ilxaydh

f. n., (mass n.): air; breeze, fresh air

-ka: (n) electrical light ~ layr

laydh -a: (n) air (eer) ~ layr -ta; hawo -da

-a: (magac, dhedig, keli) hawo qabow oon boodh iyo dhib midna lahayn. Hooyaday laydh qabaw Allahayoow luxudka ugu gee. Dh: layr, hawo, neecaw. Li: hanfi.

laydh -ka: (magac, lab, keli) iftiin wax lagu arko oo koranto iyo wixii la mid ah ku shaqeeya. Dh: layr, nal, faynuus. Li: mugdi.

laydh -ka: (magac, lab, keli) xiisadda iyo tamarta birlabdanabawga. Dh: kooraan, koronto.

a: layr

de: air; breeze, fresh air

lx: laydh

pd: (-dha)

ps: n0-f-mass

key: laydh

f. n., (mass n.): suet, kidney-fat

-a: (n) solid or semisolid fat (faat); saturated fat; cholesterol (ko-les-teraal) ~ xayr

xaydha khaansiirka; lard (laardh)

-a: (magac, dhedig, keli) baruur caddaan ah oo dux badan oo suumanka biraha iyo wixii la mid ah la mariyo. Dh: baruur, jifi, xayr. Li: jiidh.

xaydh -a: (magac, dhedig, keli) baruur nafleyda meelo gaar ah ka baxda.

de: suet, kidney-fat

initial: x

lx: xaydh

pd: (-dha)

ps: n1-f-mass

see: xayr {N}

key: xaydh

(Ilxaad-ka)

Kufri; gaalnimo.

m.l Inkiridda jiritaanka Ilaah.

m.l Inkiridda jiritaanka Ilaah.

m. n., [abstract] godlessness, atheism, state of being an infidel ~ non-Muslim

-ka: (magac, lab, keli) gaalnimada aan Ilaah ba la rumaysnayn. Dh: gaalnimo.

bw: Arabic

de: godlessness, atheism, state of being an infidel ~ non-Muslim

lx: ilxaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m-abs

key: ilxaad

(Ilxayr-ka)

Koodka dhafoorka ku yaal xayrta ku jirta.

m.l Meesha godan oo isha iyo dhegta u dhexeeysa.

m.l Meesha godan oo isha iyo dhegta u dhexeeysa.

m. n., [compound] fat found inside the temples

de: fat found inside the temples

lx: ilxayr

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: ilxayr

-ka: (magac, lab, keli) weelka guriga ee wax lagu cuno ama lagu rito cuntada oo ka samysan macdan, dhoobo ama qaruurad. Bilaydh bariis ah ii gur. Dh: bileydh, bilayr; sixni, saxni.

-a: (magac, dhedig, keli) summad geela ama fardaha lagu dhigo oo dhegta badhtankeeda laga jeexo. Awr fallaydh leh baa geela ku qooqan.

-ka: (magac, lab, keli) shimbir beycad ah oo manjaha iyo bogga cad oo hilbka cuna. Wuxuu badana ugadhsadaa halaqqa iyo shinbiraha yaryar Dh: gallayr.

m.dh (-ooyin, m.l) (baayoloji) Kollaydhada markii ugu horreysey waxa uu u qeexay Thomas Graham sannadkii 1861, walxo ahaan, sida istaarj ama jellatiin, kuwaas oo aan ka gudbi karin xuub.

m.dh (-ooyin, m.l) (baay.) Kollaydhada markii ugu horreysey waxa uu u qeexay Thomas Graham sannadkii 1861, walxo ahaan, sida istaarj ama jellatiin, kuwaas oo aan ka gudbi karin xuub.

(fal) cid kale, isha ku mud; cid kale, ku legad isha. Dh: cawri, dhabo, ilee.

ilay: (fal) iftiin u yeel; mugdiga ka saar. Dh: ifi.

Extention

(fal) (ku ~) wax kale ku xooji, wax kale ku adkee. Dh: lar, nud.

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax gaabtay ama tabar yaraaday, gobol yar oo lagu lammaaneeyo si loo dheereeyo ama loo tayeeyo. Dh: lar, nud.

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax soo labanoqda ama xusuus hibasho leh oo qof ku soo kacda. Dh: dacar, gunaad, doog, lar.

