jeel — Macnaha & Turjumaada

1

(Jeel-ka)

2

Wixii dhab loo jecel yahay, araggooda ama maqalkooda ama dhadhankooda ama raaxadooda, kd., u bogidda, jamaadda iyo macaanka laga helo.

waa la naqliyay ✓

1

jeel¹: m.l 1. Wixii dhab loo jecelyahay, araggooda ama maqalkooda ama dhadhankooda, iyo wixi lamida, u bogidda, jamaadda iyo macaanka laga helo. 2. Dareen rabitaan oo ku abuurma xoolaha marka ay waayaan dhanaan. 3. (-lal, m.dh) Meesha dadka dembiga gala lagu xiro; xabsi.

2

jeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) 1. U j.: wax u jeel qabid; wax xiisayn. 2. U j.: xoolo si aad ah dhanaan u rabid.

waa la naqliyay ✓

1

jeel¹: m.l 1. Wixii dhab loo jecelyahay, araggooda ama maqalkooda ama dhadhankooda, iyo wixi lamida, u bogidda, jamaadda iyo macaanka laga helo. 2. Dareen rabitaan oo ku abuurma xoolaha marka ay waayaan dhanaan. 3. (-lal, m.dh) Meesha dadka dembiga gala lagu xiro; xabsi.

2

jeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) 1. U j.: wax u jeel qabid; wax xiisayn. 2. U j.: xoolo si aad ah dhanaan u rabid. m.f.dh, jeelid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] need, longing, ardent desire

2

jeel m. n. prison, jail, gaol

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) jail (jeeyl); prison (pirizan); penitentiary (paneteen-shari) ~ xabbsi

2

jeel -ka: (n) nostalgia (nastawlja); craving (kareeyving), hankering (hang kering), desire, longing (loongging); yearning (yeerning); pining (paayning) ~jan, jamasho

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» aad ugu baaho.

2

jeel -ka: (magac, lab, keli) meel loogu tala galay in lagu xidho dadka dambiilayaasha ah. Dh: xabsi.

3

jeel -ka: (magac, lab, keli) xiisaha xoogga leh ee wax loo qabo sida kan xoolaha ku abuurma marka ay carro ama milix u baahdaan.

4

jeel -ka: (magac, lab, keli) qof aad isku fiicantihiin oo kuu hiilaya. Dh: saaxiib.

waa la naqliyay ✓

Jacayl wax u qaba.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (-claa, -clayd) Wax, wax aad u raba ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (-claa, -clayd) Wax, wax aad u raba ahaansho. m.f.dh, jeclaan.

waa la naqliyay ✓

[adjective] loving, liking, fond, in love; keen, enthusiastic about

waa la naqliyay ✓

-ahay / jeceshaay: (v) likes to (laaykis tu); loves to (laavis tu)

waa la naqliyay ✓

1

de: loving, liking, fond, in love; keen, enthusiastic about

2

lx: jecel

3

pd: (jeclaa)

4

ps: adj

5

xv: Midabkan maad jeceshahay? 'Do you like this color?; Opp: neceb

6

key: jecel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wan ido sumalkood ah oo goodh ku weynaada. Dh: sumal, jamal.

waa la naqliyay ✓

/juuwal/jewels; (n) dhagax qaali ah sida dheemanka

waa la naqliyay ✓

1

(Buseel-ka)

2

Wax la jeclaa oo la waayey ama wax badan laga raagey tebid: jeelqab; hilow.

waa la naqliyay ✓

1

(Buseelid-da)

2

Buseel u qabasho; jeel u qabasho; tebid.

waa la naqliyay ✓

1

(Carcar-ta)

2

1. (qof) nasniintiisii iyo xooggiisii hore weli qaba, waxqabashada uu u farabbaxsanayo inuu waxqabto; xiiso; firfircooni, jeel.

3

2. Wax afaysan oo aan weli wax lagu qabsan, xanafta ku taal.

4

3. Geed aan weli la taaban, xajiinta ku taal; dardar; xajiin; xanaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Cayaar-ta)

2

1. Wax kastoo la qabto oo loola jeedo in laga helo farax, reyrreyn iyo qosol, jeel; madaddaalo, kd. (shax, turub, tartan, legdan, laal, ...): dheel.

