandhaal weyn oo bir ama qori ka samaysan. 2. Dhulmadda labadeeda qalbac midkood. 3. Xoolo la siiyo qof guursaday.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. large spear, javelin

2

kaal [feminine] n. ladle, large wooden spoon

3

kaal [feminine] n. aid, help; contribution, share; gift

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc warmaha ka mid ah. Dh: gamas.

2

kaal -ka: (magac, lab, keli) qaaddo weyn. Dh: qarsin, qudde.

3

kaal -ka: (magac, lab, keli) wax wadajir loo urursho oo cid ama arrin, gargaar ahaan loo siiyo ama wax loogu qabto. Dh: diiqo, xoolaggooyo.

4

kaal -ka: (magac, lab, keli) meel dabool lagu xidhayay uu ka weynaaday, jillaafta yar oo lagu le'ekaysiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaan-ka)

2

1. (kala kaan) Jaad; cayn; midab.

3

2. Daloollada ku kala yaal doonnida miilkeeda danbe iyo madaxa shukaanta.

4

-kaan (-ka + kan) Kan; kuwaan; (sida: faraskaan; wiilkaan).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (u) Daloola ku yaal doonida miilkeeda dambe iyo madaxa shukaanta. 2. Kala k.: wax kala duwan.

waa la naqliyay ✓

m. n. type, kind

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) shay ka gooni ah meesha uu yaallo, ama uu joogo ama uu ku jiro. Labada kabood waa kala kaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaar-ka)

2

Xanuun sida halaca u kulul oo nabar ama meel bugtaa yeelato.

waa la naqliyay ✓

1

kaar¹: m.l 1. Xannuun sida holaca u kulul oo nabar ama meelbugtaa yeelato. 2. Waraaq yar oo afar gees ah oo wax lagu qorto. 3. la-mid: kaarid.

2

kaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun laxow badan dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

kaar¹: m.l 1. Xannuun sida holaca u kulul oo nabar ama meelbugtaa yeelato. 2. Waraaq yar oo afar gees ah oo wax lagu qorto.

2

kaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun laxow badan dareemid. m.f.dh, kaarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sudden, sharp pain, throbbing

2

kaar v. feel a sudden pain; throb

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) feeling physical pain; pain (peeyn)-, soreness (soor-nes), ache (eeyk)-, pang (paang) ~xanuun

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) kul ka yimaadda nabar ama xanuun. Dh: xummad.

2

kaar-ka: (magac, lab, keli) waraaqadda aqoonsiga ee muwaadin kaste la siiyo. Dh: taysaro.

waa la naqliyay ✓

Erey tilmaama haya wax lab oo yaal, ama qof lab oo jooga meel qofka hadla haya ka durugsan.

waa la naqliyay ✓

kaas¹: mu.ti.l (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: “Kaas ayaa fiican”. la-mid: kaa¹

waa la naqliyay ✓

1

kaas¹: mu.ti.l (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Kaas ayaa fiican. mu.ti.w, kuwaas. la-mid: kaa¹

2

kaas²: (-kaas) dk.ti.l Dibkabe tilmaame oo magac lab dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Dukaankaas Cali baa leh. la-mid: kaa⁴.

waa la naqliyay ✓

deictic: that, those

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) tilmaama qofka saddexaad oo lab ee kelida ah oo meel fog jooga. Dh: kaa. Wa: kuwaas, kuwaa.

2

kaas-ka: (magac, lab, keli) koofiyad adag oo dadka baaskiillada ama mootooyinka wataa ay madaxa gashadaan. Dh: koofiyad. Wa: kaasas.

waa la naqliyay ✓

1

de: that, those

2

lx: kaas

3

pd: (kaasi / kaasu)

4

ps: deic-m

5

xe: kan, keer, koo

6

xv: =-kaa

7

key: kaas

waa la naqliyay ✓

ذَلِكُم، ذَلكَ، ذَاكَ، ذَا، تِلْكَ

waa la naqliyay ✓

1

kaay¹: m.dh Meel wax lagu qariyo.

