ka_leexo — Macnaha & Turjumaada

1

de: deviate, turn away from; evade

2

lx: ka leexo

3

pd: (leexday)

4

ps: v3b=expr

5

key: ka_leexo

waa la naqliyay ✓

1

de: take sides against

2

lx: ka eexo

3

pd: (eexday)

4

ps: v3b=expr

5

key: ka_eexo

waa la naqliyay ✓

v. deviate, turn away from; evade

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'xoolo' noqo haadi uo cid kale raac. Baraarkii labaa baadiyoobay Dh: lun, hallaw

2

baadiyow: (fal) baadiye noqo, reer miyi noco.

3

baadiyow: (fal) dawga hanuunka ka leexo; xaqa iyo caddaaladda ka leexo; dhaqanka iyo usluubta hallee. Dh: lun, hallaw. habaw

4

baadiyow -ga: (mogac, lab, keli) baadiye noqosho reer miyi iska dhigid ama ahaansho.

5

baadiyow -ga: (magac, lab, keli) xoolo la ilaalinayay on luna.

6

baadiyow -ga: (magac, lab, keli) iilashada qof ka baydha xaqa iyo caddaaladca: qof dhaqanka iyo asluubtu ka lumaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tooskaad u socotay ka leexo. Isgoyska markaad gaadhid jidka ka bayr oo qorraxsin u kac. Dh: baydh.

2

bayr-ta: (magac, dhedig, keli) neefka didmada badan ee aan usha lala gaadhin. Baal jiid rag wow daran yahee, bayr aan ugu yeelo. Li: kalsami.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) walax dhuucdhuuci, diisitaan u yeel. Buraashadda adigaa buusay. Dh: dhuuci.

2

buus: (fal) (is ~) dhan isu badi, baal u uga weeco wax ku jiidhi lahaa, ka leexo wx cidhiidhi ku geliyey. Barbarkii dabayshiyo urtana aad isaga buusto.

3

buus -ka: (magac, lab, keli) xoolaha gubbaha loo bixiyo Nin buus qaada guddi xeerbeegti laguma daro. Dh: gubbe.

4

buus: (qurub) dareen ah oo lagula hadlo ruux aamus oo hadalka jooji laga leeyahay. Buus waxun Alle ku saarye na dhaaf.

5

buus: (qurub) dareen ah oo yidhaahdo qofka habaartama, ka dhigan habaar hoostaada ma dhaafo, isla hel! Buusuhu belaayiyo hadduu, been ka tegi waayo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lun oo jidka saxda ah ka leexo. Dh: ambo, lun, hallaw.

2

habaw -ga: (magac, lab, keli) hallawga ama jidkii saxda ahaa ka dhumid. Dhama'u habaw buu keenaa. Dh: hallaw.

3

habaw -ga: (magac, lab, keli) qof ama wax hallawsan oo meeshii saxda ahayd meel aan ahayn jooga. Dh: hallaw, baadi.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) sida uu sheygu yahay kolka ay biyo ku daataan. Li: engeeg. qallal.

2

qoyaan-ka: (magac, lab, keli) raad biyood. Halkaa ka leexo qoyaan bay leedahaye. Li: engeeg, qallal.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qori ama wax kale oo af fiiqan oo wax muda. Ka leexo halkaa talfiiq badan bay leedahay.

waa la naqliyay ✓

v. take sides against

waa la naqliyay ✓

[adverbial] [expression] like, as, similar

waa la naqliyay ✓

(adv) [with haddii (if)] otherwise (a ther-waays); else (elas) ~ kalena, kalese. Ex: taxadar, haddii kaleeto khalad baad samayn; Be careful, or else you will make a mistake

waa la naqliyay ✓

1

de: like, as, similar

2

lx: kaleeto

3

ps: adv-expr

4

key: kaleeto

waa la naqliyay ✓

1

de: turn (to ~ towards)

2

initial: u

3

lx: u leexo

4

pd: (leexday)

5

ps: v3b=

6

xe: Turn east and go straight ahead.

7

xv: Bari u leexo oo toos u soco.

