jafanuun

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

(Qaanuun-ka)

Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ahi ku dhaqanto ama dadyow badani ku wada dhaqmo; xeer; (ama qaynuun).

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. la-mid: qaynuun, qeynuun.

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. m.dh, qawaaniin. la-mid: qaynuun, qeynuun.

Rule

m. n. rule, law, ordinance, regulation; procedure; constitution

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen)-, rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaynuun, sharci, xeer, dastuur

-ka: (magac, lab, keli) qodobbo sharci ah oo lagu heshiiyo si loo nidaamiyo maaraynta xidhiidhka bulshada dhexdeeda ama bulshada iyo dawladda u dhexeeya. Caliyoow qaanuunka ilaali oo ha ku xad gudbin. Dh: xeer, qaynuun.

a: qaynuun ~ qeynuun

bw: Arabic

de: rule, law, ordinance, regulation; procedure; [ext.] constitution

lx: qaanuun

pd: (-ka Pl: qawaaniin (ta))

ps: n2-m, n8-m

key: qaanuun

-ka: (magac, lab, keli) xilli aad u horreeya; wakhti aad u fog oo la soo jiray; inta la xusuusan yahay. Sheekadani waa mid soo jirtay tan iyo aamanuun. Dh: aaman, aamanuu, weligeed, abidkeed. Li: amminkan.

-ka: (magac, lab, keli) ur yar oo silloon oo aan la jeclaysan. Noolaa'uruhu masanuun qadhmuun ayuu leeyahay. Dh: siniin, ur.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun haweenka naasaha kaga dhaca oo ibaha bukaysiiya oo haddii uu ku xumaado naasatira.

(fal) eeg maabi.

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'uun 3'.

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'ani' iyo 'uun' oo la isku ladhay. Ani uun buu i dhalay aabbo.

La jafay.

f.mg4 (-fnaa, -fnayd) La jafay.

der. [adjective] beaten, pounded

(tilmaame) wax nabarro badan lagu jiiday.

de: beaten, pounded (to remove dust, bark, pulp, etc.)

lx: jafan

pd: (jafnaa)

ps: adj-der

key: jafan

(Afyuun-ka)

Geed-ubax la beero oo waxtar (dawo) iyo dhibaato weyn labadaba leh, oo dhulka kulul ka baxa; wuxuu lee yahay dhacaan sida caanaha u cad oo la engejiyo, oo dabadeed la cuno ama sida sigaarka loo shito; kartida iyo maanka qofkaba habbisuu saaraa, haddaan degdeg la isaga qabanna waa lala doorsoomaa oo lala dufoobaa (sida xashiishka, qaadka ...).

m.l Geed-ubax oo dhacaankiisa laga sameeyo mukhaaddaraad.

m.l Geed-ubax oo dhacaankiisa laga sameeyo mukhaaddaraad.

m. n., (mass n.): opium

-ka: (magac, lab, keli) maandooriye ka samaysan dheecaan sida caanaha u cad oo la engejiyey oo laga lisay geed waxtar iyo dhibaato weyn labadaba leh; sida xashiishadda ayuu kartida garashada iyo maanka ba u dooriyaa.

de: opium

lx: afyuun

pd: (-ka)

ps: n-m-mass

key: afyuun

name-f fascination

(Ganuun-ka)

Weel caanood; haruub.

m.l (-nno, m.dh) 1. Haruub yar oo xoolaha lagu maalo (ari). 2. Ceel, meel salkiisa ka mid ah oo biyo ka soo maaxdaan.

m. n. milk vessel

-ka: (magac, lab, keli) gorof yar oo lagu maalo xoolaha. Ganuunka iyo xeedhyahaba middaan goor alleba dhiibin... Dabadeed ganuun buuxda iyo gaawe raacsadaye. Dh: hadhuub.

ganuun -ka: (magac, lab, keli) ceelasha la qodo kuwa dhuudhuuban ee afka yar leh. Dh: mataan.

ganuun-ta: (magac, dhedig, keli) caano geel oo lis ah. Ganuunteeda xoorka ah hashay gocatey laabtaydu.

de: milk vessel

lx: ganuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: ganuun

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

(Jafaan-ka)

Qalab bir ah ama wax kale, oo geedaha xijiga oo irmaan lagu sarsaro.

m.l (-nno, m.dh) Qalab bir ah ama wax kale, oo geedaha xijiga oo irmaan lagu sarsaro.

m. n. tool used for tapping the gum from incense-trees

-ka: (magac, lab, keli) qalab bir ah oo geedaha xijjiga ee irmaan lagu sarsaro. Dh: migaaf.

de: tool used for tapping the gum from incense-trees

lx: jafaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: jafaan

junuun¹: m.l la-mid: junuunid.

junuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) la-mid: jinaab.

(Sanuun-ta)

Urka ka soo baxa waxa dufanka leh oo kululaada; siniin.

sanuun¹: m.dh (-nyo, m.dh) 1. Sunbaax ama urta ka soo baxda hilib la shiilayo ama la dubayo. 2. Saac-xumo dhacda oo wax kasta khayrka ka qaadda.

sanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Hilib la shiilayo ama la solay sunbaaxid.

f. n., (mass n.): smell of cooking

sanuun v. give off a smell of cooking

-ta: (n) sweet smell of cooking; whiff (wi/); waft (waaft); aroma (arooma) ~ sunbaax

-ka: (magac, lab, keli) ilig sida dahabka ah oon dahab ahayn oo habluhu ilkaha ka dul galiyaan oo ay ku xarragodaan. Gabadh sanuun gashan ayaa tukaanka iibinaysa.

sanuun -ta: (magac, dhedig, keli) ur ka soo baxda wixii dufan leh kolka la kulyleeyo ama la shiilo. Dh: fookhad, siniin, sanoon.

