jeedhadh

-ka: (magac, lab, keli) shanlaysadka iyo fidhashada timaha la hagaajiyo.

-ka: (magac, lab, keli) fardo ku baxsad: carar meel laga firxado oo dhul kale oo la joogi karo la tago. Waa jeedlad Soomaalidii meelay joogtaba e. Dh: fakad, baxsad, firxad, caymad, soogal.

m.l la-mid: jeedsasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhinac daymood.

-ka: (magac, lab, keli) gurxan iyo niyadda ka oohid

-da: (magac, dhedig, keli) timaha saqaf ku kala bixin, shanlaysasho. Dh: shanlaysasho, fidhasho, feerasho, fidhasho, firasho.

-ka: (magac, lab, keli) eeg haydhhaydh.

m.f.dh eeg jeedso. la-mid: jeedsad.

-da: (magac, dhedig, keli) dhinac kale, daymoosho.

(tilmaame) milaygii la isla ogaa oo laga dibmaray.

jeerdhaaf -ka: (magac, lab, keli) denbidhaafid hal mar. Dh: denbidhaaf.

-da: (magac, dhedig, keli) u cid wacasho,cid u qayisasho. Dab demiska waxaa lagu dalbadaa yeedhasho. Dh: yeerasho.

(fal) isku dhac oo isku soo urur oo wax qaadhay noqo.

dhadh -ka: (magac, lab, keli) isku soo ururidda ay midhaha iyo caleentu yeeshaan kolka ay biyuhu ka baxaan inta ayna engegin. Dh: qaadh.

-a: (magac, dhedig, keli) beel bulsheed ab wadaag ah; tol isir dhalasho midayso. Jeedh bay wadaagaan labada oday.

(Eedaad-ka)

1. Aan la mahadin; rafaad; dhibaato; silic; saxariir.

2. Xanuun taah leh.

eedaad¹: m.l 1. Rafaad; silic; saxariir. 2. Xanuun daran.

eedaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Rafaad badan la kulmid. 2. Xanuun daran la kulmid.

v. sigh, groan

eedaad m. n. difficulty, hardship; sigh, groan

-ay/day: (v) to utter a deep voice of pain or displeasure: groan (gorown); moan (mown) ~ taah

(fal) gef iyo qalad aad geysatay, cidhibtiisa u dhibtoo; cidhibta dhib aad geysatay eed.

eedaad: (fal) silic iyo saxariir ha ku haleelaan; rafaad iyo dhib lagu mari.

eedaad -ka: (magac, lab, keli) silic iyo darxumo. Waxan eedayeen, eedaad u maray, adigay ahayd Dh: hiirtaanyo, saxariir, silic. Li: badhaadhe, barwaaqo, ladnaan.

eedaad -ka: (magac, lab, keli) xanuun jibaad iyo taah weheliyaan.

(Jeedal-ka)

Suun adag oo dabo la qabto leh, oo fardaha orod lagaga keeno; nadi.

jeedal¹: m.l (-llo, m.dh) Suun adag oo dabo la qabsado leh oo fardaha iyo wixi lamida lala dhaco si ay orodka u badiyaan; nadi. la-mid: jeydal.

jeedal²: m.l (baayoloji) Shaabuug qaab dherer yar leh ilaa 150 maykaroon/m. oo laga helo oogaada unugyada qaarkood, gaar ahan unugyada taranka ee socda. Tusaale ahaan isbeermatosowa, bakteeriya iyo qaar ka mid ah borotosowa.

jeedal³: f.g1 (-alay, -ashay) Jeedal wax la dhicid.

jeedal¹: m.l (-llo, m.dh) Suun adag oo dabo la qabsado leh oo fardaha iyo wixi lamida lala dhaco si ay orodka u badiyaan; nadi. la-mid: jeydal.

jeedal²: m.l (baay.) Shaabuug qaab dherer yar leh ilaa 150 maykaroon/m. oo laga helo oogaada unugyada qaarkood, gaar ahan unugyada taranka ee socda. Tusaale ahaan isbeermatosowa, bakteeriya iyo qaar ka mid ah borotosowa. m.f.dh, jeedalid.

