ifi — Macnaha & Turjumaada

f.g2 (-iyay, -isay) 1 . Wax iftiin ku qabasho. 2. Raadraac yar arrin iyo wixi lamida ka bixin. la-mid: iftiimi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax iftiin ku qabasho. 2. Raadraac yar arrin iyo wixi lamida ka bixin; iftiimi. m.f.dh, ifin.

waa la naqliyay ✓

v. enlighten, make bright, light; kindle

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to give out light; make luminous ~ daar

waa la naqliyay ✓

(fal) dab, nal iyo wax la mid ah, shid; siraad. Tooshka ku ifi aqalka oo fandhaallada noo soo qaad.

waa la naqliyay ✓

1

de: enlighten, make bright, light; kindle

2

lx: ifi

3

pd: (ifiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: ifi

waa la naqliyay ✓

La ifiyey; ifa haya; shidan.

waa la naqliyay ✓

1

(Daarid-da)

2

1. Dab birin, ifin, shidid, hurin.

3

2. Taabasho; maagid, daandaansi.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiimid-da)

2

Iftiin yeelasho; ilays wax lagu arko; yeelasho; ifid.

waa la naqliyay ✓

1

(Iftiimin-ta)

2

Iftiin u yeelid; ifin; ilaysin.

waa la naqliyay ✓

1

(Marashi-da)

2

1. Hubka dadku labbisto, guud ahaan; dhar; arratir; marriin.

3

2. Bir beerta lagu jeexo oo ifida lagu xiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuurid-da)

2

Ifid; iftiimid; ilays yeelasho; kaahid.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuurin-ta)

2

Nuur u yeelid; ifin; iftiimin.

waa la naqliyay ✓

1

daar¹: m.l 1. Xabad. 2. (-rar, m.l) Daloolka yar ee haruubka dhiisha ama haanta. 3. (-rar, m.l) Cuf yar oo la geliyo daloolka haruubka dhiisha ama haanta. 4. Hilib jiir ah oo sararta inteeda dambe ee araxda xigta saaran.

2

daar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd.

3

dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ife samada sare ku sugan, qooraxda iftiin ka qaata, habeenno dhulka ifiya oo bishii hal mar dhulka ku wareega. 2. Caddo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: ifi.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: ifin.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ifin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qeyb cilmiga fisikada ka mid ah oo isku dhaf ah oo loo yaqaan danab, loona isticmaalo quwad dhalin sida guryo ifinta, karinta, waraabka iyo wixi lamida. 2. Danabka lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

dąar: m.dh (-ro, m.l) Guri, shub, dhagax, jaajuur iyo wixi lamida ka samaysan; sar.

2

daar: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax shidid (dab); wax ifid (nal, feynuus iyo wixi lamida). 2. Taabasho; maagid; daandaansi. 3. Qof dilid; qof rayd. m.f.dh, daarid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ife samada sare ku sugan, qooraxda iftiin ka qaata, habeenno dhulka ifiya oo bishii hal mar dhulka ku wareega. 2. Caddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ifid-da)

2

Iftiin wax lagu arko yeelasho, ilays soo saarid; iftiimid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg if².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ilays bixin, iftiin bixin. Dh: iftiimid, nuurid, siraadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ifin-ta)

2

If u yeelid; iftiimin; ilaysin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ifi. la-mid: ifis, iftiimin, iftiimis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel mugdi ah, ilays ku bixin; dab, nal iyo wax la mid ah, shidid. Dh: iftiimin; caddayn

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ifin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo/-iyaal, m.l/dh) Bir dheer, dhulka jeexda oo harqoodka ku taal.

waa la naqliyay ✓

m. n. plow

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bir ka mid ah qalabka beeraha lagu qodo.

waa la naqliyay ✓

1

de: plow

2

lx: irfi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m, n7-m

5

key: irfi

waa la naqliyay ✓

1

(Jifi-da)

2

1. Jifo.

3

2. Xayr la shiilay.

4

3. Bir yar oo galoolan oo ulaha iyo samayooyinka warmaha salka laga geliyo oo lagu xoojiyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dufan baruurta laga shiilo oo fariisata markay qabowdo; xayr; xuuki. 2. la-mid: jufo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dufan baruurta laga shiilo oo fariisata markay qabowdo; xayr; xuuki. 2. la-mid: jufo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): fat rendered from meat, lard, shortening

2

jifi [feminine] n. spike on butt-end of a spear

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kali) xaydh la shiilay.