(Xanuun-ka)

1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartey darteed; kaar; dhuuri; halac, laxaw.

2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun¹: m.l 1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartay darteed; kaar; dhuuri; halac; laxaw. 2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Kaar iyo wixi lamida dareemid; xanuun yeelasho.

m. n. pain, ache; disease, illness, ailment

xanuun [inchoative] v. be in pain, hurt, ache

-ka: (n) 1. feeling of physical pain; pain (peeyn); sore (soor); ache (eeyk); pang (paang) ~ kaar, laxaw. 2. illness (iil-nes); disease (disiis); sickness (sik-nes) ~ jirro. Ex: xannuun khatar ah; a serious illness [disease]

Dolore; malattia

Pain; illness

-ka: (magac, lab, keli) laxaw aad u kull oo dubku dareemo kolka wax lagu jiido. Xadhi kooraanku wuu xanuun kulul yahay. Dh: kulayl.

xanuun -ka: (magac, lab, keli) bugtaan lala jifo ama lala jiitamo. Dabayshu waa xanuun la iska tallaalo. Dh: bugtaan, marad, jirro.

وَجَعَ، تَوَجُّع

(tilmame) gun dheer ah oo hoos u qodan. Dacawaa ku dhacday ceel yanuun ah. Dh: yaloon.

m.dh Waqti hore oo aad u fog.

-da: (magac, dhedig, keli) illaa xilli aad u fog. Nimanyahaw hammiga geeli waa aamanuu hora e. Dh: aamanuun, aaman.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

m.l la-mid: feynuus.

m. n. lantern, lamp, light

-ka: (magac, lab, keli) qalab wax lagu iftiinsado oo gaas, saliid ama wax kale lagu shubo.

bw: Arabic

de: lantern, lamp, light

lx: faanuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m, n1-m

see: feynuus

key: faanuus

name-m enlightened, lofty; Aaron-- Prophet in the Holy Qur'an

m.l (-rro, m.dh) Shay afar gees leh oo ka samaysan shamiito iyo ciid laysku qasay oo guryaha lagu dhiso; bulukeeti.

m.l (-rro, m.dh) Shay afar gees leh oo ka samaysan shamiito iyo ciid laysku qasay oo guryaha lagu dhiso; bulukeeti.

m. n. brick; construction block

-ka: (n) brick (biriik) ~ bulukeeti

-ka: (magac, lab, kali) dhis ka samaysan niis iyo sibidh si farsamaysan la isugu daray oo adag oo, guryaha lagu dhisto. Dh: bulakeeti.

(Jaajuus-ka)

Jaasuus.

jaajuus¹: m.l la-mid: jaasuus¹.

jaajuus²: f.mg1 (-say, -stay) la-mid: jaasuus².

m. n. spy

-ka: (n) spy (ispaay); secret agent; informer (infoormar); mole (moot); undercover agent ~ basaas, jaasuus, tiftif

jaajuus -ay / tay: (v) spy (ispaay); engage in espionage ~ basaas

-ka: (magac, lab, kali) qof waxa uu arko ama dhagaysto sheegiddooda ku shaqaysta oo u gudbiya dad gaar ah oo u dirsaday. Dh: basaas.

a: jaasuus

de: spy

lx: jaajuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: jaajuus

(Jaamuus-ta)

Gisi.

m.dh 1. Lo' gisi. 2. Kabo raggu qaato adag, saan geri ka samaysan oo marka lagu socdo dhawaaqa.

f. n., [collective] foreign breed of cattle

cf: gesi ~ gisi

de: foreign breed of cattle

lx: jaamuus

pd: (-ta)

ps: n1-f-col

key: jaamuus

m.l (-syo, m.dh) Naqshad ama sawir lagu muujiyo fikrad.

m.l (-syo, m.dh) Naqshad ama sawir lagu muujiyo fikrad.

Diagram

m. n. sketched figure, painted shape; diagram

-ka: (n) drawing, diagram or figure; plan (palaan); blueprint (buluupariinf)', design (dizaayn) ~ jaan

-ka: (magac, lab, keli) sawir fududeeya fahanka xog qoraal lagu soo gudbiyay. Dh: sawirtusaaleed. Wa: jaantusyo.

de: sketched figure, painted shape; diagram

lx: jaantus

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: jaantus

(Jaasuus-ka)

1. Qof hawshiisu tahay (wax ha ku qaato ama yuusan ku qaadane) inuu qarsoodi u baaro oo u soo ogaado oo dabadeed sheego wax qof ama dad ama qaran (kiisa ama ku shisheeye) sir u ah oo haddii la ogaado dhibaato ka imanayso.

2. Qof dadka hadalka isaga qaada oo isku dira; basaas; dhexsocoto; warxangee; (ama jaajuus).

jaasuus¹: m.l (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof si qarsoodi ah xog u uruuriya una gudbiya meelaha ay qusayso (qaran, urur, qof iyo wixi lamida); basaas. 2. Qof dadka hadalka isaga qaada oo isku dira; warxungee. la-mid: jaajuus¹.

jaasuus²: f.g1 (-say, -stay) Cid si qarsoodi ah sir uga bixin. la-mid: jaajuus².

jaasuus¹: m.l (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof si qarsoodi ah xog u uruuriya una gudbiya meelaha ay qusayso (qaran, urur, qof iyo wixi lamida); basaas. 2. Qof dadka hadalka isaga qaada oo isku dira; warxungee. la-mid: jaajuus.

jaasuus²: f.g1 (-say, -stay) Cid si qarsoodi ah sir uga bixin. m.f.dh, jaasuusid. la-mid: jaajuus.

m. n. spy

jaasuus v. spy, be a spy