(Xayd-da)

Meeshii lagu ogaa oo kor looga kacsanaado, sida salxanyo aad u korreeya ama geeso dib u ceshan.

f.g1 (-day, -dday) Maro iyo wixi lamida kor u qaadid.

v. lift ~ tuck up (one's clothing)

nickname-m lift ~ tucks up (one's clothing). Lit: ready for action

(fal) tafaha bannee oo dharka kor u jiil. Tafta xayd oo xawaaraha biiri.

xayd -ka: (magac, lab, keli) dhiig dabiici ah oo dumarka iyo noolashaasha kale badhkood si milayle ah uga yimaad calaamadna u ah qaangaadhnimada iyo dhalooyada. Naag uur leh xayd kama yimaad. Dh: xayl, caado, dhibaad, dhibaaji.

xayd: (tilmaame) dhar ama qof arrin u heellan.

bw: xeyd (and related forms)

de: lift ~ tuck up (one's clothing)

initial: x

lx: xayd

nt: xaydid (da) [vn-f]

pd: (xayday)

ps: v1=tr

key: xayd

axadh¹: m.l 1. Cuntada dhadhankeeda la jeclaysto. 2. Hadalka nuxurkiisa dib loo sii dhadhansado.

axadh²: f.mg1 (-xdhay, -xadhay) Arrin si aad ah u lafagurid.

axadh¹: m.l 1. Cuntada dhadhankeeda la jeclaysto. 2. Hadalka nuxurkiisa dib loo sii dhadhansado.

axadh²: f.mg1 (-xdhay, -xadhay) Arrin si aad ah u lafagurid. m.f.dh, axadhid.

(fal) arrin ama talo si aad ah u lafagur.

axadh: (fal) gawsaha ku qabo oo aad u calali. Axadh maydhaxda.

v. turn, move, change direction

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

a: bayr {N}

de: turn, move, change direction

lx: baydh

pd: (baydhay)

ps: v1=

key: baydh

m. n. poor person; the poor

-ah: (adj) poor (puur); impoverished (im-poovarishidh) ~ fakhri, cayr. —Syn: indigent, needy, impecunious, penniless, poverty-stricken, destitute

caydh -a: (n) the poor (da puur)

-a: (magacwadareed) dad aan xoolo lahayn; dad sabool ah. Li: hodan.

caydh -ka: (magac, lab, keli) dabaysha iyo dhibcaha weerarka la moodo ee roobka horaantiisa soo dhaca. Dh: cayr.

caydh: (tilmaame) mid ama wadar aan hanti lahayn.

a: cayr {N}

de: poor person; [pl] the poor

lx: caydh

pd: (-ka Pl: caydh (-a ~ -dha))

ps: n5-m

key: caydh

magac loo baxsho wiil oohin iyo cabaad badnaa kolkii uu yaraa.

-a: (magac, dhedig, keli) dhaxan qabow oo roobka ku dhaafay soo celiyo. Dh: geydh.

gaydh -a: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo ciil aan wax laga qaban karin ku dheehan yahay oo lala calaacalo.

m.l (-ooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

m.l (-dooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

Aberation

-ka: (magac, lab, keli) neef geel ah oo ishin ah marka ilmihiisu ka dhinto ama laga qalo oo maqaar iyo salaaxid lagu maalo. Igadh kaama gaaggixin, ajo kaama dhoobayn... Dh: igar.

-da: (magac, dhedig, keli) roob bartiis ama hillaacii muuqdo, kobtuu hayo ama ku da'ayo il ku cabbirid. Sahanku ma ilaad baa, misa waa addindhig. Dh: oddoros, hilaad. Li: addindhig.

(Ilaah-a)

Kan waxa jira oo dhan leh oo abuuray oo maamula; Eebbe; Rabbi.

m.l (dii.) Sarreeyaha awoodda leh oo wax kasta abuura oo weligiis jiray, jirina doona; Rabbi; Eebbe; Alle.

m.l (dii.) Sarreeyaha awoodda leh oo wax kasta abuura oo weligiis jiray, jirina doona; Rabbi; Eebbe; Alle.

m. n. God

Dieu.