m. n. whip, lash

-ka: (n) lash (laash); whip (wip) ~ shaabuug

(fal) shaabuug la dhac. Jeedal faraska ha ordee. Dh: shaabuugee.

jeedal -ka: (magac, lab, keli) suun adag oo dabo la qabto leh oo fardaha la la dhaco si ay aad ugu ordaan.

bw: karbaash, nadi, shaabuug

de: whip, lash

lx: jeedal

nt: jeedal (jeedlay) [v1=tr]

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: jeedal

(Jeedid-da)

1. Meel u socosho; anbabbaxsanaan.

2. (u jeedid) wax indhaha ku hayn; arkid; fiirin.

3. (sii jeedid) dib u jeeda; qofka hadla haya dhabarka u duwa haya.

4. (soo jeedid) a) Xagga laga xigo ama laga hadla hayo u jeeda. b) seexasho la'aan.

m.f.dh eeg jeed.

-da: (magac, dhedig, keli) dhinac u jalleecsanaan.

m.l Neefka birta la baxsada ee habeen ama maalin kaddib la arko isagoo dhintay, dabadeed la qasho oo la cuno.

m.l la-mid: jeefag.

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah socodka fardaha.

m.l la-mid: jeensasho.

-ka: (magac, lab, keli) haad, dayuurad iyo wixii la mid ah, hawada dhexdeeda ku meeraalaysi oo ku wareegid. Weehadka diyaaradda dhawaan ayaa laga warhelay: Dh: weehasho.

weehad -ka: (magac, lab, keli) lulmasho uu wax hawada sare lulmado awood la'aan. Kolkii labada taayir u furmi waayeen diyaaraddu laba saacadood ayay weehad ku jirtay.

(tilmaame) timo la feedhay; timo shanlaysan. Dh: feeran.

-da: (magac, dhedig, keli) caw iyo wixii la mid ah jeexeexid. Dh: feerfeerid, feedhis.

feedhid-da: (magac, dhedig, keli) timaha fidhid ama shanlayn. Dh: feerid, feedhis.

feedhid -da: (magac, dhedig, keli) faraha oo duuban cid ku dhufasho, feedh la dhicid. Dh: feerid, feedhis. Wa: feedhfeedhid.

Spurs

-ka: (magac, lab, keli) geed nagaadh ubax leh oo ka baxa bariimada xooluhuna daaqaan.

(fal) la dhac jeedalka oo ulee. Dh: ulee.

m.dh la-mid: jeedalid.

(Jeensad-ka)

Jeensasho; (ama jeedsasho, jeesad).

m.l la-mid: jeesasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhinac kale, daymoo. Dh: jeesad.

(fal) qiyaas oo mala'awaal samee.

meehaah-a: (magac, lab, keli) mala'awaal; odoros Dh: malayn.

-ka: (magac, lab, keli) tiro ka badan hal tobanna ka yar. Midhadh kabriid ah isii. Dh: halal, dhawr, xabbado, mirar.

(fal) ereyo isku dardar oo weedh macno leh ka dhig. Dh: weerey, weedhee.

(fal) xeedho casuumad ah cid u samee. Qaraddaa imanayee u xeedhay. Dh: xeedhee, daraaree, casuun. Li: qadi.

xeedhay: (fal) xeedho diiqa ah oo aroos loo diiqayo samee. Inantu intaanay afartan bixin u xeedhay. Dh: diiq, xeedhee.

-da: (magac, dhedig, keli) dhawaaq kaalay ah cid ugu dhawaaqid. Nin dhegala' yeedhid ma oga. Dh: yeedhis

yeedhid -da: (magac, dhedig, keli) uu dhawaaqid: kaalay ku dhihid: u wicid. Yeedhidda waalidka ha ka dhega'adaygin. Dh: wicid.

