ereyga

i'd

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

I

DHAABAN
1

(i')

2

1. Xarafka sagaalaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

2. Uyaalka qofka hore oo keli ah oo wax la taarana hayo oo falku xaggiisa aada hayo; aniga.

4

-i: ereyada ay raacdo, kuwa ugu badani waa — 1. Tilmaanta magaca wax laga sheegayo ama lagu sheegayo (oo kolka uusan tilmaanta wadan oo keligiis yahay qaata qodobbada -ku, -tu iyo wixii ka farcama) sida 'wiilka wanaagsan - wiilka wanaagsani waa walaalkay, waa Soomaali, waa uu bukaa, waa uu shaqeeyaa; naagta quruxda badani waa boqorad; ninka deeqsiga ah wax buu bixiyaa; ... 2. Waxay kaloo raacdaa magacyada dheddig, oo kelida ah, oo shibbane ku dhammaada, oo aan qodob wehelin, magacyadaas oo iyaguna ah kuwo wax laga sheegayo ama wax lagu sheegayo (dani waa seeto; lafi ma jabin; doodi ma furna; ...). 3. Haddii magaca tilmaanta wax la taaranayo oo falku xaggiisa aadayo, -i(du) markaas raaci mayso, oo la oran kari mayo: wiilkaasi u yeer; libaaxaasi dil; inankaasi anigaa dhalay; hashaasi lis. Waxay la macne tahay -u.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Li'i

DHAABAN
1

(Li'i-da)

2

La'aan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

ijtihaad

DHAABAN
1

ijtihaad¹: m.l (-dyo, m.dh) 1. Arrin sharci ah oo aan quraanka iyo xaddisku ka hadlin oo ra'yi qof mujtahid ahi leeyahay lagu meelmariyo. 2. Dadaal badan.

2

ijtihaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Arrin sharci ah oo aan quraanka iyo xaddisku ka hadlin ra'yi qof mujtahid ahi leeyahay ku meelmarin. 2. Ku i.: dadaal badan muujin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

indhatir

DHAABAN

f.g1 (-ray, -rtay) 1. Cid cammayn. 2. Iska i.: dareenka aragtida iska sixirid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

malaha

DHAABAN

fk. Sida maluhu u badan yahay; mindhaa, armaa. Tusaale: “Malaha galabta roob baa di'i doonaa”. la-mid: male (1).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

qulqul

DHAABAN
1

qulqul¹: m.l (fiisikis) Summad I. Dhakhsaha uu saldanab ku dhexmaro gudbiye danab. Halbeegga Caalamiga ah (H.C.) ee qulqulka danab waa ambiyeer (A).

2

qulqul²: m.l Shubmid ama socod aan kala go' lahayn ee uu hooruhu sameeyo. la-mid: qulqulid.

3

qulqul³: f.mg1 (-ulay, -ushay) 1. Hoore si aan kala go' lahayn u shubmid ama u socosho. 2. Dad, xoolo iyo wixi lamida si aan kala go' lahayn u socosho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

ijtihaad

DHAABAN
1

ijtihaad¹: m.l (-dyo, m.dh) 1. Arrin sharci ah oo aan quraanka iyo xaddisku ka hadlin oo ra'yi qof mujtahid ahi leeyahay lagu meel-mariyo. 2. Dadaal badan.

2

ijtihaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Arrin sharci ah oo aan quraanka iyo xaddisku ka hadlin ra'yi qof mujtahid ahi leeyahay ku meel-marin. 2. Ku i.: dadaal badan muujin. m.f.dh, ijtihaadid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

indhatir

DHAABAN

f.g1 (-ray, -rtay) 1. Cid cammayn. 2. Iska i.: dareenka aragtida iska sixirid. m.f.dh, indhatirid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

malaha

DHAABAN

fk. Sida maluhu u badan yahay; mindhaa, armaa. Tusaale: Malaha galabta roob baa di'i doonaa. la-mid: male.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

qulqul

DHAABAN
1

qulqul¹: m.l (fiisikis) Summad I. Dhakhsaha uu saldanab ku dhexmaro gudbiye danab. Halbeegga Caalamiga ah (H.C.) ee qulqulka danab waa ambiyeer (A).

2

qulqul²: m.l Shubmid ama socod aan kala go' lahayn ee uu hooruhu sameeyo.

3

qulqul³: f.mg1 (-ulay, -ushay) 1. Hoore si aan kala go' lahayn u shubmid ama u socosho. 2. Dad, xoolo iyo wixi lamida si aan kala go' lahayn u socosho. m.f.dh, qulqulid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

aqaan

DHAABAN
1

v., sg., present habitual: I know

2

aqaan v., sg., neg., present habitual: I don't know

3

aqaan v., sg., subject case, present habitual: it is I who know

4

aqaan v., sg., relative form, present habitual: that I know ...

