ilays — Macnaha & Turjumaada

1

(Ilays-ka)

2

Waxa aan la'aantiis wax la arki karin; if; iftiin; kaah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Iftiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Iftiin.

waa la naqliyay ✓

Light

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] faint ~ dim light

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) light (laayt) ~ iftiin, if

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) iftiin; nuur. Iilku waa aqal aan ilays lahayn. Dh: nal, tiriig, laydh, kaah.

2

ilays -ka: (magac, lab, keli) hirar birlabdanab oo hirbaacyo u gooniya leh, ishuna arki karto oo ka kooban midabada oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: if, nuur

2

de: faint ~ dim light

3

lx: ilays

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-col

6

key: ilays

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) makhluuq aan dhiman oo xumaan iyo shar ka shaqeeya kuna qalqaaliya dadka inay ka tegaan wanaagga, xumaantana falaan. Dh: Shaydaan, Ibliis.

waa la naqliyay ✓

1

(Jilays-ka)

2

Jilayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: jilayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg milayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xilayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, isha ku mud; cid kale, ku legad isha. Dh: cawri, dhabo, ilee.

2

ilay: (fal) iftiin u yeel; mugdiga ka saar. Dh: ifi.

waa la naqliyay ✓

pron., pro: someone ... him

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg layn.

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ... him = la + is

2

lx: lays

3

ps: pro + pro

4

key: lays

waa la naqliyay ✓

1

(Ilayn-ta)

2

1. Il ama siriq samayn, waxayn; siriq ku roorin.

3

2. (senen) Dhugasho wax ku yeelid; dhabataysi.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ilee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cawryid; eegmo cid lagu dhabateeyo. Dh: dhabasho.

2

ilayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel madow oo aan nal lahayn, iftiimin. Dh: nalayn, siraadid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ulayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ul ku garaacis; ul la dhicis. Ulayska ayuu wax ku maqlaa qofkii madax adagi. Dh: dhengedays.

waa la naqliyay ✓

1

(If-ka)

2

Waxa u sal ah aragga; aan la'aantiis wax muuqan karin; iftiin; ilays; bidhaan; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Ifid-da)

2

Iftiin wax lagu arko yeelasho, ilays soo saarid; iftiimid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ifin-ta)

2

If u yeelid; iftiimin; ilaysin.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiimid-da)

2

Iftiin yeelasho; ilays wax lagu arko; yeelasho; ifid.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiimin-ta)

2

Iftiin u yeelid; ifin; ilaysin.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiin-ka)

2

Waxa u salka ah aragga oo aan la'aanti wax la arki karin; if; ilays; bidhaan; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Joohaar-ka)

2

(sheekaxariiro) mas johorad if badani uurka ugu jirto, oo habeenkii inta la soo baxa ilayskeeda ku ugaarsada; masjoohaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuur-ka)

2

If; iftiin; ilays; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuurid-da)

2

Ifid; iftiimid; ilays yeelasho; kaahid.

waa la naqliyay ✓

1

(Siraad-ka)

2

1. Weel gudaha gaaska shidma ama dufan kale oo la mid ah loogu shubo oo liifad leh, oo habeenkii la daarto; masrad; if; ilays.

3

2. (jidka Siraadka) jidka naarta kor mara oo aakhiro dadku wada qaado.

waa la naqliyay ✓

m.l (-no, m.dh) (juqraafi) Nooc khariidad brojekshan ah, taas oo u muuqata sida iyadoo galoobka laga arko fogaansho ma dhawaato ah, sidaas darteed hal galoob-badh ayaa lagu muujiyaa khariidad brojekshan. Fallaaraha ilayska ee borojekshanka samayntiisa saldhig u ah waa barbaro waxayna ku qotomaan sallaxa borojekshanka.

waa la naqliyay ✓

1

cad¹: m.l 1. Midabka caanaha, nuuradda iyo wixi lamida ee soo celiya ilayska qorraxda. 2. Wax bayaan ah oo aan shaki ku jirin.

2

cad²: f.mg4 (-ddaa, -ddayd; -cadcad) 1. Wax cad ahaansho. 2. Wax bayaan ah oo aan shaki ku jirin ahaansho. 3. Waa ka caddahay: waa liitaa.

