jalaalaqayn

m.l Dhaca labaad ee meel hore loo dhacay lagu sameeyo.

-a: (magac, lab, keli) weerar iyo dagaal.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

(Jalaalaqa-da)

Dagaal; weerar; dhac.

m.dh Hantida laga helo meel hore loo dhacay.

f. n. attack, raid

-da: (magac, dhedig, keli) weerar lagu qaadayo cadow, dagaal ama dhac.

jalaalaqo -da: (magac, dhedig, keli) hantida laga helo meel hore loo dhacay.

de: attack, raid

lx: jalaalaqo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: jalaalaqo

(Walaalayn-ta)

Walaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg walaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaalo ka dhigid.

(Xalaalayn-ta)

Xalaal ka dhigid; Bannayn.

m.f.dh eeg xalaalee. la-mid: xalaalays.

Legittimazione

Legitimize

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo yar gaar ahaan gabadh baaro ka goyn. Dh: gudid, gudis.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) xalaal ka dhigid oo inuu bannaan yahay sheegid. Dh: bannayn xalaalays.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) neef dhimanaya gawracid. Bisinka ku bilaw xalaalaynta neef. Dh: gawricid, birayn. Li: duufin.

xalaalayn -ta: (magac, dhedig, keli) ammaano ciddii lahayd illawsiin oo iska yeelasho.

f.g2 (-qeeyay, -qaysay) Meel hore loo dhacay mar labaad dhicid.

v. attack, raid

(fal) dagaallan ama wax weerar.

de: attack, raid

lx: jalaalaqee

pd: (jalaalaqeeyey)

ps: v2b=

key: jalaalaqee

m.dh la-mid: calaamadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) summad u yeelid. Dh: astayn; calaamadays.

-ta: (magac, dhedig, keli) shanqadha dareeruhu sameeyo marka uu si googo'a uga daadanayo weelkii uu ku jirey.

m.f.dh eeg halaqjalaqlee.

m.dh la-mid: halaammacoodin.

m.dh Qaran hal magaalo ka kooban.

f. n. city-state

(tilmaame) magaalo aan qabiil iyo qolo toona gaar u hayne oo dadka dal wada gala oo dhan u dhaxaysa.

de: city-state

lx: magaalaqaran

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: magaalaqaran

m.f.dh eeg qabyaaladee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof si balasbalas ah u socda ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg walaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

(fal) madhi oo wax ba ha reebin. Tuugadu bangiga way alalaxaysay oo waxba kagama tegin. Dh: alalaxee, alalixi.

alalaxay: (fal) cid kale, si cagajiid iyo dandannaani ah u socodsii. Dh: alaalixi, alaalaxee.

(albaab...) aan xirnayn; wada furan.

ballaqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) Wax wada furan noqosho (albaab, dariishad iyo wixi lamida).

ballaqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax wada furan ahaansho (albaab, dariishad iyo wixi lamida).

ballaqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) Wax wada furan noqosho (albaab, dariishad iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaqmid.

ballaqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax wada furan ahaansho (albaab, dariishad iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaqnaan.

der. [adjective] wide open

-ballaqnaa / ballaqnayd: (adj) opened door or exit; not shut or closed

(tilmaame) weel ama aqal furan. Tuuggu albaab ballaqan buu iska soo galay.

de: wide open

lx: ballaqan

ps: adj-der

key: ballaqan

(Calalayn-ta)

Calal ka dhigid; duug ka dhigid.

m.f.dh eeg calalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) calal ka dhigid; duug ka dhigid; duugayn; calalays.

callaqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) Wax la callaqay noqosho.

callaqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax la callaqay ahaansho.

callaqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) Wax la callaqay noqosho. m.f.dh, callaqmid.

callaqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax la callaqay ahaansho. m.f.dh, callaqnaan.

v. spread out, be open; be attached

callaqan: [derived] [adjective] spread out, opened; attached to

-callaqnaa / callaqnayd: (adj) displayed (displayidh); hanged (hangidh) ~ waran

(tilmaame) wax la xannibay.

