inay — Macnaha & Turjumaada

conj., vl. pron. that she / they ...

waa la naqliyay ✓

[conjunction followed by pronoun] if or that she / they.. ~ iney. Ex: u sheeg, waa inay yimaadaan; tell them that they should come

waa la naqliyay ✓

1

de: that she / they ... = in + ay

2

lx: inay

3

pd: (iney)

4

ps: conj + vpro

5

xe: Go look if they have come.

6

xv: Soo fiiri inay yimaadeen.

7

key: inay

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. while they ...

waa la naqliyay ✓

(conjunction) during the time that they: while they

waa la naqliyay ✓

1

de: while they ... = inta + ay

2

lx: intay

3

ps: conj + vpro

4

key: intay

waa la naqliyay ✓

1

(Akademiya-ha)

2

1. Urur ama maamul ka kooban dad wada waxyaqaan, oo dantoodu tahay inay kor u qaadaan aqoonta dhaqanka, suugaanta, falsamida, fanka iyo cilmiga.

3

2. Dugsi sare oo waxyaalo gaar ah laga barto, sida carbiska iyo tababbarka ciidammada, muusikada, farshaxannimada, ... (ama akademiyada).

waa la naqliyay ✓

1

(Alkun-ka)

2

1. Wax aan hor u jirin oo la abuuro; abuur; uun.

3

2. (Alkun-ka, Alkun-ta) Labada inay is guursadaan isu doonay, waxay isu yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Biyaddiid-ka)

2

Xoolaha (neef ama ka badan) oo sababo gaar ah dartood diida inay biyaha cabbaan; balaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Caloo-sha)

2

1. Xubin iskujoogga cunnadu marto kamid ah; waxay u eg tahay kolay yar waxayna ku jirtaa uurka, kolka bogga la dhaafo; hawsheedu waa inay cunnada inta dhacaammo kala gaar ah oo ay leedahay ku darto, jilciso oo xiidmaha u gudbiso; kubo.

3

2. Uur.

waa la naqliyay ✓

1

(Carraabin-ta)

2

1. Galab, wax meel u kaxayn, meel u dirid.

3

2. (marti) inay hoyato u diidid oo iska gudbin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabar-ka)

2

1. Xarig gaaban oo xoolaha addimmada lagaga xiro kolka la lisa hayo (sida lo'da) ama la doona hayo inayan fogaan ama baxsan (sida geela); seeto.

3

2. Midab cawl ah oo ilkaha ku samaysma.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawaca-da)

2

Bahal jaadad badan ah oo dibadjoogta kamid ah; waxay u eg tahay eeyga; waxay cuntaa hilibka; dhogor badan iyo dabo hunbulan bay leedahay; waxaa loo haystaa inay dhagar badan tahay; (ama dacawo).

waa la naqliyay ✓

1

Deeg!

2

Erey fardaha lagu yiraahdo kolkii la doona hayo inay istaagaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalanteed-ka)

2

Waxyaalo fogfog muuqaalladood ishu moodayso inay arkayso, waxaana ku wacan, iftiinka qorraxda, oo inta soo dhex mara, lakabyo kala sarreeya oo kala qabow, kalana cumursan oo neecaw ah, kolkuu dhulka yimaado misna kor u jinbacma haya; muuqaallada laga arko dhulalka kululi waa ka duwan yihiin kuwa laga arko dhulalka qabow; wirwir; dhaan dabaggaalle.

waa la naqliyay ✓

1

(Diraddirayn-ta)

2

(dad) inay wax isyeelaan ama colloobaan ama is nacaan ka xoojin; iskuddirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Fadhi-ga)

2

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

3

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

4

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

5

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Fal-ka)

2

1. (naxwe) qayb weyn oo qaybaha ereyada kamid ah: waxay tilmaamaan wax la fala hayo ama wax jira ama wax dhacaya ama si la yahay ama lagu sugan yahay; waxaa u sal ah oo ay ka soo dillaacaan ama ay ku dhisan yihiin 'magacyada falka' sida cunid, gabyid, marin, xumayn, goyn, qabasho, siin, ahaansho, lahaansho, kd.

