ka_dar — Macnaha & Turjumaada

1

de: aggravate, make worse; intensify

2

lx: ka dar

3

pd: (daray)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_dar

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel tiiro ah, meel kor uga taagan dhulka intiisa kale. Dh: tiiro, jiir, jiiro.

2

kadar -ta: (magac, dhedig, keli) wax ruux hortaagan, wax ka hortaagan qofku inuu gaadho halka uu higsanayo. Dh: caqabad, luggooyo, dhibaato, dabar, seeto.

waa la naqliyay ✓

v. aggravate, make worse; intensify

waa la naqliyay ✓

1

de: deduct ~ subtract from

2

lx: ka jar

3

pd: (jaray)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_jar

waa la naqliyay ✓

1

de: younger, smaller

2

lx: ka yar

3

ps: adj-phrase

4

key: ka_yar

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Qof loo diyaariyey maamul ama hoggaan siyaasadeed. la-mid: kaadir.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Qof loo diyaariyey maamul ama hoggaan siyaasadeed. la-mid: kaadir.

waa la naqliyay ✓

1

de: add (to), put in

2

lx: ku dar

3

pd: (daray)

4

ps: v1=expr

5

key: ku_dar

waa la naqliyay ✓

1

(Bidaal-ka)

2

Dareensi ama male aan hubaal ku dhisnayn; tuhun.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Caad-da) Dhagax, isagoo shiilmay oo qolqola haya dhulka gudihiisa ka soo baxay, oo isagoo is-haysta dhulka korkiisa ku ballaartay oo ku qaboobey; sallax dhagax ah oo jaadkaas ah oo biyaha celiya.

2

2. (Caad-ka) Daruur cad oo xalleefsan oo aad u sarraysa; daruurta da'satey waxa ka hara oo wax cirka laftiisa ku dhegsan la moodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caadgoror-ka)

2

Daruuraha caadka ah, roobka yar oo ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

1

(Daraf-ka, Daraf-ta)

2

Dhinac, dacal; doc; baal; gees; barbar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dardaarweris-ka)

2

Dardaarwerin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dareensad-ka)

2

Dareensasho; dareensi.

waa la naqliyay ✓

1

(Darid-da)

2

1. Weel biyo ama wax kale, wax kaga qaadid.

3

2. (ku darid) Ku kordhin; ku biirin.

4

3. (ka darid) Soo (ama sii) xumaansho; sidii hore si ka xun samayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Darmaan-ka, Darmaan-ta)

2

Neef fardo ah oo dhallin yar oo aan weli la jebin.

waa la naqliyay ✓

1

(Darraysad-ka)

2

Darraysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Darsad-ka)

2

Darsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Geedaggabla-ha)

2

Cayayaan yar oo baalal leh, baalkoraadku qolof yahay sida kan geesoolaha; sida bulunbulyada si ka daran buu alwaaxda iyo qoryaha u cunaa, siiba kuwa qoyan.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoosiis-ka)

2

Daruuraha qorraxdu qabato, hooska ay bixiyaan.

waa la naqliyay ✓

1

*(Janan-ka)

2

(darajo askareed) sarreeye.

waa la naqliyay ✓

1

° (Kornayl-ka)

2

(darajo askareed) gaashaanle (gaashaanle dhexe iyo gaashaanle sare).

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Dhuxuldhagax madowdhalaal ah; 75% ilaa 92% oo ka mid ahiba waa kaarboon; 4.5% ilaa 5.6 % waa haydarojiin. Sida caadiga ah, waxaa loo yaqaan dhuxul guri. B. waa dhuxul-dhagax heer sare ah oo ka darajo sarraysa lignaytka, kana darajo hooseysa antarasayt. Waa dhuxul dhagaxda ugu badan uguna muhiimsan ee la helo iyadoo siyaabo dhawr nooc ah u jirta, sida dhuxulkook iyo dhuxulneefeed.

waa la naqliyay ✓

1

casir¹: m.l la-mid: casar.

2

casir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun aad ah oo qabatin ah caloosha ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

curuq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Laab ama guntin yar oo gala wax la tolayo. 2. Xanuun yar oo laga dareemo murqaha iyo seedaha kolka fadhi lagu raago. 3. la-mid: curqid.

