Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Iftiin-ka)

2

Waxa u salka ah aragga oo aan la'aanti wax la arki karin; if; ilays; bidhaan; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

iftiin¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Kaah wax lagu arki karo. 2. Wakhti si fiican wax loo arki karo oo qorraxdu soo baxayso ama dhacayso.

2

iftiin²: m.l (-nno, m.dh) (fiisikis) Sii deynta kaaha ka imanaya walax saxarradeedu nuugeen tamar, iyagoo gaadhaya xaalad kacsan, kaddibna ku noqday xaalad tamar hooseysa markii ay sii daayeen kaaha birlab-danabowga.

3

iftiin³: f.mg1 (-imay, -intay; -imi) Wax kaah yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

iftiin¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Kaah wax lagu arki karo. 2. Wakhti si fiican wax loo arki karo oo qorraxdu soo baxayso ama dhacayso.

2

iftiin²: m.l (-nno, m.dh) (fiisikis) Sii deynta kaaha ka imanaya walax saxarradeedu nuugeen tamar, iyagoo gaadhaya xaalad kacsan, kaddibna ku noqday xaalad tamar hooseysa markii ay sii daayeen kaaha birlab-danabowga. m.f.dh, iftiimid.

3

iftiin³: f.mg1 (-imay, -intay; -imi) Wax kaah yeelasho. m.f.dh, iftiimid.

waa la naqliyay ✓

Illumination

waa la naqliyay ✓

1

m. n. light; enlightenment

2

iftiin v. give light, shine

waa la naqliyay ✓

name-unisex light; enlightenment

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) light (laayt), —iftiin -iftiimay / iftiintay: (v) emit light; illuminate (iluumaneyt); shine (shaayn); lighten (laayten),

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mugdi iyo madow la'aan. Aqoon la'aani waa iftiin la'aan. Li: mugdi.

2

iftiin -ka: (magac, lab, keli) ilays meel mugdi ah siraada oo wax lagu arko.

waa la naqliyay ✓

نور، ضياء، ضَوْء

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiina-da)

2

Goor iftiin ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wakhti si fiican wax loo arki karo oo qorraxdu soo baxayso ama dhacayso.

waa la naqliyay ✓

f. n. daylight; daytime

waa la naqliyay ✓

-iftiinada: (v) sunlight (sanlaayt); daylight (dheeylaayt)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) inta qorraxdu soo jeeddo. Dh: dharaar.

waa la naqliyay ✓

1

de: daylight; daytime

2

lx: iftiino

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-time

5

key: iftiino

waa la naqliyay ✓

(Itin) N Commiphora boiviniana Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Aas-ka)

2

1. Xabaasha (dadka dhinta) iyo waxa ku saabsan; duug.

3

2. Iftiinka midabyada leh oo qorraxdhaca; cirguduud; cilcillow.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayaan-ka)

2

1. Xoog la moodo inuu dadka u keeno xumaan ama samaan; cawo; hoodo; ul; nasiib;

3

2. (Ayaan-ta) Qorrax-soo-baxa iyo qorraxdhaca inta u dhexaysa oo iftiinka ah; maalin; dharaar; casho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilig-ta)

2

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

waa la naqliyay ✓

1

(Birid-da)

2

Iftiin yar oo meel ka bilig yiraahda; daarmid; hurid; shidmid; hillaacid.

waa la naqliyay ✓

1

(Birin-ta)

2

Dab yar daarid; iftiin yar muujin; shidid, hurin.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadceed-da)

2

1. Xiddigta weyn oo dhulka iyo meereyaasha kale ku meeraan; qorrax; qundhac; libdho; gabbal.

3

2. Iftiinka qorraxda oo barqada iyo galabta.

waa la naqliyay ✓

1

(Daal-ka)

2

1. (-') Culayska iyo juucjuuca oogadu iska dareento kolkay socod ama hawl badan qabato.

