hintaaqayn

(fal) horay u harbi ama u riix.

(tilmaame) qof hinaase hayo ah. Dh: masayrsan.

m.dh la-mid: hantaaqo.

f. n. forward fall

-da: (magac, dhedig, keli) kadeed iyo dhib, cid kale oo tag daran lagula kaco.

de: forward fall

lx: hintaaqo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: hantaaqo

key: hintaaqo

conj., vl. pron., neg. before you ...; not until you ...

(conjunction plus pronoun) before you...~inta aadan, intaanad

de: before you ...; not until you ... = inta + aad + aan

lx: intaadan

ps: conj + vpro + neg

key: intaadan

(Firaaqayn-ta)

Waxa ku jira ama jooga ka qaadid, ka wadid; ciriiriga ka qaadid; dallaal ka dhigid.

m.f.dh eeg firaaqee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel la joogo ama lagu jiro, sida guri iyo wixii la mid ah, bannayn oo ka bixid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hataaqayn.

(fal) adiga oo fadhiya isku day in aad kacdo ama ad jiif ka soo toosto. Dh: hinqo.

hinqaaran: (fal) yalaalugoo oo mantag dareen. hinqaaran: (tilmaame) naxdin kedis ah naxsan.

f.g2 (-qeeyay, -qeysay) la-mid: hantaaqee.

v. make someone stumble; put someone in difficulty

(fal) dhib iyo hagardaamo gaadhsii.

de: make s.o. stumble; [fig.] put s.o. in difficulty

lx: hintaaqee

pd: (hintaaqeeyey)

ps: v2b=tr

see: hantaaqee

key: hintaaqee

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: hantaaqoo.

(fal) dhib iyo kadeed aanad qaadi karin, ha ku gaadho.

m.l la-mid: hantaaqood.

-ka: (magac, lab, keli) dhibbamid iyo kadeedmid. Dh: hantaaqmid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sinsaaro ku legdid; sinsaarayn; sinsaarays.

(Cirtaallayn-ta)

Xagga cirka u ganid; kor u ridid.

m.f.dh eeg cirtaallee. la-mid: cirtaalin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga cirka u ridid; kor u ridid.

m.dh la-mid: dharbaaxid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dharbaaxo ku dhifasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) socod isku dhex daadsan oo qaabka iyo dharkaba la damallooliyo oo hunbulhunbul ah. Dh: humbaallayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) si nifaaq ku jiro u dhaqmid. Dh: munaafaqadayn.

(Haarayn-ta)

Haar u yeelid, ka dhigid.

m.f.dh eeg haaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) haar iyo nabar ku dhufasho; haar gaadhsiin. Edbi gabadha laakiin haaraynta ka ilaali. Dh: qoomid, dakhrid.

m.dh meel cidla ah oo halis ah.

(fal) wax nugul riix oo rid. Tiirku wuu dhacayaaye ha hantaaqin. Dh: guji, riix.

(Hinaaya-da)

Uurkutaallo.

m.dh Uurkutaallo.

f. n., [abstract] bitterness, grief

-da: (magac, dhedig, keli) wax hore la isku gaadhsiiyey xasuusta iyo caloosha ku haynta aan saamaxaada lahayn. Dh: uurkutaallo, caloolxumo.

de: bitterness, grief

lx: hinaayo

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: hinaayo

conj., vl. pron., neg. that you ... not

(pronoun you followed by negative action verb) ~ inaanad. Ex: waa inaadan waxbarashadaada joojin; don't quit school [study]

de: that you ... not = in + aad + aan

lx: inaadan

pd: (inaanad)

ps: conj + vpro + neg

xe: You must not drink alcohol.

xv: Waa inaadan cabbin khamri.

key: inaadan

conj., vl. pron., neg. that I ... not

[pronoun I followed by negative action verb]. Ex: inaanan tagin baan rabaa; I don't want to leave [I want you to stay]

de: that I ... not

lx: inaanan

ps: conj + vpro + neg

xe: I dont want to eat anything.

xv: Inaanan wax cunin baan rabaa.

key: inaanan

conj., neg., vl. pron. that she / it [fem.] / they ... not

[pronoun they / she followed by action verb] ~ inaysan, inayan

a: inayan

de: that she / it [fem] / they ... not = in + aan + ay

lx: inaanay

pd: (inaaney)

ps: conj + neg + vpro

key: inaanay

(Naafayn-ta)

Naafo ka dhigid; dhaawicid; curyaamin.

m.f.dh eeg naafee. la-mid: naafid.

