hikaadin

(Dhibaadin-ta)

Xoolo dhibaad ah, gabadha la guursadey siin, ku darid.

m.f.dh eeg dhibaadi. la-mid: dhibaadsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh xoolo diiqa ah siin. Dhibaadintu waa dhaqan habboon.

(Higgaadin-ta)

Erey qoran ama aan qorrayn, inta xaraf xaraf loo sheego, kicin, akhriyid.

m.f.dh eeg higgaadi. la-mid: higgaadis, hikaadin, hikaadis, hingaadin, hingaadi

-ta: (magac, dhedig, keli) eray qoran ama aan qorrayn, inta xaraf xaraf loo sheego isku akhrin.

higgaadin-ta: (magac, dhedig, keli) ci' sida dibida darandoorrin oo ku celcelin. Dibiga qoogan higgaa dintiisa meel dheer ba laga maqlaa. Dh: higgaadis.

m.dh la-mid: higgaadin.

(Haadin-ta)

Badarka la tumay, kd., oo inti kor la geeyo ama loo sayro hoos loo soo daadsho ama loo soo qubo si neecawdu u dhexmarto oo buunshaha u bitiso; duulin; buubin; (ama haatin).

m.f.dh eeg haadi. la-mid: haadis¹, haatin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadhuudh la tumay iyo wixii la mid ah oo inta weel lagu shubo ee kor loo saydho buushiga iyo qashinka laga tuuro. Haadinta hadhuudhka xilliga dabaysha ayaa lagu beegaa. Dh: hufid.

haadin -ta: (magac, dhedig keli) «u» qof meel fog jooga gacanta u lulid si uu kuu arko. Haadintayda miyaanad arkayn gellin baan gacanta kuu lulaye?

m.dh la-mid: higgaad.

-da: (magac, dhedig, keli) qoraal ku codayn.

(Kaadin-ta)

(u kaadin) u sugid; dib u dhigid.

m.dh la-mid: kaadiyid.

m.f.dh eeg kąadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) degdegsiinyo la'aan; sugitaan. Dh: hubsasho, sugniin. Li: degdegsiinyo.

f.g1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Wax qiyaastooda malayn. 2. Wax odorosid (roob).

f.g1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Wax qiyaastooda malayn. 2. Wax odorosid (roob). m.f.dh, hilaadiyid.

(fal) saadaali wax la fili karo. Dh: saadaali, saadi, mala'awaal.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qotoma qalloocin. Bikaacin unbaa wax lagaga cabbi karaa dhiisha.

m.l la-mid: hilaadiyid.

(Hinaasin-ta)

Qof hinaas ka keenid, ku ridid; hiilin; masayrin.

m.f.dh eeg hinaasi².

-ta: (magac, dhedig, keli) qof hinaase ka keenid; hiilin; masayrin.

hinaasin -ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) in uu hinaaso, sabab u noqosho; hinaase ku ridid.

-ta: (magac, dhedig, keli) hiraab siin; suxuur siin.

m.f.dh eeg hiraaci². la-mid: haraacin.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo iyo wixii la mid ah, mawjado iyo qalqallooc u yeelid. Dh: haraacin.

m.f.dh eeg horaadi. la-mid: horaadis.

m.f.dh eeg hoyaadi.

m.f.dh eeg milaadi.

(Nikaaxin-ta)

Nin iyo naag isku xirid, isu meherin.

m.dh la-mid: nikaaxid.

m.dh la-mid: rakaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo cabbay biyaha ku celcelin; kolba mar ku celin. Inteebaan bal rakaadin, ku adkeeyey raggii, oo dheg loo raaricin waayay, Dh: marin.

(Siyaadin-ta)

Siyaado u yeelid; wax dheeri ah ku darid; kordhin; badin.

m.f.dh eeg siyaadi. la-mid: siyaadis.

-ta: (magac, dhedig, keli) dheeraad ku darid; badin; wax dheeri ah ku biirin; kordhin badin; siyaadis. Dh: kordhin. Li: dhimid.

(Shiidaadin-ta)

Shiidaad u geyn, u keenid; jeedin; hawlid; daalin; dhibid.

m.f.dh eeg shiidaadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) shiidaad u geyn, u keenid; hawlid; daalin; dhibid.

m.f.dh eeg dhakaaci.

m.f.dh eeg dhigaali.

-ta: (magac, dhedig, keli) qori dhigaal ah, ku turgid.

(Harraadin-ta)

Harraad badid; biyo la cabbo u diidid; oomin.

m.f.dh eeg harraadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, harraad ku ridid; noole inuu harraado sabab u noqosho. Dh: oomin, harraadis.

(Higgaadis-ka)

Higgaadin.

m.l la-mid: higgaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg higgaadin.

m.l la-mid: higgaadin.

m.f.dh eeg minqaadi.

m.dh la-mid: maryaadin.

(Shukaamin-ta)

1. Shukaan ku wadid, ku duwduwid.

2. Xodxodasho.

m.f.dh eeg shukaami. la-mid: shukaamis.

-ta: (magac, dhedig, keli) shukaan ku wadid, ku du'duwid.

shukaamin -ta: (magac, dhedig, keli) xodxodasho shukaamis.

m.dh la-mid: dhibaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh xoolo u diqid.

m.dh la-mid: aaddin.

