Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

-ta: (magac, dhedig, keli) diirka geedaha ee ka ruga. Dh: diir, dub, maydhax, qolof.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

waa la naqliyay ✓

Garigue, Scrub

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah noocyada qudhaca oo aan dheeraan ama weli koraya oo yar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

waa la naqliyay ✓

Pole

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: edge, limit, tip

2

cidhif m. n. pole

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. comer (koor-nar)-, border (boor-dher); edge (ej) ~ daraf. 2. pole (pool) ~ cirif. Ex: Cidhifka Waqooyi ama Cidhifka Koonfur; the North Pole or the South Pole

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geftin ama darif. Cidhif ayaan ka joogaa webiga. Dh: gees, dacal, cirif, baal, barbar, gooddi.

2

cidhif -ka: (magac, lab, keli) labada barood ee galoobka dhulka ee ku beegan labada darif ee dhidibkiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) saxarro yar yar oo inta badan biyaha dushooda heehaaba

2

midhif -ta: (magac, dhedig, keli) xashiishka iyo jabadka ay biyaha haraha iyo dhijaamaha galaa ay iska soo tuuraan ee geerarka iyo moosaska afkooda ku soo urura. Midhiftii oo dhani waxay isugu timi mooskii. Dh: daadxoor.

waa la naqliyay ✓

1

ruqur¹: m.dh (-qro, m.l) 1. Cad yar oo hilib ah oo ku yaalla daloolka dhegta hortiisa. 2. Wax yar oo ka soo yuubo meel sulub ah.

2

ruqur²: m.dh (-qro, m.l) (botani) Botani ahaan fuf aan qaangaadh ahayn oo isku cufan oo leh jirrid gaaban oo bixisa caleemo yar yar oo laalaaban, caleemaha dusha ee ruqurtu inta badan waa jidhif oo kale waxayna ilaalisaa caleemaha gudaha ee jilicsan.

waa la naqliyay ✓

1

ruqur¹: m.dh (-qro, m.l) 1. Cad yar oo hilib ah oo ku yaalla daloolka dhegta hortiisa. 2. Wax yar oo ka soo yuubo meel sulub ah.

2

ruqur²: m.dh (-qro, m.l) (botani) Botani ahaan fuf aan qaangaadh ahayn oo isku cufan oo leh jirrid gaaban oo bixisa caleemo yar yar oo laalaaban, caleemaha dusha ee ruqurtu inta badan waa jidhif oo kale waxayna ilaalisaa caleemaha gudaha ee jilicsan.

waa la naqliyay ✓

Jidhif dhul

waa la naqliyay ✓

Jidhif

waa la naqliyay ✓

Jidhif Ruqur

waa la naqliyay ✓

Jidhif

waa la naqliyay ✓

1

(fal) asal mari; midabee.

2

asal-ka: (magac, lab, keli) jidhif ama caleen dhir badan laga diiro oo weelka caanaha iyo kuwa biyaha ba gudaha laga marsho si loo tayeeyo ama loo nadiifiyo. Qarbidaku asal buu u baahan yahay.

3

asal-ka: (magac, lab, keli) halka shey ama noole ka soo bilaabmay. Wax waliba asalkii buu u noqdaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

1

min ka mid ah minanka faala Magiiganaha.

2

bayaad -ka: (magac, lab, keli) jaad kaalluunka ka mid ah oo aan lahayn jidhif badan. Bayaad ayaanu ku qadaynay maanta. Dh: kalluun.

3

bayaad -ka: (magac, lab, keli) xaashi cad, baal cad oo aan wax ku qornayn. Warka iigu qor bayaad. Dh: xaashi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) oogada nafleyda haraggeeda, meel ka mid ah oo hawl ama cudur aawadiis la adkaata, oo jidhif ama lakabyo adag yeelata. Dh: gaatir.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) tusmeeya cida shinbiraha iwm.

2

jiiq-a: (magac, lab, keli) geed godax leh oo gumarta u eg. Jiiq jidhif ma yeelato.

3

jiiq-da: (magac, dhedig, keli) daayeerka dhasha ah. Jiiq ayaan soo qabtay. Dh: jaambiiq, jiiqo.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo u eg siilaanyada kana roon oo mulaca ka yar oo badanaa lagu arko gidaarrada iyo jidhifta dhirta waaweyn. Dh: qorrato, wasakhad.

2

qallajis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg qallajin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) diir adag oo geedo ama noole kale ku dahaadhan oo dusha ka saaran. Nin weyn oo hadal ka dhacay waa geed golofi ka dhacday: Dh: diir

2

qolof-ta: (magac, dhedig, keli) jidhifadag oo nabarradu kolkay bogsanayaan ku dulsamaysanta. Nabarkii wuu golof ritay.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) waxyaalo meel ka soo taagtaagan sida geedka timirta.

2

ruqur -ta: (magac, dhedig, keli) cad yar oo hilib ah oo ku yaalla daloolka dhegta hortiisa.