8

key: u_leexo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: dhalleexid.

waa la naqliyay ✓

1

de: detach oneself from (a community)

2

lx: ka beelow

3

pd: (beeloobay)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_beelow

waa la naqliyay ✓

1

(Leexa-da)

2

1. Dabayl kacda oo cirka mudda.

3

2. (cayaar) xargo geedo isu dhow madaxyada loogu xiro, oo carruurtu fuusho oo isku ruxdo.

4

3.* Xargo iyo shabaag sidoo kale, inta geedo isu dhow labada madax loogu kala xiro, lagu kor seexdo.

waa la naqliyay ✓

1

leexo¹: m.dh 1. Dabayl dhacda oo cirka u kacda. 2. Ciyaar xarig geedo isu dhow labadiisa dacal lagu kala xiro oo carruurtu fuusho iskuna ruxaan. 3. Qallooc gala kurus geel.

2

leexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Jid lagu socday ka weecasho.

waa la naqliyay ✓

1

leexo¹: m.dh 1. Dabayl dhacda oo cirka u kacda. 2. Ciyaar xarig geedo isu dhow labadiisa dacal lagu kala xiro oo carruurtu fuusho iskuna ruxaan. 3. Qallooc gala kurus geel.

2

leexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Jid lagu socday ka weecasho. m.f.dh, leexasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. swing; hammock

2

leexo [feminine] n. cyclone, tornado, whirlwind, dust-storm

waa la naqliyay ✓

name-f swing; hammock; tornado, cyclone, whirlwind

waa la naqliyay ✓

1

-leexday / leexatay: (v) change your direction; turn (teen)-, divert (di-veert) ~ weeco

2

leexo: -leexada: (n) hammock (hamak)-, swing (iswing)-, seesaw (siisoo) ~ wiifow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac u baydh; dhinacii loo socdey, meel aan ahayn, aad. Dh: baydh, weeco.

2

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab iyo qaab dadka lagu ciqaabo oo faldembiyeedka lagaga gooyo ama qirashadiisa lagaga soo saaro.

3

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab caruurtu ku ciyaarto oo ay isku lulaan. Cali maanta leexo ayuu ku ciyaaray. Dh: wiifow, siidhimiidhi.

4

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab iyo qaab dadka lagu ciqaabo oo faldembiyeedka lagaga gooyo ama qirashadiisa lagaga soo saaro.

5

leexo -da: (magac, dhedig, keli) siigo wareegaysata oo aad cirka ugu sii fogaata. Jilaalka meel walba leexo ayaa lagu arkaa. Dh: dabayl.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) xaaxeeyada badda iyo meelo kale laga helo oo jaadad kala duwan leh. aleelo-da: (magac, dhedig, keli) qaalmaha yaryar ee ugubka ah. Dh: haleelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aneexa-da)

2

Geed dhirta yaryar ka mid ah oo bixiya miro arorro leh oo ceeriinka iyo bisaylkaba lagu cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (botani) Geed nagaar faalala oo leh caleemo yaryar oo xanaf leh iyo miro kulkulucsan oo la cuno. la-mid: uneexo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (botani) Geed nagaar faalala oo leh caleemo yaryar oo xanaf leh iyo miro kulkulucsan oo la cuno. la-mid: uneexo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] small plant species, with edible fruit

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed dhirta yaryar ka mid ah oo bixiya midho aroorro leh oo ceedhiinka iyo bisaylkaba lagu cuno. Aneexo ayay ciyaalku soo gurteen.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant sp., with edible fruit

2

lx: aneexo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: aneexo

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Si kadle ah u ordid.

waa la naqliyay ✓

v. trot

waa la naqliyay ✓

(fal) orod aan xawaare ahayn, orod. Dh: saglee.

waa la naqliyay ✓

1

de: trot

2

lx: kadlee

3

pd: (kadleeyey)

4

ps: v2b=intr

5

key: kadlee

waa la naqliyay ✓

s. la-mid: kale.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Taleeh [town in north Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Taleeh [town in north Somalia]

2

initial: t

3

lx: Taleex

4

ps: n0-loc

5

key: Taleex

waa la naqliyay ✓

1

de: take sides with

2

initial: u

3

lx: u eexo

4

pd: (eexday)

5

ps: v3b=expr

6

key: u_eexo

waa la naqliyay ✓

1

(Yaleex-a)

2

(timo; ...) sida yixda u jilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dabayl ka kacda miyiga oo cabsigelisa qofka keligiisa socda. 2. la-mid: yalax. Timo dad oo aad u jilicsan, sida yixda.

waa la naqliyay ✓

m. n. fine, soft hair

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) jilicsan oo bis ah. Cali timo yaleex ah ayuu leeyahay: Dh: bis, biliix. Li: jurro, gundhudh.

