iid — Macnaha & Turjumaada

1

(Iid-da)

2

Maalmaha waaweyn oo diinka oo la xuso oo la nasto; (ama ciid).

waa la naqliyay ✓

1

iid¹: m.dh la-mid: ciid¹.

2

iid²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: ciid².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. holiday, religious festival, feast

2

iid v. celebrate (a religious festival)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) festival (festively holiday (holadheeyt)-, religious celebration

waa la naqliyay ✓

1

(fal) farxad muuji. Dh: ciid, dabbaaldeg.

2

iid -da: (magac, dhedig, keli) ayaamaha la farxo, diin ama dhaqan ahaan, ee shaqooyinka laga nasto.

waa la naqliyay ✓

1

(Darbin-ta)

2

Badarka bisil oo iidaaman oo aan aayar la qaadqaadan ee hadba shan farood iyo caacal buuxa la qaato.

waa la naqliyay ✓

1

(Fidra-da)

2

Sadaqo la baxsho kolka soonku dhammaado oo la iida hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Iidaamid-da)

2

Cunnada iidaan u yeelid, ku darid.

waa la naqliyay ✓

1

(Iidaan-ka)

2

Waxa cunnada korsaar looga dhigo ama yaabisnimada looga bi'iyo (caano, subag, fuud, ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Iidid-da)

2

Maalmaha Iidda ah ka qaybgelid; (ama ciidid).

waa la naqliyay ✓

1

(Koosaar-ta)

2

Hilbaha, kd. sanuunadaysan oo cunnada la iidaama hayo korka laga saaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Mowliid-ka)

2

1. Dhalashada Nebi Maxamed.

3

2. Iidda iyo xuska kolkaas la sameeyo.

4

3. Magaca bisha saddexaad oo dayaxa oo Nebigu gudaheeda ku dhashay; (ama Mowluud).

waa la naqliyay ✓

1

(Nashnaash-ka)

2

1. Cadad maryo ah ama calammo oo midabyo badan oo inta laysku xirxiro, maraakiibta iyo doonyaha la saaro oo lagu qurxiyo malmaha iidaha ah ama xus weyn la dhiga hayo.

3

2. Wixii calammada jaadkaas ah u eg oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

(Sanuunad-da)

2

Iidaan laga sameeyey hilib iyo subag ama saliid iyo geedo badan oo udgoon oo la isku karshey.

waa la naqliyay ✓

1

(Seytuun-ka)

2

1. Geed geedaha kuwa u waxtar badan ka mid ah oo geed-abaareed ah; waxaa mirihiisa laga lisaa saliid-seydda la wada yaqaan.

3

2. Miraha seytuunka ka baxa, oo ama sidooda loo cuno (iyagoo cusbaysan ama khal lagu daray) ama saliid laga sameeyo, saliidseydda, sida subagga oo kale baa wax loogu iidaantaa oo loogu shiilaa; waxay kale oo wax ka tartaa saabbuun-samayska.

4

3. Geed kale oo labaad oo Soomaalidu seytuun u taqaan iyo mirihiisa, iyagana la cuno; guwaafa ama jawaafa.

waa la naqliyay ✓

1

1. ° (Yaabis-ka) (cunno, kd.) aan iidaan lahayn; engegan.

2

2. (Yaabis-ta) Yaabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Yaanya-da)

2

Miro guduudan ama cillaanxigeen ah oo la cuno iyagoo ceeriin ama bisil; Inta badan iidaankaa lagu daraa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ka aa. ah: faa'iidada laga rajeynayo fal lagu dhaqaaqi doono. Tusaale: “Samaynta Warshadda Saabuunta waxa ka aa. ah in ay joogsato tii dibadda ka imaneysay oo lacagta adagi ku baxaysay”. 2. Ka aa. ah: mudnaanta uu wax, wax kale ka leeyahay. Tusaale: “Tiro badan waxaa ka aa. ah tayo”.

waa la naqliyay ✓

1

afuuf¹: m.l 1. la-mid: afuufid. 2. Soor a. ah: soor aan iidaan lahayn. 3. Xirsi yar oo ummulaha iyo carruurta loo xiro.

2

afuuf²: f.g1 (-fay, -ftay) Neef afka ka soo baxday wax ku sii deyn.

waa la naqliyay ✓

1

anfac¹: m.l 1. Waxtarka cuntadu jirka u leedahay; dheef; nafaqo. 2. Anfaco: cunto. 3. la-mid: anficid.