3

2. Waxqabad; samays; yeel.

4

3. (senen) farsamo ku dhisan aqoon qarsoon oo la moodo inay saamays weyn leedahay oo cid wax lagu yeeli karo ama lagu tari karo; jaadad badan buu u kala baxaa; falfal; sixir.

waa la naqliyay ✓

1

(Far-ta)

2

1. Xubnaha dhuudhuuban oo ciddiyuhu ku yaalliin oo sacabbada iyo cagaha dadku ku dhammaadaan middood.

3

2. Ereyo ama hadal ama xuruuf qoran ama daabacan; hab wax loo qoro; qoraal duwan oo qolo u gaar ah.

4

3. Waraar yar oo biyo jeexeen ama looguba talaggalay inay maraan; biyammareen; kanaal; keli; gacan; tog.

waa la naqliyay ✓

1

(Fargasha-da)

2

1. Wax xoog lagu hayo oo doonaya inay farabbaxsadaan.

3

2. Wax la gowracay ama xanuun darani hayo oo rafanaya; rafasho; haarid; (ama fergasho).

waa la naqliyay ✓

1

(Geyaan-ka)

2

1. (guur) inta is guursan karta iyo inta aan is guursan karin, xiriirka u dhexeeya iyo waxa ay kala mudan yihiin.

3

2. Xeerka maamula kufka; dadka isku habboon inay is guursadaan iyadoo laga eega hayo xagga da'da, xagga dhaqanka, kd.; kuf; ama gayaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Guddi-da, Guddi-ga)

2

Dad loo magacaabay inay arrin gaar ah galaan oo wax ka qabtaan; guurti.

waa la naqliyay ✓

1

(Guurti-da)

2

Koox waxgarad ah, oo arrin adag inay ku garnaqdo oo wax ka qabato loo magacaabo; guddi.

waa la naqliyay ✓

1

(Hanjaba-da)

2

Hadallo ad'adag oo loola jeedo inay qofka lala hadla hayo cabsi geliyaan; u dhaarasho; gooddi; cagajugleyn; (ama hanjamo).

waa la naqliyay ✓

1

(Injii-sha, Injiil-ka)

2

Kitaabkii Nebi Ciise Ilaah u soo dejiyey oo Kirishtaanku hadda ku doodaan inay haystaan.

waa la naqliyay ✓

1

id-, laf-, naf-, kd. (iskiisa, iddiisa, laftiisa, ...); wadar ahaan, wadajir; midba midka kale, kuwaba kuwa kale; kd.

2

Is! — Erey xoolaha lagu yiraahdo; kolka la doona hayo inay dib u noqdaan ama leexdaan.

3

Is- — Erey ereyada kale qaarkood horta lagaga kabo oo falka ku celiya qofka ama waxa wax fala haya (sida isdilid; istaagid; ismayrid).

4

-is — Dabakar falka magac ka dhigta (qaad-is; keen-is; mar-is).

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal uu lee yahay qofka hadlaya oo kooxda ah oo kan lala hadlayaa ku jiro, oo wax la taarana hayo; innaga.

2

2. a) (ina) Kii uu dhalay: inankii; wiilkii. b) (inà) Tii uu dhalay; inantii; gabadhii.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tus.: “Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa?” la-mid: inna³.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly (naxwe) Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tusaale: Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa? la-mid: inna.

waa la naqliyay ✓

1

pron., pl. us [inclusive.]

2

ina name: son, daughter

waa la naqliyay ✓

nous (objet).

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun) 1. us; the objective case of we (annaga, innaga). Ex: ina keena; let us go. 2. [title] the son of or the daughter of.. Ex: ina Qawdhan; the son of Qawden.

2

ina: (suffix) not (not); don't (dhownt); used with you (all) and negative ha, Ex: ha cunninal; don't (you all) eat!

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaamaya in qofka la sheegayo uu yahay ilmaha qofka magaciisu ka danbeeyo.

waa la naqliyay ✓

إبن

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu cabbira socodka kaadida ee talleejinta ah. Kaadi ayuu ilmihii nay ka siiyay

2

nay-da: (magac, dhedig, keli) orod xoog ah oon waxba lala hadhin.

waa la naqliyay ✓

1

de: we did (X)

2

lx: -nay

3

ps: v1-1pl-past

4

xe: we lit it

5

xv: shidnay

6

key: -nay

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) lagu tusmeeyo qofka koowaad ee lala hadlaha ah oo keli ah. Waa 'aniga' iyo 'ayay' oo la isku daray. Waar ma anay sidaa igu leeyihiin?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, isha ku mud; cid kale, ku legad isha. Dh: cawri, dhabo, ilee.

