jiifto — Macnaha & Turjumaada

1

(Jiifta-da)

2

1. Qaybaha maansada mid kamid ah; masafo.

3

2. Dad laysu diro oo wax soo basaasa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc maansada ka mid ah oo badanaa lagu tiriyo qasaa'idka diinta, gabayadana ka miro yar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc maansada ka mid ah oo badanaa lagu tiriyo qasaa'idka diinta, gabayadana ka miro yar.

waa la naqliyay ✓

f. n. poem (based on a religious theme)

waa la naqliyay ✓

-jiiftada: (n) poem (pow-em) ~ gabay

waa la naqliyay ✓

1

de: poem (based on a religious theme) Contrast: gabay, geeraar, masafo, wilgo

2

lx: jiifto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: jiifto

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Shay taagnaa dhinac u dhigasho. 2. (f.mg) Hurdo seexasho.

waa la naqliyay ✓

v. lie down, go to bed

waa la naqliyay ✓

-jiifsaday / jiifsatay: (v) go to sleep; take a nap; have a snooze; go to bed

waa la naqliyay ✓

(fal) adiga oo taagnaa ama fadhiyay, dhinaca dhulka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: lie down, go to bed

2

lx: jiifso

3

nt: jiifsad (ka) [vn2-m], jiifsasho (/da) [vn6-f]

4

pd: (jiifsaday)

5

ps: v3a=

6

key: jiifso

waa la naqliyay ✓

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Masafa-da)

2

Jaad maansada kamid ah; jiifto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Dersidda badweynada oo ay ka mid tahay dabeecadda biyaha oo la barto dhaqaaqooda, heerkulkooda, guntooda, meesha ay ku jiifto, dhirta iyo xayawaanka, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh (juqraafi) Dersidda badweynada oo ay ka mid tahay dabeecadda biyaha oo la barto dhaqaaqooda, heerkulkooda, guntooda, meesha ay ku jiifto, dhirta iyo xayawaanka, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

s.f. - lool, jiifto.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) buuxidda ay xareeddu meel walba jiifto. Dh: ceegaag.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maaweelooyinka waariga mid ka mid ah oo dumarka iyo carruurtu ku waaryaan oo ah su'aalo ku saabsan dadka reerka deggen iyo aqal walba inta gasha iyo waalidku inuu noolyahay inuu dhintay inay kala tegeen iwm iyadoo la adeegsado ereyada qaalin, qaalin, baloolay durdurisa iwm ka wax su'aalayaa wuxu ku bilaabaa «gamsalagamsala» ka ka jaawabayana wuxu yidhaa «gig». Gamsalagamsala gig qaalin ha joogo qaalim ha jiifto labadii rugtiyo reerkaba lahaa garo.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) nasasho ay kalluumaysatadu iska jiifto oo shaqada ay ka fadhido xilliga xagaaga ah oo aynan badda galin oo ay quutaan wixii horay ay u qallajisteen.

waa la naqliyay ✓

poème, n.m. - gabay; masafo; maansada jiifto; guurow.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baraanbur ~ buraanbur; Contrast: geeraar, jiifto, masafo, wilgo

2

de: poem form (long classical Somali epic poetry) Involves strict rules of alliteration and is generally chanted or recited by men

3

hm: 1

4

lx: gabay

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m

7

key: gabay_1

waa la naqliyay ✓

1

de: Somali epic poem, ballad poetry ~ song (mostly about war) Contrast: gabay, jiifto, masafo, wilgo

2

hm: 1

3

lx: geeraar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: geeraar_1

waa la naqliyay ✓

1

de: poem form, poetry Contrast: gabay, geeraar, jiifto, wilgo

2

lx: masafo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: masafo

waa la naqliyay ✓

1

a: wiglo

2

cf: wilgee ~ wiglee

3

de: men's poem form, poetry that includes a dance step Contrast: gabay, geeraar, jiifto, masafo

4

initial: w

5

lx: wilgo

6

pd: (/da)

7

ps: n-f

8

key: wilgo

waa la naqliyay ✓

(fal) qof ama wax taagnaa, dhulka dhigasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Jifa-da)

