illi — Macnaha & Turjumaada

f.mg2 (-iyay, -isay) U i.: Cid kabo u gelin.

waa la naqliyay ✓

(fal) u kabo u gelin.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Illin-ka) Meesha furan oo guryaha, qolalka, xeryaha, kd. laga galo; irrid; albaab.

2

2. (Illin-ta) Biyaha indhaha; ilmo.

waa la naqliyay ✓

1

illin¹: m.l (-mmo/-nno, m.dh) Meesha furan oo guryaha, xeryaha, qolalka iyo wixi lamida laga galo; irrid.

2

illin²: m.dh 1. (m.u) Biyaha indhaha ka yimaadda; ilmo. 2. la-mid: illis. eeg illi.

waa la naqliyay ✓

1

illin¹: m.l (-mmo/-nno, m.dh) Meesha furan oo guryaha, xeryaha, qolalka iyo wixi lamida laga galo; irrid.

2

illin²: m.dh 1. (m.u) Biyaha indhaha ka yimaadda; ilmo. 2. la-mid: illis.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. entrance ~ exit (door)

2

illin [feminine] n., [collective] tears

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) doorway (door-weey); entrance (en-taransi), exit (eg-zit); gateway (geeyt-weey); passage, way out, entry ~ irrid, albaab

2

illin -ta: (n) tear (ti-yar)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meesha furan ee guryaha, xeryaha, qolalka iyo wixii la mid ah laga galo. Dh: irrid.

2

illin-ta: (magac, dhedig, keli) sababo badan aawadood, biyaha indhaha ka yimaadda. Dh: ilmo, lilmo.

waa la naqliyay ✓

m.f.l la-mid: illin² (2).

waa la naqliyay ✓

1

(Xilli-ga)

2

1. Waqti; goor; ammin.

3

2. Nur.

waa la naqliyay ✓

1

xilli¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Waqti; goor; ammin. 2. Nur.

2

xilli²: m.l (-iyo, m.dh) (c.fal.) Xilliyo sannadeed oo lagu garto xaalado gaar ahaaneed ee cimilo, inta badanna ay keento janjeedhka udub dhexaadka dhulka e tub qorraxeedka iyo meereysiga dhulka ee qorraxda. Loolalka dhexe, afar xilli, oo midkiiba saddex bilood yahay, waxa guud ahaan lagu gartaa: kubbad-badhka woqooyi. Gugu waa maarso, abril iyo maajo; xagaagu waa juun, luulyo iyo agoosto; dayrta waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar; jiilaalkuna waa diisembar, janaayo iyo febraayo. Kubbad-badhka koonfureedna xilliyaddu waa lidka kuwan, gugu waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar, iyo wixi lamida. Xilliyada xiddigis ahaan waxaa loo tixgeliyaa taariikho gaar ahaaneed.

waa la naqliyay ✓

1

xilli¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Waqti; goor; ammin. 2. Nur.

2

xilli²: m.l (-iyo, m.dh) (c.fal.) Xilliyo sannadeed oo lagu garto xaalado gaar ahaaneed ee cimilo, inta badanna ay keento janjeedhka udub dhexaadka dhulka e tub qorraxeedka iyo meereysiga dhulka ee qorraxda. Loolalka dhexe, afar xilli, oo midkiiba saddex bilood yahay, waxa guud ahaan lagu gartaa: kubbad-badhka woqooyi. Gugu waa maarso, abril iyo maajo; xagaagu waa juun, luulyo iyo agoosto; dayrta waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar; jiilaalkuna waa diisembar, janaayo iyo febraayo. Kubbad-badhka koonfureedna xilliyaddu waa lidka kuwan, gugu waa sebtembar, oktoobar iyo noofembar, iyo wixi lamida. Xilliyada xiddigis ahaan waxaa loo tixgeliyaa taariikho gaar ahaaneed.

waa la naqliyay ✓

m. n. season, recurrent time; epoch; anniversary

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) time (taaym); epoch (epek)-, era (eera); particular period of time or a season (sii-sen) ~ seben, wakhti, samaan, seman, waa, ayaan

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wakhti wakhtiyada ka mid ah. Dh: goor, ammin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: Gu('), Xagaa, Dayr, Diraac, Jiilaal

2

de: season, recurrent time; epoch; anniversary

3

initial: x

4

lx: xilli

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m-time

7

syn: nur

8

key: xilli

waa la naqliyay ✓

مَوْسيم

waa la naqliyay ✓

1

(Afaaf-ka)

2

Meel furan (xero, derbi, aqal), oo laga galo ama laga baxo; illin; kadin; irrid

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ilma-da) Dhibco biyo ah oo dhanaan oo qanjirrada indhaha ka yimaada; illin.

