is — Macnaha & Turjumaada

1

id-, laf-, naf-, kd. (iskiisa, iddiisa, laftiisa, ...); wadar ahaan, wadajir; midba midka kale, kuwaba kuwa kale; kd.

2

Is! — Erey xoolaha lagu yiraahdo; kolka la doona hayo inay dib u noqdaan ama leexdaan.

3

Is- — Erey ereyada kale qaarkood horta lagaga kabo oo falka ku celiya qofka ama waxa wax fala haya (sida isdilid; istaagid; ismayrid).

4

-is — Dabakar falka magac ka dhigta (qaad-is; keen-is; mar-is).

waa la naqliyay ✓

1

is¹: m.l Iskayga, iskaaga iyo wixi lamida: qof laftiisa, nafta tiisi ah iyo wixi lamida.

2

is²: mu.dhm.ly 1. magacuyaal layeele oo falka ku celiya falsameeyaha, taasoo macneheedu yahay in yeelaha iyo layeeluhu isla mid yihiin. Tusaale: “Cali ayaa is faanshay”. 2. magacuyaal layeele oo dhacdada falka wadaajiya dhowr ruux ama waxyaalo kale. Tusaale: “Labadoodu waa is waayeen”.

3

is³: e.d Erey xoolaha lagu yiraahdo kolka la doonayo inay dib u noqdaan ama leexdaan.

waa la naqliyay ✓

1

is¹: m.l I.kayga, i.kaaga iyo wixi lamida: qof laftiisa, nafta tiisi ah iyo wixi lamida.

2

is²: mu.dhm.ly (naxwe) 1. Magacuyaal layeele oo falka ku celiya falsameeyaha, taasoo macneheedu yahay in yeelaha iyo layeeluhu isla mid yihiin. Tusaale: Cali ayaa is faanshay. 2. Magac-uyaal layeele oo dhacdada falka wadaajiya dhowr ruux ama waxyaalo kale. Tusaale: Labadoodu waa is waayeen.

waa la naqliyay ✓

1

pron., reflexive: self; oneself

2

is pron., reciprocal: each other, one another

3

is pron., red-3m: he, him

4

is inter. go on!, get up!, giddap!

waa la naqliyay ✓

se, soi.

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun) each other. Ex: xalay baan is aragnay; we saw each other last night. Ex: wiilashu way is jeclyihiin; the boys like each other

2

is: (prefix) makes some verbs expressing a command or plea: Ex: isbar; teach yourself. Isbaar; get a checkup. Ishabee; organise yourself

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax u keli ah naftaada; waxaad gaar u leedahay. Aqalka dheer is ayaan u leeyahey. Dh: yad, gaar.

2

is: (ereydhawaaq) lagu dhaqaajiyo geela dheddig ee aan aaranka ahayn. Is dheh hasha oo kaxee.

3

is: (xidhiidhiye) erey la adeegsado kolka la sheegayo xidhiidhka ka dhexeeya labo shey.

waa la naqliyay ✓

1

(Aameel-ka)

2

1. Harrub.

3

2. Wixii waxay arkaan iska raaca.

waa la naqliyay ✓

1

(Ab-ka)

2

Awooweyaashii hore oo laga soo jeedey; isir; wasiir; walcan.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaabulid-da)

2

Arrin isku duwid; hagaajin; qabanqaabin; dumid (col).

waa la naqliyay ✓

1

(Abaahi-ga)

2

Isutagga awrka iyo hasha.

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaanwarra-ha)

2

Labada isu dhaxa, kan lab; say; nin.

waa la naqliyay ✓

1

(Abboowa-ha)

2

Erey walaal ka dhigan oo kuwa wada dhashay ama xigto ah ama isjeceli, isugu yeeraan (ama boowe).

waa la naqliyay ✓

1

(Abeer-ka)

2

Neef ishkin ah (geel, lo') oo dheddig oo goortuu ku curan lahaa aan ku curan; qaalin aan weli dhalin; galgaal (lo'); tebis (ari) (ama ameer).

waa la naqliyay ✓

1

(Absaxan-ka)

2

Waalid, isir, ab.

waa la naqliyay ✓

1

(Abtiris-ka)

2

Aqoonta ku saabsan awooweyaashii hore magacyadooda iyo siday isugu xigeen; abtirsiino; abtirsiinyo; abnaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Abtirsasha-da)

2

Aabbeyaal iyo awooweyaal badan oo isku xiga magacyadood sheegasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuu-maqas-ka)

2

Iskaanbe.

waa la naqliyay ✓

1

(Abyamid-da)

2

Yaab iska garasho; yaabid: irkigid; amakaagid; ashqaraarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Addeecid-da)

2

Wax la is faray yeelid, u hoggaansamid, okobbanaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Adeegasha-da)