3

ruqur -ta: (magac, dhedig, keli) fuf aan qaangaadh ahayn oo isku cufan oo leh jirrid gaaban oo bixisa caleemo yar yar oo laalaaban, caleemaha dusha ee ruqurtu inta badan waa jidhif oo kale waxayna ilaalisaa caleemaha gudaha ee jilicsan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baal ka mid ah oo geeduhu sal u yihiin shay xalleefsan farsamayntiisa oo wax lagu kor qoro ama siyaabo kale oo badan loo adeegsado. Jidhifta qudhaca ayaa waraaq laga sameeyaa. Dh: warqad, xaashi, xaanshi.

2

waraaq-da: (magac, dhedig, keli) qoraal laysu diro oo wax ku qoran yihiin. Dh: xaashi, xaanshi, warqad.

3

waraaq -da: (magac, dhedig, keli) xaashida la siiyo dumarka kolka la furo. Ninkii gabadhii waraaqda ayuu siiyay. Dh: furid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) diirka adag ee dadka jidhkooda ka kaca xilliyada dhaxanta. Dh: jidhif.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) diirka adag ee dadka jidhkooda ka kaca xilliyada dhaxanta. Dh: jidhif.

waa la naqliyay ✓

cortex, n.m. - Jidhif; Qolof; Dahaadh.

waa la naqliyay ✓

n., (husk) qolof, -ti, jidhif or jilif, -ti, laf, -ti.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) si cadaawadi ku jirto u garaacid oo jidhka ka dilid. Dh: jidhgaraac.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) midho aan la karin xabad xabad loo cunayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhif-ka)

2

1. Aan badanaa la arag ama la helin.

3

2. Dadka abaal-dhaca xumaanta gaarta; nabsi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nabsi. 2. Dh. ah: wax aan badanaa la arag ama la helin.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): rareness, scarcity; seldom, rarely

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rare (reer); seldom (seel-dham); uncommon (an-ka-mari); extraordinary; infrequently occurring ~ naadir

waa la naqliyay ✓

1

Raro

2

Rare

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) marmar iyo naadir aan badanaa la arag.

waa la naqliyay ✓

1

cf: naadir

2

de: rareness, scarcity; [atr.] seldom, rarely

3

lx: dhif

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-time

6

key: dhif

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) told (tooldh); said (seeydh) ~ iri. Ex: waxaan ku idhi; I told you

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: idhi

3

ps: v4a-1sg-past

4

see: iri {N}

5

key: idhi

waa la naqliyay ✓

1

(Idif-ka)

2

Timaha salxaanyaha korkooda ka baxa oo wejiga ku soo dhowaada; foodshareer.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Timaha wejiga ku soo dhawaada oo salxanyada korkooda ka baxa. 2. I. ah: qof bar yar oo dhuuban.

waa la naqliyay ✓

m. n. fringe (hair)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) timo ruuxa salxanyaha leh ka soo baxa oo wejiga soo yareeya. Naag idif leh buu guursaday Ilyaas. Dh: foodjareer.

2

idif -ka: (magac, lab, keli) xanuun xoolaha badhkood ku dhaca oo caato ka dhiga.

waa la naqliyay ✓

1

de: fringe (hair)

2

lx: idif

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: idif

waa la naqliyay ✓

m. n. body

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) body (baadhi) ~ jir

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, kali) oogada sare ee nafleyda. Dh: jasad. Wa: jidhadh.

waa la naqliyay ✓

1

a: jir {N}

2

de: body

3

lx: jidh

4

pd: (-ka Pl: jidhadh (ka))

5

ps: n4-m, n1-m

6

key: jidh

waa la naqliyay ✓

1

(Jiif-ka)

2

1. Aan taag ama joog ahayne, dhulka korkiisa ama meel kale babac loogu dhereran yahay ama loogu kala baxsan yahay.

3

2. Dhacadiid ama dhabbac ama dhinac loo yaal.

4

3. Hurdo; seexad.

5

4. Dhuldhac; dhulqabad.

waa la naqliyay ✓

1

jiif¹: m.l 1. Dhinaca oo dhulka la dhigo si loo nasto; Hurdo; seexad. 2. Dhacdiid ama dhabbac ama dhinac loo yaal. 3. la-mid: jiifid.

2

jiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Si loo nasto dhinaca dhulka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

jiif¹: m.l 1. Dhinaca oo dhulka la dhigo si loo nasto; Hurdo; seexad. 2. Dhacdiid ama dhabbac ama dhinac loo yaal.

