hiil — Macnaha & Turjumaada

1

1. (Hiil-ka) Labo qof oo la kala godobsado oo mid, af ama addin wax laga taro, si uu kan kale uga adkaado; hiillo; danaano.

2

2. (Hii-sha) a) Digo ama saalo badan oo xeryaha ariga ku ururta. b) Geed yar oo xoolaha cuna caanohooda xaraar ka dhiga.

waa la naqliyay ✓

1

hiil¹: m.l Taageero la siiyo laba qof ama ka badan oo wax isku haysta midkood. la-mid: hiillo.

2

hiil²: f.mg1 (-lay; -iishay) la-mid: hiili.

waa la naqliyay ✓

m.dh Digo xoolaad oo uruurtay.

waa la naqliyay ✓

m.l Taageero la siiyo laba qof ama ka badan oo wax isku haysta midkood. la-mid: hiillo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): sheep ~ goat dung

2

hiil m. n. support, partisanship, siding with one's friends ~ relatives

waa la naqliyay ✓

(Hil) N Vernonia cinerascens Sch.Bip. Compositae.

waa la naqliyay ✓

1

-hiisha: (n) dung (dhang); manure (manuur) ~ digo

2

hiil -ka: (n) partiality; partisanship to a person or faction; favoritism ~ hiillo

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labo dhinac oo dagaalamaya, garabsiin iyo tageero dhinac lala garab joogsado. Hiil iyo hoo ba waad iga helaysaa. Dh: gurmad, hiillo, danaaano.

2

hiil-sha: (magac, dhedig, keli) digo ama saalo badan oo xeryaha adhiga ku ururta. Dh: digo, gujuf.

3

hiil-sha: (magac, dhedig, keli) geedgaab xooluhu. ay daaqaan oo caanahooda khadhaadheeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhii-sha)

2

Weel la tolo ama geedaha laga qoro oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

dhiil¹: m.l (-lal, m.l) Haruubka dhiisha lagu daboolo.

2

dhiil²: m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Weel tolay ah, sidde iyo aabur leh, aagaanta ka yar oo caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

f. n. milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

waa la naqliyay ✓

-dhiisha: (n) milk container used by the nomadic people

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadhuub roon oo lagu maalo xoolaha. Dhiilka ku soo lis geela. Dh: bidhe, furqordi, marke.

2

dhiil-ka: (magac, lab, keli) furka dhiisha lagu daboolo. Nin dhiil dhami jiray dhiilkeedu ma deeqo. Dh: buqul.

3

dhiil -sha: (magac, dhedig, keli) weel dabool leh oo caano ama biyo lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

de: milk-vessel of woven plant-fiber ~ wood

2

lx: dhiil

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: dhiil

waa la naqliyay ✓

1

(Higil-ka)

2

Muuqaal weyn oo madow oo aan qeexnayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Muuqaal meel fog laga arko oo aan la sixi karin waxa uu yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Muuqaal meel fog laga arko oo aan la sixi karin waxa uu yahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. darkness; dark shape, shadow

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) muuqaal weyn oo meel dheer ka madaw oo dhinaca isku wada haya, laakiin araggiisu aanu si fiican u qeexnayn, sida daruur oo kale. Higil madaw baan meel dheer ka arkaa. Dh: muuqaal, gibil.

2

higil -ka: (magac, lab, keli) muuqaal madow oo aan aragtidiisu kala qeexnayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: darkness; dark shape, shadow

2

lx: higil

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: higil

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof, qof kale uga danaanin. la-mid: hiil², hiilli.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof, qof kale uga danaanin. m.f.dh, hiilin. la-mid: hiil, hiilli.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u» labo is haya, midkood taageer. Weligaa u hiili halka xaqqu yaal. Dh: garabjoogso, taageer.

2

hiili: (fal) «kalabo is haya, midkood ka eexo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Laamo la isku xirey oo wax lagu dhiso.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] bundle of branches tied together and used to build dwellings

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) laamo inta la isku xidhxidho guryaha lagu dhiso.

waa la naqliyay ✓

1

de: bundle of branches tied together and used to build dwellings

2

lx: himil

3

pd: (/sha)

4

ps: n-f-col

5

key: himil

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Duud dhagax ah, is haysta oo ku dhereran xeebaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Shiil-ka, Shii-sha)

2

1. Dhagax gubtey oo madow ama la kululeeyey oo wax lagu shiilo.

3

2. Qodob madixi ballaaran ama wax la mid ah oo inta la kululeeyey wax buka lagu gubayo iyo barta ama raadka uu oogada ku reebo lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

shiil¹: m.l/dh (-lal/-lo, m.l) 1. Qodob madaxiisa ballaaran oo inta la kululeeyey wax buka lagu gubayo. 2. Barta ama raadka uu oogada ku reebo dabkaas. 3. Sh. ah: dhagax madow oo marka la isku dhufto dab bixiya. 4. Sh. ah: midab aad u madow oo dadku yeesho.

