Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Hooya-da)

2

Qof dumar ah ama nafley kale oo dheddig oo ilmo dhalay; habar; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

hooyo¹: m.l.w eeg hoy.

2

hooyo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. U.j: hooyoy! 4. U.j: wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. u-j hooyoy! 4. u-j wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mother

2

hooyo v. come ~ go home at the end of the day

waa la naqliyay ✓

-hooyada: (n) mother (maathar); mama or mamma

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid ka caloosha ilmaha ku siday ee naaska nuujiya; qof dumar ah ama nafley dhedig oo kale oo ilmo dhalay. Dh: ummo, hiindo. Li: aabbo.

waa la naqliyay ✓

وَالِدَة وَأُمِّ

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hooy!) Dhawaaq dadka lagu soo jeediyo; waryaa! naayaa!

2

2. (Hooy-ga) Meel loo hoydo; aqal; guri; min.

waa la naqliyay ✓

u.j 1. War h.!: erey qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo; waryaa! 2. Naa h.!: marka qof haween ah lala hadlayo ayaa la adeegsadaa naayaa. 3. Hooyaay!: marka dad badan lala hadlayo ayaa la adeegsadaa waryaadahee.

waa la naqliyay ✓

u-j 1. War h.!: erey qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo; waryaa! 2. Naa h.!: marka qof haween ah lala hadlayo ayaa la adeegsadaa naayaa. 3. Hooyaay!: marka dad badan lala hadlayo ayaa la adeegsadaa waryaadahee. u.j.w, hooyaay.

waa la naqliyay ✓

1

v. take, accept

2

hooy inter. hey you!

3

hooy m. n. home, shelter

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) shelter (shal-tar)-, home (hoom) ~ minan, rug lugu noolaado

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) qof durugsan lagu soo jeediyo oo loogu dhawaaqo: Waryaa! Naayaa!

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-yday, -yatay) Habeen meel ku baryid. la-mid: hoyaatin².

waa la naqliyay ✓

1

v. spend the night (in a place), stay overnight

2

hoyo: v. go home at the end of a day

waa la naqliyay ✓

-hoyday / hoyatay: (v) stay overnight (o-vernaayt); spend the night ~ dhax

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» meel hoy ah, habeen ku bari; cid habeen marti u noqo.

2

hoyo: (fal) xijaabo; dhimo; geeryoo; bax.

waa la naqliyay ✓

1

(Dooya-da)

2

1. Col isku duuban; duul; dad.

3

2. Cawska jaadki.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Col ilaala ah; duul; dad. 2. Caws waaweyn oo dooxooyinka ka baxa oo ay xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. attack force, war party

2

dooyo [feminine] n. grass species

waa la naqliyay ✓

Eragrostis cilianensis 10, Panicum coloratum 10

waa la naqliyay ✓

1

(Doio) C Coelachyrum stoloniferum C.E. Hubb. Gramineae.

2

N Dactyloctenium aegytium (L) Willd. Gramineae.

3

C Eragrostis cilianensis (All.) Lut.

4

C Panicum coloratum L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

name-m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh firfircoon oo lagu metaalay weerar.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro dad ah oo kooban oo col sahan u ah.

2

dooyo-da: (magac, dhedig, keli) geed cawsaad aan dhaadheerayn oo jilicsan kana baxa balliyada iyo buurahaba. Sicii dooggii, dooyo meersaday, daleel ma habsado.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Obbia, Obiya [coastal town in central Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Obbia, Obiya [coastal town in central Somalia]

2

lx: Hobyo

3

ps: n0-loc

4

key: Hobyo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Meel taag ah ka daaddegid. 2. Nafley le'asho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Meel taag ah ka daaddegid. 2. Nafley le'asho. m.f.dh, hoobasho.

waa la naqliyay ✓

v. slide ~ go down, descend; die

waa la naqliyay ✓

-hoobtay/hoobatay: (v) move downward: slide (islaaydh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel taag ah, hoos uga soo deg.

2

hoobo: (fal) baaba' oo dhimo.

3

hoobo: (fal) meel sare ka soo dhac oo hawada soo dhex jibaax.

waa la naqliyay ✓

1

de: slide ~ go down, descend; [fig.] die

2

lx: hoobo

3

pd: (hoobtay)

4

ps: v3b=intr

5

key: hoobo

waa la naqliyay ✓

1

(Hooda-da)

2

Ayaan; nasiib, cawo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Naasib.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nasiib.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] luck, good fortune

waa la naqliyay ✓

name-fluck, good fortune. Syn: Ayaan, Cawo, Naruuro

waa la naqliyay ✓

-leh: (adj) lucky (laki); fortunate (foorjuneeyt) ~ nasiib, ayaan, callaf

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh la filayo in ay noqoto nasiib iyo cidhib wanaagsan oo reerka ku soo biirtay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ayaan iyo nasiib wanaagsan oo nolosha ah. Dh: nasiib, ayaan, cawo. Li: nasiibdarro, naxsi.

waa la naqliyay ✓

1

de: luck, good fortune

2

lx: hoodo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

syn: ayaan, cawo, nasiib

6

key: hoodo

waa la naqliyay ✓

1

(Hooma-da)

2

Haadun; haawey; maato.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Xoolo intooda tabarta daran ee aan sabadka dhaafin. 2. Dad cayr ah oo aan tabar lahayn.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] dependents (e.g., poor people; children)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magacwadareed) dad maati ah oon waxba qabsan karayn. Dh: makas, haawey, maato.