3

2. Aan dhab ahayn; kaftan; (ama ciyaar).

waa la naqliyay ✓

1

(Daawasha-da)

2

Wax falsan ama qurux badan, oo jecdaaladooda, macaan iyo jeel laga hela hayo, in door ah indhaha ku cunid; fiirsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Falsami-da)

2

Wax qaab iyo qurux leh oo la curiyo; wax farsamo isha iyo uurku jeclaystaan iyo farshaxannimo leh; (suugaan) hadal, kd., maanku jeclaysto oo jeel iyo macaan iyo xudduud ka helo; Falsamidu waa jaadad badan: wax qoran ama xardhan ama aslan ama daabacan ama masawiran, ... wax la dhisay ama dhoobo ka samaysan, ama hub iyo alaabo iyo marashi ah; wax la falkiyey ama la tolay; sheeko ama maanso; maadeys ama cayaar; muusika: laga luuqiyo ama la tumo ama la yeersho...; farsamo; farshaxan; fan; (ama falsamo).

waa la naqliyay ✓

1

(Jeelbax-a)

2

Wax jeelka bi'iya.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeelbixid-da)

2

Jeel goyn; xiisadhicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeelbixin-ta)

2

Jeel ka bi'in.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeelgoyn-ta)

2

Xiisaggoyn; jeelbixid.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeelid-da)

2

Wax u jeel qabid; wax xiisayn.

waa la naqliyay ✓

Jeel hayo; jeel qaba.

waa la naqliyay ✓

(Jimiimic-a) Rabitin iyo doonis jacayl ku jiro; wax jeel loo qabo samayntood doonis; wax la ramana hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jimiimicid-da)

2

Wax loo jeel qabo rabitinkeed ama samaynteed muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Ledid-da)

2

u jeelid; macaan ka helid; (ama ladid).

waa la naqliyay ✓

1

(Quluud-da)

2

Ulajeeddo naftu u bogto oo ku raaxaysato; macne loo jeelo oo la jeclaysto; murti, xallad; milgo.

waa la naqliyay ✓

1

(Raaxa-da)

2

1. Nasasho oogada iyo maanku helaan oo u jeelaan oo ayan dhib iyo xanuun iyo naxdin iyo welwel iyo wax kale oo la qoonsado, midna arag.

3

2. Sida ama waxa la dareemo kolka wax jilicsan oo oogadu u bogto lagu fariisto ama lagu jiifsado ama la fuulo.

4

3. Nasasho; daaltirasho; bojiino.

waa la naqliyay ✓

1

(Suugaan-ta)

2

1. Wax kasta oo la qoro ama lagu hadlo oo ulajeeddadooda loo jeelo ama loo bogo ama si kale loo jeclaysto ama saamays weyn oo la dareemo leh; murti; xigmad.

3

2. Hadal xallad ama quluud ama xudduud la xiiseeyo leh.

4

3. Hadal sarbeeb hoose ama xifaalo qarsoon leh.

5

4. Laamaha cilmiga mid ka mid ah, waxyaalaha laga qoray ama laga yiri.

6

5. Naq: doog; cosob; magool; (ama soogaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Tamashla-ha)

2

Socod la gaabinayo oo oogada jeel iyo raaxo u leh oo lagu daal iyo curuq tiranayo; socod aan meel gaar ah loo socon, xarragona ku jirto; manjabbaxsi; lugabbaxsi.

waa la naqliyay ✓

1

(Xashiish-ka)

2

1. Qorka alwaaxda laga qoro ama laga xaquuqo; xash.

3

2. Geed la beero oo laga liso dhacaan daran oo ama la calashado ama la cabbo ama sida buuriga loo shito; waxaa laga helaa jeel iyo baraarug iyo fahmo, waase sun qofkii qaayiba disha ama miyirka ka qaadda ama wax khaafsan ka dhigta. Inkasta oo uu dawo ahaan, waxtar lee yahay, haddana wuxuu ka mid yahay, dhirta, sida qaadka, in lagu isticmaalo ama la ganacsado, ayan bannaanayn (ama xashiishad).