2

2. (Ilma-ha) (keli iyo kooxba); dhal; dhallaan; carruur; ubad; gurbood.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kaad-da) Habeennada aan dhaxanta lahayn oo oogadu u jeesho; jamaad.

2

2. (Kaad-ka) Illinka, xagga gudaha, labadiisa dhinac; xatabadda agteeda oo gudaha ah.

3

3. Kii aad; kan aad.

waa la naqliyay ✓

1

(Kabra-da)

2

Cayaar kow-iyo-toban iyo kow-iyo-toban qof lagu cayaaro; kubbad iyo ulo iyo labo illin oo isu tusmaysan baa lagu cayaaraa; xeego.

waa la naqliyay ✓

1

(Kadin-ka)

2

1. Xero ama guri meesha furan oo laga galo; irrid; illin; albaab.

3

2. Xero muggeed oo geel ama lo' ah; xero; illin; fadhi.

waa la naqliyay ✓

1

(Miscili-sha)

2

Xerada ariga illinkeeda oodaha labada dhinac ka xiga middood; kaadka xerada; (ama miscirir).

waa la naqliyay ✓

1

(Xera-da)

2

1. Meegaar dhagax ah ama ood ama qoryo, oo xoolo ama wax kale loo dhigo; derbi wareegsan oo illin laga galo leh; mooro; siibad.

3

2. Meel dugsiga ka weyn oo xertu wax ku barato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bayaal, m.dh) (naxwe) Lifaaq kagu dhejiyo sal magac ama fal dhammaadkiisa, yacnii dhiniciisa midig. Tusaale: “Dukaanle baa illinka furay”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xasharad xareedeeyaha u eg, duusha, oo la aaminsanyahay in ay cudur siddo. 2. la-mid: hayoomiso, huyuumiso. Cudur hindhiso iyo illin badan leh oo laga qaado hayaamisada iyo wixi lamida; hinjibiso.

waa la naqliyay ✓

1

heemo¹: m.dh Illin ama duuf aan layska tirin.

2

heemo²: f.mg3 (-maday, -matay) 1. Degid isu diyaarin. 2. Ku h.: wax ku soo uruurid.

waa la naqliyay ✓

1

hoor¹: m.l 1. Dhibco biyo ah oo meel ka soo dhacaya. 2. Illin.

2

hoor²: m.l (kiimika) Wejiga maatarka ee saxarrada walaxdu ay ka koobantahay isugu dabranyihiin si debecsan.

3

hoor³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Roob di'id. 2. Dhibco biyo ah meel ka soo dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

kadin¹: m.l (-immo, m.dh) 1. Xero ama guri meesha furan ee laga galo; irrid, illin, albaab. 2. Boqol neef oo geel ah. 3. Geel gaar u foofi kara oo cid anfici kara.

2

kadin²: m.f.dh eeg kadi. la-mid: kedin, kedis.

waa la naqliyay ✓

1

sammi¹: m.l (-iyo, m.dh) Qof, qof kale ay isku magac yihiin.

2

sammi²: m.l (-iyo, m.dh) (naxwe) Labo erey oo isku micno leh. Tusaale: “irrid” iyo “illin”.

3

sammi³: f.g1/2 (-iyay, -iday/ -isay; -iyi) Ku s.: qof, qof kale ugu magac darid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meegaar dhagax ah ama ood ama qoryo, oo xoolo ama wax kale loo dhigo; derbi wareegsan oo illin laga galo leh; mooro; siibad. 2. Meel dugsiga ka weyn oo xertu wax ku barato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bayaal, m.dh) (naxwe) Lifaaq kagu dhejiyo sal magac ama fal dhammaadkiisa, yacnii dhiniciisa midig. Tusaale: Dukaanle baa illinka furay.

waa la naqliyay ✓

1

hoor¹: m.l 1. Dhibco biyo ah oo meel ka soo dhacaya. 2. Illin.

2

hoor²: m.l (kiim.) Wejiga maatarka ee saxarrada walaxdu ay ka koobantahay isugu dabranyihiin si debecsan. m.f.dh, hoorid.