-ta: (n) the act of disabling (dis eey baling); crippling or laming; mutilation (miyuu taley-shin); maiming (meeyming) curyaamin

-ta: (magac, dhedig, keli) curyaamin iyo heerid. Naafayntu waa dil laga badbaaday.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida naagaha usheekayn oo naagnaag iska dhigid.

naagayn -ta: (magac, dhedig, keli) gabadh guursasho oo naag la qabo ka dhigid. Dh: reerayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka wax la cabbirayo oo taako lagu qiyaasay ka dhigid; taako ku cabbirida. Taakayntu yaanay kaa khaldamin.

taakayn -ta: (magac, dhedig, keli) taako u dhigid oo joojin. Taakaynta waa lagu ilko beelaa. Dh: taakays.

(fal) meel la joogo ama lagu jiro, sida guri iyo wixii la mid ah, bannay oo ka bax.

(Hantaaqa-da)

1. Nabar daran oo ka yimaada kufidda ama qalab gamuuxan; jug.

2. Luggooyo.

m.dh 1. Turaanturro. 2. Wax lagu turaanturroodo. 3. Dhibaato. la-mid: hataaqo, hintaaqo, nitaaqo.

m.dh 1. Turaanturro. 2. Wax lagu turaanturroodo. 3. Dhibaato. la-mid: hataaqo, hintaaqo.

f. n. injury ~ hurt caused by a forward fall; shove, forward push; undermining someone

-da: (magac, dhedig, keli) riixis ama gujo aan weynayn. Dh: hanboorri, harbis.

hantaaqo -da: (magac, dhedig, keli) jug ay sababto kufid si miisaan darro ah dhulka loogu dhaco.

a: nitaaqo

cf: hataaqo

de: injury ~ hurt caused by a forward fall; shove, forward push; [fig.] undermining s.o.

lx: hantaaqo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: hantaaqo

-ta: (magac, dhedig, keli) ka murugoosho wax horay u dhacay laga qoomammeeyo. Dh: shallayn, hibatays, qoomammayn.

higaagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) Wax fuursan ama dibbirsan noqosho.

higaagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax higaag ku xiran ahaansho. 2. Wax fuursan ahaansho.

der. [adjective] fastened with a security strap; swollen, inflated

(tilmaame) wax dibbirsan oo fuursan.

de: fastened with a security strap; [ext.] swollen, inflated

lx: higaagan

pd: (higaagnaa)

ps: adj-der

key: higaagan

(Hinaasin-ta)

Qof hinaas ka keenid, ku ridid; hiilin; masayrin.

m.f.dh eeg hinaasi².

-ta: (magac, dhedig, keli) qof hinaase ka keenid; hiilin; masayrin.

hinaasin -ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) in uu hinaaso, sabab u noqosho; hinaase ku ridid.

m.l (-yo, m.dh) Nooc dhurwaaga ka mid ah oo gaagaaban, madax buuran oo geela iyo xoolaha kaleba laaya. la-mid: hintifaay.

(fal) dab, qiiqaab; soo hur.

hulaaqan: (tilmaame) yalaalugaysan oo calooshu dhaqdhaqaaqayso.

hulaaqan -ka: (magac, lab, keli) hulaaqan; huritaan; qiiqaab.

-ta: (magac, dhedig, keli) fiiro sahan sugasho oo u kuurgelid iyo hullo ogaaneed; dersid iyo salgaadh dhammays ah. Guur saddex buu eedaa: ma aqoon, ma abraacin, ma ilaalayn. Dh: kuurgal, dersid.

ilaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) eeg'eegid ay foojignaani ku jirto.

Inkaar qaba; habaar qaba; habaaran.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la inkaaray ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la inkaaray ahaansho. m.f.dh, inkaarnaan.

der. [adjective] cursed

-aa: / inkaarnayd (adj) cursed (kersidh)

(tilmaame) mid dhiblaw ah oo ay inkaari ku dhacday.

de: cursed

lx: inkaaran

pd: (inkaarnaa)

ps: adj-der

key: inkaaran

conj., vl. pron. before you ...

(conjunction plus pronoun) before you... intaadan

de: before you ...

lx: intaanad

ps: conj + vpro

xe: Before you give me the money, tell me where you got it from. = inta + aan + aad

xv: Intaanad lacagta i siin, ii sheeg meesha aad ka keentay.

key: intaanad

m.dh 1. Tijaabo. 2. la-mid: intihin.

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax ligan ahaansho.

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax ligan ahaansho. m.f.dh, istaagnaan.

(tilmaame) (ku ~) ku tolan ama ku dhejisan.

(Nafaqayn-ta)

Nafaqo siin, u yeelid.

m.f.dh eeg nafaqee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto tayo leh siin, dheefsiinta. Nafaqaynta ciyaalku waxay ka hortagtaa tabardarrida.

astaamayn¹: m.f.dh eeg astaamee. la-mid: astayn.

astaamayn²: m.dh (naxwe) Astaamo lagu kala qaybiyo hadal qoran sida: hakad, joogsi, kolmo, bilo, laba dhibcood iyo wixi lamida.