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) (fiisikis) Heehaab layofilik ah oo caadi ahaan deggan laakiin lagu khasbi karo, marka uu ku suganyahay xaalado gaar ah, inuu qayb xinijiroobo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) (fiisikis) Heehaab layofilik ah oo caadi ahaan deggan laakiin lagu khasbi karo, marka uu ku suganyahay xaalado gaar ah, inuu qayb xinijiroobo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) heehaab layofilik ah oo caadi ahaan deggan laakiin lagu khasbi karo, marka uu ku suganyahay xaalado gaar ah, inuu gayb xinijiroobo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lose

2

beel vl. n. loss, lack of (X)

3

beel [feminine] n. settlement, group of families, community; colonization

waa la naqliyay ✓

1

-beesha: (n) a small community

2

beel: -ay / beeshay: (v) lost (loost); suffer loss. Ex: wiilkii gacan buu beelay; the boy lost an arm

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

فَصِيلَة

waa la naqliyay ✓

1

(Ceel-ka)

2

God la qoday oo hoos u dheer oo wareegsan oo laga helo biyo ama saliid ama dhuxul ama wax kale.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jooloji) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jool.) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

Well

waa la naqliyay ✓

m. n. well; fuel dump

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. ceelal-ceelasha] well (weel); watering place

waa la naqliyay ✓

1

Pozzo

2

Well

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhulka oo hoos loo qodo oo isha biyaha laga gaadho; god dheer oo hoos loo qodo, si looga soo saaro biyo, shidal, macdan ama wax kale.

2

ceel: (eraydhawaaq) dameeraha biyaha loogu yeedho. 'Ceel' dheh dameeraha, biyaha ha u soo weecdaane.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; [ext.] fuel dump

2

lx: ceel

3

pd: (-ka Pl: ceelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: ceel

waa la naqliyay ✓

بنر

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

/fiil/ (v) 1. dareemid (v) 2. malayn, citiqaadid. e.g. I feel that she has not been completely honest with me.

waa la naqliyay ✓

v.i., taabo; v.c., taabsii; v.tr., I feel a great pain, xanuun xun baa i haya, or aad baan u xanuunsanayaa; how do you feel yourself or how do you do? sideed tahay? maxaad joogtaa? maxaad falaysaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Geel-a)

2

Xoolaha la dhaqdo kan ugu weyn; wuxuu lee yahay sur aad u dheer, kurus ama labo kurus, addimo dheerdheer, cagfo balballaaran; waxtarkiisa lama koobi karo; waa la rartaa, waa la fuulaa; waxaa laga helaa caano, hilib, subag, xuuko, harag laga samaysto lammooyin, kabo, abxado, kolayo, xargo; dhogor laga dhigto aqallo, busteyaal, dhar, kebdo, kd.; wax badan buu biyaha ka qadaa. ~ Gaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-lal, m.dh) Xoolaha la dhaqdo midka ugu weyn, wuxuu leeyahay hal ama labo kurus, addimo dhaadheer, cago balballaaran; gaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-lal, m.dh) Xoolaha la dhaqdo midka ugu weyn, wuxuu leeyahay hal ama labo kurus, addimo dhaadheer, cago balballaaran; gaal.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] camel, camels; herd of camels

waa la naqliyay ✓

-a: (n) camel (kaamel) or camels (kaamelis)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Cammello, generico;

2

(E) Camel, generic

3

(S) Geel (S. g.: Gel)

waa la naqliyay ✓

-a: (magacwadareed) xoolaha la dhaqdo jinsiga ugu weyn oo kurus iyo qoor dheer leh.

waa la naqliyay ✓

جَمَل بعير

waa la naqliyay ✓

1

(Heel-ka)

2

Inta ceel, degmo, magaalo, kd., u ogog leh; agagaar; sabo; fagaag; heelad.

waa la naqliyay ✓

1

heel¹: m.l 1. Meel, ood, buuro iyo wixi lamida ay ku wareegsanyihiin. 2. Agagaar.

2

heel²: m.dh Hoore yar oo weel salkiisa ku haray.

waa la naqliyay ✓

m. n. space surrounding a settlement ~ well

waa la naqliyay ✓

1

(n) the rounded end portion of the foot under and behind the ankle.

