hiyil — Macnaha & Turjumaada

m.l (-llo, m.dh) Duud dhagax ah, is haysta oo ku dhereran xeebaha.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hiil-ka) Labo qof oo la kala godobsado oo mid, af ama addin wax laga taro, si uu kan kale uga adkaado; hiillo; danaano.

2

2. (Hii-sha) a) Digo ama saalo badan oo xeryaha ariga ku ururta. b) Geed yar oo xoolaha cuna caanohooda xaraar ka dhiga.

waa la naqliyay ✓

1

hiil¹: m.l Taageero la siiyo laba qof ama ka badan oo wax isku haysta midkood. la-mid: hiillo.

2

hiil²: f.mg1 (-lay; -iishay) la-mid: hiili.

waa la naqliyay ✓

m.dh Digo xoolaad oo uruurtay.

waa la naqliyay ✓

m.l Taageero la siiyo laba qof ama ka badan oo wax isku haysta midkood. la-mid: hiillo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): sheep ~ goat dung

2

hiil m. n. support, partisanship, siding with one's friends ~ relatives

waa la naqliyay ✓

(Hil) N Vernonia cinerascens Sch.Bip. Compositae.

waa la naqliyay ✓

1

-hiisha: (n) dung (dhang); manure (manuur) ~ digo

2

hiil -ka: (n) partiality; partisanship to a person or faction; favoritism ~ hiillo

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labo dhinac oo dagaalamaya, garabsiin iyo tageero dhinac lala garab joogsado. Hiil iyo hoo ba waad iga helaysaa. Dh: gurmad, hiillo, danaaano.

2

hiil-sha: (magac, dhedig, keli) digo ama saalo badan oo xeryaha adhiga ku ururta. Dh: digo, gujuf.

3

hiil-sha: (magac, dhedig, keli) geedgaab xooluhu. ay daaqaan oo caanahooda khadhaadheeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiyi-ga)

2

Kasha dadka oo wax waliba ku soo dhacaan; kal; laab; qalbi, cindi.

waa la naqliyay ✓

m.l Laab; kal; qalbi; niyad.

waa la naqliyay ✓

m.l Laab; kal; qalbi; niyad.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] sense, heart, center of emotion

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) feeling (fal ling); emotion (imowshen); sense (sen-si)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) maanka ama maskaxda uu dareenku ku dhaco. Dh: maan, maskax, kash, niyad, kal, laab.

waa la naqliyay ✓

1

de: sense, heart, center of emotion

2

lx: hiyi

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-m-abs

5

key: hiyi

waa la naqliyay ✓

1

(Higil-ka)

2

Muuqaal weyn oo madow oo aan qeexnayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Muuqaal meel fog laga arko oo aan la sixi karin waxa uu yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Muuqaal meel fog laga arko oo aan la sixi karin waxa uu yahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. darkness; dark shape, shadow

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) muuqaal weyn oo meel dheer ka madaw oo dhinaca isku wada haya, laakiin araggiisu aanu si fiican u qeexnayn, sida daruur oo kale. Higil madaw baan meel dheer ka arkaa. Dh: muuqaal, gibil.

2

higil -ka: (magac, lab, keli) muuqaal madow oo aan aragtidiisu kala qeexnayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: darkness; dark shape, shadow

2

lx: higil

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: higil

waa la naqliyay ✓

m.dh Laamo la isku xirey oo wax lagu dhiso.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] bundle of branches tied together and used to build dwellings

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) laamo inta la isku xidhxidho guryaha lagu dhiso.

waa la naqliyay ✓

1

de: bundle of branches tied together and used to build dwellings

2

lx: himil

3

pd: (/sha)

4

ps: n-f-col

5

key: himil

waa la naqliyay ✓

1

(Wiyi-sha)

2

Nafley aad u weyn oo u xoog badan oo gees ama labo gees wejiga ku leh; waxay leedahay indho yaryar araggeeduna ma fiicna, dhegaheeda iyo sankuse aad bay wax u maqli og yihiin oo u garan og yihiin; Waxaa ku gaashaaman harag wax kasta ka qiro weyn oo ka adag; waa daaqdaa oo hilibka ma cunto.

waa la naqliyay ✓

1

wiyil¹: m.l (-llo, m.dh) Nafley aad u weyn oo labo gees wejiga ku leh, waxaa ku gaashaaman harag aad u qiro weyn una adag.