2

Magta (diyada) inteeda la hormariyo (saddex meelood oo meel); (ama jifi).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xoolo horumaris ahaan loo siiyo cid wax laga dilay ama laga dhaawacay. 2. Bir dhuuban oo gadaal uga jirta samayada waranka; Jinfo. 3. Birgoobaaban oo bakooradaha salka laga geliyo. 4. Xigto. 4. la-mid: jufo.

waa la naqliyay ✓

f. n. first installment of compensation payment for injury (in traditional law)

waa la naqliyay ✓

-jifada: (n) sub clan

waa la naqliyay ✓

1

a: jifi (3)

2

de: first installment of compensation payment for injury (in traditional law)

3

lx: jifo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: jifo

waa la naqliyay ✓

1

(Jiif-ka)

2

1. Aan taag ama joog ahayne, dhulka korkiisa ama meel kale babac loogu dhereran yahay ama loogu kala baxsan yahay.

3

2. Dhacadiid ama dhabbac ama dhinac loo yaal.

4

3. Hurdo; seexad.

5

4. Dhuldhac; dhulqabad.

waa la naqliyay ✓

1

jiif¹: m.l 1. Dhinaca oo dhulka la dhigo si loo nasto; Hurdo; seexad. 2. Dhacdiid ama dhabbac ama dhinac loo yaal. 3. la-mid: jiifid.

2

jiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Si loo nasto dhinaca dhulka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

jiif¹: m.l 1. Dhinaca oo dhulka la dhigo si loo nasto; Hurdo; seexad. 2. Dhacdiid ama dhabbac ama dhinac loo yaal.

2

jiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Si loo nasto dhinaca dhulka dhigid. m.f.dh, jiifid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lie down, be lying down

2

jiif vl. n. state of lying down; sleep

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. sleep (isliip); the act of sleeping. 2. bedroom (beedh-ruum)

2

jiif: -ay / iaydy) sleep (isliip); be in the state of sleep

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, kali) wixii aan taagnayn. Jiif iyo joogba wuu diiday. Li: joog.

waa la naqliyay ✓

اضطِجَاعَ، نَوْمٍ

waa la naqliyay ✓

m.dh Caano baq noqday.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dildillaac iyo nabarro ku dhaca naasaha lo'da irmaan oo xanuun ah.

2

jito-da: (magac, dhedig, keli) caano la gadhoodhshay oo baq noqday.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) subag yar oo udgoon oo timaha ragga ee tuurka ah dusha lagaga bilbilo. Biifo timaha barbaartaa dhaashi looga dhigaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar-carruureed fadhiga lagu dheelo, oo inta lugaha la fidiyo, wax la tiriyo oo qofka ay tiradaasi ku dhammaato lugihiisa mid laabo; guunguun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ciyaar-carruureed fadhiga lagu dheelo, oo inta lugaha la fidiyo, wax la tiriyo oo qofka ay tiradaasi ku dhammaato lugihiisa mid laabo; guunguun.

waa la naqliyay ✓

m.dh Uurkutaallo. la-mid: ciil¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh Uurkutaallo. la-mid: ciil.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiita-da)

2

1. Ubuxu intuu duuban yahay oo uusan weli dillaacin.

3

2. Cudur idaha, kd., irmaan naasaha ka gala.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ubax aan weli dillacin o isku duuban. 2. Caws cosob ah oo aan la daaqin. 3. Dhaawac biskoon waayey. 4. Cudur idaha irmaan naasaha ka gala.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ubax aan weli dillacin o isku duuban. 2. Caws cosob ah oo aan la daaqin. 3. Dhaawac biskoon waayey. 4. Cudur idaha irmaan naasaha ka gala.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bud

2

fiito [feminine] n., [collective] pimple; wound; disease affecting udder of lactating cattle

3

fiito [feminine] n. veto

waa la naqliyay ✓

fiitada: (n) veto (vii-tow) ~ diimada qayaxan

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ubaxu inta u duuban yahay oo aanu weli dillaacin.

2

fiito -da: (magac, dhedig, keli) geedcawseed adhigu daqaan.

3

fiito -da: (magac, dhedig, keli) curub; yurub.

4

fiito -da: (magac, dhedig, keli) nabarro iyo dhaawac aan bogsanayn.