2

cidhib

waa la naqliyay ✓

/hiil/ (n) 1. cirib. (n) 2. ciribta kabta. (v) 3. cirib-gelin (kabta oo meesha ciribta loo sameeyo).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) inta ceel, degmo ama magaalo ka ag dhaw ama hareereheega ah. Dh: agagaar, sabo, fagaag, heelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: space surrounding a settlement ~ well

2

lx: heel

3

pd: (-ka Pl: heelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: heel

waa la naqliyay ✓

n., cidhib, -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeeb-ka)

2

Kolay ama gal yar oo dharka loo yeelo oo lacagta iyo alaabada yaryar lagu rito.

waa la naqliyay ✓

1

jeeb¹: m.l Meel wax lagu rito oo dharka la gashado ku tolan.

2

jeeb²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax si tartiib ah u goyn. 2. Ka j.: wax, wax kale iyadoo inta dheeriga ah laga jarayo la ekeysiin. 3. Ka j.: cid dembi ay gashay ka gudid.

waa la naqliyay ✓

1

jeeb¹: m.l Meel wax lagu rito oo dharka la gashado ku tolan.

2

jeeb²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax si tartiib ah u goyn. 2. Ka j.: wax, wax kale iyadoo inta dheeriga ah laga jarayo la ekeysiin. 3. Ka j.: cid dembi ay gashay ka gudid. m.f.dh, jeebid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut in a certain way, make a precise incision

2

jeeb: m. n. pocket

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) pocket (po-kit)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, ciqaab gaadhsii. Dh: ganaax. Li: saamax.

2

jeeb: (fal) si fudud oo xaadis ah wax u qor. Dh: xaadi.

3

jeeb -ka: (magac, lab, kali) dharka hud yar oo ka mid ah gaarna u tolan oo wax lagu rito. Dh: qalqale. Wa: jeebab.

4

jeeb -ta: (magac, dhedig, kali) xero muggeed oo adhi ah. Jeeb adhi ah baan dhaqdaa.

waa la naqliyay ✓

جيب

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Sii j.: cid dhabarka xijin. 2. Soo j.: habeen hurdo ka tegid (cid). 3. U j.: muuqaal il ku hayn. 4. U j.: meel aadid. 5. Ula j.: fal ama hadal ujeeddo gaar ah ka lahaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Sii j.: cid dhabarka xijin. 2. Soo j.: habeen hurdo ka tegid (cid). 3. U j.: muuqaal il ku hayn. 4. U j.: meel aadid. 5. Ula j.: fal ama hadal ujeeddo gaar ah ka lahaan. m.f.dh, jeedid.

waa la naqliyay ✓

v. look at, turn to, face towards; mean, intend; refer to

waa la naqliyay ✓

-ay: (v) [with preposition u] 1. see (sii) ~ arag. Ex: yaa u jeeday? who saw? 2. intention (in-teen-shin)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (u ~) dhinac eeg.

2

jeed: (fal) (u ~) isha ku hay; maskaxda ku hay, fahansanow ujeeddada wax laga leeyahay.

3

jeed: (fal) (ku ~) wax ku mashquul.

4

jeed: (fal) (ka ~) ha rabin, ha doonin.

5

jeed: (fal) (sii ~) cid kale, dhabarka u sii jeedin ama xajisiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: look at, turn to, face towards; mean, intend; refer to

2

lx: jeed

3

pd: (jeeday)

4

ps: v1=

5

xe: aan loola jeedo a decision that is intended for s.o.

6

xv: go

7

key: jeed

waa la naqliyay ✓

m.l (-gag, m.l) 1. la-mid: joog 1 (3). Weel bir ama macdan ka samaysan oo dabool leh oo caanaha iyo wixi lamida lagu shubto. 2. Xaashi si gaar ah loo habeeyey oo cid la siiyo si uu banki lacag uga qaato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gag, m.l) 1. la-mid: joog 1 (3). Weel bir ama macdan ka samaysan oo dabool leh oo caanaha iyo wixi lamida lagu shubto. 2. Xaashi si gaar ah loo habeeyey oo cid la siiyo si uu banki lacag uga qaato.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. vessel with a lid, metal milk container

2

jeeg m. n. check, bank cheque

waa la naqliyay ✓