Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Hoga-da)

2

Xilli kulul; kaliil.

waa la naqliyay ✓

1

hogo¹: m.dh (-ooyin, m.l) Roobka ugu horreeya ee xilliga guga ama dayrta kulaylka ka dhasha.

2

hogo²: f.g3 (-gtay, -gatay) Nafley meel is tubid.

waa la naqliyay ✓

1

v. halt, stand still

2

hogo [feminine] n. hot season

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo iyo wixii la mid ah, muddo door ah, meel istub ama taagnaw.

2

hogo-da: (magac, dhedig, keli) xilli kulul oo kaliil ah. waxa lagu jiraa hogo kaliileed. Dh: kaliil.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baday, -batay) U h.: wax samayntooda isku deyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Hogfa-ha)

2

(magac kooxeed; keli: hogof) iin cagaha gasha; labadooda madax baa toostoosnaanta iyo sinsinnaantu ka ba'daa oo inta mid waliba xagga gudaha u soo qalloocato, isku soo jeesta; qallaafo.

waa la naqliyay ✓

m. n. knock-knees, bow-legged; pigeon-toes

waa la naqliyay ✓

-hogfaha: (n) bow-legs (bow-leegis) ~ wegdo

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) eeg qallaafo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qallaafo

2

de: knock-knees, bow-legged; pigeon-toes

3

lx: hogfo

4

pd: (/ha)

5

ps: n6-m

6

key: hogfo

waa la naqliyay ✓

1

(Hogob-ka)

2

Dhul hooseeya; dooxo yar.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-byo, m.dh) Dhul hooseeya oo dhir badan leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. valley; river-bed; any natural depression

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul hooseed dhir badan leh. Dh: dooxo.

2

hogob -ka: (magac, lab, keli) god qodan oo hoos u dheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: valley; river-bed; any natural depression

2

lx: hogob

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: hogob

waa la naqliyay ✓

m.dh (-gfo, m.l) Iin luguhu la qalloocdaan oo ay isku soo jeestaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-gfo, m.l) Iin luguhu la qalloocdaan oo ay isku soo jeestaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. pigeon-toe

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) iin cagaha lugaha gasha oo xaggooga hore gaar ahaan labada suul isku soo jeedisa. Dh: qalaafo. Wa: hogofyo, hogfol.

waa la naqliyay ✓

1

de: pigeon-toe

2

lx: hogof

3

pd: (-ta Pl: hogfo (/ha))

4

ps: n3-f

5

key: hogof

waa la naqliyay ✓

1

(Hogo-sha)

2

Daruur hoortay; hoorrimaad.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Daruur. 2. Sayn roob ah oo meel ka curtay.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Daruur. 2. Sayn roob ah oo meel ka curtay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] rain cloud; beginning of rain

waa la naqliyay ✓

name-unisex rain cloud; rainfall

waa la naqliyay ✓

-hogasha: (n) hot season

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qurux badan oo sare loo eego sida hogosha roobka.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) daruur is haysa. Hilaac beena hogol aan da'ayn, heeso kala jaada. Dh: rayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: rain cloud; beginning of rain

2

lx: hogol

3

pd: (/sha)

4

ps: n-f-col

5

key: hogol

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weelasha guriga inta la tolo oo wax lagu shubto. Dh: qarawaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Godadow-ga)

2

Cayaar hogo iyo quruurux lagu cayaaro; leylo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hogoggolin-ta)

2

Qaabkii danbe oo la rabey xaggiisa u soo dhoweyn, u soo qalloocin.

waa la naqliyay ✓

1

(Shax-da)

2

1. Shilin yaryar oo aan ishu qaban karin; qaniin.

3

2. Cayaar dhulka lagu dhigo ama loox loo sameeyey korki oo labo qof lagu cayaaro; waa saddex xarriiqood oo afargees ah oo isku gudajira oo middiiba siddeed hogood leedahay (isku 24 hogood); qofkiiba wuxuu ku cayaaraa 12 cad oo qori ah ama dhagax ama wax kale oo isku midab ah (12 cad iyo 12 madow).

waa la naqliyay ✓

1

(Tus-ka)

2

1. Uumi kaliileed; hogo.

3

2. Daliig ama waraaq dhuuban oo kutubta iyo buugagga qoran la dhexgeliyo oo hadba meesha la joogo, lagu calaameeyo.

4

3. Tusmada ama fahrasada kitaabka.

waa la naqliyay ✓

1

(Yib-ta)

2

Cayaar shan iyo labaatan hogood leh oo labo qof afar iyo labatan dhagax oo kala midabaysan ku cayaaraan (qofkiiba 12); bub.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nayaal, m.l/dh) Bayd faal oo madaxa iyo manjaha min laba ka ah, labada hogood oo dhexda ahna min hal.

waa la naqliyay ✓

1

god¹: m.l 1. (-dad, m.l) Dalool dheer oo hulan oo dhulka ka samysma ama laga sameeyey. 2. Siddeed iyo tobanka hogood ee dayaxa midkood.

