Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. Uyaal qofka hadla haya oo keli ah oo aalaaba falku dartiis u dhaco.

2

2. Xarafka i oo dheer; (ī).

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: to me, for me

2

ii [feminine] n. II, long I [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun with preposition) me or to me. Ex: Wax ii sheeg; tell me something

2

—ii (Suffix) the (da) definite article of Somali nouns. Ex: Gabadhii; the girl. Gurigii; the house. Baabuurkii; the car. Naagtii; the woman. Furihii; the key. Iiddii; the festivil, [-gii, -tii, -hii, -kii, -dii]

3

ii: long vowel of [ I ] Ex: iibka; the purchase

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Afjuxuunsi-ga)

2

Qof laga hadal badan yahay, oo inta iintaas u lee yahay lagu haadsado, xaq uu lee yahay lagu seejiyo ama wax uusan yeeleen lagu yeelsiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ani-ga)

2

(aniga; aan; i; ii) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

(ani, i, ii)

2

Qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Baari-ga)

2

1. Riixidda xooggeeda iyo saamayskeeda; ka goosashada iyo xoogga ka yimaada; qof, wax ku adkayn, inuu yeelo; culays saarid.

3

2. Wax tartan lagu iibsana hayo, hadba qofka naadadu ku dhacayso, ku dhawaaqidda.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarid-da)

2

1. Wax qarsoon, si runtood loo gaaro, wax ka qabasho: raadin; baanji; baaraan samayn.

3

2. (ganacsi) aan iibsamin.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaryid-da)

2

1. Xoog iyo culays saarid; riixid xoog iyo saamays leh; (ka baaryid, ku baaryid) weecasho ama weecin xoog leh.

3

2. (ganacsi) wax la iibina hayo (naado, xaraash), qof qiime madhaafaan ah gaaray, u deyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Bacaadla-ha)

2

Geddislaha kudhacda wax ku iibsada; warato.

waa la naqliyay ✓

1

(Bandhig-ga) 1. Alaab ganacsi ama masawirro ama wax kale oo si habaysan, meel fagaare ah, la isugu keeno si dadweynuhu u daawado, waxna uga iibsado.

2

2. Carwo yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bayr-ta)

2

Iin maanka iyo muruqyada ku dhacda oo wax aan la hubsan lala boodo ama laga dido ama laga cararo; salaaf; biinan.

waa la naqliyay ✓

1

(Biic-a)

2

Wax kala gadad; ganacsi; wax gadasho; iib; geddis; rogrogasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Biicin-ta)

2

Iib ku doonid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bixid-da)

2

1. Meel (gudo, dhex...) ka tegid.

3

2. (ganacsi) gadmid, iibsamid; dhalid.

4

3. (xoolo) dhimasho.

5

4. Caloolbixid, shubmid, falmid, dooxmid.

6

5. (dhir, time, dab, qaylo, ...) soo dheeraan; korid. 6. Muuqasho; arkid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bucshira-da)

2

Wax kala gadasho ama kala iibsasho; ganacsi; geddis; tijaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Bud-da)

2

Godka qofka dhinta la geliyo; xabaal; qabri; iil.

waa la naqliyay ✓

1

(Caanateel-ta)

2

Xoolo si gaar ah loo dhaqo, in caanohooda iyo waxa caanaha laga sameeyo la iibsho; maamulka xoolaha jaadkaas ah, iyo meesha lagu hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Carwa-da)

2

Urur waqti go'an leh oo xoolaha ganacsiga, mood iyo noolba, meel laysugu keeno oo lagu kala iibsado; souq weyn; bandhig.

waa la naqliyay ✓

1

(Ceeb-ta)

2

Wax laga xishoodo; iin foolxun; ceebaal; xil.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciid-da)

2

1. Jajab iniino noqday oo ka haray qar ama dhagax ay burburiyeen dheelka iyo qorraxda iyo dabaysha iyo biyuhu.

3

2. Iid.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya dhawaaq dheer; mid ka mid ah codadka ay nooluhu sameeyaan. Dh: wii.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) kexee oo aguuji. Xoolaha hii dheh waan aroorinaynaaye. Dh: aguuju.

waa la naqliyay ✓

/ay/ (pron) 1. aniga. 2. xarafka sagaalaad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka. la-mid: ebi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka.

waa la naqliyay ✓

ici, adv. - halkan

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1 . Wax iftiin ku qabasho. 2. Raadraac yar arrin iyo wixi lamida ka bixin. la-mid: iftiimi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax iftiin ku qabasho. 2. Raadraac yar arrin iyo wixi lamida ka bixin; iftiimi. m.f.dh, ifin.

