jiilaashi

(fal) caansiiri oo kala raag ama ula kac u cadiigso oo waxbixin ama waxqabad kala daah. Gocor baa wax jiilaaliyiyo muudalkii go'an e, gabbalkoo aan dhicin xeedhyihii caasha maw geliyey. Dh: gasaci, caansiiri, silci. Li: dhaqso, horraysii, dedaal, dedeji, qaddin.

-ga: (magac, lab, keli) afdhawrasho iyo eed iska ilaalin.

-ka: (magac, lab, keli) marka la sheegayo in qof lagu dheeraynayo qof wax uu sugaayo.

m.dh la-mid: jalladasho.

(Bilaash-ka)

1. Aan lacag iyo wax kale midna ku fadhiyin oo gadasho la'aan lagu hela hayo.

2. Wax xumaaday; aan qiime lahayn.

m.l 1. Wax aan waxtar la ahayn. 2. Wax shuruud la'aan ama lacag la'aan lagu helo.

m.l 1. Wax aan waxtar la ahayn. 2. Wax shuruud la'aan ama lacag la'aan lagu helo.

m. n., [collective] (adj.): valueless ~ ruined item; free of charge, gratis, extra; worthless, bad

(adj) free (firii); free of charge ~ aan lacag ahayn

-ka: (magac, lab, keli) wax aan lacag ahayn oo beddel la'aan la isku siiyo. Bilaash laguma helo wadaadoow waxaan, cidi ku hawshoone.

bilaash-ka: (magac, lab, keli) wax khaayisay ama xumaaday oo aan qiimo lahayn. Jaadkii shalay oo bilaash ah buu helay. Dh: badhayo, baryood.

bw: Arabic

de: valueless ~ ruined item; [atr.] free of charge, gratis, extra; worthless, bad

lx: bilaash

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

key: bilaash

مَجانِي، بلا مقابل

(Iilasha-da)

Doc u dheelliyid; liicid.

m.f.dh eeg iilo.

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato ama hagardaamo. Dh: guuldarro. Li: guul.

iilasho-da: (magac, dhedig, keli) waddadii dhabta ahayd, ka baydhid; xaqa weydaarasho.

(fal) wax aad leedahay, lumitaanka iyo baylahda ka ilaali. Dh: dhawro, xannaanayso.

(Jiilaal-ka)

1. Afarta nur oo sanada, labada engegan oo aan roobka lahayn, (xagaaga iyo diraacda); xilli kastoo aan roob iyo barwaaqo lahayn.

2. Afarta nur mid kamid ah, oo u dhexeeya dayrta iyo guga; diraac.

jiilaal¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Afarta xilli mid ka mid ah, oo u dhexeeya dayrta iyo gu'ga; diraac. 2. Xilli kastoo aan roob iyo barwaaqo lahayn (siiba diraacda iyo xagaaga).

jiilaal²: m.l (-llo, m.dh) (c.fal.) Loolalka dhexe, waa xilliga ku xiga dayrta, cilmiga gibilka wuxuu ku dhammaadaa kubbad-badhka waqooyi min hornaqa jiilaalka (ilaa 22 disembar) ilaa caanomaallada isle'eg ee gu'ga (ilaa 21 maarso).

jiilaal¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Afarta xilli mid ka mid ah, oo u dhexeeya dayrta iyo gu'ga; diraac. 2. Xilli kastoo aan roob iyo barwaaqo lahayn (siiba diraacda iyo xagaaga).

jiilaal²: m.l (-llo, m.dh) (c.fal.) Loolalka dhexe, waa xilliga ku xiga dayrta, cilmiga gibilka wuxuu ku dhammaadaa kubbad-badhka waqooyi min hornaqa jiilaalka (ilaa 22 disembar) ilaa caanomaallada isle'eg ee gu'ga (ilaa 21 maarso).

m. n. summer, main dry season [peak of the hot weather.]

Jiilaal m. n. winter, cool dry season

name-m winter; cool dry season (born during that season)

-ka: (n) drought season; winter (wintar) ~ jiidaal

magac loo baxsho wiil dhashay waqti wacdi ah oo jiilaal ah.

-ka: (magac, lab, kali) xilli qaboobe ah oo ka mid ah xilliyad sanadka ee adag: waa xiliga ay dhirtu engegto ee balliyadu na gudhaan. Jiilaal gardaadsay dhulkoo gubad abaaroobay. Li: gu'.

شَتَاء، فَصَلُ الشَّتَاءِ

-da: (magac, dhedig, keli) qaybsasho ama saami qaadasho. Dh: qayb.

m.l la-mid: jilaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) gargaar iyo gacan, cid kale ka helis.

m.f.dh eeg biilo.

-da: (magac, dhedig, keli) cunto siisasho. Biilashada reerkii sii baa lagu kari waayey. Dh: masruufasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dhaar Ilaahay magaciisa lagu dhaaranayo. Haddaad billaahi ku dhaarato dhaar kali kuuma hadhin.

m.f.dh eeg diilo.

m.dh la-mid: idlaan.

