hiitaanyo

-ciidaanyada: (n) horde (hoordh); swarm (iswoorm); crowd (karowdh) ~ dad aad u-fara badan, diigaanyo, iwm

(Diigaanya-da)

Aan la tirin karin; farabbadi.

m.dh Wax aad u tiro badan (dad, xoolo iyo wixi lamida).

f. n., [abstract] innumerability, uncountable quantity

-da: (magac, dhedig, keli) badi aan la koobi karin. Ayax diigaanyo ah ayaa beerihii ku degey.

de: innumerability, uncountable quantity

lx: diigaanyo

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: diigaanyo

(fal) higso; tiigso.

(Hiirtaaya-da)

Dhib; harreef (ama hiir).

m.dh Xusuusashada ama gocoshada dhib hore u dhacay. la-mid: hiitaanyo.

f. n. trouble, difficulty

-da: (magac, dhedig, keli) dhib; harreef; hiir.

a: hiir

de: trouble, difficulty

lx: hiirtaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: dhib, harreef

key: hiirtaayo

(Liidaanya-da)

Laqanyo; ladaadyo.

m.dh (daawo) Dareen dadka saaqa, matag keeni kara, oo ka dhasha xanuun ama cunto la cunay; laqanyo; lallabbo; ladaadyo.

m.dh (daaw.) Dareen dadka saaqa, matag keeni kara, oo ka dhasha xanuun ama cunto la cunay; laqanyo; lallabbo; ladaadyo.

f. n. gagging, wretching, nausea

-liidaanyada: (n) nausea (noosiya); nauseation ~ lablabbo, laqanyo, lallabo

-da: (magac, dhedig, keli) dareen dadka saaqa, matag keeni kara, oo ka dhasha xanuun ama cunto la cunay: laqanyo; lallabbo; ladaadyo.

de: gagging, wretching, nausea

lx: liidaanyo

pd: (/da)

ps: n-f

syn: ladaadyo, laqanyo, yaqyaqsi

key: liidaanyo

(Siilaanya-da)

Bahal yar oo mulaca u eg kase yar.

m.dh Nooc xamaaratada yaryar ka mid ah oo mulaca u eg kana yar.

f. n. small lizard species

-siilaanyada: (n) lizard (li-zaardh)

-da: (magac, dhedig, keli) bahal yar o mulaca u eg kase yar. Dh: siiraanyo.

de: small lizard sp.

initial: s

lx: siilaanyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: siilaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg siilaanyo. siiri-ga: (magac, lab, keli) sidhi; firinbi.

(Tiiraanya-da)

Arrin lala murugoodo; caloolxumo; uurkutaallo; ciilqab; uurkusiddo.

m.dh Arrin lala murugoodo, caloolxumo, uurkutaallo.

m.dh Arrin lala murugoodo, caloolxumo, uurkutaallo.

f. n., [abstract] sadness, grief

-tiiraanyada: (n) sorrow (soo-row); grief (griif); sadness (saadh-nes); misfortune (mis-foor-jen); regret (rig-reet) ~ murugo, caloolxumo.

-da: (magac, dhedig, keli) arrin lala murugoodo dhibteeda darted; uur ku taallo. Dh: ciilqab, caloolxumo, ciilqab, uurkusiddo, murugo. Li: farxad.

de: sadness, grief

initial: t

lx: tiiraanyo

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: tiiraanyo

حُزن

(Dhilmaanya-da)

Kaneeco; (ama dhalmaanyo).

m.dh 1. Cayayaan duula, leh afar baal, lix lugood af dhuuban leh oo ay xoolaha iyo dadka dhiigga kaga nuugto. 2. Cudur kaneecada laga qaado; duumo; dhaxan.

m.dh 1. Cayayaan duula, leh afar baal, lix lugood af dhuuban leh oo ay xoolaha iyo dadka dhiigga kaga nuugto. 2. Cudur kaneecada laga qaado; duumo; dhaxan.

f. n., [collective] mosquito

-dhilmaanyada: (n) mosquito (mos-kii-tow) ~ kaneeco

-da: (magac, dhedig,keli) cayayaan leh baadad uu ku duulo oo dadka cuna, dhaliyana xanuunka duumada oo ku dhaqan dhulka webiyada leh sida koonfurta Soomaaliya. Dh: kaneeco.

de: mosquito

lx: dhilmaanyo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

syn: kaneeco {C & S}

key: dhilmaanyo

f.mg3 (-ooday, -ootay) Liidaanyo dareemid.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Liidaanyo dareemid; laqanyoo.

inch. v. feel nauseous

de: feel nauseous

lx: liidaanyow

pd: (liidaanyooday)

ps: v3a=inch

key: liidaanyow

m.dh la-mid: riiraxyo.

-da: (magac, dhedig, keli) qufac badan oo is dabajoog ah. Calaamadaha qaaxada waxa ka mid ah riiraxanyo. Dh: dhigdhiko, riirixanyo.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Tiiraanyo dareemid.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Tiiraanyo dareemid.

(fal) tiiraanyo dareen; caloolxumoo.

v. regret bitterly, rue

de: regret bitterly, rue

initial: t

lx: tiiraanyow

pd: (tiiraanyooday)

ps: v3a=intr

key: tiiraanyow

f. n. hug, embrace

-haanyada: (n) hug (haag); embrace (embareey) ~ habsiin

de: hug, embrace

lx: haanyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: haanyo

-da: (magac, dhedig, keli) uurxumo qofku uu soo gocdo uur xumo. Hiinyo iyo gocasho ciil baa leh. Dh: caloolyow. Li: caloolfayoobi.

hiinyo -da: (magac, dhedig, keli) amminta hiraabta ka danbaysa ee aanu weli waagu beryin.