2

wiyil²: m.dh (-lo, m.l) Nafley aad u weyn oo labo gees wejiga ku leh, waxaa ku gaashaaman harag aad u qiro weyn una adag.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Nafley aad u weyn oo labo gees wejiga ku leh, waxaa ku gaashaaman harag aad u qiro weyn una adag.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. rhinoceros (generic ~ female)

2

wiyil m. n. rhinoceros (male)

waa la naqliyay ✓

-wiyisha: (n) rhinoceros (raayno-saras); rhino (raaynoo)

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) nafley aad u weynaata oo u xoog badan oo gees ama labo geest oo kala yaryari ay wejiga kaga yaalliin waxay leedahay indho yaryar, araggeeduna ma fiicna dhegeheeda iyo sankeeduse aad bay u dareen badan yihiin oo wax u garan ogyihiin; waxa oogadeeda ku gaashaaman harag aad u qaro weyn una adag: way daaqdaa oo hilibka ma cunto. Wiyil baa u ubad jecel.

waa la naqliyay ✓

وَحِيدُ القَرْن، هرميس، کرکان

waa la naqliyay ✓

1

dhikil¹: m.l 1. (-lo, m.l) Haruub yar oo caanaha lagu maalo. 2. Nooc cawska ka mid ah.

2

dhikil²: m.dh (-llo, m.dh) Dhiil yar oo carruurta caanaha loogu shubo.

waa la naqliyay ✓

name-m small, short and weak

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc tigaadda ka mid ah oo meelaha biyafadhiisinnada ah ka baxa. Dikhil iyo goonbaa is qabsaday beertii.

2

dhikil-sha: (magac, dhedig, keli) labada xiniinyood ee labka middood. Dh: xiniin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kala shaandhaynta midho iyo wax kale. Dh: lohloh.

waa la naqliyay ✓

1

(Himila-da)

2

1. Wax la haweysana hayo ama la hindisa hayo; hawo; qab; hindiso; toogo; niyo.

3

2. Shahwo; ragannimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hawo; riyo. 2. Himmad galmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hawo; riyo. 2. Himmad galmo.

waa la naqliyay ✓

f. n. aim, intention, aspiration

waa la naqliyay ✓

-himilada: (n) objective (objektiv); goal (gool); intention (in teen shen) ~ qasdi, muraad. —Syn: intent, purpose, end, aim, object

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax la haweysanayo ama la hindisayo, ku talagalkiisa. Dh: hawo, hindiso, niyo

2

himilo-da: (magac, dhedig, keli) ku taamidda wax gaadhistiisa la rabo oo la haweysanayo. Dadku siday u kala himilo fog yihiin bay u kala aragti dheer yihiin. Dh: ujeeddo, hadaf, yool.

waa la naqliyay ✓

1

de: aim, intention, aspiration

2

lx: himilo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: hididdiilo

6

key: himilo

waa la naqliyay ✓

1

(Hingil-ka)

2

Dibbiro; buurnaan.

waa la naqliyay ✓

1

hingil¹: m.l la-mid: hengel¹.

2

hingil²: f.g1 (-ilay, -ishay) Dibbirid; is'afuufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bloated ~ distended stomach

2

hingil v. become distended, be blown up, get swollen

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) maryo fool xunxun oo muujinaya geeri dhacday. Dh: agal, hangal, asay.

2

hingil: (fal) dibbir oo is afuuf.

3

hingil -ka: (magac, lab, keli) dibbiro iyo afuufnaan. Dh: buurnaan.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) kexee oo aguuji. Xoolaha hii dheh waan aroorinaynaaye. Dh: aguuju.

waa la naqliyay ✓

1

(Hil-ka)

2

Wax dusha iska saarsaaran; taallo; tuun.

waa la naqliyay ✓

1

hil¹: m.l (-lal, m.l) 1. Boqol siib oo caw ah oo isku xiran. 2. Meel jiq ah oo webiga jiinkiisa ah. 3. Suuman ama xargo lagu xiro weelasha. 4. In culays ah oo nafley mar qaadi karto (h.kiisa, h.keeda). 5. Jawaan, derin iyo wixi lamida oo dhowraarin looga dhigo qarbadka la dhaansado.

