ibamaryo

f.g2 (-yeeyay, -yeysay) la-mid: ibamar².

ibamar¹: m.l Maridda hal irmaan afarta naas laga maro. la-mid: ibamaryo.

ibamar²: f.g1 (-ray, -rtay) Hal irmaan afarta naas ka marid. la-mid: ibamaryee.

-ka: (magac, lab, keli) maridda afarta naas ee neef geel ah oo irmaan. Dh: ibamaryo.

m.dh Yaraanta naasaha iyo ciriiriga caanamareenka ee ay hal yeelato.

m.dh la-mid: ismaro.

-da: (magac, dhedig, keli) gumbo hore oo gamuuran oo naaska maraqu u yeelo; naaska qaybta dhiiggu ka xidhmo. Dh: ibokudhyo.

m.l la-mid: ibamarasho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la ibamaray ahaansho (hal irmaan). la-mid: ibamaryeysan.

m.f.dh eeg ibamar². la-mid: ibamar-yeyn.

f.g3 (-saday, -satay) la-mid: ibamaro.

(Dabammarya-da)

Qof la erya hayo ama la foodsaaray, hadduu si degdeg ah, kii kale u dhabarjebsho oo gadaal uga maro; dhabarjebis.

m.dh 1. Nooc legdenka ka mid ah oo qofka gadaal la isu dhaafiyo. 2. Khiyaano; dhagar. 3. la-mid: dabammaryayn.

vl. n., [compound] act of passing behind; evasion, deceit; sodomy

-da: (magac, dhedig, keli) xagga danbe kaga imaansho. Dabammaryada libaaxu dadka wuu ku laayaa. Dh: dhabarjebin.

dabammaryo -da: (magac; dhedig, keli) cid kale, khiyaano kula kicid. Dh: mardabays, dabammartays.

de: act of passing behind; evasion, deceit; sodomy

lx: dabammaryo

pd: (/da)

ps: vn6-f-cmp

key: dabammaryo

m.f.dh eeg ibamaro. la-mid: ibamarad, ibamaryeysad, ibamaryeysasho, ibamaryeys.

m.dh la-mid: ibamarid.

m.dh Maridda hal irmaan si candhada ka bararisa loo maro.

m.dh Bararka naasaha geela marka si xun loo maro ay bararaan.

-da: (magac, dhedig, keli) bararka naasaha geela marka si xun loo maro oo ay bararaan.

m.l.u Geed-nagaar xajiinka u eg oo xooluhu aad u daaqaan, kuna dararaan markiiba. la-mid: iballaroor.

-ka: (magac, lab, keli) geednagaadh xajiinka u eg oo xooluhu aad u daaqaan, dhaqsona ugu dararaan.

m.l la-mid: ibamarasho.

agg. - qaraar, kharaar, xaraar.

baaro¹: m.dh Wasakh midab cad leh oo ka dhalata marka aan la nadiifin xubnaha taraanka dadka aan la gudin.

baaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qarsoon, raadin.

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Xoolo naftu ka baxayso rafasho. 2. Ku b.: wax burburin ama baabbi'in. Tusaale: “Beertii dibi qooqan baa ku baartay”.

bąaro: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Xoolo naftu ka baxayso rafasho. 2. Ku b.: wax burburin ama baabbi'in. Tusaale: Beertii dibi qooqan baa ku baartay. m.f.dh, bąarasho.

baaro¹: m.dh Wasakh midab cad leh oo ka dhalata marka aan la nadiifin xubnaha taraanka dadka aan la gudin.

baaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qarsoon, raadin. m.f.dh, baarasho.

v. inspect, search, examine for oneself

baaro v. be restless (due to pain ~ anger), writhe, twist about

baaro [feminine] n. smegma, white substance by sexual organs

(Baro) N Teclea nobilis Del. Rutaceae.

-baarada: (n) smegma (ismegma) ~ dooro

baaro -baartay/baaratay: (v) seek (siik); search for yourself

(fal) iskaa u doondoono; iskaa u daydayo wax aad rabto inaad hesho. Baaro oo wixii ku cajibiya ka qaado dukaanka. Dh: baadho.

baaro: (fal) 'geel' jiif ku galgalo; ku rafo oo faadhumayso. Hashii rimmanayd gelgelintay baaranaysaa. Dh: galgalo, isrogrog.

baaro -da: (magac, dhedig, keli) cadka yar ee wiilasha buuryadooda laga jaro marka la gudayo. Baarada wiilka well lagama jarin oo lama xalaalayn. Dh: ballanji, hanjaf.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baaye.

baayo -ha: (magac, lab, keli) barwaago iyo wax wanaagsan oo lagu farxo. Dh: badhaadhe.