2

hoomo -ha: (magac, lab, keli) xoolaha inta itaalka daran een jilaalka guuri karin. Dh: ruqe.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haawey, maato, marras

2

de: dependents (e.g., poor people; children)

3

lx: hoomo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f-col

6

key: hoomo

waa la naqliyay ✓

1

(Hoosa-da)

2

1. Dhis yar oo la harsado ama hawlo kale lagu qabsado.

3

2. (*) Dhis hawlo waaweyn oo tolka iyo qaranka waxtar u leh lagu qabto dad badanina ka xoojiyo (bir tumid, baabuurro soo saarid, ...); masnac.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhis yar oo la harsado. 2. Meel dhisan oo hawl lagu qabto; garaash.

waa la naqliyay ✓

f. n. workshop; factory

waa la naqliyay ✓

-hoosada: (n) workshop (weerkshoop); garage (garaash) ~ masnac

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhis hawlo waaweyn oo farsamo oo bulshada waxtar u leh lagu qabto, sida: birotumidda iyo samaynta baabuurta. Dh: balbalo, hadhgalo, masnac.

2

hooso -da: (magac, dhedig, keli) dhis yar oo la hadhsado ama hawlo kale lagu qabsado. hoostegid -da: (magac, dhedig, keli) wax meel saarnaa oo inta ay kor kasoo dhacaan hoosta taga.

waa la naqliyay ✓

1

de: workshop; factory

2

lx: hooso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: hooso

waa la naqliyay ✓

1

(Hoota-da)

2

1. Waran yar; eebo.

3

2. Baaqimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Waran oo lagu dagaallamo; eebo. 2. Neef dhashiisa ma ahee dhasha kale nuugto.

waa la naqliyay ✓

f. n. small spear

waa la naqliyay ✓

-hootada: (n) spear (ispiiyer) ~ waran, eebo

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef caano yar laga liso oo aan ayro ahayn. Dh: gabno. Li: ayro.

2

hooto-da: (magac, dhedig, keli) waran yar oo ragu ku dagaalamo. Dh: eebo.

3

hooto-da: (magac, dhedig, keli) daruur yar oo biyo xoog ah shubta. Dh: daruur.

4

hooto -da: (magac, dhedig, keli) hal madi ah oo hadhuubka raacda oo ku caatowda.

waa la naqliyay ✓

1

cf: eebo

2

de: small spear

3

lx: hooto

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: hooto

waa la naqliyay ✓

v. bring ~ take home

waa la naqliyay ✓

1

de: bring ~ take home

2

lx: hooyi

3

pd: (hooyiyey)

4

ps: v2a=

5

see: hoyi

6

key: hooyi

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) loo adeegsado, wixii aan la hubin laakiin la rajaynayo. Dh: billaayoo, tolow.

waa la naqliyay ✓

1

-tooyo

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro (boqortooyo, walaaltooyo), oo ulajeeddadiisu tahay si, ama darajo ku sugnaan, ahaan, lahaan, ...; wuxuu u macne dhaw yahay -nimo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Cid haybteeda weyddiin.

waa la naqliyay ✓

v. ask questions, inquire, seek some information

waa la naqliyay ✓

nickname-m to ask questions, inquire, seek information. Lit: he who asks questions all the time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid haybso, warayso.

2

tooyo: (dabakar) magacda qaarkood la raaciyo si loo tilmaamo si ama darajo ku sugnaan sida; gacaltooyo, madaxtooyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoyo) N Kirkia burgeri Stannard. Simaroubaceae.

2

N Kirkia tenuifolia Engl. Simaroubaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedcaleemaad ka baxa buuraleyda didibka ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaydin-ta)

2

1. Carruur, caanaha ay hooyada ka nuugaan, ka gooyn.

3

2. Caano aan kuwa hooyo ahayn (oo xoolaad) carruur siin oo ku korin.

4

3. Carruurta lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayeeya-da)

2

Hooyada iyo aabbaha hooyooyinkood; Abooto.