3

cąd: m.l (-dad, m.l) 1. Gabal hilib ah. 2. C. ah: in maro, dhul, xaashi iyo wixi lamida ah. 3. C. ah: qof gaboobay oo aan waxba qaban karin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) (baayoloji) Walaxda mas'uulka ka ah midabka cagaaran ee dhirta badidoodu leedahay, molikiyuulka cagaariyuhu waa xudunta ugu muhimsan ee nuugista ilayska marka la eegayo falgallada ilayska ee footoosintasiska.

waa la naqliyay ✓

1

dabraac¹: m.l 1. D. ah: qof aan hanti lahayn oo qaraabadiisa, saaxiibbadiisa iyo wixi lamida hadba mid la cunteeya. 2. la-mid: dabraacid.

2

dabraac²: m.dh.u Cayayaan baallalley ah, waqtiyada roobka la arko oo ilayska ku soo yaaca; hawtal-hamag.

3

dabraac³: f.mg1 (-cay, -cday) Soo d.: qof meel allabari iyo wixi lamida ka jiraan cunto u raadsasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhalaal¹: m.l Iftiin indhaha qabto oo ka baxa walxaha qaarkood marka ilays ku dhaco. la-mid: dhalal¹.

2

dhalaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) 1. Muuqaal ifaaya yeelasho. 2. Dareere noqosho (adke). 3. Ka soo dh.: qof, hawl loo xilsaaray sidii la rabey u fulin. la-mid: dhalal².

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) (baayoloji) Meel yar oo diisan oo ku taalla badhtanka qaybta dambe ee natiinaha qaar ka mid ah lafdhabarleyda. Waa meesha ugu muhiimsan ee uu ku soo dhaco ilaysku, waana halka aasaaska u weyn ee ragga. Waxa laga helaa qorratada, qaar ka mid ah shimbiraha iyo garadleyda ay ku jiraan dadku.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Dariiqadda kiimikeed ee ay dhirta cagaarani ku samaystaan iskudhisyo orgaanikeed iyaga oo ka samaysanaya kaarboon laba ogsaydh, biyo iyo ilays.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Giraan ilays ah oo ku wareegsan dayaxa ama qorraxda marka qorraxda laga dhex arko wiriqaha daruur sare oo khafiif ah oo ku gudban sokadeeda.

waa la naqliyay ✓

m.l (fiisikis) Marka fallaadh ilays kaga dhacdo dusha dhextaal cufnaan obtikaad yar, xagal abbaar ka weyn xagal qirinqiirka, halkii ay uga gudbi lahayd dhextaalka cufnaanta yar ayay dib ugu soo noqotaa dhextaalka cufnaanta badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (fiisikis) Awoodda ay u leeyihiin iskudhisyada qaarkood in ay ku wareegaan sallaxa ciriflanimada ee sallax ilays cirifaysan marka ilays la dhex mariyo. H. o.da waxaa laga arki karaa wiriqaha, neefaha, hoorarka iyo milannada.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: biqlayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) biqlo samayn oo boodboodid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bislayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax bislayn. Bislays dheriga oo ku dhow buu dabku ka bakhtiyey.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg cidlayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Filaysi-ga)

2

Filaysasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: facaysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg filaysad.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) la-mid: facayso.

waa la naqliyay ✓

v. consider someone as equal ~ a member of one's peer-group

waa la naqliyay ✓

(fal) fil iskala dhig; cid kale isla sin oo facayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: consider s.o. as equal ~ a member of one's peer-group

2

lx: filayso

3

pd: (filaystay)

4

ps: v3b=

5

key: filayso

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: hiqhiqlayn.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax dhammaantood isticmaalid. 2. Wax inta ugu dambeysa isticmaalid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax dhammaantood isticmaalid. 2. Wax inta ugu dambeysa isticmaalid. m.f.dh, idlaysasho.

waa la naqliyay ✓

v. finish, complete something for oneself

waa la naqliyay ✓

-idlaystay / idlaysatay: (v) consume all of; use up; finish (fin ish) ~ dhammayso. Ex: cuntada idlayso; finish the food

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel ku jira ama yaalla, dhammayso oo wada qaado.

waa la naqliyay ✓

1

de: finish, complete s.t. for oneself

2

lx: idlayso

3

pd: (idlaystay)

