idho — Macnaha & Turjumaada

-ha: (magacwadareed) labada dareeme ee aragga. Dh: indho.

waa la naqliyay ✓

(fal) kolba si isdabajoog ah in yar afka geli. Habka loo bidhiyo ma aqaan salool cuniddeeye. Dh: halhalayso.

waa la naqliyay ✓

-fidhtay / firatay: (v) 1. comb (koom) ~ feero, shanlayso. 2. dust) (dhast) ~ firo, boor

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha shanlayso. Dh: feedho.

2

fidho: (fal) gaarufo oo geesaha dhulka ku faq. Soo gaarufo oo fidho sida dibida.

3

fidho-da: (magac, dhedig, keli) xashiish ama saxar aad u yaryar; wax aad iyo aad u yaryaraaday oo habaasoobay oo dabayshu qaaddo. Fidhoda ka dabool biyaha. Dh: saxar, siigo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-dhaday, -dhatay) Neef igar ka dhigasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) neef xoolo ah, gandaal ku irmaanee; neef irmaan, salaax ku godol oo ku maal. Dh: sabo, sidko, igar.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. eyes

waa la naqliyay ✓

-indhaha: (n) [plural of ilsha] eyes (aayis)

waa la naqliyay ✓

naanays loo baxsho qof leh indho waaweyn ama soo baxsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Irdha-da)

2

Wax la dareemay ka digtoonaan; cabsi; dhawr; is'ilaalis; baydad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Digtoonaan cabsi ku jirto.

waa la naqliyay ✓

f. n. wariness, state of alert

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cabsi ay digtooni ku jirto.

2

irdho-ha: (magac, lab, keli) fiiro gaar ah iyo digtooni. Dh: feejignaan, foojignaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: wariness, state of alert

2

lx: irdho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: irdho

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. seeds; fruit; grain crops

waa la naqliyay ✓

-midhada: (n) [plural of mir] fruit (furuut); seeds (siidhis); crops (karoopis) ~ miro

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) firida ubaxa geedku dhalo oo inta badan la cuno oo iniinyaha la beeraa ay ku jiraan. Midho daray duuduub baa lagu liqaa. Dh: iniinyo, miro, mudho..

2

midho-ha: (magac, lab, keli) ereyo maanso ay ka kooban tahay oo qaafiyad iyo habdhac ba leh.. Heestu hadday midho qurux badan muusig dabacsan iyo cod hallaasiya hesho waa laga daba dhacaa. Dh: mudho, midho, miro.

waa la naqliyay ✓

1

de: seeds; [col] fruit; grain crops

2

lx: midho

3

pd: (/ha)

4

ps: n1-m-pl

5

see: mir ~ miro {N}

6

key: midho

waa la naqliyay ✓

v. dress up, put on (clothes); close, tie (for oneself)

waa la naqliyay ✓

-xidhtay / xidhatay: (v) 1. wear (weer); dress (darees); clothe oneself; attire (a-taayer) ~ xiro. Ex: waxay xidhatay canbuur khafiifah; she wore a light blouse. 2. tie (taay); lash up; lace up. Ex: kabaha xidho; tie up your shoe

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhig meel ku gunto. Joonyadda afka ka xidho. Dh: xiro, gunto, Li: furo.

2

xidho: (fal) jeelka geyso; xabsiga gee; xorriyadda ka qaad. Tuugga xidho hadii uu wax kaa kaday Dh: xabbis, xiro. Li: fur.

3

xidho: (fal) biyo ama nakhas socda miftaaxa ku rogo oo joojiso. Biyaha xidho. Dh: joojiso, xiro.

4

xidho: (fal) albaab banaan awdo. Aqalka bisadaha ka xidho.

5

xidho: (fal) dhar ku labiso. Surwaal xidho. Dh: gasho.

waa la naqliyay ✓

1

a: xiro {N}

2

de: dress up, put on (clothes); close, tie (for oneself)

3

initial: x

4

lx: xidho

5

pd: (xidhay ~ xidhdhay / xidhatay)

6

ps: v3b=tr

7

key: xidho

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof aan waxba arag oo indhaha beelay; idhoole ah.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) indhakuul la marshay; loo kuulay indha. Gabadh kuulan ayaa soo gashay aqalka. Dh: idhokuulan.

waa la naqliyay ✓

1

(Ida-ha)

2

(magac wadareed) riyaha maahee jaadka kaloo labaad oo ariga; waxay lee yihiin dhogor badan iyo harag idiin laga dhigo iyo caano aan badnayn; waa calannaqsadaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Ariga intiisa leh bari weyn, macal, iyo dhogor badan.

waa la naqliyay ✓

m.l Ariga intiisa leh bari weyn, macal, iyo dhogor badan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] sheep; flock of sheep

waa la naqliyay ✓

-idaha: (n) [Plural of lax] sheep (shiip)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Pecora, generico Razza a testa nera e coda grassa;

2

(E) Sheep, generic, black-headed, fat-tailed stock

3

(S) Ido (S. g.: Idò, Edò)

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magacwadareed) adhiga qaybta aan riyaha ahayn. Ido goosan ah buu waraabe halkan ku cunay xalay.