3

2. Iniino jaadka digirta kamid ah oo qaab wareegsan leh; xoolaha iyo dadkuba waa cunaan. 3.* Cad dhalo duwan ah oo labada dhinacba ka foocsan oo fallaaraha iftiinka uruursha ama faafiya; cadad jaadkaas ah oo aragga loo qaato.

waa la naqliyay ✓

1

(Dab-ka)

2

Kulaylka iyo iftiinka ka yimaada, wixii la gubo ama la shido.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalayn-ta)

2

1. Dal ka dhigid.

3

2. Qurxin; dheehid; jalayn.

4

3. Aqal, kd., meelo ka banbannayn, si neecawda iyo iftiinku u soo galaan; neecaabin; khalfado u furid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dariishad-da)

2

Daloollada loo yeelo aqallada, kd., oo iftiinka iyo neecawdu kasoo galaan; khalfad; shabaako, daaqad.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalanteed-ka)

2

Waxyaalo fogfog muuqaalladood ishu moodayso inay arkayso, waxaana ku wacan, iftiinka qorraxda, oo inta soo dhex mara, lakabyo kala sarreeya oo kala qabow, kalana cumursan oo neecaw ah, kolkuu dhulka yimaado misna kor u jinbacma haya; muuqaallada laga arko dhulalka kululi waa ka duwan yihiin kuwa laga arko dhulalka qabow; wirwir; dhaan dabaggaalle.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhala-da)

2

1. Madaxa meesha ugu sarraysa; kug; dhako.

3

2. Wax adag, jabina og, oo dhalaala, oo wixii ka shisheeyaa muuqdaan oo dabaysha celiya iftiinkana soo daaya; waxyaalo badan oo aan la tirin karin oo dadka aad iyo aad wax u tara baa laga sameeyaa; dhawr waxyaalood oo laysku dardaray bay ka kooban tahay: ciid, sooda, xaraar...

4

3. Ubbo dhalo laga sameeyey; qarsho; quraarad.

waa la naqliyay ✓

1

(Diillin-caanood-da)

2

Diillin ballaaran oo ka samaysan iftiin ciiro ku rogan tahay oo habeenkii cirka ka muuqata oo la yiraahdo sheyddaan baa habarti ku jiidey; haddii qalabyada wax weyneeya oo soo dhoweeya lagu eego, diillintu waxay isu rogtaa xiddigo ciiddaas ah oo aan la tirin karin; waq-habaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Filim-ka)

2

1. Daliig ama dhuub xalleefsan oo galoolan oo dusha laga marshey wax iftiinka aad u dareemi og oo wax lagu masawiro.

3

2. Masawirro is dabo xiimaya, oo dheeraynta darteed la mooda hayo, wax dhaqdhaqaaqa haya ama nool; shineemo (ama filin).

waa la naqliyay ✓

1

(Gal-ka)

2

1. Dhar yar oo la tolo oo qalabka qaarki, sida barkimooyinka, lagu rogo ama la dhex geliyo oo dhawraarin u ah.

3

2. Dabool harag ah ama qori ama bir ama wax kale, oo qalabka qaarki (billawe, seef, kd.) loo sameeyo, laguna qaado.

4

3. Biyo kooban oo meel fadhiya; balli; haro.

5

4. (shax, waalo, kd.) badin; ka dhicid; foorad.

6

5. Garangar iftiin ah oo xilliyada qaarkood dayuxu dhex galo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudcur-ka)

2

1. Bisha barkeeda danbe oo aan caddada ahayn.

3

2. Iftiin la'aan; mugdi.

waa la naqliyay ✓

1

(Hawtulhamag-ga)

2

1. Cayayaanka duulduula oo habeenkii dabka iftiinkiisa soo raaca oo ku gubta.

3

2. Qofka aan kala aqoon waxa u roon iyo waxa u daran; xagga waxgarashada ka indhala'.

waa la naqliyay ✓

1

(Hillaac-a)

2

Iftiin xoog badan oo daruuraha da'a haya ka dhex muuqda kolka jacdu qarxato oo onkodku yeero.

waa la naqliyay ✓

1

(Hillaacid-da)

2

Iftiin xoog badan daruuraha da'a haya dhexdooda ka muuqasho, kolka jacdu qarxato.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiimin-ta)

2

Iftiin u yeelid; ifin; ilaysin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: ifin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ilays daarid; si cad u muujin. Dh: ifin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bidhaan, big, bilig, walac

2

de: light; enlightenment Opp: gudcur ~ mugdi 'darkness'

3

hm: 1

4

lx: iftiin

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: iftiin_1

waa la naqliyay ✓

1

de: give light, shine

2

hm: 2

3

lx: iftiin

4

pd: (iftiimay)

5

ps: v1=

6

key: iftiin_2

waa la naqliyay ✓

1

de: Light of Education (Somali literary magazine)

