ilbir — Macnaha & Turjumaada

(tilmaame) qof aan waxba ka xishoonin oo meel kasta gala. Nin ilbir ah ayaa ila soo raacay gaadhiga. Dh: indha'adag, maqajile.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax aan waxba ahayn; tiro aan qiimo lahayn ilaa tiro kale dhanka midig laga raaciyo. Ibir haddaad tiro ku darto iyo haddaad dhufato waxba kuma biirsho haddaad ka jartana waxba ka ma dhimo. Dh: ober.

2

ibir: (tilmaame) weel madhan oo faaruq ah oo aan waxba ku jirin. Dh: nag, eber.

waa la naqliyay ✓

m.l Daah, rogaa.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Weel iyo wixi lamida wax ka buuxin.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] block off the sight (of something); fill up

waa la naqliyay ✓

1

de: block off the sight (of s.t.); [ext.] fill up

2

lx: iltir

3

pd: (iltiray)

4

ps: v1=cmp

5

key: iltir

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Maro, derin iyo wixi lamida oo aqal, qol, iyo wixi lamida lagu kala qoqobo. 2. Inta ka dambeysa ilxirka oo la seexdo (qolka). la-mid: ilaxir.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Maro, derin iyo wixi lamida oo aqal, qol, iyo wixi lamida lagu kala qoqobo. 2. Inta ka dambeysa ilxirka oo la seexdo (qolka). la-mid: ila-xir.

waa la naqliyay ✓

m. n. curtain; hanging blind that separates one section from another in a room

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) curtain (keertan) ~ daah?

waa la naqliyay ✓

1

a: ila-xir

2

de: curtain; hanging blind that separates one section from another in a room

3

lx: ilxir

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: ilxir

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (fiisikis) Qalab lagu cabbiro xawaaraha iyo jihada dabaysha iyada oo halbeeggu yahay intaas oo mayl saacaddiiba ama intaas oo mitir ilbiriqsigiiba.

waa la naqliyay ✓

1

ilbiriqsi¹: m.l (-iyo, m.dh) Muddada u dhexeysa il baalasheeda si deg deg ah la isugu qabtay, degdegna loo kala qaaday. la-mid: ilbidhiqsi, ilbiliqsi, ilmilicsi, ilmiliqsi.

2

ilbiriqsi²: m.l (-iyo, m.dh) 1. (fiisikis) Halbeeg cabbiraadeed oo waqti oo la eg hal-lixdaneed daqiiqo. 2. (juqraafi) Halbeeg cabbiraaddeed oo lool iyo dhig oo la eg hal-lixdaneed daqiiqo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: Ilbiriqsi; la-mid: milicsi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ilbiriqsi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ilbiriqsi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (c.fal.) Nidaam loo qaybiyo waqtiga aminno go'an oo halbeegyada dabiiciga ahi yihiin maalinta (ku wareegga dhulka ee dhidib-dhexaadkiisa) iyo sannadka (ku wareegga dayaxa ee dhulka) iyo toddobaadku waa qaybo lagu heshiiyay. Wareegga dhulka ee qorraxdu wuxuu qaataa waqti dhan 365 maalmood, shan saacadood, 48 daqii-qadood iyo 46 ilbiriqsi. Samaynta kaa-landarka waxaa lagala kulmaa dhibaatooyin, haddii wareegga dayaxa ee dhulka hareerihiisa oo qaato halbeeg dabiici ah, waayo, wareeg noq-noqoshada dayaxa ee 12 jeer ahi wuxuu u dhigmaa 364 maalmood, ka qorraxda laga isaabiyaana waa 365 maalmood.

waa la naqliyay ✓

m.l Daqiiqad; ilbiriqsi. la-mid: seken.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (fiisikis) Qalab lagu cabbiro xawaaraha iyo jihada dabaysha iyada oo halbeeggu yahay intaas oo mayl saacaddiiba ama intaas oo mitir ilbiriqsigiiba.

waa la naqliyay ✓

1

ilbiriqsi¹: m.l (-iyo, m.dh) Muddada u dhexeysa il baalasheeda si deg deg ah la isugu qabtay, degdegna loo kala qaaday. la-mid: ilbidhiqsi, ilbiliqsi, ilmilicsi, ilmiliqsi, ilnib.