2

yaleex-a: (magac, lb, keli) eeg yalax.

waa la naqliyay ✓

1

cf: timo

2

de: fine, soft hair

3

initial: y

4

lx: yaleex

5

pd: (-a)

6

ps: n2-m

7

key: yaleex

waa la naqliyay ✓

-caleemaha: (n) [plural of caleen-ta] leaves (liivis); foliage (fooleyj)

waa la naqliyay ✓

1

(Fadeexa-da)

2

Ceeb weyn; facshar; bayuur; (ama fadeexad).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Fal xun oo aan qarsoonayn; ceeb, facsharo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Fal xun oo aan qarsoonayn; ceeb, facsharo.

waa la naqliyay ✓

f. n. disgrace, scandal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ceeb weyn oo bayuur ah. Dh: fadeexad, ceeb, ceebaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: disgrace, scandal

2

lx: fadeexo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: fadeexo

waa la naqliyay ✓

1

(Haleela-da)

2

1. (caano) nafley dhalmo cusayb ah, siiba geela dhalay.

3

2. (dhiig, kd.) wax kastoo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Geel markaa dhalay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] first milk produced by an animal that just gave birth

waa la naqliyay ✓

-haleelada: (n) first milk of a new birth mother ~ danbar

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hal irmaan oo caano leh... innaguna haleelada dhashiyo, hilibka mooyaane, inaan beer dhulkeenna u hurnaa, way habboontahaye!

2

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) caanaha neef geel ah oo dhowaan dhalay laga liso. Dh: dhalooyo, danbar. Li: jani.

3

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) dhiig iyo wax kaste oo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

1

de: first milk produced by an animal that just gave birth

2

lx: haleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: haleelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geel la isku geegeeyey oo reero badani isku darsadeen.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaleela-da)

2

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

Cassia ellisae 001

waa la naqliyay ✓

1

(Chelleke) N Kelleronia revoilii (Franch) Chiov. Zygophyllaceae.

2

N Periploca somaliensis Browicz. Asclepiadaceae.

3

C Crotalaria leptocarpa Balf.F. Papilionaceae.

4

S, C Gnidia latifolia (Oliv.)Gilg Thymelaeaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cagaar xooluhu aad u daagaan oo saara midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: jaleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: jaleelo

waa la naqliyay ✓

1

(Jareexa-da)

2

Hadal waxkasheeg ah; xifaalo; kaftan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhaawac cid la gaarsiiyo. 2. Ceeb cid lagu sheego. 3. Cay cid loo gaysto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhaawac cid la gaarsiiyo. 2. Ceeb cid lagu sheego. 3. Cay cid loo gaysto.

waa la naqliyay ✓

f. n. injury; slander

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) nabar ku dhacay maqaarka iyo ludda.

2

jareexo -da: (magac, dhedig, keli) hadal qof wax lagaga sheego. Iska daa jareexada iyo ceebaynta dadka. Dh: dhalleeco. Wa: jareexooyin.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: injury; slander

3

lx: jareexo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: jareexo

waa la naqliyay ✓

1

de: take in custody ~ in trust; have s.t. for temporary use

2

lx: ka ergo

3

pd: (ergaday)

4

ps: v3a=expr

5

key: ka_ergo

waa la naqliyay ✓

1

de: prevent, prohibit

2

lx: ka reeb

3

pd: (reebay)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_reeb

waa la naqliyay ✓

1

de: do s.t. about s.t., make s.t. of

2

lx: ka yeel

3

pd: (yeelay)

4

ps: v1=expr

5

xe: What are you going to do about it?

6

xv: Maxaad ka yeelaysaa?