2

kaay²: f.g1 (-kaayay, -kaayday; -kaayi) Wax qarin. la-mid: kay³.

waa la naqliyay ✓

1

kaay¹: m.dh Meel wax lagu qariyo.

2

kaay²: f.g1 (-kaayay, -kaayday; -kaayi) Wax qarin.

waa la naqliyay ✓

v. hide, conceal

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, caawi oo u gargaar; qof xilli adag ku jira, wax taaro. Dh: kaal, gargaar, taageer.

2

kaay-da: (magac, dhedig, keli) meel wax lagu qariyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide, conceal

2

lx: kaay

3

pd: (kaayey)

4

ps: v1=

5

key: kaay

waa la naqliyay ✓

prep and preposition: of ... from; from ... at

waa la naqliyay ✓

(preposition) from (faroom); at ~ uga. Ex: Cali iskuulkaa kaga imid; I left Ali at the school

waa la naqliyay ✓

1

de: of ... from; from ... at

2

lx: kaga

3

ps: prep + prep

4

xe: Where have you left your book? [lit: come from ... at] = ka + ka, ku + ka, ku + ku

5

xv: Buuggaaga xaggee baad kaga timid?

6

key: kaga

waa la naqliyay ✓

Erey muujiya wax is-haystey ama wada joogey oo qaybsamay ama midba midka kale ka dhaqaaqay ama ka durkay ama ka soocmay (waa la kala tegey; Berbera iyo Baraawe waa kala fog yihiin; Yaa shinbiraha kala yaqaan? Xariggii waa kala go'ay; Cunnadii bay kala boobeen).

waa la naqliyay ✓

qr. fk 1. Qurub tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid. Tusaale: “Way kala tegeen. Kalluunka yaa kala yaqaan?”. 2. Qurub tilmaamaya ka gooni ahaansho. Tusaale: “Way kala fiicanyihiin”.

waa la naqliyay ✓

qr.fk 1. Qurub tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid. Tusaale: Way kala tegeen. Kalluunka yaa kala yaqaan? 2. Qurub tilmaamaya ka gooni ahaansho. Tusaale: Way kala fiicanyihiin.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, preposition: apart, separately; away from each other

2

kala prep and preposition: off ... of / with

waa la naqliyay ✓

(preposition) 1. do the opposite of; remove from each other. 2. with ... from. Ex: kala tag; take with you from him

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) qurub ah oo tilmaamaya wax ka durkid ama ka soocmid.

waa la naqliyay ✓

preposition, neg. not ... from / about

waa la naqliyay ✓

[negative plus preposition] not ... from. Ex: Cali waraaq wali kama helin; I didn't get letterfrom Ali yet

waa la naqliyay ✓

1

de: not ... from / about

2

lx: kama

3

ps: prep + neg

4

xe: She has not come from Marka yet.

5

xv: Weli Marka kama ay iman.

6

key: kama

waa la naqliyay ✓

1

(ā)

2

Xarafka a oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

aa¹: qr.dd la-mid: baa.

2

aa²: mu.dhm.y 1. la-mid: Aad. 2. la-mid: aydin.

3

aa³: e.d Cod lagu muujiyo xanuunka.

waa la naqliyay ✓

1

aa: [feminine] n. AA, long A [digraph letter of the Somali alphabet.]

2

aa inter. ah!, oh!

3

aa n. suf. -er, -or

waa la naqliyay ✓

1

aa': (n) long vowel of letter A. Ex: aabbe; father. Caano; milk.

2

aa?: (suffix); —ing; used to form the present continuous tense. Ex: ma socotaa; are you going; Wuu hurdaa; he is sleeping.

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) codka uu ku dhawaaqo qof buka ama tabaalaysan. Bukaanka aa'diisii ayaan xalay ka seexan waayay. Dh: taah, jibaad.

2

aa: erey la adeegsado marka gabadh wax la farayo ama loo yeedhayo. Aa fadhiiso; aayaa hee kaalay. Dh: naa, aayaa. Dh: waar, aar, war.

3

aa: (qurub) diiradeeye la macne ah 'baa'.