waa la naqliyay ✓

v. enlighten, make bright, light; kindle

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to give out light; make luminous ~ daar

waa la naqliyay ✓

(fal) dab, nal iyo wax la mid ah, shid; siraad. Tooshka ku ifi aqalka oo fandhaallada noo soo qaad.

waa la naqliyay ✓

1

de: enlighten, make bright, light; kindle

2

lx: ifi

3

pd: (ifiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: ifi

waa la naqliyay ✓

v., sg., neg., present tense: I am not

waa la naqliyay ✓

(pronoun with negative) not me; I ..not. Ex: Somali ma ihi; I am not Somali. —ihid: you..not. Ex: Cali ma ihid; you are not Ali. —ihidin: you (plural) are not. Ex: Carab ma ihidin; you are not Arabs. —ihin: we are not. Ex: Kanadiyaan ma ihin; we are not Canadians

waa la naqliyay ✓

1

de: I am not

2

lx: ihi

3

ps: v5a-1sg-neg-pres

4

xe: I am not you.

5

xv: Adiga kumaan ihi.

6

key: ihi

waa la naqliyay ✓

1

(Iib-ka)

2

Ganacsi; geddis; rogrog.

waa la naqliyay ✓

m.l Kala gadashada laba wax ama ka badan la kala gato.

waa la naqliyay ✓

m.l Kala gadashada laba wax ama ka badan la kala gato.

waa la naqliyay ✓

m. n. trade, sale; something for sale, price

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. purchase (peer)as). Ex: iibka qaranka; national purchasing agency. 2. sale (seeyl) ~ beec, gadasho Ex: alaabtaan iib miyaa? is this article for sale?

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) alaab, xoolo iyo wixii la mid ah, lacag ku beddelid. Dh: ganacsi.

waa la naqliyay ✓

1

de: trade, sale; something for sale, price

2

lx: iib

3

pd: (-ka Pl: iibab (ka))

4

ps: n4-m

5

key: iib

waa la naqliyay ✓

1

(Iid-da)

2

Maalmaha waaweyn oo diinka oo la xuso oo la nasto; (ama ciid).

waa la naqliyay ✓

1

iid¹: m.dh la-mid: ciid¹.

2

iid²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: ciid².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. holiday, religious festival, feast

2

iid v. celebrate (a religious festival)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) festival (festively holiday (holadheeyt)-, religious celebration

waa la naqliyay ✓

1

(fal) farxad muuji. Dh: ciid, dabbaaldeg.

2

iid -da: (magac, dhedig, keli) ayaamaha la farxo, diin ama dhaqan ahaan, ee shaqooyinka laga nasto.

waa la naqliyay ✓

1

(Iil-ka)

2

1. Godka xabaasha dhinaciisa hoose oo inta la barbarqodo qofka dhintay la gesho.

3

2. Meel leexsan.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin. m.f.dh, iilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. turn aside; lean

2

iil: m. n. side-chamber of the grave, where the corpse is placed

3

iil: v., sg., simple past tense: I was (at ~ in a place)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) grave (gareeyvf, especially where the corpse is placed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, kel) meel cidhifkeed. Dh: baal, dhinac, barbar, gees.

2

iil-ka: (magac, lab, keli) godka xabaasha dhinaca hoose laga jeexo ee meydka la dhigo ama lagu dhababo, Dh: luxud.

waa la naqliyay ✓

1

(Iin-ta)

2

Wax la qoonsado; ceebaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh (iimo, m.l) Ceeb ama wax kale oo qiimaha wax leeyihiin hoos u dhiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh (iimo, m.l) Ceeb ama wax kale oo qiimaha wax leeyihiin hoos u dhiga.

waa la naqliyay ✓

Defect

waa la naqliyay ✓

Defect

waa la naqliyay ✓

f. n. damage, defect, physical imperfection

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) shortcoming (shoortkamin); deficiency (difishansi)-, fault (foolt); foible (fooybal)

waa la naqliyay ✓

1

Difetto

2

Defect

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) goldaloolo; ceebaal la qoonsado. Dh: dhalliil, waxyeello.

2

iin -ta: (magac, dhedig, keli) nabar muuqda ama mid qarsoon oo ka hadha utun hore iyo aano gabawday.

waa la naqliyay ✓

1

de: damage, defect, physical imperfection

2

lx: iin

3

pd: (-ta Pl: iimo (/ha))

4

ps: n1-f

5

key: iin

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhanaaniso lagu daro cajiinta daqiiqda si ay u faxdo oo loo dubo. Dh: dhanaaniso, fixiso, khamiiriso.