2

curuq²: f.mg1 (-rqay, -ruqday; -rqi) 1. Shay la tolay ama la falkiyey guntiin yeelasho. 2. Kaddib markii fadhi lagu raago xanuun yar murqaha ka dareemid. Tusaale: “Lug baa i curuqday”.

waa la naqliyay ✓

1

daal: m.l 1. Nooc digirta ka mid ah, iniino yaryar oo qaab wareegsan leh oo la cuno. 2. Cad dhalo ah oo wixii lagu fiiriyo muukaalqooda weynaysa.

2

dąal¹: m.l Culayska iyo jiirago'a oogada ku dhaca kolka socod dheer ama hawl adag la qabto; noog.

3

dąal²: m.l (daawo) Noog xagga jirka iyo maskaxda oo ka yimid hawl adag ama muddo dheer socotay. D.ka muruqyada waxaa keena walax aan waxtar jirka u lahayn oo ka yimaada metaboliisimka oo ku urura muruqa kana farabata shaqada dhiigga oo dibedda jirka uga saara. Nafaqo xumo ama cudur waxay qofka u keeni karaan d. dheeraad ah.

4

dąal³: f.mg1 (-aąlay, -aąshay) Socod dheer ama hawl adag oo la qabtay awgeed, culays iyo jiirago' oogada ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ftay, -fatay) Jir gubtey xanuun ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-caday, -catay) Jir gubtay kul ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

de: worse than

2

lx: ka daran

3

ps: adj-expr

4

key: ka_daran

waa la naqliyay ✓

1

de: come after s.o.

2

lx: ka daba

3

pd: (dabayimid / dabatimid)

4

ps: v4b=expr

5

key: ka_daba

waa la naqliyay ✓

1

de: happen, occur, take place

2

lx: ka dhac

3

pd: (dhacay)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_dhac

waa la naqliyay ✓

1

de: succeed, make progress; find, catch; receive

2

lx: ka gaar

3

pd: (gaaray)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_gaar

waa la naqliyay ✓

1

de: take ~ put out; expel; deport

2

lx: ka saar

3

pd: (saaray)

4

ps: v1=expr

5

key: ka_saar

waa la naqliyay ✓

1

de: stop (from doing ~ wrongdoing)

2

lx: ka shar

3

pd: (sharay)

4

ps: v1=expr

5

xe: I stopped his cursing.

6

xv: Habaarkiisii baan ka sharay.

7

key: ka_shar

waa la naqliyay ✓

1

de: add s.t. to s.t. else; pour s.t. on s.t. else (such as food); have one's son ~ daughter marry s.o.

2

lx: ku daro

3

pd: (dartay)

4

ps: v3b=expr

5

key: ku_daro

waa la naqliyay ✓

1

(Adar-ka)

2

1. Dheri weyn.

3

2. Qoolley.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (-rro, m.dh) Dheri weyn. 2. Qoolley. 3. Geed ka mid ah dhirta aan qodax lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (-rro, m.dh) Dheri weyn. 2. Qoolley. 3. Geed ka mid ah dhirta aan qodax lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. large bowl for cooking

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a large cooking pot ~ digsi, dheri

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dheri aad u weyn oo wax lagu karsado. Adar buu ahaa dheregii Dhegdheer.

2

adar-ta: (magac, dhedig, keli) geedgaab yaryar oo midho udgoon baxsha.

3

adar -ta: (magac, dhedig, keli) shimbir yar oo midab cawlan leh. Qoorta ayay ku leedahay qalin madaw oo qool u eg. Adarta Soomaalidu way dhawrtaa oo ma disho. Dh: qoolley.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dheri

2

de: large bowl for cooking

3

lx: adar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: adar

waa la naqliyay ✓

1

(Kaar-ka)

2

Xanuun sida halaca u kulul oo nabar ama meel bugtaa yeelato.

waa la naqliyay ✓

1

kaar¹: m.l 1. Xannuun sida holaca u kulul oo nabar ama meelbugtaa yeelato. 2. Waraaq yar oo afar gees ah oo wax lagu qorto. 3. la-mid: kaarid.