3

hoor³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Roob di'id. 2. Dhibco biyo ah meel ka soo dhicid. m.f.dh, hoorid.

waa la naqliyay ✓

/il/ills, illness; (adj) 1. jirran, buka (xanuunsanaya). e.g. She was very ill in the hospital.(n) 2. wax xun oo dhibaato badana waa loo adeegsadaa. e.g. We have to live with the ills of life.

waa la naqliyay ✓

a., (bad) xun; (sick) buka; be ill, xumaw; n., that boy returns ill (bad) for good, inankaasi sharkuu wanaag u ceshaa; he speaks ill of everyone, isagu nin walba wax xil leh buu ka sheegaa.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-laday, -latay) Kabo gashasho.

waa la naqliyay ✓

v. put on ~ try on (shoes)

waa la naqliyay ✓

1

cf: gasho

2

de: put on ~ try on (shoes)

3

lx: illo

4

pd: (illaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: illo

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Mindi, masaar, toorray, iyo wixi lamida daab ka saarid. la-mid: dhilqi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Mindi, masaar, toorray, iyo wixi lamida daab ka saarid. m.f.dh, dhillin. la-mid: dhilqi.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: hiili.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax beylah ka dhowrid. 2. Iska i.: khatar iska jirid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax beylah ka dhowrid. 2. Iska i.: khatar iska jirid. m.f.dh, ilaalin.

waa la naqliyay ✓

v. guard, watch over, protect

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) take care of; keep an eye; safeguard (seeyf-gaadh) watch (waaj); guard (gaadh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, ammaankiisa sug.

2

ilaali: (fal) cid kale, dhaqdhaqaaqooga la soco; raac oo dhawr.

waa la naqliyay ✓

1

de: guard, watch over, protect

2

lx: ilaali

3

pd: (ilaaliyey)

4

ps: v2a=

5

xe: Could you watch my luggage for me?

6

xv: Alaabteyda miyaad ii ilaalin kartaa?

7

key: ilaali

waa la naqliyay ✓

illico, adv. - dhaqso; durbadiiba; si degdeg ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u xanuun oo dheecaan biyo ah yeelo Nabaroow millil dawaan kuu hayaaye. Dh: caabuq millile-ha: (magac, lab, keli) xanuun iyo dheecaan biyo ah oo nabarradu yeeshaan kolka ay xumaadaan. Wiilkii irbad millilaha ka engejisa ayaa la turgay.

waa la naqliyay ✓

(fal) geel kallihi, si uu ugu arooro ceel fog. Aroorta geela alaliya.

waa la naqliyay ✓

1

allif¹: m.l la-mid: allifid.

2

allif²: f.g1 (-fay, -ftay) Maanso, muusiko, figrad cilmiyeed iyo wixi lamida curin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (allifay, alliftay) Maanso, muusiko, figrad cilmiyeed iyo wixi lamida curin. m.f.dh, allifid.

waa la naqliyay ✓

v. produce, compose; create, make up, invent

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) compose (kom-pows); produce (pra dhuus); create (kiriyeeyt), write, invent or compose by physical or mental effort. Ex: gabaygaan yaa allifay? who composed [wrote] this poem?

waa la naqliyay ✓

(fal) curi fikrado cusub; hindis wax aan hore jirin. Allif riwaayad cusub oo waayaha ku saabsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: produce, compose; create, make up, invent

2

lx: allif

3

pd: (allifay)

4

ps: v1=tr

5

xe: Who wrote this play?

6

xv: Riwaayaddan yaa allifay?

7

key: allif

waa la naqliyay ✓

1

(Balli-ga)

2

Dhul yare godan oo kolkii roob da'o, biyuhu galaan; godob yar; dhasheeg yar; war; jidhaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (balli /-iyo, m.dh) Biyo fariisin dabiici ah, yara godan oo roobku biyeeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (balli /-iyo, m.dh) Biyo fariisin dabiici ah, yara godan oo roobku biyeeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. pond, reservoir

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) small pool of rainwater, puddle (padhal); pond (poondh) ~ war-ta

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg ballay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: godob, jidhaan

2

de: pond, reservoir

3

lx: balli

4

pd: (-ga Pl: balli (da))

5

ps: n2a-m, n5-m

6

key: balli

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xumaan iyo cuqdad raagtay u hayn. Biili buu u qabay ninkuu dilay taniyo berigiiye. Dh: utun, eel.