2

god²: f.g1 (-day, -dday) 1. Wax qalloocin. 2. Wax deri u yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.l Bayd faal oo manjaha ka ah labo, saddexda hogood oo kalana min hal.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg hogo². la-mid: hogad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -leysay) la-mid: hogotusaalee.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: hogotusaalee.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday) la-mid: hogolraac.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: hogolraacid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg hogoggoli.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday) Meel roob ka da'ay u guurid; roobraac. la-mid: hogocraac.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg hogolraac. la-mid: hogocraacid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg hogoraac.

waa la naqliyay ✓

1

(Hog-ta)

2

1. Meel hoosaysa; god; booraan; hataq.

3

2. Dhis ama god si gaar ah loo sameeyey oo inta dab lagu shido, hilibka iyo cunnada jaadadkeed lagu bisleeyo; furun; tinaar; muufo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-gag/-go, m.l) 1. Meel hoos u qodan; god. 2. God deb lagu shido oo hilib lagu dubo. 3. God daawo ku jirto oo ariga ama lo'da lagu dhayo.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-gag/-go, m.l) 1. Meel hoos u qodan; god. 2. God deb lagu shido oo hilib lagu dubo. 3. God daawo ku jirto oo ariga ama lo'da lagu dhayo.

waa la naqliyay ✓

m. n. cave, hole in the ground; earth-oven

waa la naqliyay ✓

/hoog/ (n) 1. doofaar, siiba khaansiir, shilis ah. (infl) (v) 2. wada-qaadasho, sida cunto iwm oo qof wada cuno.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) hole (hool); cavity (kaavati); cave (keeyv); burrow (baroow) ~ god

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) maansada qaybeheeda mid ka mid ah oo dhismo ahaan iyo luuq ahaanba isu raacda.

2

hog-ga: (magac, lab, keli) meel hoos u qodan. Dh: booraan, hataq, god. Wa: hogag, show.

3

hog-ga: (magac, lab, keli) dalool buur, gidaar iyo wixii la mid ah lagu sameeyay. Dh: god.

4

hog-ga: (magac, lab, keli) dhis ama god si gaar ah loo sameeyey oo inta dab lagu shido, hilibka iyo wixii la mid ah. Dh: foorno, tinaar, muufo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bohol, haadaan, hataq

2

de: cave, hole in the ground; earth-oven

3

lx: hog

4

pd: (-ka ~ -ta Pl: hogag (ka))

5

ps: n4-m, n1-f

6

key: hog

waa la naqliyay ✓

n., doofaar, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

Hoo!

2

1. Qabol; Qaado.

3

2. (Hoo-da) Waxsiin; deeq.

waa la naqliyay ✓

1

hoo¹: m.dh Siinta cid wax la siiyo.

2

hoo²: f.g1 (-ooyay, -oyday; -ooyi) 1. Cid wax loo soo taagay ama la siiyey qaadasho. 2. H.!: qabo!, qaado!

3

hoo³: f.g2 (-ooyay, -oysay) 1. Xoolo, dad iyo wixi lamida habeen meel bariisiin. 2. Xoolo, dad iyo wixi lamida hoy gelin. 3. Hanti aan deyn ahayn oo cid u baahan siin. la-mid: hoy², hoyi.

waa la naqliyay ✓

m.dh Siinta cid wax la siiyo.

waa la naqliyay ✓

1

inter. Here, take (it)!

2

hoo v. take, accept

3

hoo [feminine] n., [collective] offering, gift, present; something given out of obligation

4

hoo v. have someone ~ something stay overnight; put up for the night

waa la naqliyay ✓

(interjection) used to attract attention while handing something to someone

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale wax ka qaado. Hoo qalinka iyo buugga. Dh: qaado. Li: keen, dhiib.

2

hoo -da: (magac, dhedig, keli) cid kale wax siin; deeq, cid kale u gudbin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1.(f.g) Cunto, cabid iyo wixi lamida ka dhergid. 2. Ka b.: arrin, hawl iyo wixi lamida ka baaraandegid; ka salgaarid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1.(f.g) Cunto, cabid iyo wixi lamida ka dhergid. 2. Ka b.: arrin, hawl iyo wixi lamida ka baaraandegid; ka salgaarid. m.f.dh, bogasho.

waa la naqliyay ✓

v. finish with; reach a point of satisfaction with

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax si fiican uga dhereg; in kugu filan ka hel sida cunto, dawaasho, hadal iyo waxii la mid ah. Hadalkii oo aana ka bogan buu igu badhgooyey.