2

hil²: f.g/mg1 (-ilay, -ishay) 1. (f.g) Weel xarig, suun iyo wixi lamida afka kaga dhuujin. 2. (f. g) Wax dhowraarin u yeelid. 3. (f.mg) Ku h.: gaadiid wax uu qaadi karo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

hil¹: m.l (-lal, m.l) 1. Boqol siib oo caw ah oo isku xiran. 2. Meel jiq ah oo webiga jiinkiisa ah. 3. Suuman ama xargo lagu xiro weelasha. 4. In culays ah oo nafley mar qaadi karto (h.kiisa, h.keeda). 5. Jawaan, derin iyo wixi lamida oo dhowraarin looga dhigo qarbadka la dhaansado.

2

hil²: f.g/mg1 (-ilay, -ishay) 1. (f.g) Weel xarig, suun iyo wixi lamida afka kaga dhuujin. 2. (f.g) Wax dhowraarin u yeelid. 3. (f.mg) Ku h.: gaadiid wax uu qaadi karo saarid. m.f.dh, hilid.

waa la naqliyay ✓

m. n. bundle, pile, package; cairn, monument

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dusha iska saarsaar. Xaabada iska hil yaanay farangaaggo kaa yeelane. Dh: iskudubbarid. Dh: taallay.

2

hil: (fal) dabool ama aabbudh saar. Dh: dabool, aabbudh.

3

hil-ka: (magac, lab, keli) wax dusha iska saarsaaran. Dh: taallo, tuun.

4

hil -ka: (magac, lab, keli) hanta iyo wixii la mid ah, salab u dhammayn oo wada xidhxidhid.

waa la naqliyay ✓

1

de: bundle, pile, package; [ext.] cairn, monument

2

lx: hil

3

pd: (-ka Pl: hilal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: hil

waa la naqliyay ✓

1

(Iil-ka)

2

1. Godka xabaasha dhinaciisa hoose oo inta la barbarqodo qofka dhintay la gesho.

3

2. Meel leexsan.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin. m.f.dh, iilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. turn aside; lean

2

iil: m. n. side-chamber of the grave, where the corpse is placed

3

iil: v., sg., simple past tense: I was (at ~ in a place)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) grave (gareeyvf, especially where the corpse is placed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, kel) meel cidhifkeed. Dh: baal, dhinac, barbar, gees.

2

iil-ka: (magac, lab, keli) godka xabaasha dhinaca hoose laga jeexo ee meydka la dhigo ama lagu dhababo, Dh: luxud.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid. m.f.dh, biilid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. maintenace money for daily expenses

2

biil v. give someone money for daily expenses, maintain

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) maintenance (meyn-ta- nansi); as of a family, with the necessities of life; support (sa-poort) ~ masaariif.

2

biil -ay/shay: (v) provide for or maintain, by supplying with money or necessities

waa la naqliyay ✓

1

(fal) masruuf sii. Bahda weyn iyo bahda yar isku si u biil. Dh: quudi, biili.

2

biil-ka: (magac, lab, keli) nafaqo ama quud siin. Dh: masruuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciil-ka)

2

Wax xun oo lays yeelay, kulka iyo ka xumaanshada iyo ka aargudasho doonidda, qofka wax loo dhimay ku abuuranta; umal; caro; dhirif: xanaaq.

waa la naqliyay ✓

1

ciil¹: m.l Dareen uurkutaallo leh oo ku dhasha qof marka lagu sameeyo wax uusan raalli ka ahayn. la-mid: ciifo.

2

ciil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dareen uurkutaallo leh cid ku beerid.

waa la naqliyay ✓

1

ciil¹: m.l Dareen uurkutaallo leh oo ku dhasha qof marka lagu sameeyo wax uusan raalli ka ahayn. la-mid: ciifo.

2

ciil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dareen uurkutaallo leh cid ku beerid. m.f.dh, ciilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. disturb, make someone anxious, anger, embitter

2

ciil m. n. grief, anger, resentment, grudge

3

ciil v. shrink, fall, diminish

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) anger (ang ger); rage (reeyj) ~ xanaaq. —Syn: fury, ire, wrath, resentment, indignation

waa la naqliyay ✓

1

Risentimento

2

Resentment

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhib oo caloolxumo ku reeb; ciil iyo tiiraanyo ku reeb. Wiilka maxaa loo ciilay?

2

ciil: (fal) hoos u dhac, aad u shiiq; sii baaba'a; ciir.

