ilig — Macnaha & Turjumaada

1

(Ilig-ga)

2

Afka dadka iyo nafleyda riciraha leh badankeed, dhis ku sarcan oo lafaha u eg oo wax lagu gooyo oo lagu qaniino oo lagu calaliyo midkood; ilkaha dadku waa 32 (foolal, dhoolal, miciyo, gowso).

waa la naqliyay ✓

m.l (ilko, m.l) (cilmiga naflayda) Xubno cadcad, adag ku teedsan daamanka lafdhabarreyda ee wax lagu gooyo laguna calashado middood.

waa la naqliyay ✓

m.l (ilko, m.l) (cilmiga naflayda) Xubno cadcad, adag ku teedsan daamanka lafdhabarreyda ee wax lagu gooyo laguna calashado middood.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Ilig [coastal town in northeastern Somalia.]

waa la naqliyay ✓

m. n. tooth; teeth

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [Pl.l ilko -ilkaha] teeth (tiith)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) mid ka mid ah lafaha yaryar ee Ilaahay afka noolaha ku dhex abuuray si wax loogu goosto ama loogu ridqo.

2

ilig -ta: (magac, dhedig, keli) jaadka qaybtiisa waddamarka loo adeegsado oo la siiyo jidjoogta. Ilig qaado oo bir iga qaad, qaadow adigaa leh.

waa la naqliyay ✓

سن

waa la naqliyay ✓

1

(Bilig-ta)

2

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r If, inta muuqda durbadiiba qarsooma; big.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. twinkle, blinking, flashing

2

bilig v. twinkle

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

waa la naqliyay ✓

1

filig¹: m.l 1. Qalab yar oo inta sun lagu shubo cayayaanka lagu buufiyo. 2. Sun hoore ah oo cayayaanka lagu buufiyo.

2

filig²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax nidaamsanaa kala daadin. 2. Wax iska filqid.

waa la naqliyay ✓

1

filig¹: m.l 1. Qalab yar oo inta sun lagu shubo cayayaanka lagu buufiyo. 2. Sun hoore ah oo cayayaanka lagu buufiyo.

2

filig²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax nidaamsanaa kala daadin. 2. Wax iska filqid. m.f.dh, filgid.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado marka xadhig si dhakhsa ah loo furo.

waa la naqliyay ✓

1

(Silig-ga)

2

Xarig ama dun dheer oo bir ah; taar.

waa la naqliyay ✓

m.l Daliig dheer oo bir ah, oo siyaabo badan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.l Daliig dheer oo bir ah, oo siyaabo badan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m. n. wire

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. wire (waayar); usually a steel wire ~ fiilo. 2. telegram (teela-garaam); telegraph (teela-garaaf); wire (waayer); cablegram ~ teelagaraam, taar

waa la naqliyay ✓

1

Filo spinato

2

Barbed wire

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xadhig ama dub dheer oo bir ah. Dh: taar.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: wire

3

initial: s

4

lx: silig

5

pd: (-ga Pl: silko (/ha))

6

ps: n2a-m, n3-m

7

key: silig

waa la naqliyay ✓

1

(Bolol-ka)

2

(qori, ilig, kd.) duugoobey ama bahal galay oo xorshosh noqday.

waa la naqliyay ✓

1

(Firin-ka)

2

1. Qori yar oo dhuuban oo ilig keliya ama ilko yar leh iyo dabo la qabto oo badanaa xardhan oo timaha lagu firo.

3

2. Saqaf, shanlo.

waa la naqliyay ✓

1

(Maroodi-ga)

2

Bahal, nafleyda dhulka ku nool oo dhan ugu weyn; wuxuu lee yahay harag adag oo qiro weyn; gacan dheer oo uu wax kasta ku samayn karo iyo labo ilig oo dheerdheer oo qalka kore ka baxa oo qaali ah; waa labo jaad: mid waaweyn oo Afrika jooga iyo mid xoogaa ka yar oo Hindiya ku nool; goso; uufanneys.

waa la naqliyay ✓

1

(Mici-ga)

2

1. Ilig caarad fiiqan oo gowsasha iyo dhoolasha u dhexeeya.

3

2. Badarka la abuuro kolka u horreeya oo uu soo baxo isagoo duuban.

waa la naqliyay ✓

m.l Ilmo yar oo ay u soo baxeen afartii ilig oo ugu horreysay, oo ah afarta fool.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-syo, m.dh) Qof hubeysan oo si sharci darro u laayo ugaarta si uu uga ganacsado haraggooda, iliggooda iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cudur geela ku dhaca oo ka dhasha ilig si xad dhaaf ah u dheeraada oo uu neefku calaliska ku dhibtoodo.

waa la naqliyay ✓

1

faan¹: m.l Hadal aan dhab ahayn oo cid lagu ammaano.