2

lx: Iftiinka

3

pd: \pd-Aqoonta

4

ps: np

5

key: Iftiinka

waa la naqliyay ✓

(fal) iftiin ka day; ilays ka dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ifbixid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) shaacbixin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: ifi.

waa la naqliyay ✓

v. enlighten, make bright, shed light on, light

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make to shine brightly; lighten (laayten), illuminate (iluumaneyt); glow (g/oow) ~ kaahi. Ex: Shutnacan baa gurigii oo dhan iftiimiyey; This candle illuminated the whole house

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg ifi.

waa la naqliyay ✓

1

de: enlighten, make bright, shed light on, light

2

lx: iftiimi

3

pd: (iftiimiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: iftiimi

waa la naqliyay ✓

name-f daylight; daytime. Lit: born in daytime

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg intihi. la-mid: intihayn (2).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg rifitaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cactus (kak-tas) ~ tiin, tiintiin Ex: geedka tiintiinka; the cactus plant

waa la naqliyay ✓

1

(Fiin-ta)

2

1. Shinbir ci gaar ah oo la wada yaqaan leh: waxay ka cidaa baa la yiri, wax dhici doona (col, roob, ...); galow; dhebed.

3

2. (buuro; kuudad, kd.) meesha ugu dheer; baar; caarad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Jaad ka mid ah shimbiraha oo leh qaylo dheer oo meel fog laga maqlo, dadkuna rumaysanyahay inay ka digto colaad ama roob badan; galaw, dhebed. 2. Geed, buur iyo wixi lamida meeshooda ugu sarreysa. 3. Kuul yaryar oo haweenku xirto.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Jaad ka mid ah shimbiraha oo leh qaylo dheer oo meel fog laga maqlo, dadkuna rumaysanyahay inay ka digto colaad ama roob badan; galaw, dhebed. 2. Geed, buur iyo wixi lamida, meeshooda ugu sarreysa. 3. Kuul yaryar oo haweenku xirto.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] bustard bird species, whose cry is held to predict events

waa la naqliyay ✓

name-m predicter; a buzzard bird sp., whose cry is believed to predict future events. Lit: he who was born while a buzzard bird was sitting ontop his family's hut

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) peak (piik); summit (samit) ridge (rij)~baar ama caarad

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil cod qurux badan laga arkay ama xilligii uu dhalanayay shinbirkaasi ag joogay guriga oo khayr laga bishaaraystay.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) afarta gees ee bubka, midkood.

2

fiin -ta: (magac, dhedig, keli) buuro iyo wixii la mid ah, meesha ugu dheer. Dh: baar, caarad, fig.

3

fiin-ta: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah shimbiraha oo cidiisu caan tahay. Waxa loo haystaa, in marka uu ciyo uu farrinayo roob soo da'aya ama colaado soo fool leh. Filan waaga igu dhacay, fiintu ba la oydee. Dh: galow, dhebed.

waa la naqliyay ✓

1

cf: galow; shimbir

2

de: bustard bird sp., whose cry is held to predict events

3

lx: fiin

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f-col

6

key: fiin

waa la naqliyay ✓

1

(Ifin-ta)

2

If u yeelid; iftiimin; ilaysin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ifi. la-mid: ifis, iftiimin, iftiimis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel mugdi ah, ilays ku bixin; dab, nal iyo wax la mid ah, shidid. Dh: iftiimin; caddayn

waa la naqliyay ✓

1

(Tiin-ka)

2

1. Miro yaryar oo macaan badan oo gudaha ku leh gan ubax ah; waxay lee yihiin dalool yar oo uurka iyo afka isu haya; wax ka bisayldhaafi og, oo sidaas daraaddeed, waa la engejiyaa.

3

2. Geedka mirahaasi ka baxaan.

4

3. Geed dhulka kulul iyo lamaddegaannada ka baxa oo aan caleemo lahayn oo laamihiisu ka samaysan yihiin xubno bagbagafsan oo wada buruq ah oo korka iska saarsaaran oo qodxo ku wada rogan yihiin; wuxuu dhalaa miro qaabka ugaxda leh oo kolkay bislaadaan aad u guduudan oo iyagana qodxo ku rogan yihiin; qurcis; tiin-hindi.

waa la naqliyay ✓

1

tiin¹: m.l 1. Geed aan caleemo lahayn oo korkiisa qodxo ku wada rogon; miraha geedkaas. 2. Macdan.