7

key: ka_yeel

waa la naqliyay ✓

1

(Kaneeca-da)

2

Bahalyaryarka duula jaad kamid ah; waxay leedahay labo baal iyo lix lugood, afkana waxaa ka taagan, siiba tan dheddig, wax fiiqan oo mudac la moodo aanse ahayn ee ah gal, gudihiisa ay ku jiraan miinshaaro yaryar oo afaysan oo ay oogada nafleyda ku jeexdo iyo dhuumo ay qaarkood dhaawaca ku calyeyso qaarkooda kalena dhiigga kaga soo nuugto; qaarkeed waxay keentaa cudurro xunxun oo duumadu kamid tahay; dhilmaanyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (cilmiga naflayda) Cayayaanka duula nooc ka mid ah oo qaarkeed ay keento cudurro xunxun oo ay duummada ka mid tahay; dhilmaanyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (cilmiga naflayda) Cayayaanka duula nooc ka mid ah oo qaarkeed ay keento cudurro xunxun oo ay duummada ka mid tahay; dhilmaanyo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] mosquito; malaria

waa la naqliyay ✓

-kaneecada: (n) mosquito (mos kiitow)~kaniico, dhilmaanyo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc cayayaanka duula ka mid ah oo leh labo baal iyo lix lugood. Afka waxa kaga taagan, siiba tan dheddig wax fiiqan oo mudac la moodo oo ah gal oo guduhiisa ay ku jiraan miinshaaro yaryar oo afaysan oo ay oogada nafleyda ku jeexdo iyo dhuumo ay qaarkood dhaawaca ka kabaabayso qaar kalena dhiigga ku nuugto, waxayna dadka ku ridaa cudurka duumada. Dh: kaniico, dhilmaanyo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: cayayaan, xasharaad

2

de: mosquito; [ext.] malaria

3

lx: kaneeco

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

syn: dhilmaanyo

7

key: kaneeco

waa la naqliyay ✓

ناموس، بعوضة

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qadhqadhidda xubnaha qofka ay da'du qabato.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax la maleegayo iskaa u samayso adoon dad kale ka qayb galinayn. Shirqoolkaaga maleego.

2

maleego: (fal) teg oo meesha ka siigee. Dh: soco, baxso.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: malliiqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Naseexa-da)

2

Talo wanaagsan oo cid lagula taliyo; waano; caqlicelis; (ama nasteexo).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Talo daacad ah oo cid loo jeediyo; waano; caqlicelin. 2. Daacadnimo. la-mid: nasteexo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Talo daacad ah oo cid loo jeediyo; waano; caqlicelin. 2. daacadnimo. la-mid: nasteexo.

waa la naqliyay ✓

f. n. advice, counsel

waa la naqliyay ✓

1

-naseexada: (n) a piece of advice; advice (adhvaays); counsel (kawnsel); recommendation (rakomendheeyshin) ~ nasteexo, talo

2

u naseexee -yey / u naseexaysay: (v) offer advice; make a suggestion; advise (adh vaays) ~ la tali, waani

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxsheeg iyo waano lagu yidhaa cid wanaag lala doonayo. Dh: nasteexo.

waa la naqliyay ✓

1

de: advice, counsel

2

lx: naseexo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: naseexo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof basar xun oo doqon ah. Dh: nacas, calaan, sabsaab.

waa la naqliyay ✓

v. turn (to ~ towards)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhogor xoolaha ka baxda oo marka ay naqaystaanna ka go'da. Gu'ga xigana gaameeladiyo dhogorta qaar gooya. Dh: gaameelo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caddaalad darro; gar la naqay oo cid xigtanimo ama saaxiibnimo loogu eexday; dacwad si xaqdarro ah loo xakumay. Ilaahow aqoon ha nagu cadaabin gar'eexana ha nagaga tegin.

waa la naqliyay ✓

1

(Jalleeca-da)

2

Daymo gaaban oo dib ama dhinac la eego.

waa la naqliyay ✓

m.dh Daymo dhinac la eego. la-mid: dhalleexid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Daymo dhinac la eego.

waa la naqliyay ✓

f. n. sideways ~ backward glance

waa la naqliyay ✓