2

jiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Si loo nasto dhinaca dhulka dhigid. m.f.dh, jiifid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lie down, be lying down

2

jiif vl. n. state of lying down; sleep

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. sleep (isliip); the act of sleeping. 2. bedroom (beedh-ruum)

2

jiif: -ay / iaydy) sleep (isliip); be in the state of sleep

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, kali) wixii aan taagnayn. Jiif iyo joogba wuu diiday. Li: joog.

waa la naqliyay ✓

اضطِجَاعَ، نَوْمٍ

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) timaha carruurta ce wejiga soo gala oo xaadda ah. Dh: idif.

waa la naqliyay ✓

1

(Jidib-ka)

2

Bir daab leh oo dhirta lagu jaro; masaar; godin: faas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) Bir daab leh oo dhirta lagu jaro; masaar.

waa la naqliyay ✓

m. n. axe

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qalab ka samaysan bir af leh, lagu gooyo dhirta, daba fiiqan daabka loo geliyo leh, bir daab leh oo dhirta lagu jaro. Dh: faas, faash.

waa la naqliyay ✓

1

cf: faas, godin, masaar

2

de: axe

3

lx: jidib

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: jidib

waa la naqliyay ✓

m.dh Madow khad u eg oo awrtu qadaadka ku yeelato marka ay qooqdo; dawaad; tawaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Jilif-ta)

2

Qolofta sare oo geedaha iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lfo, m.l) Qolofta sare ee geedaha.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lfo, m.l) Qolofta sare ee geedaha.

waa la naqliyay ✓

f. n. tree bark

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. scale (iskeel); gnarled (nooldh) or roughened surface. 2. scaly dry skin; scurf (iskeerf)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qolofta iyo jidhifta ay abuurta badh yeeshaan sida geedaha oo kale.

waa la naqliyay ✓

1

de: tree bark

2

lx: jilif

3

pd: (-ta Pl: jilfo (/ha))

4

ps: n3-f

5

key: jilif

waa la naqliyay ✓

(Kidi) N Azima tetracantha Lam. Salvadoraceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Kidif-ka)

2

(wax) la jarjaray oo aad loo yaryareeyey cad kamid ah; jab ama go' yar; qurub.

waa la naqliyay ✓

1

kidif¹: m.l (-fyo, m.dh) Wax la jarjaray oo aad loo yaryareeyey cad ka mid ah; jab ama go' yar; qurub.

2

kidif²: f.g1 (-dfay, -dftay; -dfi) Wax is-haysta jarjar yaryar oo badan ka dhigid; qurbid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. piece (of food), morsel, tidbit

2

kidif v. chop up, mince

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. pluck (palaak); pull out abruptly with the fingers ~ rif. 2. cut into small pieces

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax la jarjaray oo aad loo yaryareeyay, cad ka mid ah; jab ama go' yar.

waa la naqliyay ✓

v., pl., simple past tense: we said

waa la naqliyay ✓

(v) we said ~ niri. Ex: waxaan nidhi...; we said...

waa la naqliyay ✓

1

de: we said

2

lx: nidhi

3

ps: v4a-1pl-past

4

see: niri {N}

5

key: nidhi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: you / she said

waa la naqliyay ✓

1

de: you / she said

2

initial: t

3

lx: tidhi

4

ps: v4a-2sg/3f-past

5

see: tiri {N}

6

key: tidhi

waa la naqliyay ✓

v., simple past tense: he said

waa la naqliyay ✓

(v) he said ~ yiri

waa la naqliyay ✓

1

de: he said

2

initial: y

3

lx: yidhi

4

pd: (yiri)

5

ps: v4a-3m-past

6

see: yiri (and related forms with -r-) {N}

7

key: yidhi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dab yar shidid. Dh: daarid, birid.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) koob yar oo dheeh leh oo koobasha wax lagu cabbo ugu yar. Bidhiq bay wax iigu shubeen gaajo igu beerye. Dh: afkulibidh, haaf, biriq.

2

bidhiq-da: (magac, dhedig, keli) gantaal xoog leh oo ay dhaliyaan daruuraha da'ayaa oo ololaya. Dh: danab, jac, wiriq, biriq.

3

bidhiq -da: (magac, dhedig, keli) nin dhallinyaro ah oo xarrago badan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

2

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

waa la naqliyay ✓

1

cidhib¹: m.dh (-dhbo, m.l) la-mid: cirib.

2

cidhib²: m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cagta dadka qaybteeda danbe ee adag ee u dhexaysa boqonta iyo raysmagaadhada; cagta inta dhulka la dhigo qaybteeda danbe. Cidhibta ayay qodaxi iga mudday.

2

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) jaansaarka danbe ee kabta oo ku beegan halka ay cidhibta cagtu dul saaran tahay.

3

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) suunka xagga danbe kabta ka haya.

4

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) caaqibada danbe ee ay shaqo la falay leedahay; aayaha danbe ee arrini ku dhammaato; natiijo iyo wax ka dhashay hawl iyo hedel horay loo qabtay. Dh: dhaxal.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo qurxiyo Dh: firid, firis, shanlayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. mark, stroke of a pen; comma; accent mark {grammar}

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof dhuuban oo orod badan ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: mark, stroke of a pen; [ext.] comma; accent mark {grammar}

2

lx: fidhig

3

pd: (-ta)

4

ps: n2a-f

5

key: fidhig

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhuuban ama sida fidhinka u qurux badan.

waa la naqliyay ✓