(Iskaashi-ga)

Wax wada qabsi.

m. n. cooperation

-ga: (n) collaboration; cooperation; teamwork; joint effort ~ iskaashad

-ga: (magac, lab, keli) istaageersiga labo dhinac iyo in ka badan.

de: cooperation

lx: iskaashi

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: iskaashi

(Jiidasha-da)

1. Docdiisa u jiidid.

2. Wax la tegid, iyadoo dhulka lagu jiida hayo.

3. Meel fog aadid, tegid.

4. Dhimasho.

m.f.dh eeg jiido. la-mid: jiidad.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kale ku dhegid oo qabsasho.

jiidasho -da: (magac, dhedig, keli) xoogdanabeedka ama birlabeedka ka dhexdhaca labo walxood oo leh labo danab oo kala duwan.

(Jiirasha-da)

(oogada nafleyda) xoog wax isaga keenid; docosho.

m.f.dh eeg jiiro.

-da: (magac, dhedig, keli) xoog wax iskaga keened. Dh: ducasho.

m.f.dh eeg kiilo. la-mid: kiilad.

-da: (magac, dhedig, keli) beegasho oo miisaamasho. Dh: cabbirasho.

(Lillaahi-da)

Ilaah horti; Ilaah darti; aan dhagar iyo laqdabo midina ku jirin; daacad.

m.dh 1. Daacadnimo. 2. L. ah: qof daacad ah.

m.dh 1. Daacadnimo. 2. L. ah: qof daacad ah.

f. n., [abstract] honesty, being honest, sincerity (of god-fearing person)

honnête.

(adv) before God; honestly (oonistili); frankly (farankili)

-da: (magac, dhedig, keli) daacadnimo iyo xaqa ku toosnaan; wax dar Alle loo samaynayo. Dh: daacad. Li: khaa'in.

bw: Arabic

cf: Ilaah

de: honesty, being honest, sincerity (of god-fearing person)

lx: lillaahi

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: lillaahi

m.l Taariikh lagu tiriyo hab qorraxeedka ee ka soo bilaabatay dhalashadii Nebi Ciise. la-mid: miilaaddiyad.

m.l Taariikh lagu tiriyo hab qorraxeedka ee ka soo bilaabatay dhalashadii Nebi Ciise. la-mid: miilaaddiyad.

m.dh la-mid: miileysasho.

nickname-m unreserveable; unpreserveable; undepositable

-ka: (magac, lab, keli) kiish ama sanduuq yar oo dahabka, lacagta iyo walxaha yaryar ee qaaliga ah lagu gurto. Riiraashka dahabka iigu rid.

vl. n. leaning position

de: leaning position

initial: t

lx: tiilasho

pd: (/da)

ps: vn-f

key: tiilasho

(Jiifsasha-da)

1. Dhinac dhigasho;

2. Seexasho.

m.f.dh eeg jiifso. la-mid: jiifsad.

-da: (magac, dhedig, keli) taagni ama fadhi ka dib, dhinaca dhulka dhigid.

cf: Diraac, Wejiine; xilli {S & C}

de: summer, main dry season [peak of the hot weather] (from December through April)

hm: 1

lx: Jiilaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-time

key: Jiilaal_1

de: winter, cool dry season Contrast: Xagaa (summer, hot season) {N}

hm: 2

lx: Jiilaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-time

key: Jiilaal_2

-ta: (magac, dhedig, keli) caansiirin iyo silcin waxsiin iyo wax qabad lala daaho. Dh: gasacin, caansiirin, silcin.

(Jiiqsasha-da)

Xoog u sheegasho.

m.f.dh eeg jiiqso. la-mid: jiiqsad, jiiqsi.

m.l/dh la-mid: diilnaan.

m.l/dh la-mid: jiidnaan.

m.f.dh eeg jillaabo². la-mid: jillaabad, jillaabo¹.

m.dh la-mid: jallaadasho.

m.l/dh la-mid: kiilnaan.

-ha: (magac, lab, keli) wax la kiilay ahaansho; miisaanaansho.

kiilnaansho -ha: (magac, lab, keli) wax la kiilay oo la cidhiidhyay ahaan.

m.l/dh eeg bislow. la-mid: bislaan.

Maturazione

Maturity

-ha: (magac, lab, keli) ahaanshaha wax bisil. Bislaansho ayaan ku cunay bariiska isaga maaha waxa caloosha i xanuuniyey. Dh: bislaad.

(fal) «is ciil dartiis, is haaraan oo is hiif; cill is bad.

(Ciilkaanbi-ga) (is-ciilkaanbi)

Ciil darti, dib isu canaanasho, isu haaraamid.

m. n. repentance, regret

de: repentance, regret

lx: ciilkaanbi

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: ciilkaanbi

(Fillaansha-ha)

Wax wax ku filan ahaansho; deeqid.

vl. n., stative v. sufficing, sufficiency, state of being sufficient

-fillaanshaha: (n) [with preposition ku] the state of being sufficient; sufficiency (safi shan si); adequacy (aadhik-wasi)

isku fillaansho -ha: (n) self-reliance (salaf-ri-laayan si), self-confidence, independence

ku fillan -aa: (adj) sufficient, adequate (saf-fi-shint), (adhik weeyr); enough (i-naaf)