2

faan²: m.dh (-no, m.l) 1. Ilig dheer. 2. Foolasha maroodiga ee dhaadheer midkood.

3

faan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal aan dhab ahayn isku ammaanid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (cilmiga naflayda) Naasley yar, god uu dhulka ka qotay ku nool oo leh laba ilig oo dhaadheer iyo af dhuuban. la-mid: ferenfer.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Qori yar oo dhuuban oo ilig ama ka badan leh, badi ahaanna xardhan oo timaha lagu feero. la-mid: fire.

waa la naqliyay ✓

1

fool¹: m.l (-lal, m.l) 1. Weji. 2. Afarta ilig ee dhoollaha u dhexeeya midkood. 3. Jiko. 4. Toos; horay.

2

fool²: m.dh Dareen xanuun leh oo dheddigga qabta marka ay umulayaan.

3

fool³: m.dh (daawo) Qabashooyin isku xig xiga oo dhallaan iyo mandheer uga soo baxaan ilma-sidaha naag xaamilad ah.

4

fool⁴: f.mg1 (-oolay, -ooshay) 1. Ka f.: dhibaato iyo wixi lamida ka gudbid. 2. Ka f.: karti dheeraad ah cid kaga rayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Labada ilig ee dhaadheer ee maroodiga gafuurkiisa ka taagan.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

gows¹: m.l Surta inteeda cillanka ukunta u eg.

2

gows²: m.dh (-so, m.l) (cilmiga naflayda) Ilkaha qofka, iligga 6aad, 7aad iyo 8aad oo dhinac walba ee saamanka waxaa la yiraahda gows.

waa la naqliyay ✓

1

lakab¹: m.l (-byo, m.dh) 1. In is-haysato oo fidsan oo isku qira ah; baal; dabool. 2. Ilig agtiisa ilig kale ka soo baxo.

2

lakab²: m.l (-byo, m.dh) (jooloji) Ha badnaado hase yaraadee waa lakab gooni ah oo dhadhaabeed, oo ka mid ah rasooyinka dhulka oogadiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.l) (cilmiga naflayda) Naasleyda berriga ku nool midka ugu weyn oo leh gacan dheer oo uu ka neefsado, waxna ku laayo, labo-ilig waaweyn dhaadheer, qaali ah oo ka soo baxsan goomankiisa, iyo cago balballaaran oo aan faro lahayn oo ku nool Afrika iyo Hindiya.

waa la naqliyay ✓

1

riiq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Iligga intiisa cirridka ku dhex-jirta. 2. Birta faaska inteeda dhuuban ee daabka la dhex-geliyo.

2

riiq²: m.dh Adkeysiga loo yeesho orodka muddo dheer. la-mid: riir².

3

riiq³: f.g1 (-qay, -qday) 1. Badar cajiimid. 2. Dhuxul budlin si khad looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-syo, m.dh) Qof hubeysan oo si sharci darro u laayo ugaarta si uu uga ganacsado haraggooda, iliggooda iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

faan¹: m.l Hadal aan dhab ahayn oo cid lagu ammaano; ammaan.

2

faan²: m.dh (-no, m.l) 1. Ilig dheer. 2. Foolasha maroodiga ee dhaadheer midkood.

3

faan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal aan dhab ahayn isku ammaanid. m.f.dh, faanid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (cilmiga naflayda) Naasley yar, god uu dhulka ka qotay ku nool oo leh laba ilig oo dhaadheer iyo af dhuuban. la-mid: ferenfer.

waa la naqliyay ✓

1

(Lig-ta)

2

Wax kor u taagan oo toosan oo aan soo laabma hayn ahaan; wax likaysan ama liqdaaran.

waa la naqliyay ✓

1

lig¹: m.dh Wax kor u taagan oo toosan oo aan soo laabmayn ahaan; wax likaysan ama liqdaaran.

2

lig²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax meel taagid si aysan u dhaqdhaqaaqin.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): upright structure; erect and rigid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ka ~) wax wax mudi kara, meel ka taag.