2

bogo: (fal) «ka » aad ugu fiirso, ka baaraandeg, eegmada ka buuxso. Midibka biyo dahab sidoodii, ishaan daymada ka bogonoo, jeelaalada woow dawiyo nabadeey.

waa la naqliyay ✓

1

de: finish with; reach a point of satisfaction with

2

lx: bogo

3

pd: (bogtay)

4

ps: v3b=

5

key: bogo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Hilib iyo wixi lamida qarsoodi wax uga goosasho.

waa la naqliyay ✓

v. cut up and eat something in small bits; do work poorly, not be systematic

waa la naqliyay ✓

(fal) feeno oo gooso; hilib hadba wax yar meel ka gooso.

waa la naqliyay ✓

1

de: cut up and eat s.t. in small bits; [fig.] do work poorly, not be systematic (e.g., when a bone only has a little bit of meat left)

2

lx: gogo

3

pd: (gogtay)

4

ps: v3b=

5

key: gogo

waa la naqliyay ✓

/howbow/ (infl)(n) dowdar (qof aan hoy iyo camal toona lahayn oo iska wareega).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Xoolo ooman biyo hormo-hormo ugu sii daysasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-yday, -yatay) Habeen meel ku baryid. la-mid: hoyaatin².

waa la naqliyay ✓

1

v. spend the night (in a place), stay overnight

2

hoyo: v. go home at the end of a day

waa la naqliyay ✓

-hoyday / hoyatay: (v) stay overnight (o-vernaayt); spend the night ~ dhax

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» meel hoy ah, habeen ku bari; cid habeen marti u noqo.

2

hoyo: (fal) xijaabo; dhimo; geeryoo; bax.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Maro, buste iyo wixi lamida dusha iska saarid la-mid: hugso.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Maro, buste iyo wixi lamida dusha iska saarid m.f.dh, hugasho. la-mid: hugso.

waa la naqliyay ✓

/logo/ (n) calaamadda ama habka loo qoro magaca shirkadda (calaamadda u goonida ah shirkadda).

waa la naqliyay ✓

1

(Ooga-da)

2

1. Wadajirka xubnaha nafleyda (madax, gacno, lugo, ...); jir; kor.

3

2. Dhul korreeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Jirka sare ee nafleyda. 2. Dhulka meeshiisa aan cadduun iyo dooxo ahayn. 3. Wax dushood sare. Tusaale: “Buurta oogadeeda”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Jirka sare ee nafleyda. 2. Dhulka meeshiisa aan cadduun iyo dooxo ahayn. 3. Wax dushood sare. Tusaale: Buurta oogadeeda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. body; external ~ outer surface of something

2

oogo [feminine] n., loc. highlands, upland area of northeast Somalia

waa la naqliyay ✓

-oogada: (n) 1. surface (seer-fas). 2. body (baadhi). 3. highland (haay-laandh)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul sare oo taag ah. Haddii oogo daaq laga waayo guban ayaa loo dhaadhacaa. Dh: dul, kor.

2

oogo -da: (magac, dhedig, keli) jidhka korkiisa sare. Ninna oogadii biyo kama hagrado.

3

oogo-da: (magac, dhedig, keli) afarta jiho mid ka mid ah; koonfur. Afarta jiho waa bari iyo galbeed dacal iyo oogo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax dhiniciisa sarreeya hoos marsasho. 2. Qof la legday oo laga sarreeyo qofkii legday geddisasho. 3. Ka r.: alaab gaadiid saaran ka degsasho. 4. Ku r.: wax, wax qarin karo ku gambisasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax dhiniciisa sarreeya hoos marsasho. 2. Qof la legday oo laga sarreeyo qofkii legday geddisasho. 3. Ka r.: alaab gaadiid saaran ka degsasho. 4. Ku r.: wax, wax qarin karo ku gambisasho. m.f.dh, rogasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn something ~ someone around for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel yaal dhanka kale u geddiso. Dh: qallibo, gembiyo.

2

rogo: (fal) dejiso oo wax gaadiid saaran ama meel ku jiro faaruqiso. Raashinka ka rogo baabuurka.

3

rogo: (fal) wax af ku qoran tarjumo oo af ad garanayso ku qoro. Dh: turjumo.

4

rogo: (fal) beer inta aad shinniyayn qodo oo carrageddi ku samayso.

5

rogo: (fal) dib u cesho oo halkaad ka keentay gee.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn s.t. ~ s.o. around for oneself

2

lx: rogo

3

pd: (rogtay)

4

ps: v3b=tr

5

key: rogo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Xoolo iyo wixi lamida oo meel tuban wax ka doorasho. 2. Xarig iyo wixi lamida jiidasho.

waa la naqliyay ✓

v. choose ~ select for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dooro, sooco. Togo taad doonayso. Dh: xulo.

2

togo: (fal) wax iska hubi. Dabinkii in sakaaro gashay soo togo. Dh: dhugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: choose ~ select for oneself

2

initial: t

3

lx: togo

4

pd: (togtay)

5

ps: v3b=tr

6

syn: dooro, naqayso, xulo

7

key: togo

waa la naqliyay ✓

m.l/dh Weel yar oo godan oo wax lagu dhurto.

waa la naqliyay ✓

(Dogon) C Manilkara mochisia (Bak.) Dubard. Sapotaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhogor-ta)

2

1. Timaha nafleyda qaarkeed oogadeeda ka baxa (xoolaha, ugaarta; dugaagga...).

3

2. Dunta dhogorta.

4

3. Dharka dhogorta laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Timaha xoolaha ugaarta, dugaagga iyo wixi lamida dushooda ka baxa. 2. Dh. ah: Tiro go'an oo xoolo nool ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Timaha xoolaha ugaarta, dugaagga iyo wixi lamida dushooda ka baxa. 2. Dh. ah: Tiro go'an oo xoolo nool ah.

waa la naqliyay ✓