2

jifi-da: (magac, dhedig, keli) birta usha bakooradda xagga hoosta laga geliyo si aanay hore ugu madhan.

3

jifi -da: (magac, dhedig, keli) raas hoose oo isugu taga illaa saddex oday. Dh: jufo.

4

jifi -da: (magac, dhedig, keli) magta, saddex dalooloow dalool, raaska wax laga dilay la siiyo oo ah inta ugu horraysa ee la bixiyo. Waxay jifidu u dhigantaa saddex iyo soddon halaad iyo badh. Jifida waxa samirsiin loo siiyaa reerka qofka laga. dilay.

waa la naqliyay ✓

1

(If-ka)

2

Waxa u sal ah aragga; aan la'aantiis wax muuqan karin; iftiin; ilays; bidhaan; kaah.

waa la naqliyay ✓

1

if¹: m.l (-faf, m.l) 1. Kaah walxaha uu hayo suurta geliya in ay ishu aragto. 2. Adduunyo.

2

if²: f.mg1 (-fay, -ftay) Kaah indhuhu wax ka arki karaan bixin.

waa la naqliyay ✓

1

if¹: m.l (-faf, m.l) 1. Kaah walxaha uu hayo suurta geliya in ay ishu aragto. 2. Adduunyo.

2

if²: f.mg1 (-fay, -ftay) Kaah indhuhu wax ka arki karaan bixin. m.f.dh, ifid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. light; in life; world, universe

2

if v. give light

waa la naqliyay ✓

/if/ (conj) 1. haddii (shardi). e.g. I will give you some money if you give me this book. 2. haddaad (ka soo qaad). e.g. You can buy this T.V. if you have enough money. 3. kolkii (haddaadan, haddaysan). e.g. If I'm not here you can smoke.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. light (laayt); brightness (baraayt nas) ~ iftiin. 2. world (wooldh); earth (eerash); universe (yuna veers) ~ adduun-ka. —if -ay / tay: (v) become bright; lighten (laayten)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dab ama nal, bax; muuqo.

2

if -ka: (magac, lab, keli) daarta adduunyo; geeri horteed halka noole joogo. Hooyo, ifka hibo ku noolow, aakhirana halkii roon.

waa la naqliyay ✓

conj., hadii, bal in.

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal qofka hadla haya oo keli ah oo aalaaba falku dartiis u dhaco.

2

2. Xarafka i oo dheer; (ī).

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: to me, for me

2

ii [feminine] n. II, long I [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun with preposition) me or to me. Ex: Wax ii sheeg; tell me something

2

—ii (Suffix) the (da) definite article of Somali nouns. Ex: Gabadhii; the girl. Gurigii; the house. Baabuurkii; the car. Naagtii; the woman. Furihii; the key. Iiddii; the festivil, [-gii, -tii, -hii, -kii, -dii]

3

ii: long vowel of [ I ] Ex: iibka; the purchase

waa la naqliyay ✓

/ay/ (pron) 1. aniga. 2. xarafka sagaalaad ee alifbeetada ingiriisiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka. la-mid: ebi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka.

waa la naqliyay ✓

ici, adv. - halkan

waa la naqliyay ✓

v., sg., neg., present tense: I am not

waa la naqliyay ✓

(pronoun with negative) not me; I ..not. Ex: Somali ma ihi; I am not Somali. —ihid: you..not. Ex: Cali ma ihid; you are not Ali. —ihidin: you (plural) are not. Ex: Carab ma ihidin; you are not Arabs. —ihin: we are not. Ex: Kanadiyaan ma ihin; we are not Canadians

waa la naqliyay ✓

1

de: I am not

2

lx: ihi

3

ps: v5a-1sg-neg-pres

4

xe: I am not you.

5

xv: Adiga kumaan ihi.

6

key: ihi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I came

waa la naqliyay ✓

1

de: I came

2

lx: imi

3

ps: v4b-1sg-past

4

key: imi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) [past tense] I said (seeydh); told (tooldh), —waxaan iri: I said, —waxuu yiri; he said, —waxay tiri; she said. —waxay yiraahdeen; they said, —waxaan niri; we said

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: iri

3

pd: (idhi)

4

ps: v4a-1sg-past

5

xe: Do you remember what I told you yesterday?

6

xv: Miyaad xasuusataa waxaan shalay kugu iri?