2

ido -ha: (magacwadareed) lix xiddigood oo dhexdooda ay ku urursanyihiin xiddigo badan oo ay adagtahay sida loo arko. Dh: galgaalli.

waa la naqliyay ✓

1

de: sheep; flock of sheep

2

lx: ido

3

pd: (/ha)

4

ps: n0-m-col

5

xe: sheeps milk', laba idayow 'two sheep

6

xv: lax, wan

7

key: ido

waa la naqliyay ✓

صَانٍ، شَاةَ، خَرُوفَ

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) told (tooldh); said (seeydh) ~ iri. Ex: waxaan ku idhi; I told you

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: idhi

3

ps: v4a-1sg-past

4

see: iri {N}

5

key: idhi

waa la naqliyay ✓

(fal) qof kale u fasax in uu ku metelo. Dh: wakiilo, igmo.

waa la naqliyay ✓

pref. - horkabe tilmaama biyo.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax dheh oo hadal. Dh: oro, dheh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xumaan iyo fallaad cadho keento.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xashiishka dabaysh qaaddo sida buulallada, iyo buushiga.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-dhaday, -dhatay) Wax qarxaday ama col jabay, wax ka kala yaacid, ka soo go'id.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-dhaday, -dhatay) Wax qarxaday ama col jabay, wax ka kala yaacid, ka soo go'id. m.f.dh, firdhasho.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, break away from a group, disperse

waa la naqliyay ✓

(fal) kala yaac oo kala firidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, break away from a group, disperse

2

lx: firdho

3

pd: (firdhaday)

4

ps: v3a=intr

5

key: firdho

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed udgoon oo la ursado waxna lagu shiisho. Dh: hibaaq, reexaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) is ilaali oo digtoonow. Dh: cabsoo.

waa la naqliyay ✓

1

irdhow¹: m.l Cararidda cabsi darteed lala cararo. la-mid: irdhoobid.

2

irdhow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Cabsi darteed la cararid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Cabsi darteed la cararid. m.f.dh, irdhoobid.

waa la naqliyay ✓

(fal) mid dembiile ah oo baydadsan ama cabsanaya noqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) is ku dhufashada fardhexada iyo suulka oo sameeya shanqadh lagu tilmaamo wax beri hore dhacay ama loogu yeedho ruux marka la joogo meel hadalku aanu suurtagal ahayn. Dh: suuldhabaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Libdha-da)

2

Qorrax; cadceed; gabbal; qundhac.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qorrax, cadceed.

waa la naqliyay ✓

f. n. sun

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xiddigta weyn ee dunida maalintii ifisa. Waa xiddigta ay meerayaashu ku wada wareegaan. Dh: qorrax, cadceed, gabbal, qundhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: sun

2

lx: libdho

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f

5

syn: cadceed, libdho, qorrax, qundhac {N}

6

key: libdho

waa la naqliyay ✓

1

(fal) inta aad doonayso naqayso. Midhe khudradda aad doonayso. Dh: sooco, madho.

2

miidho-da: (magac, dhedig, keli) gardarro awood ama itaal wadata; xadgudub taag la iskaga celiyo aan la lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) daymoo oo isha la hel mar qudh ah. Baldaaqadda ka mildho wiilkii yaraa. Dh: milicso.

2

mildho -da: (magac, dhedig, keli) aragti kedis ah oon laga bogan. Mildho keliya markhaati laguma galo. Dh: milicsi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cantuugo hal marah; af muggi. Dh: rudhmo, hudhmo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nagaadh yar oo udgoon oo subagga lagu dhex shiilo xoolaha cunaana ay caano macaanaadaan. Dh: reexaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef aan loog iyo sadago midna loogu talaggeline, ay cidi sideeda isaga qalato. Dh: shiro.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg saxaro. sindhoo: (fal) xaar ama saalo dhig.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) in isku xidhan. Xidhmo buugaag ah ayaa diyaaradda iila socota. Dh: guntin, cutub, seere, xirmo.