5

fiito -da: (magac, dhedig, keli) tigaad iyo cosob aan weli la daaqin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gudin, middi iyo wixii la mid ah oo meel ku dhejisan lagu jafto oo lagu daadsado.

waa la naqliyay ✓

1

jiido¹: m.dh (-ooyin, m.l) (c.fal.) Shanta gobol ama jiidood ee dhulka marmarka qaarkood loo qeybiyo. Waa meelaha ku dhex jira goobaha Artik iyo goobaha Antaartik, oo sida ay kala horreeyaan loo yaqaan jiid baradeedka woqooyi koonfur; meelaha u dhexeeya goobada artik iyo kulaalaha wqooyi, iyo goobada Antaartik iyo kulaalaha koonfureed waxa loo yaqaan sida ay u kala horeeyaan jiidda dhexe; reelaha labaa dhinac ee dhulbadhaha ee u dhexeeya kulaalaha woqooyi iyo kulaalaha koonfureed, waxa loo yaqaan jiidda kulul.

2

jiido²: f.g3 (-iitay, -iidatay) 1 . Soo j.: docdiisa u jiidid. 2. Wax la tegid iyadoo dhulka lagu jiidayo. 3. Meel fog aadid, tegid. 4. Dhimasho.

waa la naqliyay ✓

1

jiido¹: m.dh (-ooyin, m.l) (c.fal.) Shanta gobol ama jiidood ee dhulka marmarka qaarkood loo qeybiyo. Waa meelaha ku dhex jira goobaha Artik iyo goobaha Antaartik, oo sida ay kala horreeyaan loo yaqaan jiid baradeedka woqooyi koonfur; meelaha u dhexeeya goobada artik iyo kulaalaha wqooyi, iyo goobada Antaartik iyo kulaalaha koonfureed waxa loo yaqaan sida ay u kala horeeyaan jiidda dhexe; reelaha labaa dhinac ee dhulbadhaha ee u dhexeeya kulaalaha woqooyi iyo kulaalaha koonfureed, waxa loo yaqaan jiidda kulul.

2

jiido²: f.g3 (-iitay, -iidatay) 1. Soo j.: docdiisa u jiidid. 2. Wax la tegid iyadoo dhulka lagu jiidayo. 3. Meel fog aadid, tegid. 4. Dhimasho. m.f.dh, jiidasho.

waa la naqliyay ✓

v. pull, stretch; depart, drag oneself away; disappear

waa la naqliyay ✓

(fal) dad aad wada socoteen ka fogow ka dheeree. Dh: dheerow.

waa la naqliyay ✓

1

de: pull, stretch; depart, drag oneself away; [ext.] disappear See also: jiidad

2

lx: jiido

3

pd: (jiitay)

4

ps: v3b=

5

key: jiido

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid meel seexin. 2. Shay dhinac meel u dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid meel seexin. 2. Shay dhinac meel u dhigid. m.f.dh, jiifin.

waa la naqliyay ✓

v. lay someone down, put to bed; knock down, throw down

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. cause to lie down; lay (leey). 2. bed down; put or send to bed; bed (beedh)

waa la naqliyay ✓

(fal) seexi, hurdo gee. Dh: seexi. Li: toosi.

waa la naqliyay ✓

1

de: lay s.o. down, put to bed; knock down, throw down

2

lx: jiifi

3

pd: (jiifiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: jiifi

waa la naqliyay ✓

name-f Khadija; corrupted form of the Arabic name of Khadija

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil la raagsaday ama la sugiwaayay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xasuuso oo tabo xumaan hore laguugu geystay. Dh: xasuuso. Li: illow.