7

key: iri

waa la naqliyay ✓

avv. halkaas, meeshaas.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo yar ku rush. Soo biifi hadhuudhka aan tunne. Dh: qoo, rush, bilbil.

2

biifi: (fal) wax qurxi oo bil.

3

biifi-ka: (magac, lab, keli) wax ishu qabanayso oo quruxsan. Biifi baa ka muuqda dushiisa. Dh: qurux.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: cifasho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dareere dhibcin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dareere wax yar ka dhibcin. m.f.dh, difjin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: difji.

waa la naqliyay ✓

1

(Gifin-ka)

2

Wax yar; gibin; gaban.

waa la naqliyay ✓

1

gifin¹: m.l la-mid: gaban¹.

2

gifin²: m.dh la-mid: gaban².

waa la naqliyay ✓

m. n. small thing ~ amount

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax yar; gibin; gaban.

waa la naqliyay ✓

1

a: gaban ~ gibin

2

de: small thing ~ amount

3

lx: gifin

4

pd: (-ka ~ -ta)

5

ps: n2-m, n3-f

6

key: gifin

waa la naqliyay ✓

-ifilada: (n) influenza (infulu-weensa)', flu (fuluu) ~ hargab

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hargab daran oo qandho badan iyo madax wareer xoogle leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Ifisa-da)

2

1. Iftiin ka dhigta; wax aan muuqan muujisa.

3

2. Wax la qoro ama la akhriyo oo wixii lumay lagu helo; birbiriso.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Wax la qoro ama la akhriyo oo wixii lumay lagu helo, birbiriso. 2. Xabbad iftiin bixisa oo habeenkii cadowga lagu yoolbaaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Wax la qoro ama la akhriyo oo wixii lumay lagu helo, birbiriso. 2. Xabbad iftiin bixisa oo habeenkii cadowga lagu yoolbaaro.

waa la naqliyay ✓

f. n. illumination, light

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) rasaas marka la rido olol bixisa oo iftiinta. Dh: midhcas, tarayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: illumination, light

2

lx: ifiso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: ifiso

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid meel seexin. 2. Shay dhinac meel u dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid meel seexin. 2. Shay dhinac meel u dhigid. m.f.dh, jiifin.

waa la naqliyay ✓

v. lay someone down, put to bed; knock down, throw down

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. cause to lie down; lay (leey). 2. bed down; put or send to bed; bed (beedh)

waa la naqliyay ✓

(fal) seexi, hurdo gee. Dh: seexi. Li: toosi.

waa la naqliyay ✓

1

de: lay s.o. down, put to bed; knock down, throw down

2

lx: jiifi

3

pd: (jiifiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: jiifi

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cad yar oo taagan xagga sare kaga yaal xubinta taranka ee dumarka oo inyar laga jaro kolka la gudayo. Dh: kintir.

waa la naqliyay ✓

1

(Rifid-da)

2

1. Wax baal leh, ama timo leh, mid mid uga siibid, uga gurid, uga googgoyn.

3

2. Qof lala dirirayo oo la legdey, sida wax la rifa hayo u gelid, u camcamin, u camajuujin, u rafaadin.

4

3. Tahar ama hilib adag si calaanji ah, u googgoosasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rif.

waa la naqliyay ✓

Corrasion

waa la naqliyay ✓

-da: (n) plucking (palaak-ing); the act of plucking ~ kidfid

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baalal ama dhogor ka gurid oo ka xoodhin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg rifid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg sif.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) saf saf ka dhigid; sarcid; safid.

2

sifid-da: (magac, dhedig, keli) eeg sifayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (sifirro, m.dh) Sullan; isir; walcan.

waa la naqliyay ✓

m. n. zero, nought

waa la naqliyay ✓

nickname-m zero, nought. Lit: good for nothing

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cipher (sifir); zero (zi-irow) ~ see [eeg] ebar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lanbarrada tirada mid. ka mid ah oo aan keli ahaan waxba u noqon karin, haddiise 'markuu qoraal yahay' ay xagga midigta lambarro kale ka xigsadaan kolkaas tirada tarmiya oo tobanjibbaara. Dh: baabbah; ibir; eber; 0.

waa la naqliyay ✓

1

a: sufur

2

bw: Arabic

3

de: zero, nought

4

initial: s

5

lx: sifir

6

pd: (-ka)

7

ps: n2-m

8

key: sifir

waa la naqliyay ✓