4

ps: v3b=

5

key: idlayso

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ilkaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) 1. Ilko yeelasho. 2. Meel la qabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) 1. Ilko yeelasho. 2. Meel la qabsasho. m.f.dh, ilkaysasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: teethe, grow teeth

waa la naqliyay ✓

1

de: teethe, grow teeth

2

lx: ilkayso

3

nt: ilkaysad (ka) [vn-m], ilkaysasho (/da) [vn-f]

4

pd: (ilkaystay)

5

ps: v3b=auto

6

key: ilkayso

waa la naqliyay ✓

xi. la-mid: illowse.

waa la naqliyay ✓

conj. but

waa la naqliyay ✓

1

a: illowse

2

de: but

3

lx: illayse

4

ps: conj

5

key: illayse

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: jilaysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) gargaar iyo gacan, cid kale ka helis.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wadaan biyo ka buuxsasho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) marka neefku gaaddabalaxoobo ee uu ciyilo. Dh: ciyil, naaxid. Li: caato, wayd.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg tiflayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg wilgayn.

waa la naqliyay ✓

/oolweys/ (adv) had iyo jeer; mar kasta. e.g. I always go to the library.

waa la naqliyay ✓

/oolweys/ (adv) mar kasty, mar welby. He is always late.

waa la naqliyay ✓

ad., goor walba, kol walba, goor iyo galab.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) belo iyo baas u keenis. Dh: balays.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Shaah aan caano lahayn; rinji. 2. la-mid: bigayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Shaah aan caano lahayn; rinji. 2. la-mid: bigayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bigaynta shaaha. Bigays shah beri horaa iigu danbaysay.

2

bigays -ka: (magac, lab, keli) shaah aan caano lahayn. Laba koob oo bigaysaan cabbay: Dh: rinji, madow. Li: caddays.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: boliis.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magacwadareed) ciidanka suga ammaanka dalka ee xidha qofka jebiya sharciga. Bileyskaan kaa soo dacweyn haddaad ideyni waydo Dh: boolis.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) neef xoolo ah birayn. Birays ha la seegin wanka. Dh: xalaalays.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bulaynta ul qoyan. Bulayska cidaaddu dhiilshaa lagu cugaa.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, dhedig, keli) eeg cisayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Culays-ka)

2

Culaab; miisaan.

waa la naqliyay ✓

1

culays¹: m.l Xoog walaxda u jiidaya. la-mid: cuslaan.

2

culays²: m.l (-syo, m.dh) (fiisikis) Xoogga uu dhulka ku soo jiidanayo walax ayaa ah culeyska walaxdaas. Culeyska walax waxa lagu helaa mg. taasoo culeysku ku xiran yahay hadba inta uu u jiro xuddunta dhulka. Waxa astaan u ah (w), halbeeguna waa niyuutan (N).

waa la naqliyay ✓

culays¹: m.l Xoog walaxda u jiidaya. la-mid: cuslaan. culays²: m.l (-syo, m.dh) (fiisikis) Xoogga uu dhulka ku soo jiidanayo walax ayaa ah culeyska walaxdaas. Culeyska walax waxa lagu helaa mg. taasoo culeysku ku xiran yahay hadba inta uu u jiro xuddunta dhulka. Waxa astaan u ah (w), halbeeguna waa niyuutan (N).

waa la naqliyay ✓

Weight

waa la naqliyay ✓

weight

waa la naqliyay ✓

m. n. heaviness; weight {physics}; shot-put

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) weight (weeyt); load (lowdh)-, heaviness, burden ~ culaab

waa la naqliyay ✓

1

Pesantezza

2

Heaviness

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) culaab; miisaan.

2

culays -ka: (magac, lab, keli) wax miisaan badan leh; aan fududayn. Li: fudayd.

3

culays-ka: (magac, lab, keli) miisaanka xaddiga ay walaxi leedahay. Halbeegga lagu cabbirina waa Kg.

waa la naqliyay ✓

1

cf: culus

2

de: heaviness; weight {physics}; [ext.] shot-put

3

lx: culays

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

syn: culaab

7

key: culays

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) maryaha lagu labbisto ama la xidho ee ay qaataan askarta iyo ciyaalka dugsiyada.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg fidayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg figayn.

waa la naqliyay ✓