2

Hawl qabsasho; isu adeegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Af-ka)

2

1. Xubinta nafleydu cunnada ka cunto oo bushimaha iyo carrabka iyo ilkuhu ku yaalliin.

3

2. Ereyada iyo ulajeeddooyinkooda; hadal dhan oo tol isku garto oo ku wada hadlo, oo wax ku qabsado.

4

3. Dhinaca birtu wax ka gooyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Afargees-ka, Afargees-ta)

2

Muug fidsan oo leh afargees oo toosan iyo afar dhinac oo is wada dherer le'eg.

waa la naqliyay ✓

1

(Afarrey-da)

2

1. Gabay yar, shanley.

3

2. (shax) afar iska soo horjeedda oo hogi u dhexayso, oo ka samaysan labo jare oo taagan (isku dhici kara).

waa la naqliyay ✓

1

(Afarsuulla-ha)

2

Muruq afar suul ama afar madax leh, siiba muruqa weyn oo ku yaal bowdada docdeeda kore, oo kolka uu isku soo rooro lugtu kala baxdo oo fidsanto.

waa la naqliyay ✓

1

(Aftin-ta)

2

1. Kobta banka iyo dhirtu dhinaca isaga hayaan oo labadaba laga gaari karo; iran.

3

2. Meel dihin oo aan la daaqin.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyuun-ka)

2

Geed-ubax la beero oo waxtar (dawo) iyo dhibaato weyn labadaba leh, oo dhulka kulul ka baxa; wuxuu lee yahay dhacaan sida caanaha u cad oo la engejiyo, oo dabadeed la cuno ama sida sigaarka loo shito; kartida iyo maanka qofkaba habbisuu saaraa, haddaan degdeg la isaga qabanna waa lala doorsoomaa oo lala dufoobaa (sida xashiishka, qaadka ...).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bes.

waa la naqliyay ✓

avv. biis! codsi ku celin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) timo dad oo aad u jilicsan. Li: jurro.

2

bis-ta: (magac, dhedig, keli) waxaraha yaryar, ee aan weli ababin. Bis waxareed banaan loobaxshaa markay ababka doonayso.

3

bis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bes.

waa la naqliyay ✓

1

(Cis-ka)

2

Ciso.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ciso.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] respect

waa la naqliyay ✓

1

(fal) karaamay, ixtiraam; xushmay; cisay; cisee.

2

cis -ka: (magac, lab, keli) karaamo; ixtiraam; xushmo.

waa la naqliyay ✓

1

a: cees

2

de: respect

3

lx: cis

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-abs

6

key: cis

waa la naqliyay ✓

prefisso - horkabe muujinaya lid markab iwm.

waa la naqliyay ✓

/his/ (pron) kiisa (wixiisa). e.g. That is his car.

waa la naqliyay ✓

(see Grammar).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhanaaniso lagu daro cajiinta daqiiqda si ay u faxdo oo loo dubo. Dh: dhanaaniso, fixiso, khamiiriso.

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: isaga.

waa la naqliyay ✓

1

pron., refl: self; oneself

2

isa pron., red-3m: he, him

waa la naqliyay ✓

(reflexive pronoun) oneself (wan-salaf); self (salaf). Ex: isa sheeg; identify yourself

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la necbaysto.

waa la naqliyay ✓

pref. - hor kabe fasirkiisu yahay la mid.

waa la naqliyay ✓

1

pron., recip and preposition: each other

2

isu pron., refl and preposition: for oneself, to oneself

waa la naqliyay ✓

(pronoun plus adverb) together (tu gether); altogether; Ex: isu keen; bring them together ~ isku

waa la naqliyay ✓

1

(Kis-ta)

2

In yar; xoogaa; kistoo.

waa la naqliyay ✓

m.dh In yar; xoogaa; kistoo.

waa la naqliyay ✓

e.d la-mid: kir.

waa la naqliyay ✓

m.dh In yar; xoogaa; kistoo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bit, small amount (of something)

2

kis inter. go away!, move!; get out of here!

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) little bit; small quantity.

2

kis: (interjection) fuck off; an exclamation used as angry dismissal ~ kir, kac, bax

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) in yar; waxoogaa: xoogaa. Kis yar oo biyo ahana ma haysanno.

waa la naqliyay ✓

1

(Lis-ta)

2

1. Caano kolkaas la lisay.

3

2. Wax kastoo caano ama dhacaan leh sida xabagta iyo cinjirka iyo dhiinka miraha, oo la soo tuujiyo.

waa la naqliyay ✓

1

lis¹: m.l/dh 1. Caano markaas la lisay. 2. Wax kastoo caano ama dhacaan leh sida xabagta iyo cinjirka iyo dhiinka miraha, oo la soo tuujiyo. 3. la-mid: lisid.