-da: (magac, dhedig, keli) hanuun dawga toosan lagu hagaago. Dh: hidaayo, hanuun.

pr. n., loc. Hiran [region in south central Somalia.]

(n) name of a central region of Somali

cf: Beledweyne

de: Hiran [region in south central Somalia]

lx: Hiiraan

ps: n0-loc

key: Hiiraan

(Hinaaya-da)

Uurkutaallo.

m.dh Uurkutaallo.

f. n., [abstract] bitterness, grief

-da: (magac, dhedig, keli) wax hore la isku gaadhsiiyey xasuusta iyo caloosha ku haynta aan saamaxaada lahayn. Dh: uurkutaallo, caloolxumo.

de: bitterness, grief

lx: hinaayo

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: hinaayo

m.dh la-mid: hantaaqo.

f. n. forward fall

-da: (magac, dhedig, keli) kadeed iyo dhib, cid kale oo tag daran lagula kaco.

de: forward fall

lx: hintaaqo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: hantaaqo

key: hintaaqo

f.mg3 (-saday, -satay) Wax yar ku raali noqosho.

f.mg3 (-saday, -satay) Wax yar ku raali noqosho. m.f.dh, iimaansasho.

v. be content with what one has; be easy to please

-iimaansaday / iimaansatay: (v) have a faith and trust

(fal) ku qanac wixii aad haysato oo ku kalsoonow. Dh: qanac.

de: be content with what one has; be easy to please

lx: iimaanso

pd: (iimaansaday)

ps: v3a=intr

key: iimaanso

f.g3 (-aantay, -aamatay) la-mid: miisaamo.

m.dh la-mid: gubtahanyo.

(Gubtanio) S Acalypha sp. Euphorbiaceae.

C, S Tragia hildebradtii Muell-.Arg. Euphorbiaceae.

N Forsskaolea viridis Webb. Urticaceae.

N Urtica urens L. Urticaceae.

N Arnebia hispidissima (Lehm) DC. Boraginaceae.

N Lindenbergia sinaica (Decne) Benth. Scrophulariaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) geed yar oo dhirta isku mara oo xajiin dadka gubta leh.

(falkaabe) mar dhoweyto ama hadaayey. Haddaanyo dhawayd ayaan arkay odayga daaradda fadhiya. Dh: haddeerto.

-ga: (magac, lab, keli) dagaan ama dawlad ciddii kugu dhow oo ad wax uga baahantahay, hadii laba lugood oo hanti ah hibo laguu siyey midii ka hadhaba tii kalaa ku hangaleysaaye, hiiraansi mooye tolnimo haatan la ilowye.

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: hantaaqoo.

(fal) dhib iyo kadeed aanad qaadi karin, ha ku gaadho.

-da: (magac, dhedig, keli) xididdada yar yar ee dhiigga qaada. Qalbigaan tiftaafyada, garka taga halbawlaha, uga soo talaaleen, tarmi caashaq idhiyoow. Dh: halbawle.

m.dh (daawo) (kabillariyada) Xidid-dhiigyo aad iyo aad u yaryar, sida timaha oo magacoodu ka yimid. Tintaafyadu waxay ku sameeyaan shabaag soohyada (xubnaha) oo dhan waxa dhiigga u keena halbowlayasha yaryar, waxaana ka qaada xididdada yaryar. Tintafyadu jirmigoodu wuxu ka sameysanyahay hal unug, taasoo suuro gelineysa. Kala bedelka: oksijiinka (O2), karbondiyok-saydka (C)2), biyaha (H20), cusbooyinka, iyo wixi lamida oo ka dhex dhacaya jirka iyo soohyada.

m.dh (daaw.) (kabillariyada) Xidid-dhiigyo aad iyo aad u yaryar, sida timaha oo magacoodu ka yimid. Tintaafyadu waxay ku sameeyaan shabaag soohyada (xubnaha) oo dhan waxa dhiigga u keena halbowlayasha yaryar, waxaana ka qaada xididdada yaryar. Tintafyadu jirmigoodu wuxu ka sameysanyahay hal unug, taasoo suuro gelineysa. Kala bedelka: oksijiinka (O2), karbondiyoksaydka (C)2), biyaha (H20), cusbooyinka, iyo wixi lamida oo ka dhex dhacaya jirka iyo soohyada.

-da: (magac, dhedig, keli) diirxiyar oo lugo badan leh.

m.f.l eeg liidaanyoo.

-ka: (magac, lab, keli) ladaadyood laqanyood.

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: riiraxyoo.

(fal) aad u qufac oo riiraxanyo badan samee.

m.f.l eeg tiiraanyoo.

m.f.l eeg tiiraanyoo.

vl. n. grief, act of remorse

-ay / tiiraanyootay: (v) grieve (giriiv); mourn (moon); sorrow (soo-roow); feel sorrow

-ka: (magac, lab, keli) tiiraanyo dareemid; caloolxumood.

de: grief, act of remorse

initial: t

lx: tiiraanyood

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: tiiraanyood