2

ilbiriqsi²: m.l (-iyo, m.dh) 1. (fiisikis) Halbeeg cabbiraadeed oo waqti oo la eg hal-lixdaneed daqiiqo. 2. (juqraafi) Halbeeg cabbiraaddeed oo lool iyo dhig oo la eg hal-lixdaneed daqiiqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (c.fal.) Nidaam loo qaybiyo waqtiga aminno go'an oo halbeegyada dabiiciga ahi yihiin maalinta (ku wareegga dhulka ee dhidibdhexaadkiisa) iyo sannadka (ku wareegga dayaxa ee dhulka) iyo toddobaadku waa qaybo lagu heshiiyay. Wareegga dhulka ee qorraxdu wuxuu qaataa waqti dhan 365 maalmood, shan saacadood, 48 daqiiqadood iyo 46 ilbiriqsi. Samaynta kaalandarka waxaa lagala kulmaa dhibaatooyin, haddii wareegga dayaxa ee dhulka hareerihiisa oo qaato halbeeg dabiici ah, waayo, wareeg noq-noqoshada dayaxa ee 12 jeer ahi wuxuu u dhigmaa 364 maalmood, ka qorraxda laga isaabiyaana waa 365 maalmood.

waa la naqliyay ✓

m.l Daqiiqad; ilbiriqsi. la-mid: seken.

waa la naqliyay ✓

Seken, ilbiriqsi

waa la naqliyay ✓

xeerka 3-, 5-, 10-, 30-ilbiriqsi

waa la naqliyay ✓

khaladka xeerka 3-ilbiriqsi

waa la naqliyay ✓

hayaha 30-ilbiriqsi

waa la naqliyay ✓

/friikwansi/ (n) 1. soo-noqnoqoshada dhacdo ama xaalad. (n) 2. lambarka mowjadda ee halkii-ilbiriqsi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [pl. ilbiriqsiyo-da] second (sakandh) ~ seken

waa la naqliyay ✓

1

agg. - labaad (s. mano: wax la isticmaaley).

2

secóndo prep. - haddii loo fiiriyo ra'yi ahaan.

3

secóndo: s.m. - ilbiriqsi.

waa la naqliyay ✓

s.m. - ilbiriqsi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qalab lagu cabiro xawaaraha iyo jihada dabaysha. Waxa lagu cabbiraa halbeegga intaas oo mayl saacaddiiba ama intaas oo mitir ilbiriqsigiiba.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilbil-ka)

2

1. Biyo ama wax la mid ah oo meel sida roobka loogu firfirdhiyo; rushays.

waa la naqliyay ✓

1

bilbil¹: m.l 1. Firdhinta biyo iyo wixi lamida sida dhibcaha roobka meel loogu firdhiyo. 2. Nin gabdhaha taataabta. 3. la-mid: bilbilid.

2

bilbil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Biyo iyo wixi lamida meel sida dhibcaha roobka ugu furdhin. 2. Gabar taabasho.

waa la naqliyay ✓

1

bilbil¹: m.l 1. Firdhinta biyo iyo wixi lamida sida dhibcaha roobka meel loogu firdhiyo. 2. Nin gabdhaha taataabta.

2

bilbil²: f.g1 (-ilay, -ishay) 1. Biyo iyo wixi lamida meel sida dhibcaha roobka ugu furdhin. 2. Gabar taabasho. m.f.dh, bilbilid.

waa la naqliyay ✓

v. spray

waa la naqliyay ✓

-ay / bilbishay: (v) sprinkle (is-prin-kal); spray (ispareey) with water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku biyo sida roobka oo kale ugu daadi oo ku firdhi. Dh: rush, biifi.

2

bilbil-ka: (magac, lab, keli) biyo meel lagu firdhiyo. Bilbil yar ku samee hadhuudhka. Dh: biif, rushays. bilbil -ka: (magac, lab, keli) noole labo qalbac ah oo ku nool badda gunteeda, luulku dhexdiisa ka baxo lagana gurto. Bilbil badda gunteeda lagama waayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: spray

2

lx: bilbil

3

pd: (bilbilay)

4

ps: v1=

5

key: bilbil

waa la naqliyay ✓

رَشَّاشَة

waa la naqliyay ✓

1

(Birbir-ka)

2

If yar oo degdeg hadba u daarma haya oo u demaya; dhaldhalaal; bidhaan.

waa la naqliyay ✓

v. sparkle, twinkle, blink, flicker

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaldhalaal ama iftiin isdabajoog ah. Birbirta tiriiggaa indhaha naga qaadday. Dh: bidhbidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: sparkle, twinkle, blink, flicker

2

lx: birbir

3

pd: (birbiray)

4

ps: v1=

5

syn: bidhaan, big, bilig, walac

6

key: birbir

waa la naqliyay ✓

1

dibbir¹: m.l 1. Dibbiro calool. 2. Qof maal qabeen ah.