3

ciil -ka: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo xumaan ah oo ka dhasha dulmi jawaab loo waayay; xumaan qofka wax loo dhimay ku abuuranta. Dh: umal, caloolxumo.

waa la naqliyay ✓

غَيْظَ، غَضَبٍ

waa la naqliyay ✓

1

(Ciyi-ga)

2

1. Gargaar; xoolaggooyo.

3

2. Hilib, qoladii wax qalataa deriska u qaybiso.

4

3. Xarad rarada ama weelka la tolayo lagu dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Waqti jiilaal ah, reero shiraystay, hilibka ay siiyaan cid aan wax qalin. 2. Xarar lagu dhigo rarada ama weel.

waa la naqliyay ✓

m. n. sharing, distribution of goods; help, assistance

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) xaradh lagu sameeyo harrarada ama weelka la tolayo oo farta lagu hayo.

2

ciyi -ga: (magac, lab, keli) gargaar iyo taakulo; xoologooyo.

3

ciyi -ga: (magac, lab, keli) dheef, soor ama hilbo ay labada reer ee deriska ahi isa siiyaan. Waxa caado ah in reerka neef qashaa, si degdeg ah, deriskiisa u gaadhsiiyo. Ciyigii waa ka beryey, ninkii cunay baa ka liita.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gargaar; xoolaggooyo

2

de: sharing, distribution of goods; help, assistance

3

lx: ciyi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: ciyi

waa la naqliyay ✓

1

(Dii-sha)

2

Xirrib; tab; dhagar; xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

diil¹: m.dh (-lo, m.l) Dhabbo; jid.

2

diil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Wax ciid, neef iyo wixi lamida ka buuxin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. long animal track ~ path

2

diil [feminine] n. stripe, line

3

diil [feminine] n. cunning, trickery

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) farsamo iyo xeelad cid kale lagaga badin karo. Diil hayaa wax diida. Dh: xirrib, il; tab.

waa la naqliyay ✓

m.l Midab cad oo geela iyo farduhu yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geed, soo bax oo biqil.

2

fiil-ka: (magac, lab, keli) baarka yar ee aadka u qoyan ee geeduhu bixiyaan kolka roobku ku da'o. Dh: magool, fiile, filo.

3

fiil-ka: (magac, lab, keli) midab geel oo caddaan ah; waxa la yidhaahdaa geela fiilka ahi adkaysi ma laha.

waa la naqliyay ✓

1

(Giyi-ga)

2

Geyi; gayi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: geyi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] land, country; domain; world, universe

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) world (wooldh)-, earth (eerath) ~ geyi, gayi. Ex: giyiga aan ku noolnahay..; the earth we inhabit.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg geyi.

waa la naqliyay ✓

1

de: land, country; domain; world, universe

2

lx: giyi

3

pd: (-ga)

4

ps: n0-m-col

5

see: geyi

6

key: giyi

waa la naqliyay ✓

Baraf dhagax

waa la naqliyay ✓

/heyl/ (n) 1. baraf, siiba barafka roob ahaan u soo daata. 2. u-baaqid, soo-jeedin. e.g. I hailed a taxi.

waa la naqliyay ✓

n., (frozen rain) dhagax roob, roobka dhagixiisi (the hail); (health!) salaam! hail to you! salaam caleekum! war caafimaad!

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayl-ka) Miro iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo la ganacsado; waa miro udug wanaagsan leh, waxaana lagu darsadaa shaaha (ama heyl).

2

2. (Hay-sha) Summad xoolaha loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

hayl: m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

2

hąyl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Summad xoolaha loo yeelo iyadoo dhegta in yar hoos loo jeexayo. 2. Mirraaq yar oo maro dacalkeeda laga jeexay. la-mid: haylaan².

3

hąyl²: f.g1 (-ylay, -yshay) 1. Neef summad hayl ah u yeelid. 2. Wax si dherer ah u dillaacin. la-mid: haylaamee, haylyaamee.

waa la naqliyay ✓

m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cardamom

2

hayl [feminine] n. mark cut into the ear of an animal for identification

3

hayl v. make a branding cut on cattle

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cardamom (kaardhamen) ~ heyl, heel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah geed xawaashka dumarku dheriga ku daraan. Waa midho iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo laga ganacsado. Waa midho udgoon oo shaaha iyo cuntadaba lagu darsado. Dh: heyl.

2

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) sumad xoolaha loo yeelo oo ah jeex dhegta ka laallaada ama meel kale oo jidhka noolaha ah. Nirigtani dhegta hay! bay ku leedahay.

3

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) maro hun ah ama inta ka laalaadda. Dh: qayd, baal, cad, shadfad.

waa la naqliyay ✓