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bahwadaag-ta)

2

1. Walaalo hooyo ka dhexayso ama isku bah ah.

3

2. Baho waaweyn oo is gaashaanbuursada ama iskaashi ka dhexeeyo ama dano kale wadaaga.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalasha-da)

2

1. Ifka ama dunida imaansho, u soo bixid.

3

2. Bilaabasho.

4

3. (bil) soo bixid; bilasho.

5

4. (cayaar) gool; duq, kd., helid, keenid.

6

5. Nasab; gobannimo.

7

6. (wada dhalasho) isku aabbe iyo hooyo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhalid-da)

2

1. Ummulid.

3

2. Ilmo ama carruur aabbe ama hooyo u noqosho.

4

3. Soo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Habar-ka)

2

Dabool; aabbur.

3

2. (Habar-ta) a) Qof dumar ah oo waayeel ah. b) Hooyo; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

(Habarwadaag-ta)

2

Walaalo isku hooyo keliya ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiinda-da)

2

Hooyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hooyonnima-da)

2

Hooyo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Mataan-ka) a) Labo ilmood oo hooyo isku kol dhashay, midkood lab. b) Labo wax oo isku mataansan, midkood.

2

2. (Mataan-ta) a) Labo ilmood oo hooyo isku kol dhashay midkood dheddig. b) Ceel af dhuuban oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Mataana-ha)

2

Labo ilmood oo mar hooyo wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

(Walaal-ka, Walaa-sha)

2

Kan ama tan isku aabbe iyo hooyo la yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh.kh A. ah: ilmo yar oo naaska hooyo aan nuugin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Walaalo isku hooyo ah aan isku aabbo ahayn. 2. Dad, ummad, iyo wixi lamida oo isgaashaanbuursi ka dhexeeyo.

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Ilmo xoolaad, yar, aan hooyo lahayn, neef kale nuujin.

waa la naqliyay ✓

m.l Carruur isku hooyo ah kan ugu dambeeya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Wiil ama gabar hooyo ku dhalmaddeysay oo wax ay dhasho ugu dambaysa. la-mid: garuddambays.

waa la naqliyay ✓

1

habar¹: m.l (-rro, m.dh) Haruubka haanta.

2

habar²: m.dh (-bro, ml.) 1. Naag duq ah. 2. Hooyo. 3. Dubaarad, dubnad.

waa la naqliyay ✓

1

de: mother

2

hm: 1

3

lx: hooyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

xe: O mother!

7

xv: Hooyooy!

8

key: hooyo_1

waa la naqliyay ✓

1

a: hoyo (2)

2

de: come ~ go home at the end of the day

3

hm: 2

4

lx: hooyo

5

pd: (hooyday)

6

ps: v3b=

7

key: hooyo_2

waa la naqliyay ✓

1

(Dhooba-da)

2

Ciid jilicsan oo budo ah oo kolkay qoydo is qabqabsata oo dheryaha, kd., laga sameeyo, waxna lagu dhisto; dhooqo.

waa la naqliyay ✓

1

dhoobo¹: m.dh Ciid budo ah, qoyan oo is haysata.

2

dhoobo²: m.dh (jooloji) Nooc ciidda ka mid ah oo ah budo khafiifa, oo ah ma habe. Dhoobadu waxay noqotaa balaastig marka biyo lagu daro. Dhoobadu waxay ka koobantahay dhadhaabo-lakabeed iyo aluminiya.

3

dhoobo³: f.g3 (-btay, -batay) 1. Meel istuumin (xoolo, dad iyo wixi lamida). 2. Waabaayo marsasho (fallaar). 3. Dhis (guri iyo wixi lamida) salaaxasho. 4. Wax dhoobo marsasho. 5. Dheri iyo wixi lamida dhoobo ka samaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhoobo¹: m.dh Ciid budo ah, qoyan oo is haysata.

2

dhoobo²: m.dh (jool.) Nooc ciidda ka mid ah oo ah budo khafiifa, oo ah ma habe. Dhoobadu waxay noqotaa balaastig marka biyo lagu daro. Dhoobadu waxay ka koobantahay dhadhaabo-lakabeed iyo aluminiya.

waa la naqliyay ✓

Clay

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] mud, dirt, soil, clay; daub; china, porcelain

2

dhoobo v. pile up; come in great numbers

waa la naqliyay ✓

-dhoobada: (n) mud (madh); clay (kaleeyf sludge (islaaj) ~ dhooqo, dhiiqo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad badan meel soo tubo oo soo ururso.

2

dhoobo -da: (magac, dhedig, keli) ciiddu markay qoyantahay ee ay jilicdo.

3

dhoobo-da: (magac, dhedig, keli) camuud jilicsan marka ay qoyantahay.

waa la naqliyay ✓

وحل، وَحَل

waa la naqliyay ✓

name-f travel abroad, emigrate; embark, ride off -- away; depart, leave

waa la naqliyay ✓