2

jiijo -da: (magac, dhedig, keli) haan yar oo tolan ah oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiiqa-da)

2

Meel dhumucda ama ballaca ama qiradu isku soo roorto oo ka yaraato; dhiico.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax sinnaa meesha ay dhumucdiisu ka yaraato.2. Dhabar godnaanta dadka iyo xooluhu yeeshaan. 3. Wasaq ama qashin aan kala soocnayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Wax sinnaa meesha ay dhumucdiisu ka yaraato.2. Dhabar godnaanta dadka iyo xooluhu yeeshaan. 3. Wasaq ama qashin aan kala soocnayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. squeezing, compression

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daayeerka kiisa yar.

waa la naqliyay ✓

1

de: squeezing, compression

2

lx: jiiqo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: jiiqo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) Si wax caloosha ku jira (saxro ama muluq) la isaga saaro muruqyada caloosha adkayn.

waa la naqliyay ✓

v. expel ~ push something with force from one's body

waa la naqliyay ✓

1

-jiirada: (n) curve (keerv); curvature (kor-vi juur); turn (teen)

2

jiiro -jiirtay I jiiratay: (v) push outward or discharge from the body by pressure ~ doco

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka soo wareego, meel waddadu ka leexato oo ay guluc ku leedahay.

2

jiiro -da: (magac, dhedig, keli) halka dariiqu ka leexdo. Jiirada ugu horraysa ku dag.

waa la naqliyay ✓

1

de: expel ~ push s.t. with force from one's body (e.g., in childbirth or defecation)

2

lx: jiiro

3

pd: (jiirtay)

4

ps: v3b=tr

5

key: jiiro

waa la naqliyay ✓

m.dh Bir dhuuban oo gadaal uga jirta samayada waranka.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bir dhuuban oo gadaal uga jirta samayada waranka.

waa la naqliyay ✓

(fal) daad socdaa suu dhul u mulacyeeyo, wada deel oo dul iyo degba sunsun. Anigoon col ii soo jirafaday jil iga qaadaynin. Dh: seem, dhammay, quiqul, cammim, mar, maaruq, see-seeji, jidhfo. tafwareemo, jidhfo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qaybaha maansada mid ka mid ah eeg: kusinaan dharaartii lasargooyey dunidee rabigay sameeyee, cirka sare utaagee xidigahan siraatiyo dayax soodimeeriyo lagu sugay cadcedee sagalkiyo daruurtiyo lagu xidhay sitaacee. Jiifto waa qayb mihiim ah oo kujirta maasada Soomaalida. Wa: jiiftooyin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xidinxiito.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magac guud oo geelu leeyahay. Dh: geel.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Diif iska tirid (qof). la-mid: dųufso.

waa la naqliyay ✓

dįifso: f.mg3 (-saday, -satay) Diif iska tirid (qof). m.f.dh, dįifsasho. la-mid: dųufso.

waa la naqliyay ✓

v. blow one's nose

waa la naqliyay ✓

-diifsaday / diifsatay: (v) blow one's nose

waa la naqliyay ✓

(fal) diif yeelo. Gaajo la diifso.

waa la naqliyay ✓

1

a: duufso

2

de: blow one's nose

3

lx: diifso

4

pd: (diifsaday)

5

ps: v3a=

6

key: diifso

waa la naqliyay ✓

-fiifsady / fiifsatay: (n) sniffle (snifal); blow one's nose~ diifso.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg fiigtaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: lie down, be lying down

2

hm: 1

3

lx: jiif

4

pd: (jiifay)

5

ps: v1=intr

6

key: jiif_1

waa la naqliyay ✓

1

de: state of lying down; sleep

2

hm: 2

3

lx: jiif

4

pd: (-ka)

5

ps: vn-m

6

key: jiif_2

waa la naqliyay ✓

1

(Jiifaa-ga)

2

Guduudane.

waa la naqliyay ✓

m.l (-aayo, m.dh) Dugaagga yaryar nooc ka mid ah, dhurwaaga ka yar oo ariga laaya; guduudane.

waa la naqliyay ✓

m. n. lynx

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) lynx (liin-kis) ~ guduuane

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) oday sagaashanka dhaafay oo geedjoog ahaan jiray dhaqdhaqaaqna gabay oo aan taladiisa laga maarmin.

2

jiifaa -ga: (magac, lab, keli) jaad dugaagga xoolaha cuna ka tirsan. Dh: dhuljiif, guduudane.

waa la naqliyay ✓

1

de: lynx

2

lx: jiifaa

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

syn: guduudane

6

key: jiifaa

waa la naqliyay ✓

1

(Jiifid-da)

2

1. Dhacadiid ama dhabbac ama dhinac u oollaansho.

3

2. Hurdid; seexasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg jiif². la-mid: jiif¹ (3).

waa la naqliyay ✓