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Badar la tumay buunshe ka saarid. 2. Haad cayrin. 3. Diyaarad kicin. 4. Gacan h.: gacan ruxid oo salaan ama baaq looga golleyahay. la-mid: haati.

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Badar la tumay buunshe ka saarid. 2. Haad cayrin. 3. Diyaarad kicin. 4. Gacan h.: gacan ruxid oo salaan ama baaq looga golleyahay. m.f.dh, haadin. la-mid: haati.

v. winnow (grain); fly, make something fly; mislead, lead astray, disorient

-yey / say: (v) 1. blow [for example chaff] off especially the grain; winnow (win now). 2. cause something to fly (falaay) ~ haati.

u gacan haati: (v) wave by hand as a signal for someone

(fal) hadhuudh iyo wixii la mid ah buushiga iyo qashinka ka huf adiga oo kor geynaya, dabadeedna hoos u soo daadinaya. Dh: goolab, huf.

haadi: (fal) (u ~) qof meel dheer jooga oo aan codkaaga maqlayn gacanta u taag si uu kuu arko. Gacanta u haadi gabdhaha ha inna arkaane.

a: haati

de: winnow (grain); fly, make s.t. fly; [ext.] mislead, lead astray, disorient

lx: haadi

pd: (haadiyey)

ps: v2a=tr

key: haadi

(Hidin-ta)

Bixin ama deeq karti u lahaansho.

m.dh Kartida loo yeesho wax bixinta.

f. n. giving, ability to give, charity

-ta: (magac, dhedig, keli) bixinta ama deeq karti u lahaansho. Dh: hidis.

de: giving, ability to give, charity

lx: hidin

pd: (-ta)

ps: n-f

key: hidin

(Kaadi-da)

Biyo cawl ah oo kelyuhu soo saaraan oo inta kaadihaysta ku urura, hadba kolkay bataan, kaadimmareenku qaado oo dibadda loo saaro.

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

kaadi²: m.dh (baayoloji) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn.

f.mg2 (-iyay, -isay) U k.: hawl, arrin iyo wixi lamida oo la fulin lahaa in yar dib u dhigid.

kaadi¹: m.dh Dareere kelyuhu dhiigga ka soo miiraan oo isugu soo urura kaadihaysta kana soo gudba dhuunta kaadimareenka.

kaadi²: m.dh (baay.) Dareere biyo ah oo ay sameeyaan organnada qashinsaarka ee xayawaanku, si ay ugu saaraan qashinka ka soo hadha dheefsashada. Xayawaanka sare, kaadida waxa soo saara kelyaha, waxa lagu keydiyaa kaadi haysta, waxaana laga qashinsaaraa kaadimareenka ama koloykaha. Marka laga reebo biyaha, waxyaabaha ugu muhiimsan ee ay kaadidu ka koobantahay waxa ka mid ah: maxsuulka dheefsashada naytroojiin oo ah yuuriyo, amuuniya, asiidha yuurik iyo kiritaniin iyo ayoonno aan orgaanik ahayn.

kaadi³: f.mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Kaadi sii deyn. m.f.dh, kaadiyid.

kąadi: f.mg2 (-iyay, -isay) U k.: hawl, arrin iyo wixi lamida oo la fulin lahaa in yar dib u dhigid. m.f.dh, kąadin.

f. n., (mass n.): urine

kaadi v. urinate

-da: (n) urine (yuurin); informal [suuqi] pee (pii); piss (pis)

kaadi -yey say / yeen / nay: (v) urinate (vurineeyt), -u kaadi -yey / say: (v) wait (weeyt); delay (dileey)

(fal) dareere qashinbax ah ibta ka keen.

kaadi: fal) «u ~» in yar u sug. U kaadi oo dhegayso horta wiilka.

kaadi-da: (magac, dhedig, keli) biyaha qashin saarka ah ee ay kelyuhu soo saaraan kana soo baxa ibta noolaha oo ka kooban macdano kala duwan. Kaadi badane waa loo gogol badiyaa.

kaadi-ga: (magac, lab, keli) ubax iyo caleen la isku xidho oo dumarku timaha iyo aqallada ku udgooneeyaan. Markaad suuga tegtid, kaadi ii soo iibi.

بول

(Kadin-ka)

1. Xero ama guri meesha furan oo laga galo; irrid; illin; albaab.

2. Xero muggeed oo geel ama lo' ah; xero; illin; fadhi.

kadin¹: m.l (-immo, m.dh) 1. Xero ama guri meesha furan ee laga galo; irrid, illin, albaab. 2. Boqol neef oo geel ah. 3. Geel gaar u foofi kara oo cid anfici kara.

kadin²: m.f.dh eeg kadi. la-mid: kedin, kedis.

m.l (-immo, m.dh) 1. Xero ama guri meesha furan ee laga galo; irrid, illin, albaab. 2. Boqol neef oo geel ah. 3. Geel gaar u foofi kara oo cid anfici kara.

Gate

m. n. door, entrance; enclosure for livestock; herd

name-m door, entrance; enclosure for livestock

-ka: (n) front door; doorway; entranceway; door (dhoor)