2

lig: (fal) is dul saarsaar oo adkee. Qalwada aad u lig yaanay dumine. Dh: juf.

3

lig: (fal) meel ku tiiri oo xoog ugu curji. Ninka gidaarka ku lig. Dh: nab.

4

lig-ga: (magac, lab, keli) adkaynta dhismaha ama oodda la is duldhigo. Lig oodeed waa la dugsadaa.

5

lig-ta: (magac, dhedig, keli) wax kor u taagan oo toosan oo aan soo laabnayn; wax likaysan ama liqdaaran.

6

lig: (fal) weel dareere ku jiro oo xidhan, wax sii daa; ha wada xejine qayb sii daa. Dh: adeer. Li: cawl.

waa la naqliyay ✓

1

cf: isliqdaar, likee

2

de: upright structure; [atr.] erect and rigid

3

lx: lig

4

pd: (-ta Pl: ligag (ga))

5

ps: n4-f

6

key: lig

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado kolka maqasha geela, lo'da ama baraarka la kaxaynayo ama la iska leexinayo. Waysha idig ku dheh saca yaanay nuugine. Dh: idigso.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel daadmareen ah oo aad u yar. Libaaxu ilinka ayuu noo fadhiistay. Dh: marin, hilin, wadiiqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh socod badan oo aan gurigeeda fadhiyin. Dh: biligo, fudud, fidhiqo.

waa la naqliyay ✓

1

de: tooth; [pl] teeth

2

hm: 1

3

lx: ilig

4

pd: (-ga Pl: ilko (/ha))

5

ps: n3-m

6

key: ilig_1

waa la naqliyay ✓

1

de: Ilig [coastal town in northeastern Somalia]

2

hm: 2

3

lx: Ilig

4

ps: n0-loc

5

key: Ilig_2

waa la naqliyay ✓

1

(Liglig-ga)

2

1. Saabka weelasha qaarkood loo sameeyo iyo gadowgiisa kore, ilkaha ka soo taagtaagan.

3

2. Qoryo isweydaarsan oo qunbaha afkiisa lagu sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

liglig¹: m.l.u 1. Saabka weelasha loo sameeyo ganaha ka soo taagtaagan. 2. Qoryo iswaydaarsan oo qumbaha afkiisa lagu sameeyo.

2

liglig²: f.g1 (-gay, -gtay) Ruxruxid, dhaqdhaqaajin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Ruxruxid, dhaqdhaqaajin. m.f.dh, ligligid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. strap, handle

2

liglig v. shake

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) rock (rook)-, move back and forth or from side to side ~ gilgil, liiliiji

waa la naqliyay ✓

1

(fal) liilliiji oo dhaqdhaqaaji.

2

liglig -ga: (magac, lab, keli) geer meesha u sarraysa u dhaw oo in laga dhaco ay halis tahay. Ligligga mar oo ha siblane is ilaali. Dh: girgir.

3

liglig -ga: (magac, lab, keli) qoryo iswedaarsan oo qunbaha afkiisa lagu sameeyo.

4

liglig -ga: (magac, lab, keli) ilko loo sameeyo ee ka soo taagtaagan gawyada iyo saabka weelasha gaarkood.

5

liglig -ga: (magac, lab, keli) saabka weelasha loo sameeyo ee ganaha ka soo taagtaagan.

6

liglig -ga: (magac, lab, keli) qoryo iswaydaarsan oo qumbaha afkiisa lagu sameeyo.

waa la naqliyay ✓

/alaayn/aligns, aligning, aligned;(v) 1. isku saf noqosho ama isku xulufo. 2. saf gelid ama wax simid; isku toosin. (isku hagaajin).

waa la naqliyay ✓

1

(Bilic-da)

2

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal indhuhu u bogaan oo ay aad u jecleystaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] prettiness, beauty

waa la naqliyay ✓

-da: (n) beauty (biyuuti); grace (gareeys); ~ qurux, bilicsami

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal qurux badan oo isha soo jiita.

waa la naqliyay ✓

1

de: prettiness, beauty

2

lx: bilic

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: bilic

waa la naqliyay ✓

1

(Bilid-da)

2

1. Kor u qaadid.

3

2. Qurxin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bil².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax suusuubbin oo qurxin.