2

xidhmo -da: (magac, dhedig, keli) meel loo seereeyey in kol dambe la daago. Xidhmo doogle ayaan irmaanka u xidhay: Dh: seere, xirmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Badha-da)

2

1. Neef baaqimo ah: caano yar

3

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Neef caano yar; baaqimo; gabno. 2. Dhex, kalabar, bartame.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. animal with poor milk-yield

2

badho [feminine] n., loc. center, middle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax buuxay, mid dhiman ka dhigo.

2

badho -da (magac, dhedig, keli) neef ishkin ah oo caano yar. Badho bidhe ma buuxiso. Dh: gabno, hooto. Li: ayro, haldoor.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidca-da)

2

Wax cusub oo aan hor loo arki jirin oo diinta lug ku leh (hab cusub, dhaqan, ...) oo sunnaha ka leexsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (dii.) Dhaqan diimeed cusub oo aan diinta Islaanka ka mid ahayn oo lagu soo daro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (dii.) Dhaqan diimeed cusub oo aan diinta Islaanka ka mid ahayn oo lagu soo daro.

waa la naqliyay ✓

f. n. heresy; new religion

waa la naqliyay ✓

-bidcada: (n) [Pl. bidcooyin -ka] heresy (heresi); a doctrine which is in conflict with established religious beliefs

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax diinta lagu soo daro Nebiga ka dib oo aan sharcigu oggolayn. Bidco kastaa waa baadi.

waa la naqliyay ✓

1

de: heresy; new religion

2

lx: bidco

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: bidco

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Bacaad yar ka dhasha dhul geedaha laga guray.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Bacaad yar ka dhasha dhul geedaha laga guray.

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadha-da)

2

Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

2

cadho²: m.dh (daawo) Caallir maqaarka oo uu keeno “sarcoptes scabiei”. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

waa la naqliyay ✓

1

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

2

cadho²: m.dh (daaw.) Caallir maqaarka oo uu keeno 'sarcoptes scabiei'. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] anger, malice, irritation

2

cadho [feminine] n., [collective] scabies; scab, itch; mange

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) a contagious skin disease, especially in domestic animals or livestock; scabies (iskay-biiz)

2

cadho -da: (n) anger (ang-ger) ~ xanaaq, caro. —Syn: rage, fury, ire, wrath, resentment, indignation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cudur xoolaha ku dhaca. Xoolihii cadho ayaa haysa. Dh: candho.

2

cadho -da: (magac, dhedig, keli) dareenka qofku yeesho marka uu maankiisu wax diido. Dh: umal, xanaaq, dhirif. Li: farxad.

waa la naqliyay ✓

1

(Cidda-da)

2

Muddo go'an oo haweenka laga dhinto iyo kuwa la furo, tirsadaan, oo intay ku jiraan ayan guursan karin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muddo go'an oo haweenayda laga dhinto ama la furo ay tirsato oo aan la guursan karin inta ay ku jirto. la-mid: cuddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muddo go'an oo haweenayda laga dhinto ama la furo ay tirsato oo aan la guursan karin inta ay ku jirto. la-mid: cuddo.

waa la naqliyay ✓

f. n. designated period of time that a divorced ~ widowed Muslim woman has to wait prior to remarriage

waa la naqliyay ✓

-ciddada: (n) a waiting period in which a divorced woman must wait before she can re-marry, usually 3 months if not pregnant ~ ciddabax

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muddo go'an oo haweenka laga dhinto ama kuwa la dalaaqo tirsadaan oo inta ay ku jiraan aanu sharcigu u oggolayn guur iyo wixii la xidhiidha.

waa la naqliyay ✓

1

de: designated period of time that a divorced ~ widowed Muslim woman has to wait prior to remarriage

2

lx: ciddo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: ciddo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: cidla'.

waa la naqliyay ✓

f. n. vacant place, empty area

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj.) 1. unattended (an-ateen-dhidh); not looked after, or watched. 2. lonely (loonli) Ex: meel cidlo ah; a lonely place

waa la naqliyay ✓

1

a: cidla'

2

de: vacant place, empty area

3

lx: cidlo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: cidlo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waqti ka kooban maalin iyo habeenkeed. Dh: maalin.

waa la naqliyay ✓

1

(Didma-da)

2

Wadajir iyo isku duubnaan loo yaaco, baqasho darteed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Yaacidda xoolo, ugaar iyo wixi lamida baqdin awgeed la yaacaan. la-mid: dųdmo.

waa la naqliyay ✓

vl. n. act of huddling together from fear

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) carar cabsiyi ku jirto oo is moogaan wadar loo yaaco. Dh: didid, baxsi.

waa la naqliyay ✓