-ha: (n) Allah (allah); God (gaadh); deity (diyati) ~ Eebe, Waaq

-a: (magac, lab, keli) Khaaliqa isaga mooyee Ilaah kale oo xaq lagu caabudaa uusan jirin. Dh: Rabbi, Eebbe, Alle.

a: Allah

de: God

lx: Ilaah

pd: (-a)

ps: n0-m

syn: Daa'in, Ebbe

xv: Arabic

key: Ilaah

إله، إلاه

(Ilayn-ta)

1. Il ama siriq samayn, waxayn; siriq ku roorin.

2. (senen) Dhugasho wax ku yeelid; dhabataysi.

m.f.dh eeg ilee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cawryid; eegmo cid lagu dhabateeyo. Dh: dhabasho.

ilayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel madow oo aan nal lahayn, iftiimin. Dh: nalayn, siraadid.

(Ilays-ka)

Waxa aan la'aantiis wax la arki karin; if; iftiin; kaah.

m.l (-syo, m.dh) Iftiin.

m.l (-syo, m.dh) Iftiin.

Light

m. n., [collective] faint ~ dim light

-ka: (n) light (laayt) ~ iftiin, if

-ka: (magac, lab, keli) iftiin; nuur. Iilku waa aqal aan ilays lahayn. Dh: nal, tiriig, laydh, kaah.

ilays -ka: (magac, lab, keli) hirar birlabdanab oo hirbaacyo u gooniya leh, ishuna arki karto oo ka kooban midabada oo dhan.

cf: if, nuur

de: faint ~ dim light

lx: ilays

pd: (-ka)

ps: n2a-m-col

key: ilays

m.dh (cilmiga naflayda) Nooc shimbiraha ka mid ah, midab bay ah leh, badanaaba ku nool guryaha iyo beeraha agtooda.

m.dh (cilmiga naflayda) Nooc shimbiraha ka mid ah, midab bay ah leh, badanaaba ku nool guryaha iyo beeraha agtooda.

-da (magac, dhedig, keli) nooc shimbiraha ka mid ah oo midab bey ah leh oo badanaa ku nool guryaha iyo beeraha agtooda.

-ka: (magac, lab, keli) in kol baabuur qaadi. karo. Lawdh niis ah soo shub. Dh: sefed, lawr.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Afargees xaglo quman oo labada dhinac ee iska soo horjeeda ay isla egyihiin. 2. Nooc gogosha ka mid ah.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Afargees xaglo quman oo labada dhinac ee iska soo horjeeda ay isla egyihiin. 2. Nooc gogosha ka mid ah.

Rectangle

Rettangolo

Rectangle

-ga: (magac, lab, keli) shaxan afar geesaale ah oo ay xagal waliba qumman tahay, labada dhinac ee iska horjeedina is dherer le'eg yihiin. Qaabka aqalkaygu waa laydi.

-ay: (v) wash (woosh) dhaq, mayr

(fal) biyo ku dhaq oo uskagga ka nadiifi. Dharkaaga maydh. Dh: dhaq, mayr. Li: uskagee.

maydh-ka: (magac, lab, keli) xaal uu bixiyo qofka ku xadgudba gabadh ama ruux xil ku leh. Dh: xaal, mayr, xumayn.

(fal) 'biyo, iyo wixii la mid ah, si baahsan u daadi; xoog u qub; sayr.

saydh: (fal) 'awr, iyo wixii la mid ah, micida ama afka la gaadh; sayr.

saydh: (fal) qodax laan ku taal, iyo wixii la mid ah .xoog u soo fako oo wax kale ku dhac.

v. sweep

-ay -tay: (v) clean with a broom or brush; sweep (swiip) ~ fiiq, xaaq, xaar

(fal) har wixii qashin ama guddaafad yaal oo ka nadiifi meesha. Daaradda xaadh. Dh: xaaq. fiiq, salabee.

xaadh: (fal) meel la degayo sallax oo wixii alaab yaal oo dhan ka gur dhagax iyo jabadkana ka wada fogee. Meesha waa la dhisayaaye xaadh.

a: xaar {N}

de: sweep

initial: x

lx: xaadh

pd: (xaadhay)

ps: v1=

key: xaadh

-ka: (magac, lab, keli) ul dhuuban oo dheer oo shawdhka ka weyn budkana ka yar. Dh: xawd.

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

f.g3 (-ytay, -ydatay) Maro la guntanyahay kor u qaadasho.

v. lift up something for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

-xaytay / xaydatay: (v) tuck up [something] around the body fold up [one's] sleeve

(fal) marada laabo oo tafaha bannee.

de: lift up s.t. for oneself; show ~ reveal (especially part of one's own body)

initial: x

lx: xaydo

pd: (xaytay)

ps: v3b=

key: xaydo