2

bilid-da: (magac, dhedig, keli) wax bidhid oo kor u qaadid. Bilid buu ku qaaday ooddii loo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-lqay, -liqday; -lqi) Wax, wax si aan habeysnayn meel ugu firirsan ka dhigid. m.f.dh, bilqid.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, put in disarray

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) in yar oo weel buuxa ka daadata. Biliq yar oo caano ah ayaa halkaa ku daadatay. Dh: balaq.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, put in disarray

2

lx: biliq

3

pd: (bilqay)

4

ps: v1=

5

key: biliq

waa la naqliyay ✓

1

(Bilis-ta)

2

1. Cid wanaagsan ka dhashay; gob; dhalad; xor.

3

2. Haween; dumar; dheddigood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Bulshada inteeda aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 2. B. ah: qof aan xag dhaqameed wax dhaliil ah isir u lahayn. 3. B. xaawo: haween.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. noble, well-off, high-caste, free-born person

2

bilis [feminine] n., [collective] women, womankind

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) women (wi-men); women considered as a group; womenkind ~ dumar, bilis-xaawalay, haween, naago

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bilid ku samayn.

2

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) qoys wanaagsan ka dhashay. Bilis buu ka soo jeedaa dadnimada lagu yaqaanno. Dh: xor, gob, dhalad.

3

bilis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid ku samayn oo kor u qaadis. Bilis baa wax lagu qaadi jirey oodda jiiddada ahi.

4

bilis-ta: (magacwadareed) dhedigoodka aadamaha oo aan kala reeb lahayn, yar iyo weyn. Dh: dumar, haween, gambooleey, xaawaley, bilisxaawo.

waa la naqliyay ✓

نبيل

waa la naqliyay ✓

Gan

waa la naqliyay ✓

1

(Cilin-ka)

2

Qof ama nafley kale ama geed, waxa la jaad ah, aad iyo aad uga yar.

waa la naqliyay ✓

1

cilin¹: m.l (-immo/-inno, m.dh) 1. Nin dhererka caadiga ah aad uga gaaban. 2. Qof qaarka dambe naafo ka ah.

2

cilin²: m.dh (-no, m.l) 1. Haweeney dhererka caadiga ah aad uga gaaban. 2. C. ah: miro jirro awgeed la yaryaraaday.

waa la naqliyay ✓

1

cilin¹: m.l (-immo/-inno, m.dh) 1. Nin dhererka caadiga ah aad uga gaaban. 2. Qof qaarka dambe naafo ka ah.

2

cilin²: m.dh (-no, m.l) 1. Haweeney dhererka caadiga ah aad uga gaaban. 2. C. ah: miro jirro awgeed la yaryaraaday.

waa la naqliyay ✓

m. n. dwarf (person, animal ~ plant)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) an abnormally small person; dwarf (duwoorf)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nafley ama geed waxa la jaadka ah abuur ahaan aad uga yar.

2

cilin -ka: (magac, lab, keli) midho xanuun ku dhacay oo intii la filayay ka yaryaraaday.

3

cilin -ta: (magac, dhedig, keli) dhedig qayrkeed ama da'deed ka gaaban.

waa la naqliyay ✓

1

de: dwarf (person, animal ~ plant)

2

lx: cilin

3

pd: (-ka)

4

ps: n2c-m

5

key: cilin

waa la naqliyay ✓

/kling/ (v) ku dhagid (xoog u qabsasho).

waa la naqliyay ✓

1

(Dilid-da)

2

1. Fal geeri ama dhimasho keena falid; naf goyn.

3

2. Dagaal cid wax ku yeelid; farasaarid; garaacid; tumid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dil². la-mid: dilniin.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the act of killing or beating

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, nafta ka saarid; qudha ka jarid. Dh: dilis.

2

dilid -da: (magac, dhedig, keli) ilmo yar, xawdin oo yara xanuunin. Dh: ulayn.

waa la naqliyay ✓

1

diliq¹: m.l Hanjaleelo.

2

diliq²: f.mg1 (-lqay, -liqday) Ilmo yar oo dad hanjaleelo daadin.

waa la naqliyay ✓

1

diliq¹: m.l Hanjaleelo.

2

diliq²: f.mg1 (-lqay, -liqday) Ilmo yar oo dad hanjaleelo daadin. m.f.dh, dilqid.

waa la naqliyay ✓

1

(Filid-da)

2

Malayn, moodid; u qaadsasho; ku wadid; qabid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg fil². la-mid: filitaan (1).

waa la naqliyay ✓