(Barya-da)

Hadal cid wax lagaga doona hayo; tuugmo.

m.dh Si debacsan oo cid waxay leedahay ama mas'uul ka tahay loo weyddiisto; tuugmo.

m.dh Si debacsan oo cid waxay leedahay ama mas'uul ka tahay loo weyddiisto; tuugmo.

f. n. begging, entreaty, prayer

-baryada: (n) begging (beeging); plea (pilii); request (rik-weesti); petition (pa-ti-shin); praying (pareey-ing); entreaty ~ tuugmo, codsasho

-da: (magac, dhedig, keli) qofka waxa uu doonayo cid kale waydiista. Baryo badan iyo bugtaan badan waa la isku nacaa. Li: kaaftoomis.

baryo -da: (magac, dhedig, keli) masaariifta iyo dhaqaalaha ku baxa guddi xeerbeegti oo garta u kala qaadda laba dhinac oo xaajo isku haya. Labada dhinac waxay bixiyaan baryo is le'eg cad iyo caanaba. Dh: martigelin, sooryo.

de: begging, entreaty, prayer

lx: baryo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: baryo

شِحَادَة، تَسَول

(Bagno) May, S Bleparispermum fruticosum Klatt. Compositae.

-ga: (magac, lab, keli) geed sida geelcadhaysta waaweyn u baxa oo cuntada lagu karsado; jaad ka mid ah khudradda la cuno ama faxfaxa iyo suugadaba lagu sameeyo.

-da: (magac, dhedig, keli) weel laga gooyo ubbada oo qooshka lagu sameeyo. Qarso jaadka laga gooyo iyo qude intaan haysto, ee gooshka baarrada ku jira laga qadaynaayo, maxaan bari ka qoollaaliyaa, waaban qabanayne.

baarro -da: (magac, dhedig, keli) dermo la falkiyey oo midabaysan. Dh: dermo, caw, bal.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqaye.

(Caarya-da)

Wax cad oo dhogor la moodo oo sida likaha uga soo kor fufa alaabada, kd., siiba wixii ku sugan meelaha qoyan ama dheelku ku dhaco.

m.dh Uskag caddaan xigeen ah oo weel, dhar iyo wixi lamida yeeshaan marka ay muddo meel ku huursanaadaan.

m.dh Uskag caddaan xigeen ah oo weel, dhar iyo wixi lamida yeeshaan marka ay muddo meel ku huursanaadaan.

f. n., [collective] mold, mildew, algae; mud, dirt

-caaryada: (n) fungus (fangas); smut (ismaat); mold (mooldh); mildew (mil-duu)

-da: (magac, dhedig, keli) qaajeer cad oo uu uskaggu jidhka ku reebo kolka uu qofku dhidido ama qoyaan taabto.

caaryo -da: (magac, dhedig, keli) wax dhogor la moodo oo cad oo wixii meel ku raaga saarma, siiba wixii qoyan ee huura ama dheelku ku dhaco. Cuntadii bakhaarka ku raagtay caaryo ayaa fuushay.

de: mold, mildew, algae; mud, dirt

lx: caaryo

pd: (/da)

ps: n0-f-col

key: caaryo

m.dh Hal naasa yaryar.

(Ijaara-da)

Lacag, kd. lagu heshiiyo oo qofkii aqal ama wax kale oo uusan lahayn, wax ku qabsana hayaa bixiyo.

ijaaro¹: m.dh la-mid: ijaar¹.

ijaaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Guri, baabuur iyo wixi lamida ijaar ka qaadasho ka baxsasho.

f.g3 (-rtay, -ratay) Guri, baabuur iyo wixi lamida ijaar ka qaadasho ka baxsasho. m.f.dh, ijaarasho.

f. n. rent (money)

ijaaro v. rent, hire

-ijaartay / ijaaratay: (v) rent for yoursef ~ kirayso

(fal) beer iyo wixii la mid ah, ijaar ku meegaaro; dayr ku soo xidho. Beerta karkarraha ka ijaaro. Dh: deyro, oodo.

ijaaro: (fal) aqal iyo wixii la mid ah, kirayso; kiro ka bixi. Dh: kirayso.

ijaaro -da: (magac, dhedig, keli) lacagta kirada lagu bixiyo. Ijaaradii aqalka weli lama keenin. Dh: kiro, ijaar.

m.dh Caro fudud oo qof yeesho. la-mid: ismaryo.