2

anfac²: f.g1 (-cay, -cday; -fici) Cid faa'iido u yeelasho (wax).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax dad ka dhexeeya si gaar ah uga faa'iideysasho. la-mid: ceshiineyso, cishiimeyso, cishiineyso.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hanti la dhacay ama luntay oo ciddii lahayd loo celinayo. 2. Si gaar ah uga faa'iideysashada wax dad ka dhexeeya. la-mid: ceshiino, cishiino.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ciid². la-mid: iidid.

waa la naqliyay ✓

1

(Biid-ka)

2

Waxyar; in yar, xoogaa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax aad u yar. 2. B. ah: xarrago badan oo dharkiisu hab gaar ah u tolanyahay (qof).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax aad u yar. 2. B. ah: xarrago badan oo dharkiisu hab gaar ah u tolanyahay (qof).

waa la naqliyay ✓

m. n. bit, morsel, a little

waa la naqliyay ✓

ka: (n) fashion (faashin) moodo, casri. Syn: style, mode, vogue

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) qof xarraga badan.

2

biid: -ka: (magac, lab, keli) qof wax tar yar leh. Bili nimaan lahayn baa xarbiga biid ka tarahayne.

waa la naqliyay ✓

1

de: bit, morsel, a little

2

lx: biid

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m

5

key: biid

waa la naqliyay ✓

1

(Ciid-da)

2

1. Jajab iniino noqday oo ka haray qar ama dhagax ay burburiyeen dheelka iyo qorraxda iyo dabaysha iyo biyuhu.

3

2. Iid.

waa la naqliyay ✓

1

ciid¹: m.dh 1. Dhulka qaybtiisa sare ee dhirtu ka baxdo oo ka samaysanta dhagxaan ay dabeel, qorrax iyo wixi lamida burburiyeen; carro. 2. la-mid: iid 1. Maalin ay ummad qaddariso oo hawlaha laga nasto.

2

ciid²: f.mg1 (-day, -dday) Maalin la qaddarinayo u damaashaadid (ummad). la-mid: iid².

waa la naqliyay ✓

1

ciid¹: m.dh 1. Dhulka qaybtiisa sare ee dhirtu ka baxdo oo ka samaysanta dhagxaan ay dabeel, qorrax iyo wixi lamida burburiyeen; carro. 2. la-mid: iid: Maalin ay ummad qaddariso oo hawlaha laga nasto.

2

ciid²: f.mg1 (-day, -dday) Maalin la qaddarinayo u damaashaadid (ummad). m.f.dh, ciidid. la-mid: iid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. holy day, religious holiday ~ festival

2

ciid v. celebrate a holy day ~ religious festival

3

ciid [feminine] n. dirt, soil, earth, ground; sand

waa la naqliyay ✓

name-m; nickname holiday, religious holiday, celebration-festival, feast; soil, sand. Lit: light-skinned or; he who was born during a holiday or festival

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) sand (saandh); soil (sooyal); dirt (dheert); earth (eerth) ~ carro, bacaad

2

ciid -da: (n) holiday (hola-dheey); festival (fes-ti-val); Islamic religious feast day

waa la naqliyay ✓

1

Sabbia

2

Sand

waa la naqliyay ✓

ama Iid, magac loo baxsho wiil dhashay ayaan ciideed ama lagu farxay dhalashadiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) farax; farxadda iyo riyaaqa ciidda ka qaybgal. Dh: iid.

2

ciid -da: (magac, dhedig, keli) jajab iniino noqday oo ka hadhay qar ama dhagax ay burburiyeen dheelka, qorraxda, dabaysha, biyaha iyo da'du.

3

ciid -da: (magac, dhedig, keli) ayaamaha la farxo, diin ama dhaqan ahaan.

4

ciid -ka: (magac, lab, keli) geed midhood ka mid ah bahda dhirta murcuda la isku yiraahdo. Midho ciid sahay ma galaan. Dh: murcanyo.

waa la naqliyay ✓

تُرَابٍ

waa la naqliyay ✓

1

(Diid-ka)

2

Dhicid iyo miyirdaboolan yar oo tabarxumo ama maskaxdoo aan dhiig badani tegini ku wacan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

diid¹: m.l Wareer lala dhaco tamardarro awgeed.

2

diid²: f.mg1 (-day, -dday) Tamardarro awgeed la dhicid (qof).

3

dįid: f.g1 (-day, -dday) Codsi, amar, siismo, iyo wixi lamida ku gacan sayrid.

waa la naqliyay ✓

1

diid¹: m.l Wareer lala dhaco tamardarro awgeed.

2

diid²: f.mg1 (-day, -dday) Tamardarro awgeed la dhicid (qof). m.f.dh, diidid¹.

3

dįid: f.g1 (-day, -dday) Codsi, amar, siismo, iyo wixi lamida ku gacan sayrid. m.f.dh, dįidid.

waa la naqliyay ✓

1

v. refuse, deny

2

diid vl. n. refusal, act of refusing, rejection

3

diid v. faint, swoon

4

diid vl. n. loss of consciousness, fainting fit

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) refuse (rif-yuus); decline (di-kalaayn); reject (ri-jakt), spurn (ispeen); rebuff (ri-baf)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ha yeelin waxa ra'yigaagu oggolayn ama aanad rabin ama ra'yigaagu oggolayn. Diid waxay diintu kuu bannaynin. Li: yeel.