2

lis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Caano maalid. 2. Mindi af u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

lis¹: m.l/dh 1. Caano markaas la lisay. 2. Wax kastoo caano ama dhacaan leh sida xabagta iyo cinjirka iyo dhiinka miraha, oo la soo tuujiyo.

2

lis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Caano maalid. 2. Mindi af u yeelid. m.f.dh, lisid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): fresh milk; latex, white sap, milk-like plant juice

2

lis v. milk, squeeze out (sap, juice, liquid, etc.)

3

lis v. sharpen

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) milk (milk)

2

isku lis -ay / tay: (v) rub against each other

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef irmaan, candhadiisa caano ka maal. Dh: maal. Li: gaaggixi.

2

lis: (fal) mindi iyo wixii la mid ah, soofe mari oo afee. Billaawaha lis intaanad wax ku gawricin. Dh: afee, soofee, soofay, afay

3

lis-ka: (magac, lab, keli) caano cusub oo imika la lisay. Dh: dhay. Li: baryood, karuur, ciir, gadhoodh.

4

lis-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo caano leh sida xabagta, cinjirka iyo dhiinka midhaha oo la soo tuujiyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, m.l) Weel yar oo qori ka samaysan, gacan leh oo biyaha la darsado; kalax.

waa la naqliyay ✓

m. n. wooden ladle for drawing water from a vessel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shay badhkii. Liinta laba nis ka dhig oo nis cun. Dh: badh, jeex, nus.

waa la naqliyay ✓

1

de: wooden ladle for drawing water from a vessel

2

lx: nis

3

pd: (-ka Pl: nisas (ka))

4

ps: n4-m

5

key: nis

waa la naqliyay ✓

1

pis, n.m. - naasaha (lo'da).

2

pis, adj. - aad u xanuun badan; ugu xanuun badan.

3

au pis aller - la maleeyo sida ugu xun.

4

de mal en pis. - marba marka kale ka daran.

waa la naqliyay ✓

1

(Ris-ka, Ris-ta)

2

Caws adag oo gaaban oo dhulka bannaan daboola; daris; guxud.

waa la naqliyay ✓

1

ris¹: m.l Caws gaaggaaban oo iduhu aad u jecel yihiin oo ka baxa meelaha biyo qabatinka leh.

2

ris²: m.dh Geed laamo dhaadheer, dhuudhuuban oo guryaha carshaanta ah lagu dhisto.

waa la naqliyay ✓

m. n. grass species

waa la naqliyay ✓

Boerhavia sp 01

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel doog wanaagsan oo iswada haysta leh oo meelaha kale ka qoyaan dambaysa. Dh: guxud.

2

ris-ta: (magac, dhedig, keli) bur doog ah oo meel biyo mareen ah ka baxa oo dhulka badanaa wada qariya.

waa la naqliyay ✓

1

de: grass sp.

2

lx: ris

3

pd: (-ka ~ -ta)

4

ps: n2a-m/f

5

key: ris

waa la naqliyay ✓

1

(Tis-ka)

2

Ood la gooyey oo is-haysata; jebis.

waa la naqliyay ✓

1

tis¹: m.l.u Ood la gooyey oo is-haysata oo hal mar qof qaadi karo; jebis.

2

tis²: f.mg1 (-say, -stay) Tis meel isugu keenid.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] bundle of brushwood; branch of a thorny tree

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is dulsaar, aad u gufee. Tis ooda yaan bahalu soo marine.

2

tis: (fal) ku ka buuxi oo tan dhaafi; aad u diiq. Ku tis shandada dharka.

3

tis -ka: (magac, lab, keli) ood la gooyey oo is haysata oo hal mar qof qaadi karo. Tiska u qaad reerka. Dh: jebis.

waa la naqliyay ✓

1

de: bundle of brushwood; branch of a thorny tree (used for making livestock enclosures)

2

initial: t

3

lx: tis

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m-col

6

key: tis

waa la naqliyay ✓

vis, n.f. - musmaarka.

waa la naqliyay ✓

1

(Xis-ka)

2

Garaad; miyir.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen; miyir.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen; miyir.

waa la naqliyay ✓

m. n. consciousness, sense, ability to comprehend

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) mind (maayndh), the human consciousness; brain (bareeyriy, intellect (iintalekti) ~ garaad. —xiska dahsoon: (adj) subconscious (sabkoonshas)

waa la naqliyay ✓

1

Mente

2

Mind

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) garaad iyo maan wax lagu garto. Dh: miyir.

waa la naqliyay ✓

1

cf: garaad, miyir

2

de: consciousness, sense, ability to comprehend

3

initial: x

4

lx: xis

5

pd: (-ka Pl: xisas (ka))

6

ps: n4-m

7

key: xis

waa la naqliyay ✓