2

tiin²: (-tiin) dk.lh.dh la-mid: tiinna².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed aan caleemo lahayn oo korkiisa qodxo ku wada rogon; miraha geedkaas. 2. Macdan.

waa la naqliyay ✓

Cactus

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cactus plant; succulent used as a hedge

2

tiin m. n. fig tree; fig ~ figs (fruit)

waa la naqliyay ✓

(Tin) S, C, N, May. NFD Opuntia ficus indica L. Cactaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed lamaddegaannada iyo dhulka kulul ka baxa oo aan laamihiisu caleemo lahayn ayse ka kooban yihiin xubno bagbagafsan oo wada baruq ah oo korka iska saarsaaran oo qodxo ku wada rogan yihiin, wuxuu dhalaa midho qaabka ugaxda leh oo kolkay bislaadaan aad u guduudan oo iyagana ay qodoxi ku rogan tahay. Dh: qurcis, tiinhindi.

2

tiin -ka: (magac, lab, keli) midhaha geedka tiinka ka baxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Aftin-ta)

2

1. Kobta banka iyo dhirtu dhinaca isaga hayaan oo labadaba laga gaari karo; iran.

3

2. Meel dihin oo aan la daaqin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-nno, m.dh) Meesha ay banka iyo aydu iska galaan. 2. Meel dihin oo aan la daaqin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-nno, m.dh) Meesha ay banka iyo aydu iska galaan. 2. Meel dihin oo aan la daaqin.

waa la naqliyay ✓

f. n. virgin land

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) kobta banka iyo dhirtu dhinaca iskaga hayaan oo labadaba laga gaadhi karo. Reerku waxa uu deggan yahay aftinta ugu sokaysa. Dh: qoor, idhan, iran, afmeer.

2

aftin-ta: (magac, dhedig, keli) meel dihin oo aan la daaqin. Dh: cogor.

waa la naqliyay ✓

1

de: virgin land

2

lx: aftin

3

pd: (-ta)

4

ps: n2-f

5

key: aftin

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaalka qofka lala hadla hayo oo koox ah; dartiin; daraaddiin.

2

2. (Idiin-ta) Haragga megedda laga dhigo oo aad loo jilciyo; maas.

waa la naqliyay ✓

m.dh Harag jilicsan oo si fiican loo megdiyay.

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: to you all, for you, on your behalf

2

idiin: [feminine] n. leather (dyed and prepared)

waa la naqliyay ✓

pour vous (pluriel).

waa la naqliyay ✓

(pronoun) you (plural). Ex: waxaan idiin sheegayaa; I want to tell you [all]

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) qofka labaad ee lalahadlaha ah oo wadar ah. Waxaan idiin sheegayaa in maanta la guurayo. Dh: idinka.

2

idiin-ta: (magac, dhedig, keli) harig la jilciyay ama la deebiyay oo dhogortii laga muldhiyey. Idiinta masalle ayaa laga samaysan jirey, masaftana waa lagu gaaran jirey, qardhaastana waa lagu jaxaasan jirey.

waa la naqliyay ✓

Saan magdaysan ee jilicsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Iniin-ta)

2

Abuur yar oo adag; lafta miraha; hal ciid ah ama badar ama wixii kaloo sidaas u yar.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-no, m.l) Mirta ay dhirtu ka abuuranto. la-mid: iniix.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-no, m.l) Mirta ay dhirtu ka abuuranto. la-mid: iniix.

waa la naqliyay ✓

f. n. grain, seed

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [iniino-ha] seed (siidh); nut (nat); pip (pip)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) subagga burcadka ah ee mar soo baxa. Dh: burcad.

2

iniin-ta: (magac, dhedig, keli) laf yar oo ku jirta midhaha dhexdiisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: daafi

2

de: grain, seed

3

lx: iniin

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: iniin

waa la naqliyay ✓

حَبَّة

waa la naqliyay ✓

conj. since, from the time; while, until

waa la naqliyay ✓

(conjunction) during the time that: while (waayl). Ex: intii aan ku sugayey; bay timid; she came, while I was waiting for you

waa la naqliyay ✓

1

de: since, from the time; while, until

2

lx: intii

3

ps: conj

4

key: intii

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I knew

waa la naqliyay ✓

(v) [past tense of aqaan] knew (nuu) aqiin, iqiinay. Ex: waan iqiin; I knew

waa la naqliyay ✓

1

de: I knew

2

lx: iqiin

3

pd: (aqiin)

4

ps: v4d-1sg-past

5

key: iqiin

waa la naqliyay ✓