2

dibbir²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Dabayl badan oo gudaheeda ku samaysantay awgeed fuurid (calool). 2. Cid aad u dhargid. 3. Qof cayil.

waa la naqliyay ✓

1

dibbir¹: m.l 1. Dibbiro calool. 2. Qof maal qabeen ah.

2

dibbir²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Dabayl badan oo gudaheeda ku samaysantay awgeed fuurid (calool). 2. Cid aad u dhargid. 3. Qof cayil. m.f.dh, dibbirid.

waa la naqliyay ✓

1

v. be too full; swell up with gas (of one's stomach)

2

dibbir v. put on a great amount of weight

waa la naqliyay ✓

(fal) si dheregdhaaf ah wax u cun; caloosha kala bixi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg iibxidh.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ilxir.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg ilaxidh.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ilbax ka dhigid. 2. Meseggo iyo wixi lamida il ka saarid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof ilbax ka dhigid. 2. Meseggo iyo wixi lamida il ka saarid. m.f.dh, ilbixin.

waa la naqliyay ✓

v. civilize; urbanize; acculturate someone

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) educate (ejukeeyt); make someone civilized

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, bar wax aanay hore u aqoon.

waa la naqliyay ✓

1

de: civilize; urbanize; acculturate s.o.

2

lx: ilbixi

3

pd: (ilbixiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: ilbixi

waa la naqliyay ✓

nickname-m the one with the protruding eye

waa la naqliyay ✓

1

(Ilgiir-ta)

2

Aan hadli karin; aan wax iska celina hayne isha uun ka mirigsiina haya; ilmirigle; ilmadow.

waa la naqliyay ✓

1

ilgiir¹: m.l Qof daymo kulul.

2

ilgiir²: f.g1 (-ray, -rtay) Qof daymo kulul ku eegid.

waa la naqliyay ✓

1

ilgiir¹: m.l Qof daymo kulul.

2

ilgiir²: f.g1 (-ray, -rtay) Qof daymo kulul ku eegid. m.f.dh, ilgiirid.

waa la naqliyay ✓

f. n., idiom: timid ~ shy person

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) indhaha dagaal ka muujin. Dh: huruuf, gooddi.

waa la naqliyay ✓

1

de: timid ~ shy person Lit: colored eye

2

lx: ilgiir

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-idiom

5

key: ilgiir

waa la naqliyay ✓

1

(Ilixir-ka)

2

Daah qolalka gudohooda lagu kala gooyo si aan laysugu muuqan (ama ilxir).

waa la naqliyay ✓

m. n. curtain (as room-divider)

waa la naqliyay ✓

1

de: curtain (as room-divider)

2

lx: ilixir

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: ilixir

waa la naqliyay ✓

1

(Jilbis-ka)

2

Halaq aad u madow oo waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Halaq aad u madow oo waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Halaq aad u madow oo waabaayo daran leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] venomous black snake species

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a poisonous snake ~ mas

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) mas aad u madaw oo ay waabaydiisuna aad u halis tahay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: halaq

2

de: venomous black snake sp.

3

lx: jilbis

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-col

6

key: jilbis

waa la naqliyay ✓

m. n. flesh, blood, kinship

waa la naqliyay ✓

Dicanthium insculptum(?) 10

waa la naqliyay ✓

1

(Salbir) C, S Cyperus rubicundus Vahl. Cyperaceae.

2

S Brachiaria repens (L) Grad. & Hubber. Gramineae.

3

S Cynodon dactylon (L) Press. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

Enneapogon schimperanus 20, Panicum atrosanguineum 10, P. coloratum 10, Sporobolus somalensis 10

waa la naqliyay ✓

1

(Sulbir) C Enneapogon schimperanus (A. Rich.) Renv. Gramineae.

2

C Bothriochloa insculpta (A. Rich.) A. Camus. Gramineae.

3

C Panicum atrosanguineum A. Rich. Gramineae.

4

C Panicum coloratum L. Gramineae.

5

C Sporobolus helvolus (Trin) Th. Dur & Schinz. Gramineae.

6

C Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiltir-ka)

2

1. Geed-quwaax miro kulkulucsan iyo beeyo leh.

3

2. Xiltirid.

waa la naqliyay ✓

1

xiltir¹: m.l la-mid: xiltirid.