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

aqaanno

DHAABAN
1

v., sg., neg., present habitual: I don't know

2

aqaanno v., sg., relative form, present habitual: that I know ...

3

aqaanno v., sg., opt. form: may I know ...; let me know!

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

aqoonayo

DHAABAN

v., sg., neg., present progressive: I do not know / he does not recognize

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ii

DHAABAN
1

pron. and preposition: to me, for me

2

ii [feminine] n. II, long I [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

imaaddo

DHAABAN
1

v., sg., neg., present habitual: I do not come

2

imaaddo: v., sg., relative form, present habitual: that I come

3

imaaddo: v., sg., opt. form: may I come!; let me come!

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

inyow

DHAABAN

inter. no!; I don't want to!

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

iraahdo

DHAABAN
1

v., sg., neg., present habitual: I do not say

2

iraahdo v., sg., relative form, present habitual: that I say

3

iraahdo v., sg., opt. form: may I say; let me say

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

lihi

DHAABAN
1

v., sg., neg., present habitual: I don't have ~ own something

2

lihi [feminine] n., [collective] property, possessions

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

maan

DHAABAN
1

vl. pron., neg. I ... not

2

maan question word, vl. pron. do I? / did I? / am I?

3

maan m. n. mind, intelligence, good sense

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

miyaan

DHAABAN
1

question word, vl. pron. do I? / did I? / am I?

2

miyaan question word, neg.,: was it not ... [.]?

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

i'd/

DHAFANDHAAF

(abbr) 'I had' ama 'I would', 'I should', 'I could' oo la soo gaabiyey. e.g. I'd rather stay home today.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

i'

DHAFANDHAAF
1

de: I, short I [letter of the Somali alphabet]

2

lx: i'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: i'

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Id

DHAFANDHAAF
1

(Id-da) — Is; (iddiis, iskiis).

2

-id — Tiraab, magaca iyo falka qaarkii lagu dabakaro oo ulajeeddo gaar ah u yeela: dhis = dhisid (dhis-id); dar = darid (dar-id).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

ID

DHAFANDHAAF

/aydhii/ (abbr) aqoonsi (identification, oo la soo gaabiyey). e.g. Before we cash this check we need two pieces of ID.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

id

DHAFANDHAAF

-da: (magac, dhedig, keli) awood, karti ama itaal. Dh: tabar, tamar, xoog.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Iid

DHAFANDHAAF
1

(Iid-da)

2

Maalmaha waaweyn oo diinka oo la xuso oo la nasto; (ama ciid).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

iid

DHAFANDHAAF
1

iid¹: m.dh la-mid: ciid¹.

2

iid²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: ciid².

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

iid

DHAFANDHAAF
1

f. n. holiday, religious festival, feast

2

iid v. celebrate (a religious festival)

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

iid

DHAFANDHAAF

-da: (n) festival (festively holiday (holadheeyt)-, religious celebration

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

iid

DHAFANDHAAF
1

(fal) farxad muuji. Dh: ciid, dabbaaldeg.

2

iid -da: (magac, dhedig, keli) ayaamaha la farxo, diin ama dhaqan ahaan, ee shaqooyinka laga nasto.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Bi'id

DHAFANDHAAF
1

(Bi'id-da)

2

1. Ba' ku dhicid; hoogid.

3

2. Tirmid; baabbi'id.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

bi'id

DHAFANDHAAF

m.f.dh eeg ba'². la-mid: ba'id.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

bi'id

DHAFANDHAAF
1

-da: (magac, dhedig, keli) ka tirid meeshuu ku yallay, ka baaba'a meeshii uu ku dhignaa. Bi'idda magacayga belo kama taagnee ka bogorka lagu ba'ay. Dh: baabi'id, tirtirid, masaxid.

2

bi'id-da: (magac, dhedig, keli) dhaqanxumo. Dh: baabi'id.

3

bi'id-da: (magac, dhedig, keli) xumaan oo si aan fiicnayn noqosho. Beerta bi'idda roob la'aan ayaa ugu wacan. Dh: bi'is.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Di'id

DHAFANDHAAF
1

(Di'id-da)

2

(roob, kd.) hoos u soo daadashada ama u soo qubashada biyaha daruuraha ka yimaada.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

di'id

DHAFANDHAAF

m.f.dh eeg da'. la-mid: di'is, di'itaan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

di'id

DHAFANDHAAF

-da: (n) th act of raining (reeyning) or falling like raindrop ~ di'is

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

di'id

DHAFANDHAAF

-da: (magac, dhedig, keli) di'itaanka roobku soo da'o.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

di'id

DHAFANDHAAF
1

a: di'is (ta) [vn1-f]; rw: da'

2

de: downpour of rain

3

lx: di'id

4

pd: (-da)

5

ps: vn1-f

6

key: di'id

waa la naqliyay ✓