-da: (magac, dhedig, keli) cadho fudud oo qof yeesho. Dh: ismaryo.

(Samaya-da)

1. Usha waranka.

2. Ul dheer oo dhuuban oo toosan (ama samay).

m.dh (-ooyin, ml.) 1. Usha waranka. 2. Ul dheer oo toosan. la-mid: samay.

f. n. shaft (of a spear); long straight stick ~ cane

magac loo baxsho gabadh dherer iyo qurux aawadood lagu metaalay usha waranka.

-da: (magac, dhedig, keli) usha waranka; ul dheer oo toosan. Dh: samay.

samayo -da: (magac, dhedig, keli) dhenged dhuuban oo diirqab ah oo la qodax iyo qorfanyo tiro oo ul xoolaad noqota. Dh: xoodhnuug, qaar, huudh, waldeys. Li: dameerofulis.

a: samay

de: shaft (of a spear); long straight stick ~ cane

initial: s

lx: samayo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: samayo

(Tamara-da)

Tabaro.

m.dh la-mid: tabar.

f. n., (mass n.): strength, capability

-da: (magac, dhedig, keli) eeg tabaro.

a: tabaro

de: strength, capability

initial: t

lx: tamaro

pd: (/da)

ps: n6-f-mass

see: tabar

key: tamaro

name-f chestnut ~ dark red color

f.mg3 (-saday, -satay) la-mid: abaarayso.

(fal) abaari ha ku hesho.

m.dh la-mid: belaayo.

f. n. misfortune, disaster, trouble

-balaayada: (n) a grave misfortune; disaster (di zaastar) ~ belaayo. -Syn: calamity, catastrophe, cataclysm

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo daran; wax aadamuhu ka cabsado oo dhan. Balaayo guul comman way diidday. Dh: belaayo, baas, dhib, halaag, basanbaas, hoog, hankaag. Li: barkhad, badhaadhe.

de: misfortune, disaster, trouble

lx: balaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: belaayo

key: balaayo

m.dh.u la-mid: baqalye.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqalye.

-da: (magac, dhedig, keli) timo jilicsan oo kala jeedjeeda. Dh: bidhiidh, yixi. Li: yoofil.

(Cibaara-da)

Arrin aan la arki jirin oo lala yaabo; wax lagu waano qaato; cibro.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Belo aan hore loo arkin. 2. Arrin yaab leh oo aan hore loo arkin. la-mid: cibro.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Belo aan hore loo arkin. 2. Arrin yaab leh oo aan hore loo arkin. la-mid: cibro.

f. n. novelty, strange thing

-cibaarada: (n) something new and unusual; novelty (noovalti)

-da: (magac, dhedig, keli) arrin aan hore loo dhicin oo lala yaabo.

de: novelty, strange thing

lx: cibaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: cibaaro

(Hafarya-da)

Qof wax aan la siin, la yiraahdo waa la siiyey.

m.dh la-mid: hafrid.

vl. n. pretense; tantalization

-da: (magac, dhedig, keli) qof, wax aan la siin ama aanu qabin dusha laga saaro. Dh: nabis, masabidid.

hafaryo -da: (magac, dhedig, keli) denbi qof aan samayn dusha laga saaro.

bw: hafriin

de: pretense; tantalization

lx: hafaryo

pd: (/da)

ps: vn6-f

see: hafar

key: hafaryo

-da: (magac, dhedig, keli) hal caano badan oo madihool ah; hal caaneheeda lagu jimeeyo kuwa geela kale ee la ibadayo. Ibadayada geel, xidid u ma cubtamo, xilkadhawrisna looma baxsho. Dh: sharriba, biqjaar, ibodaya.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef irmaan gaaxqab ku lisid. Ibadayn baan ku lisay qaalinta.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ibadayn.

v., sg., neg., present progressive: I am not / he is not coming

imanayo v., sg., relative form present progressive: that I am / he is coming