2

diid: (fal) tamar la'aan ama dhiigyari la wareer oo la dhac. Dhiig la'aan buu bukaanku la diiday.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiid-da)

2

1. Ubax; xay.

3

2. (Fiid-ka) Habeenka bilawgiisa; caweysin.

waa la naqliyay ✓

1

fįid¹: m.l (-dad, m.l) Amminta u dhexeysa maqribka illaa cishaha.

2

fiid²: m.dh.u 1. Buur, laan iyo wixi lamida meesha ugu sarreysa. 2. Ubax.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh.u 1. Buur, laan iyo wixi lamida meesha ugu sarreysa. 2. Ubax.

2

fįid: m.l (-dad, m.l) Amminta u dhexeysa maqribka illaa cishaha.į

waa la naqliyay ✓

1

m. n. twilight, early evening

2

fiid [feminine] n., loc. tip, top

3

fiid [feminine] n., [collective] flower; bud

waa la naqliyay ✓

(Fid) May Coffea rhamnifolia (Chiov) Bridson. Rubiaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) evening (iiv-ning), dusk (dhask) ~ wanaagsan

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ubax; xay.

2

fiid-da: (magac, dheddig, keli) buur, laan iyo wixii la mid ah, meesha ugu sarreysa.

3

fiid -ka: (magac, lab, keli) habeenka billawgiisa, habeenka qaybtiisa hore. Maxaa farasmagaalaha ku dhigay fiidka laga hoyday. Dh: gallin, caways, waari, cawaysin.

waa la naqliyay ✓

1

de: early in the evening

2

lx: fiid

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m-time

5

key: fiid

waa la naqliyay ✓

مساء

waa la naqliyay ✓

1

(Ifid-da)

2

Iftiin wax lagu arko yeelasho, ilays soo saarid; iftiimid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg if².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ilays bixin, iftiin bixin. Dh: iftiimid, nuurid, siraadid.

waa la naqliyay ✓

v., sg., neg., present tense: you are not

waa la naqliyay ✓

1

de: you are not

2

lx: ihid

3

ps: v5a-2sg-neg-pres

4

xe: You are not a Somali.

5

xv: Soomaali ma ihid.

6

key: ihid

waa la naqliyay ✓

name-f holiday, feast, blessed, festival. Lit: the one born during a religious holiday. Syn: Iidle, lidow

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh dhalatay ayaan ciid ah.

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I came

waa la naqliyay ✓

(v) I came. Ex: dhawaan baan magaaladda imid; I came recently in the city ~ imi

waa la naqliyay ✓

1

de: I came

2

lx: imid

3

ps: v4b-1sg-past

4

xe: I came but you were absent!

5

xv: Waan imid oo waad maqnayd!

6

key: imid

waa la naqliyay ✓

f. n. door, entrance ~ exit

waa la naqliyay ✓

-da: (n) doorway (dhoor-weey); entranceway ~ albaab-ka ~ marin

waa la naqliyay ✓

1

de: door, entrance ~ exit

2

lx: irid

3

pd: (-da Pl: irdo (/ha))

4

ps: n3-f

5

see: irrid

6

key: irid

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) 1 . Wax si xoog leh u soo dhufasho. 2. Dun aliindi oo la midabeeyey ama qoyan si loo qallajiyo kala bixin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) 1. Wax si xoog leh u soo dhufasho. 2. Dun aliindi oo la midabeeyey ama qoyan si loo qallajiyo kala bixin. m.f.dh, jiidid.

waa la naqliyay ✓

Belt

waa la naqliyay ✓

v. pull, tow, drag; attract, elicit, elongate; inhale

waa la naqliyay ✓

-ay I een / nay: (v) 1. pull along; drag (daraag); pull (puul); haul (hool); tow (toow). tug (taag). 2. inhale (in-heel); air or smoke, for example; draw (doroo) ~ nuug

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) furin; goob.

waa la naqliyay ✓

1

de: pull, tow, drag; attract, elicit, elongate; inhale

2

lx: jiid

3

pd: (jiiday)

4

ps: v1=

5

key: jiid

waa la naqliyay ✓

1

(Liid-ka)

2

1. (qof) laga wartaagsan yahay; nacas; doqon; xun.

3

2. Cad yar oo xarig ah ama dun ama mayrax, kd.

waa la naqliyay ✓

1

liid¹: m.l.kh 1. L. ah: qof jilicsan oo tabar yar. 2. Nacas, doqon.