2

kaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun laxow badan dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

kaar¹: m.l 1. Xannuun sida holaca u kulul oo nabar ama meelbugtaa yeelato. 2. Waraaq yar oo afar gees ah oo wax lagu qorto.

2

kaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Xanuun laxow badan dareemid. m.f.dh, kaarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sudden, sharp pain, throbbing

2

kaar v. feel a sudden pain; throb

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) feeling physical pain; pain (peeyn)-, soreness (soor-nes), ache (eeyk)-, pang (paang) ~xanuun

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) kul ka yimaadda nabar ama xanuun. Dh: xummad.

2

kaar-ka: (magac, lab, keli) waraaqadda aqoonsiga ee muwaadin kaste la siiyo. Dh: taysaro.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay iyada oo arrin iyo talo qoyska ah loo fadhiyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab keli) gar adag oon jixinjix iyo isku dulqaadasho lahayn oo jilba'aasad ah. Haddii aynu axdar is marino oon kaa gar helo ma i garbixin?

waa la naqliyay ✓

1

(Badar-ka)

2

Iniinaha la beerto oo la cuno oo dhan (sarreen, galley, meseggo).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] grain; cereal crops

waa la naqliyay ✓

name-m full moon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midhaha la quuto oo dhan sida sarreenka, qamadiga, hadhuudhka, galleyda iyo wixii la mid ah. Badarkiyo galleydii ayaa laga tuuray baalkoo, beeluhu gu' weeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: grain; cereal crops

2

lx: badar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: badar

waa la naqliyay ✓

حَبٌ

waa la naqliyay ✓

1

(Cadar-ka)

2

1. Maalintii kolka cirku daboolan yahay dhulkana hoosiis wada hayo.

3

2. Udug: udgoon; barafuun.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wakhti daruuro badan oo aan da'ayn ay isku gudbaan fallaaraha iyo kulaylka qorraxda. 2. Xilli qabow oo aan roob da'ayn. 3. la-mid: catar. Barafuun; catar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wakhti daruuro badan oo aan da'ayn ay isku gudbaan fallaaraha iyo kulaylka qorraxda. 2. Xilli qabow oo aan roob da'ayn. 3. la-mid: catar. Barafuun; catar.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Adar

waa la naqliyay ✓

1

m. n. perfume, scent

2

cadar: m. n., [collective] cloudy weather, overcast sky

waa la naqliyay ✓

1

(Adar), N Pulicaria somalensis 0.Hoffm. Compositae.

2

N Pulicaria monocephala Franch. Compositae.

3

N Helichrysum glumaceum DC. Compositae.

4

N Sclerostephane adenophora (Franch) Chiov. Compositae.

5

N Kohautia senegalensis Cham. & Schlecht. Rubiaceae.

6

N Oldenlandia schimperi T. Andrs. Rubiaceae.

7

N Corchorus cinerascens Defl. Tiliaceae.

waa la naqliyay ✓

name-f perfume, scent, aromatic; shadow. Cf: Udgoon, Dalays

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) perfume (peer- fiyuum); fragrance (free-gransi); especially for women

2

cadar -ah: (adj) cloudy (kalaw-dhi) Ex: maalin cadar ah; a cloudy day

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qurxoon oo jacaylkii ay waaliddadu qabeen ka gaadhay in ay ugu magacdhigeen cadarka laftiisa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dareere udgoon oo laga tuujiyo dhirta qaarkeed iyo waxyaabo kale.

2

cadar -ta: (magac, dhedig, keli) maalinnimada, marka cirku daboolan yahay dhulkuna hoosiiska leeyahay. Dh: hoosiis.

3

cadar -ta: (magac, dhedig, keli) laydh qabow oo galabtii soo dhacda.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah noocyada jaadka oo ka baxa meel magacaa leh. Dadar baan soo iibsaday duhurkii.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-dray, -dartay; -dri) 1. Qof jirran ama waalan hadal aan micno lahayn ku hadlid. 2. Wax runta ka fog ku faanid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-dray, -dartay; -dri) 1. Qof jirran ama waalan hadal aan micno lahayn ku hadlid. 2. Wax runta ka fog ku faanid. m.f.dh, hadrid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadalka qofka gama'sani ku hadaaqo kolka uu hurdo. Goobaha colaadeed hadarku waa halis. Dh: qaraw.