Madax cad; galaali ku taal; la galaalay.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax galaali ku taal ahaansho.

der. [adjective] whitewashed; white-striped

-galaalnaa / galaalnayd: (adj) white marked on the head

(tilmaame) madax ama jaaha bar cad ku leh.

de: whitewashed; white-striped (especially on the head)

lx: galaalan

pd: (galaalnaa)

ps: adj-der

key: galaalan

-ta: (magac, dhedig, keli) fiiro sahan sugasho oo u kuurgelid iyo hullo ogaaneed; dersid iyo salgaadh dhammays ah. Guur saddex buu eedaa: ma aqoon, ma abraacin, ma ilaalayn. Dh: kuurgal, dersid.

ilaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) eeg'eegid ay foojignaani ku jirto.

Sounding

-da: (magac, dhedig, keli) kalagoyska tagoogta iyo calaacashu halka ay iska galaan.

jalladan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Wax la jilladay noqosho (maqaar iyo wixi lamida). la-mid: jalledan¹, jelledan¹, jilladan¹.

jalladan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la jilladay ahaansho (maqaar iyo wixi lamida). la-mid: jalledan¹, jelledan², jilladan².

inch. v. be turned over ~ inside out, get refolded

(tilmaame) haragga xalleefsan ee isha oo dusha soo marsan.

de: be turned over ~ inside out, get refolded (e.g., the border of s.t.)

lx: jalladan

pd: (jalladmay)

ps: v1=inch

key: jalladan

(fal) walaalo ka dhig. Dadka walaaleeya.

Laban; qasan.

f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax la walaaqay ahaansho.

f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax la walaaqay ahaansho. m.f.dh, walaaqnaan.

der. [adjective] stirred, mixed; agitated, disturbed

-walaaqnaa I walaaqnayd: (adj) stirred (isteeridh)-, mixed up ~ laban, qasan

(tilmaame) isku qasan ah; laban ah. Qoosh walaagan ayaa saxniga ku jira.

de: stirred, mixed; agitated, disturbed

initial: w

lx: walaaqan

pd: (walaaqnaa)

ps: adj-der

key: walaaqan

(fal) neef dhimanaya gawrac si aanu duufin. Laxda xalaalay intayna duufin. Dh: qal xalaalee, gawrac. Li: duufi.

xalaalay: (fal) ilma yar baarada ka goo gaar ahaan gabadh. Wiilku intuu yaryahay xalaalay. Dh: gud, baaragoo, xalaalee.

xalaalay: (fal) ammaano ciddii lahayd illaws iska yeelo. Hadduu kombiyuutarka kuu soo doona waayo ka xalaalay. Dh: xalaalee.

xalaalay: (fal) shay inuu bannaan yahay banne ku fatwoo. Cunidda jaadka xalaalay: Dh: xalaalee bannay.

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

m.f.dh eeg balaslee.

-ta: (magac, dhedig, keli) orod kadlayn ah oo joogsi la'aan ah socosho. Nin balaayo waddo balaslayn ma daayo.

m.f.dh eeg balbalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hadhayn.

(Calaamayn-ta)

Calaamo u yeelid; astayn; calaamadin.

m.dh la-mid: calaamadin.

(Falanqayn-ta)

(hadal, arrin) caddayn; kala saarsaarid; kala dhigdhigid; ka faallayn; gelid; gorfayn.

m.f.dh eeg falanqee. la-mid: falanqo.

f. n. explanation, analysis

-ta: (magac, dhedig, keli) faaqidaadda xog la helay. Dh: faallayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaclayn oo buuxid darteed la dhaqdhaqaaqid. Kolka roobku da'o galaclaynta dhijaamaha ayaa meel dheer laga arkaa.

m.f.dh la-mid: galladid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, guulayn oo mahad iyo wanaag gaadhsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dheer ka bidhaamid. Halaclaynta xareedda meeldheerbaa laga arkaa. Dh: walacwalaclayn.

(Hataaqayn-ta)

Horay u harbin; hanboorriyid; turaanturrayn.

m.dh la-mid: hantaaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanboorriyid ama horay u riixid. Dh: harbin.

-ka: (magac, lab, keli) is dhaafdhaafsi hadal cay, canjarafo, afxumo iyo is dhaleecayn ah; cay isla tiyaaqsi. Dh: yooyootan, caraatan.

Jallaad lagu rogey; la dahaaray.

jallaadan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Kutub wax jildi la geliyey noqosho. la-mid: jillaadan¹.

jallaadan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Kutub wax jildi la geliyey ahaansho. la-mid: jillaadan².