2

liid²: f.g1 (-day, -dday) Cid quursasho; yasid.

waa la naqliyay ✓

1

liid¹: m.l.kh 1. L. ah: qof jilicsan oo tabar yar. 2. Nacas, doqon.

2

liid²: f.g1 (-day, -dday) Cid quursasho; yasid. m.f.dh, liidid.

waa la naqliyay ✓

Band

waa la naqliyay ✓

1

m. n. fool, idiot, bad ~ contemptible person

2

liid v. humiliate, abase, treat like a fool; despise, disdain, scorn

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) dishonor or disgrace; humiliate (hiyumiliyeeyt); degrade (digareeyd) ~ sharaf-ridid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, yarayso oo xaqir. Kaan ku qadarin adna liid. Dh: quudhso, yarayso.

2

liid -ka: (magac, lab, keli) aag ama jiid seenyaal oo koox hirar jabaqeed oo baacyo u gooniya leh oo loo isticmaalo baahinta barnaamijyada raadyowga. Raadyowga Jabuuti waxaan ka dhageystaa hirka dhererkiisu yahay 42 mitir liid.

3

liid -ka: (magac, lab, keli) diilin dheer oo midab leh. Sac liid madaw dhabarka ku leh ayaan raadinayaa. Dh: diilin, liin.

4

liid -ka: (magac, lab, keli) qoorta dhinaceeda dambe eo timaha madaxa iyo lafta duudka u dhexeeya. Dh: qadaad, law, tun, deli, qoordiid.

5

liid -ka: (magac, lab, keli) yaraysi iyo xaqiraad.

6

liid -ka: (magac, lab, keli) cad yar oo xadhig ah ama dun ama maydhax, iyo wixii la mid ah.

7

liid -ka: (magac, lab, keli) qof laga wanaagsan yahay ama hooseeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Miid-da)

2

1. Wax kasta oo shubma oo culus oo saafi ah oo badanaa macaan, (sida miidda malabka iyo surta iyo subagga iyo miraha bislaada ama sonkorta lagu kariyo kd.).

3

2. Cadka ama inta wax ugu wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. la-mid: miir 2. Hoore layiig ah oo shubma, sida: malabka, subagga iyo wixi lamida. 2. M. ah: hoore saafi ah oo aan wax kale ku labnayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. la-mid: miir 2. Hoore layiig ah oo shubma, sida: malabka, subagga iyo wixi lamida. 2. M. ah: hoore saafi ah oo aan wax kale ku labnayn.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): nectar, syrup

waa la naqliyay ✓

-da: (n) concentrated syrup

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) subag, malab iyo wixii la mid ah inta miidda ah ee qushka oo dhan laga sifeeyo. Malab miid ah ayaa la ii keenay.

waa la naqliyay ✓

1

de: nectar, syrup

2

lx: miid

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-mass

5

key: miid

waa la naqliyay ✓

1

(Xiid-ka)

2

1. Shinbir xidinxiitada u eg, kana weyn.

3

2. Xidiinxiitada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Shinbir xidinxiitada u eg, kana weyn. 2. Xidinxiitada keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m. n. plover bird species

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shinbir xidinxiitada u eg kase yara weyn. Xiid baa halkaa ku dhalay.

2

xiid -ka: (magac, lab, keli) xidinxiitada keeda lab. xiid -ka: (magac, lab, keli) qof aad u dhuuban oo mijo yaryar.

waa la naqliyay ✓

1

de: plover bird sp.

2

initial: x

3

lx: xiid

4

pd: (-ka Pl: xiidad (ka))

5

ps: n4-m

6

key: xiid

waa la naqliyay ✓

1

(Id-da) — Is; (iddiis, iskiis).

2

-id — Tiraab, magaca iyo falka qaarkii lagu dabakaro oo ulajeeddo gaar ah u yeela: dhis = dhisid (dhis-id); dar = darid (dar-id).

waa la naqliyay ✓

/aydhii/ (abbr) aqoonsi (identification, oo la soo gaabiyey). e.g. Before we cash this check we need two pieces of ID.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) awood, karti ama itaal. Dh: tabar, tamar, xoog.

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal qofka hadla haya oo keli ah oo aalaaba falku dartiis u dhaco.

2

2. Xarafka i oo dheer; (ī).

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: to me, for me

2

ii [feminine] n. II, long I [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun with preposition) me or to me. Ex: Wax ii sheeg; tell me something

2

—ii (Suffix) the (da) definite article of Somali nouns. Ex: Gabadhii; the girl. Gurigii; the house. Baabuurkii; the car. Naagtii; the woman. Furihii; the key. Iiddii; the festivil, [-gii, -tii, -hii, -kii, -dii]

3

ii: long vowel of [ I ] Ex: iibka; the purchase

waa la naqliyay ✓