2

ilay: (fal) iftiin u yeel; mugdiga ka saar. Dh: ifi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Inan-ka) a) Wiil, barbaar (ha la dhalo ama yaan la dhalin). b) Wiilka la dhalay (ha yaraado ama ha weynaado).

2

2. (Inan-ta) a) Gabadha la dhalay, haba yaraato. b) Gabar (la dhalay ama aan la dhalinba) la gudey welina aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

inan¹: m.l (-ammo, m.dh) 1. Wiil. 2. Nin dhalin yar. 3. la-mid: iran (2).

2

inan²: m.dh (-amo, m.l) 1. Gabar. 2. Gabar gaartey da'dii guriyeelashada welise aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

inan¹: m.l (-ammo, m.dh) 1. Wiil. 2. Nin dhalin yar. 3. la-mid: iran (2).

2

inan²: m.dh (-amo, m.l) 1. Gabar. 2. Gabar gaartey da'dii guriyeelashada welise aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. boy; son, male child

2

inan: [feminine] n. girl; daughter, female child

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) boy (booy); son (san) ~ wiil

2

inan -ta: (n) girl (geerel); daughter (dhooter) ~ gabadh

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof lab oo da' yar oo aan weli guursan. Dh: wiil. Li: gabadh.

2

inan-ta: (magac, dhedig, lab) qof dheddig oo da' yar oo aan weli la guursan. Dh: gabadh. Li: wiil.

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. that she / they ...

waa la naqliyay ✓

[conjunction followed by pronoun] if or that she / they [them].. ~ inay. Ex: u sheeg, waa iney yimaadaan; tell them that they should come

waa la naqliyay ✓

1

de: that she / they ...

2

lx: iney

3

ps: conj + vpro

4

see: inay

5

key: iney

waa la naqliyay ✓

Labaale

waa la naqliyay ✓

/baaynari/ (adj) lammaane ah (labo loo isticmaali karo, labo u kala bixi kara)

waa la naqliyay ✓

/baaynari/ (adj) lammaaly eh amy lammy sheey ku suubsyng.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) guri iyo wax la mid ah, dhisid. Sida daarihii bari, ma bineeyey agalkii. Dh: dhisid, binays.

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron., neg. that she / they ... not

waa la naqliyay ✓

1

de: that she / they ... not = in + ay + aan

2

lx: inayan

3

pd: (inaanay / inaaney)

4

ps: conj + vpro + neg

5

key: inayan

waa la naqliyay ✓

conj., vl. pron. that we [incl.] ...

waa la naqliyay ✓

[ pronoun we followed by action verb] that we or we have or must. Ex: waa inaynu meeshaan ka tagnaa; we have to leave from this place

waa la naqliyay ✓

1

de: that we [incl] ... = in + aynu

2

lx: inaynu

3

pd: (ineynu)

4

ps: conj + vpro

5

key: inaynu

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wiil geel xer ah horjooge u ah. Dh: dabadhoon.

waa la naqliyay ✓

n., maamuus jab, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

'Magiigane' min ka mid ah lix iyo toban min ee faalka. Faal la dhigay oo uu soo hadhay inkays wuxuu u fiican yahay nin iinle oo wuu gargaaraa waana min arliya ah. Dh: inkiis.

2

inkays: (tilmaame) qof madax adag oo xun.

waa la naqliyay ✓

m.l (-myo, m.dh) (baayoloji) Borotiin u dhaqma sida dedejiyaha marka ay dhacayaan falgallada bayokimikeed. Insaym kasta waxa uu goonni u yahay falgal gaar ah ama koox falgalladoodu ay isku mid yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-myo, m.dh) (baay.) Borotiin u dhaqma sida dedejiyaha marka ay dhacayaan falgallada bayokimikeed. Insaym kasta waxa uu goonni u yahay falgal gaar ah ama koox falgalladoodu ay isku mid yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l Jiis caane-nuug kobcay ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) sharrax oo macnaha loo jeedo dadka u sheeg. Aayadda af Soomaali ku micnay. Dh: fasir macnee, sharrax.

waa la naqliyay ✓

(fal) miino qaraxda xidh oo meel ay ku qaraxdo ku aas. Xadka meelaha cadawgu ka soo gali karo miinay. Dh: miinee, dhig

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) garanuugta teeda dhedig.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she / it [fem.] ... not; they ... not

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (u ~) wax ama shay godobtiisa ama sababtiisa cid kale u raac ama u tiiri. Gef walba ciddii iska lahayd u aanay. Dh: aanee.