4

aa: shaqalka 'a' oo dheer sida: Aarka baabuur baa siday.

waa la naqliyay ✓

آ

waa la naqliyay ✓

1

Erey tixda ulajeeddooyin badan oo kala gaar ah u yeela; wuxuu badanaa muujiyaa: meel laga dhaqaaqay, meel laga yimid ama laga soojeedey, wax kala go'ay ama kala durkay, wax la isu foodinayo ama la simayo, kd. (Balcad buu ka yimid; alif-ka-ya'; qalin buu jeebkiisa ka soo baxshey; ceelku aqalka waa ka fog yahay; arrinta wax ka qabo; Marka waxaa ka weyn Xamar; magaaladii qofna waa aan ka garan waayey; baqdin baa ilmaha ka dhawaajisay: afar labo ka gooya: wiilka beenta ka daaya; ...) kolka shaqal aan loo dhexayni ka hormaro, wuxuu noqdaa -ga; (sida: Guuleed iga weyn; naga taga).

2

-ka — (naxwe) Labada qobod oo dhabta ah (kan kale waa -ta oo qodbaha kale ka farcamaan, midkood; waxaa ka farcama -ga, -ha, -a; wuxuu raacaa magacyada lab oo ku dhammaada B, D, F, L, N, R, S (Sh).

waa la naqliyay ✓

1

ka¹: mu.ti.l (kuwa, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Tusaale: “Ka yimid waa Cali”. la-mid: kan².

2

ka²: h (nax) Qurub lagu isticmaalo falka bidixdiisa ama hortiisa : a) qurub la xiriira meesha laga dhaqaaqay ama wax laga qaaday. Tusaale: “Balcad ayuu ka yimid”, “Qalin ayuu jeebkiisa ka soo bixiyay”, “Tuulo ka tuulo ayuu nastaa”; b) qurub barbardhigid loo isticmaalo. Tusaale: “Marka waxaa ka weyn Xamar”; c) qurub la xiriira meel uu fal ka dhacay ama laga gudbayo. Tusaale: “Kooxdan buu ka cayaarayaa”, “Halkaas buu guri ka dhisay”, “Waddada buu ka tallaabay”.

3

ka³: (-ka) q.l Qodob magaca lab dib loogu qodbo si looga dhigo wax cayiman. Wuxuuna raacaa magacyada lab oo ku dhammaada b, d, f, l, n, r, s (sh). Qodobkaa waxaa ka farcama: -ga, -ha, -a oo raacaan magacyada kale ee labka ah. Tusaale: “ nin+ka- >ninka, buug+ka->buugga”.

waa la naqliyay ✓

1

ka¹: mu.ti.l (kuwa, w) Magacuyaal tilmaame oo lab, oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Tusaale: Ka yimid waa Cali. la-mid: kan¹.

2

ka²: h (nax) Qurub lagu isticmaalo falka bidixdiisa ama hortiisa : a) qurub la xiriira meesha laga dhaqaaqay ama wax laga qaaday. Tusaale: Balcad ayuu ka yimid. Qalin ayuu jeebkiisa ka soo bixiyay. Tuulo ka tuulo ayuu nastaa. b) qurub barbardhigid loo isticmaalo. Tusaale: Marka waxaa ka weyn Xamar; c) qurub la xiriira meel uu fal ka dhacay ama laga gudbayo. Tusaale: Kooxdan buu ka cayaarayaa. Halkaas buu guri ka dhisay. Waddada buu ka tallaabay.

3

ka³: (-ka) q.l Qodob magaca lab dib loogu qodbo si looga dhigo wax cayiman. Wuxuuna raacaa magacyada lab oo ku dhammaada b, d, f, l, n, r, s (sh). Qodobkaa waxaa ka farcama: - ga, -ha, -a oo raacaan magacyada kale ee labka ah. Tusaale: nin + ka -> ninka, buug + ka -> buugga.

waa la naqliyay ✓

1

prep: at, from, off, away, out of; against; across; about, concerning

2

ka prep: than [comparative]

waa la naqliyay ✓