2

hadar-ka: (magac, lab, keli) hadalbadni iyo afmiishaarnimo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xabagta kaliga ah ee aan wax kale la socon sida mushaadka.

waa la naqliyay ✓

1

kabar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Janfar, jeefaar; dhalfo. 2. Qalab qori ama bir ka sameysan lehna albaab iyo khaanado, dharka iyo wixi lamida lagu rito; armaajo.

2

kabar²: m.dh Daloolada xanjada ka sameysan ee shinnidu malabka ku keydsato.

waa la naqliyay ✓

1

kabar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Janfar, jeefaar; dhalfo. 2. Qalab qori ama bir ka sameysan lehna albaab iyo khaanado, dharka iyo wixi lamida lagu rito; armaajo.

2

kabar²: m.dh Daloolada xanjada ka sameysan ee shinnidu malabka ku keydsato.

waa la naqliyay ✓

m. n. dresser, wardrobe, cupboard; drawer, shelf

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) madaxa hore ee xubinta taranka labka. Kabarta ayaa barartay wiilka. Dh: kabaj, kobor, burjo, barje, keber.

2

kabar-ta: (magac, dhedig keli) daloolada xanjada ka sameysan ee shinnidu malabka ku keydsato.

waa la naqliyay ✓

1

de: dresser, wardrobe, cupboard; drawer, shelf {Eng}

2

lx: kabar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: kabar

waa la naqliyay ✓

1

(Kadab-ka)

2

Calaf; dheef; quud; risiq.

waa la naqliyay ✓

m.l Calaf Eebbe kuu qoray; risiq.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] share, lot; daily bread; divine providence, destiny

waa la naqliyay ✓

name-m share, lot; divine providence, destiny

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) arsaaqadda u qoran noole kaste. Wax se kadabkii go'ay waa markuu kaday raggiisiiye. Dh: risiq.

waa la naqliyay ✓

1

cf: calaf, dheef, risqi, quud

2

de: share, lot; daily bread; divine providence, destiny

3

lx: kadab

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-col

6

key: kadab

waa la naqliyay ✓

1

(Kadaf-ka)

2

Bahal dhirxagatada kamid ah oo dabaggaallaha u eg.

waa la naqliyay ✓

m.l Bahal dhirxagata ka mid ah oo dabaggaallaha u eg.

waa la naqliyay ✓

m.l Bahal dhirxagata ka mid ah oo dabaggaallaha u eg.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] animal species, similar to a squirrel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bahal dhirxagatada ka mid ah oo dabaggaallaha u yara eg ka se weyn amahana ka roon.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dabaggaalle, shuuqshuuq

2

de: animal sp., similar to a squirrel

3

lx: kadaf

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-col

6

key: kadaf

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax aan xafidnayn, wax ilaashanayn. Guri kadan baad gashaa tuugna wuu jiraa. Dh: dayacan, baylahsan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhulka bannaanka iyo buurtu iska galaan. Intuu buurta dhakadeeda ka soo duulay buu kafarka ku soo dhacay.

waa la naqliyay ✓

m. n. color (photograph ~ film)

waa la naqliyay ✓

1

de: color (photograph ~ film)

2

lx: kalar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

xe: Is this film color or black and white?

6

xv: Filimkani ma kalar baa mise waa madow iyo caddaan?

7

key: kalar

waa la naqliyay ✓

m.dh Xoogga roob u da'o una biya dhigo.

waa la naqliyay ✓

f. n. downpour, cloudburst, heavy rain

waa la naqliyay ✓

nickname-m downpour, cloudburst, heavy rain

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) downpour (dhaawn-puur); heavy rain fall

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhibicda roobka xoogga leh. Dh: karadh

waa la naqliyay ✓

1

de: downpour, cloudburst, heavy rain

2

lx: karar

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f

5

key: karar

waa la naqliyay ✓