2

biili: (fal) bil sii, quud sii. Biili ciyaalka oo daryeel. Dh: masruuf, quudi, nafaqee.

waa la naqliyay ✓

name-m promoter; beautiful; improvement. Syn: Billan

waa la naqliyay ✓

(fal) ciddaada cunto siiso. Dh: masruufo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax quruxsan ahaan. Bilni iyo bilic kama madhaan marwo gaari ahi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel buuxa, in yar ka daadi.

2

bilqi: (fal) wax urursan kala firdhi; wax isku duuban kala daadi. Dahabo dunta ma adigaa bilgiyey? Dh: filqi, murgi, firdhi.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: cillad.

waa la naqliyay ✓

m.dh cillad.

waa la naqliyay ✓

f. n. defect, misfortune; motive, cause, problem, difficulty

waa la naqliyay ✓

-cillada: (n) defect (dii-fakt); deficiency (di-fishensi); fault (foolt); blemish (baleemish) ~ cillad, ceeb, sabab. —Syn: imperfection, flaw

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg cillad.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: defect, misfortune; motive, cause, problem, difficulty

3

lx: cillo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: cillo

waa la naqliyay ✓

1

(Cilmi-ga)

2

Aqoon hab wanaagsan ku dhisan oo lagu gaarey barasho iyo fiiro iyo tijaabo; aqoon ku dhisan raadin iyo helid, wax walba runtooda; kasmo.

waa la naqliyay ✓

1

cilmi¹: m.l (culuun, m.dh) 1. Aqoon habeysan oo waayo aragnimo iyo daalacasho lagu kasbaday. 2. Qeyb ka mid ah aqoonta oo la xiriita maaddo gaar ah. la-mid: culuun.

2

cilmi²: m.l (naxwe) C. afeed: daraasad cilmi ku dhisan oo u gaar ah afafka aadamiga.

waa la naqliyay ✓

1

cilmi¹: m.l (culuun, m.dh) 1. Aqoon habeysan oo waayo aragnimo iyo daalacasho lagu kasbaday. 2. Qeyb ka mid ah aqoonta oo la xiriita maaddo gaar ah. la-mid: culuun.

2

cilmi²: m.l (naxwe) C. afeed: daraasad cilmi ku dhisan oo u gaar ah afafka aadamiga.

waa la naqliyay ✓

name: Ilmi

waa la naqliyay ✓

m. n. learning, science, knowledge, education

waa la naqliyay ✓

name-m science, knowledge, education; lit: sacred, holy, divine

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [Pl. culuun-ta] knowledge (noolij); learning, erudition, lore, scholarship ~ aqoon

waa la naqliyay ✓

1

Conoscenza

2

Knowledge

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil loo rajaynayo in uu noqdo mid aqoon iyo cilmi badan.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) aqoon ku salaysan. baadhitaan, barasho iyo bilkeedin; kasmo lagu gaadhay barasho, fiiro iyo tijaabo. Dh: aqoon.

waa la naqliyay ✓

علم

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) midab lo'du leedahay oo ah diillimo ama hariiryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulli-ga)

2

Dacdarro; dacas; hoog; silic.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xaalad dacdarro, dacas, silic iyo sharaf dhacoo cid' ku sugnaato. 2. D. ah: qof liita oo aan wax xun ka xishoon.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xaalad dacdarro, dacas, silic iyo sharaf dhacoo cid' ku sugnaato. 2. D. ah: qof liita oo aan wax xun ka xishoon.

waa la naqliyay ✓

m. n. misfortune, calamity

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) humiliation (hiyuumili-yey-shin); degradation (dheg-re-dheey-shin)-, humility (hiyuu-militi), shame (sheeym) ~ dullinimo

waa la naqliyay ✓

1

Umiltà

2

Humility

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) bahdilnaan iyo dacdatarro cid ka muuqata. Dulli lama hillaabtee; aaway hanaddadaadii.

2

dulli -ga: (magac, lab, keli) qof dullinimo aqbala.

waa la naqliyay ✓

1

de: misfortune, calamity

2

lx: dulli

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: dulli

waa la naqliyay ✓

1

(Falli-ga)

2

Ajar; (ama fadli).

waa la naqliyay ✓

m.l Nimco iyo khayr dheeraad ah o xag Ilaah laga bixiyo. la-mid: fadli¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. blessing, divine favor

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) see [eeg] fadli, ajar

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) sixrani ama baabnaan. Dh: sixrani.

waa la naqliyay ✓

1

bw: fadli

2

de: blessing, divine favor

3

lx: falli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

syn: ajar

7

key: falli

waa la naqliyay ✓