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I came

waa la naqliyay ✓

1

de: I came

2

lx: imi

3

ps: v4b-1sg-past

4

key: imi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) [past tense] I said (seeydh); told (tooldh), —waxaan iri: I said, —waxuu yiri; he said, —waxay tiri; she said. —waxay yiraahdeen; they said, —waxaan niri; we said

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: iri

3

pd: (idhi)

4

ps: v4a-1sg-past

5

xe: Do you remember what I told you yesterday?

6

xv: Miyaad xasuusataa waxaan shalay kugu iri?

7

key: iri

waa la naqliyay ✓

avv. halkaas, meeshaas.

waa la naqliyay ✓

1

Qof ama wax laysla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegeyn, oo lab.

2

-kii — a) Kii. b) Qodobka ka oo noqda -kii kolkuu ka dabadhaco magac qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

kii¹: mu.ac.l kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay”: “Kii baa yimid”.

waa la naqliyay ✓

1

kii¹: mu.ac.l (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay. Kii baa yimid.

2

kii²: (-kii) q.l Qodob magac lab dib looga qodbo, kaasoo tilmaamaya waxay hadlaha iyo maqluhu isla ogyihiin. Tusaale: Ninkii baa yimid.

waa la naqliyay ✓

(qodob) qodob magac lab dib lagaga qodbo oo tilmaamaya wax ay hadlaha iyo maqluhu isla ogyihiin.

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) lagu tusmeeyo codka kaneecada iyo cayayaanka badhkii.

waa la naqliyay ✓

Tiraab tixaha hadalka ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (sida: sii soco; colka sii raac; magaalada sii mara oo wax ka sii gata; meeshaada sii fadhi; ii sii sheeg waxa dhacay; hadalka sii wada; ...) wuxuu ka dhigan yahay soo.

waa la naqliyay ✓

1

sii¹: qr.fk 1. (nax) Qurub tilmaamaya in falku uu ka fogaanayo hadlaha ama yeelaha. Tusaale: “Sii durug! Guriga sii gal!” 2. Qurub tilmaamaya kordhin. Tusaale: “Arrintu way sii xumaatay”. 3. Qurub tilmaamaya sii socosho fal. Tusaale: “Hadalka sii wada!”.

2

sii²: f.lg2 (-iiyay, -iisay) 1. Qof wax milki uga dhigid. 2. Qof wax u dhiibid.

waa la naqliyay ✓

1

sii¹: qr.fk 1. (nax) Qurub tilmaamaya in falku uu ka fogaanayo hadlaha ama yeelaha. Tusaale: Sii durug! Guriga sii gal! 2. Qurub tilmaamaya kordhin. Tusaale: Arrintu way sii xumaatay. 3. Qurub tilmaamaya sii socosho fal. Tusaale: Hadalka sii wada!

2

sii²: f.lg2 (-iiyay, -iisay) 1. Qof wax milki uga dhigid. 2. Qof wax u dhiibid. m.f.dh, siin.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, preposition: away, over there, in that direction, thither

2

sii v. give something to someone

3

sii adv-prevl. continue, go on, keep on (doing)

waa la naqliyay ✓

loin, encore plus, jusqu'à ce que.

waa la naqliyay ✓

1

-yey / siisay: (v) give (gzv); grant (garaant); provide (poro-vaaydh); bestow (bes-toow); confer (kon-far) Ex: nicmada Ilaah na siiyey...; the prosperity that God bestowed upon us

2

sii: (adv) carry forward; persist in. Ex: sii wad; keep on driving

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ruux wax u dhiib, u gudbi, u oggolow. si: (falkaabe) tiraab tixaha hadalka ula jeeddooyin badan oo kala du'duwan u yeesha; waa erey kaabe ah oo tilmaan bixiya.

2

sii: (dabakar) salkordhiye falsaleedyada xagga danbe kaga dabakarma oo ay shan ereysaleed, ka sii farcamaan.

waa la naqliyay ✓

1

Tii: Qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dheddig oo aan magaciisa la sheegeyn.

2

Tii: -tii — a) Tii. b) Qodobka -ta oo noqda -tii kolka uu ka dabadhaco magac, qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Waxaan arkay tii qortay buuggan?”.

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: “Aaway baastadii aad karisay?”.

3

tii³: (-tii) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: 'Waxaan arkay tii qortay buuggan?

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: Aaway baastadii aad karisay?

waa la naqliyay ✓

pron., 3f: she (is the one)

waa la naqliyay ✓

(pronoun) she (shii) Ex: tii day waxay samaynayso! Look what she is doing!

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaame, oo loola jeedo qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dhedig, oo aan magaciisa la sheegayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Codka wiishka.

waa la naqliyay ✓

ereycodeed lagu tilmaansado qaylada noole la xanuujiyay.

waa la naqliyay ✓

erey waraabaha iyo dugaagaba lagu eryo oo soco u dhigma. Dh: yur.

waa la naqliyay ✓