2

xiltir²: f.g1 (-ray, -rtay) Qof hawl cid laga sugaayey fulinteeda isu xilsaarid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Qof hawl cid laga sugaayey fulinteeda isu xilsaarid. m.f.dh, xiltirid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [compound] demotion

2

xiltir v. take someone's responsibility away; remove something from one's past

3

xiltir m. n. plant species, with plump fruits; its gum is used for incense

waa la naqliyay ✓

1

(Hiltir) S Commiphora boiviniana Engl. Burseraceae.

2

C Commiphora longipedicellata Vollesen. Burseraceae.

3

May, S Commiphora boranensis Vollesen. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shaqo cid ku aamin oo u daa. Shagada aniga igu xiltir. Dh: aamin.

2

xiltir -ka: (magac, lab, keli) geed quwaax midho buur buuran iyo xamag udguun oo beeya ah leh.

waa la naqliyay ✓

1

jilibxir¹: m.l 1. Hab geela xarig bowdada iyo cududda la isaga xiro si uusan u baxsan ama meel fog u aadin. 2. Duco loo akhriyo xoolo ama carruur dhuntay, si aysan meel fog u aadin. 3. Hanti la siiyo cid hawl loo dirsaday. 4. Xoolo in caano laga maalo awgood guriga loogu ilaaliyo. 5. la-mid: jilibixirid.

2

jilibxir²: f.g1 (-ray, -rtay) 1 . Xoolo ama carruur dhuntay si aysan u fogaan duco u akhrin. 2 . Geel si uusan u baxsan dhudhunka iyo cududda isaga xirid.

waa la naqliyay ✓

1

v. tie the front leg (of a camel) while bending its knee

2

jilibxir m. n. animal separated from the flock and kept near the house

waa la naqliyay ✓

1

(Bir-ta)

2

1. Macaadinta dhulka laga helo mid kamid ah: aad buu u adag yahay, qaabkii la doonona waa loo yeeli karaa waxtarkiisana lama koobi karo.

3

2. Daloolka yar oo gaashida madow oo isha ku yaal; wiilka isha.

waa la naqliyay ✓

1

bir¹: m.dh (-ro, m.l) 1. Macdanta dhulka laga qodo nooc ka mid ah, adag oo waxyaabo laga sameeyo oo danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya. 2. B. isha: barta yar madow, oo wax lagu arko. 3. la-mid: birajuuraan.

2

bir²: m.dh (kiimika) Curiye kasta oo kiimikaad oo ah adke widhwidha, danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya.

3

bir³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax sida iftiin bilig dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

bir¹: m.dh (-ro, m.l) 1. Macdanta dhulka laga qodo nooc ka mid ah, adag oo waxyaabo laga sameeyo oo danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya. 2. B. isha: barta yar madow, oo wax lagu arko. 3. la-mid: bir-ajuuraan.

2

bir²: m.dh (kiim.) Curiye kasta oo kiimikaad oo ah adke widhwidha, danabka iyo kulkana si fiican u gudbiya.

waa la naqliyay ✓

Metal

waa la naqliyay ✓

1

f. n. pupil of the eye

2

bir [feminine] n., [collective] iron; metal

waa la naqliyay ✓

1

ta: (n) [Pl. biro-biraha] metal (metal); steel (istiil); iron (aa-yan)

2

bir -ta: (n) iris of the eye; pupil (piyuu-pel)

waa la naqliyay ✓

1

Ferro

2

Iron

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg bidh.

2

bir-ta: (magac, dhedig, keli) walax aad u adag oo aan dhayal lagu loodin karin oo macdan adag laga sameeyo. Bi'i waa jacaylow, boogaan la dhayinoo, cidi baanan karinoo, beerkiyo wadnaha iyo, bogga kaaga taalliyo, inuu yahay bir caashaqu, been baa u haystee. Dh: xadiid.

3

bir-ta: (magac, dhedig, keli) dalool yar oo ah barta madow ee isha ku yaal; isha weelkeeda. Dh: inan, idhan.

4

bir -ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo hal mar muuqda, degdegna u dema. Iftiin baa buulka bir ka yidhi deedna bakhtiyey. Dh: bilig, bidh.

5

bir -ta: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo dhakhso badan. Yartii halkan joogtay halmar unbay bir tiriye xaggay u kacday. Dh: bidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: iron (the powder used as medicine)

2

lx: bir

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-mass

5

key: bir

waa la naqliyay ✓

حديد

waa la naqliyay ✓

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka. la-mid: ebi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka.

waa la naqliyay ✓

/aybis/ (n) shimbir weyn oo laga helo meelaha biyo galeenka ah iyo cimilada kulul.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Lacag badeeco ku beddelid.

waa la naqliyay ✓