(tilmaame) qof dadka qabqabsada ama dabeecad xun oo laga nabad gelin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel fog ka eegid. 2. Dibi sac wadaalin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel fog ka eegid. 2. Dibi sac wadaalin. m.f.dh, jeedaalin.

v. gaze (at a distant object)

(fal) dib u eeg: dhinac fiiri, dib u day. Jeedaali inuu soo socdo wiilkiii dabadhoonka ahaa. Dh: jalleec, daymoo.

de: gaze (at a distant object)

lx: jeedaali

pd: (jeedaaliyey)

ps: v2a=tr

key: jeedaali

(Jeedaala-da)

Dhugasho dheer (badanaa wax durugsan); fiiro; eegmo.

m.dh Fiirinta wax meel dheer laga eego.

vl. n. act of gazing at a distant object

-da: (magac, dhedig, keli) dib u eegitaan, dhinac fiirin. Midabka baal dahab sidoodii, ishaan daymada ka bogonoo, jeedaalada wow dawiyo nabadeey. Dh: jalleeco.

de: act of gazing at a distant object

lx: jeedaalo

pd: (/da)

ps: vn6-f

key: jeedaalo

-ka: (magac, lab, keli) saamaynta caajiska iyo hurdadu ay qofka malkisiiyaan.

-ka: (magac, lab, keli) baabuur; magacii ay Soomaalidu u bixisay xilligii uu gaadhigu soo baxay; gaadhi la raaco. Muraadkoodu nimankuu ahaa moodhadhkiyo daarta. Dh: baabuur, gaadhi.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qarradh.

-ta: (magac, dhedig, keli) weedh ka dhigid; weereyn; weedhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg weedhayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) casuumadayn oo sooryo u samayn. Dh: xeedhays, daraarayn, casuumadayn. Li: qadin.

xeedhayn -ta: (magac, dhedig, keli) xeedho aroos loogu diiqayo samayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xeedhayn.

-ka: (magac, lab, keli) timo iyo wax la mid ah, kala taagtaagnidooda.

-da: (magac, dheddig, keli) cashar laguu yeedhinayo qorasho. Yeedhsasho weli mat gaadhin oo waa la ii qoraa. Dh: yeersasho.

(Ged-adag) S, C Canthium pseudosetiflorum Bridson. Rubiaceae.

-ha: (magac, lab, keli) qofka cid masuul ka ah ee wixii uu dhib geysto loo raaco. Dh: xidhe, geedxire, weli, aabbo.

-ka: (magac, lab, keli) dhar horay loo soo adeegsaday oo dib inta loo maydho la iibiyo.

(Jeedaalin-ta)

Wax durugsan, indhaha ku raadin; fiirin; eegid; ilaalin.

m.f.dh eeg jeedaali.

-ta: (magac, dhedig, keli) dib u eegis, dhan fiiris.

-ka: (magac, lab, keli) dib ama dhinac eegitaan. Dh: daymood.

(Jeensasha-da)

Dib ama dhinac wejiga ama oogada oo dhan u jeedin, u duwid, u wareejin; (ama jeesasho).

m.dh eeg jeenso. la-mid: jeensad, jeensi, jeesad, jeesasho, jeesi.

-da: (magac, dhedig, keli) dhinac kale daymood. Dh: jeesasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhadhan la kahdo oo aan macaaneyn. Dh: xaraar, qaraar, kharaar.

-ka: (magac, lab, keli) aan rasmi ahayn oo waxa rasmiga ah inta la gaadhayo ama la helayo lagu sii gaadho oo laga sii faa'iidaysto. Dh: kusime, meelkuggaar, kusugo, meelgaar.

-ka: (magac, lab, keli) reerka inta aan rag iyo geel ahayn: geela iyo ragga mooyee, reerka intiisa kale. Reermaadh haddaydaan ahayn maydin rarateene. Dh: reermaar.

(fal) eeg wadhaami.

(fal) wixii yaalba dhammee oo faaruqi. Tukaanka xandhadhi oo leexee.