2

aanay: (magac'uyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo dhedig oo gala weedh diidmo ku jirto. Gabadhii waxaa loo dhisay wiil aanay rabin. Ciidda waxa la isku diyaariyaa inta aanay soo gali, ayna.

waa la naqliyay ✓

1

a: ayan

2

de: she / it [fem] ... not; they ... not = aan + ay

3

lx: aanay

4

pd: (aaney)

5

ps: neg + vpro

6

key: aanay

waa la naqliyay ✓

(suffix): we were doing. Ex: waan soconaynay; we were walking. Waan maqlaynay: we were listening. Waan cunaynay; we were eating.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haan ka samaysan bir oo lagu shubto biyaha. Biray biyo kulayl baa loogu dhiman. Dh: birey.

waa la naqliyay ✓

1

(Cinab-ka)

2

Canab.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: canab.

waa la naqliyay ✓

m. n. grapes

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) grape (gareyp) ~ canab

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed khudaareed la bah ah carmada oo leh midho midabyo kala duwan leh oo rooshaamo u baxa. Dh: canab.

waa la naqliyay ✓

1

a: canab

2

bw: Arabic

3

de: grapes

4

lx: cinab

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m-enum

7

key: cinab

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, qaddari; sharfi oo karaamee. Waalidkaaga cisay. Dh: cisee.

waa la naqliyay ✓

/dhinji/ (n) uskag ah oo bololay.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid geeriyootay sadaqo u bixi oo ajarkeega u hibee.

waa la naqliyay ✓

(fal) ganaax aawadii, qof afarta addin xagga dhabarka iskaga xidh oo bogga u jiifi. Dh: miigay.

waa la naqliyay ✓

kasa daabeys

waa la naqliyay ✓

/faynal/ (adj) ugu-dambeeya, ugu dambayn

waa la naqliyay ✓

final, adj. - ugu dambayne kama dambayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) turub iyo wixii la mid ah, dhinaca wax ku yaalliin muuji.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof foolka sare la' ama jaban. Dh: ganey, foolloo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hilay-ga)

2

1. Raro ama gogol duug ah (abjed, cajil, hilif, milif, kd.) mid kamid ah.

3

2. Minka timirta ah, galkiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xarig weel lagu hilo. 2. (-yo, m.dh) Derin yar oo duug ah. 3. (-yo, m.dh) Callaal caw ka samaysan oo timirta lagu rito.

waa la naqliyay ✓

m. n. old worn-out mat; basket ~ wrapping for dates

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) raro ama gogol duug ah mid ka mid ah. Awrka waxa lagu rareereyey hilay duug ah. Dh: raro, abjed, cajil, hilif, milif.

2

hilay-ga: (magac, lab, keli) minka timirta ah, galkiisa.

3

hilay-ga: (magac, keli) xadhkaha wax lagu xidho oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: old worn-out mat; basket ~ wrapping for dates

2

lx: hilay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: hilay

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aan sax ahayn ka sheeg oo dhaleecee.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax qiyaasnaa ama tirsanaa, ama meel yaalla dhammay oo eber ka dhig. Li: hanbee.

waa la naqliyay ✓

Heath land

waa la naqliyay ✓

m.l Doodda laga qabo gar la naqay; racfaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Doodda laga qabo gar la naqay; racfaan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) doodda laga qabo gar la nagay; racfaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilayn-ta)

2

1. Il ama siriq samayn, waxayn; siriq ku roorin.

3

2. (senen) Dhugasho wax ku yeelid; dhabataysi.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ilee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cawryid; eegmo cid lagu dhabateeyo. Dh: dhabasho.

2

ilayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel madow oo aan nal lahayn, iftiimin. Dh: nalayn, siraadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilays-ka)

2

Waxa aan la'aantiis wax la arki karin; if; iftiin; kaah.

waa la naqliyay ✓