2

shiil²: m.dh Dhagax dab lagu kululeeyey oo caddaaday.

3

shiil³: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Subag ama saliid kulul wax ku bislayn. 2. Burcad subag iyo caaneeyo u kala saarid.

waa la naqliyay ✓

1

shiil¹: m.l/dh (-lal/-lo, m.l) 1. Qodob madaxiisa ballaaran oo inta la kululeeyey wax buka lagu gubayo. 2. Barta ama raadka uu oogada ku reebo dabkaas. 3. Sh. ah: dhagax madow oo marka la isku dhufto dab bixiya. 4. Sh. ah: midab aad u madow oo dadku yeesho.

2

shiil²: m.dh Dhagax dab lagu kululeeyey oo caddaaday.

3

shiil³: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Subag ama saliid kulul wax ku bislayn. 2. Burcad subag iyo caaneeyo u kala saarid. m.f.dh, shiilid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. heated stone; grill; branding iron

2

shiil v. fry

waa la naqliyay ✓

nickname-m heated stone; grill; branding iron. Lit: lacking; temperamental person

waa la naqliyay ✓

-ay / shiishay: (v) fry (faraay). Ex: ukunta ma shiilaa? shall I fry the eggs?

waa la naqliyay ✓

ama Shiile, magac loo baxsho wiil hooyadi uurkiisii ku dhibaatootay ama fooshiisu adkayd.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hilib, iyo wax la mid ah, dufan dhexgeli oo dab saar.

2

shiil-ka: (magac, lab, keli) qodob madaxiisa ballaadhan ama wax la mid ah oo inta la kululeeyo wax buka lagu gubo ama barta iyo raadka gubaadka ah oo uu oogada ku reebo lafteeda.

3

shiil-sha: (magac, dhedig, keli) dhagax gubtay oo madow ama la kululeeyey oo wax lagu shido.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciidmid-da)

2

Ciidan u noqod, u keenid: ciidan dagaallama siin, u dirid; xoog ugu gargaarid; u hiilin.

waa la naqliyay ✓

1

(Danaana-da)

2

Qof qof ugu tegid (dagaal); hiillo.

waa la naqliyay ✓

1

(Eex-da)

2

1. Garsoor la'aan gef ah, oo kas iyo bareer loo yeelo; hiillo; godobsi; eexo.

3

2. Wanaag; turaal; ixsaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexa-da)

2

1. (qof) gardarro loogu hiiliyo ama wax dad kale jid u lahaayeen loo siiyo.

3

2. Ixsaan; samafal; turaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Ficil-ka)

2

Jacayl kulul iyo hiillo qof u qabo dad gaar ah ama tolkiisa ama dhulkiisa ama qarankiisa; hiillo; danaano (ama ficilo).

3

2. (naxwe) Fal.

waa la naqliyay ✓

1

(Ficila-da)

2

Ficil; hiil; danaano.

waa la naqliyay ✓

1

(Garabgoroya-da)

2

Labo qof oo diriraya, si aan muuqan oo mid loogu hiiliyo: (ama garbaggoroyo).

waa la naqliyay ✓

1

(Garabyeel-ka)

2

Garab u noqod; taageero; kaalmo: hiillo; tiiris.

waa la naqliyay ✓

1

(Garabyeelid-da)

2

Gacan qabasho; u hiilin; taageero iyo kaalmo siin: tiirin.

waa la naqliyay ✓

1

(Haaraamid-da)

2

Wax sidii la rabey si aan ahayn u dhacay, dad kale ku eedayn, ku dagaalid, wax kaga sheegid; hiilid; canaanasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Habarwacasha-da)

2

Inta xagga habarta wax laga wadaago oo dhan u qayladhaansasho; gargaar iyo hiil weyddiisasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiilgurasha-da)

2

Meel dhow u guurid; hiisha ka bixid: oodrogasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiilid-da)

2

Hiilin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiilin-ta)

2

Dad dagaallama haya, mid, af ama addin ka taageerid.

waa la naqliyay ✓

1

(Hiilla-da)

2

Labo qof oo dagaallama haya oo mid lala safto, si uu kan kale uga adkaado.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinaas-ka)

2

Labo qof oo dagaallama haya ama wax isku haysta oo mid af ama addin lagala safto, inuu adkaado darteed; hiil; hiillo; danaano.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinaasid-da)

2

Qof isgarabtaagid, inuu qof kale ka adkaado darteed; hiilin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinaasin-ta)

2

Qof hinaas ka keenid, ku ridid; hiilin; masayrin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hinaasa-da)

2

Hiil; hiillo; danaano; masayr.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoosaasin-ta)

2

1. Hiillo, haddana la qarinayo; garabgoroyo; garabhagoojin.

3

2. Hoos u yeelid, ku rogid; qarin.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) kexee oo aguuji. Xoolaha hii dheh waan aroorinaynaaye. Dh: aguuju.

waa la naqliyay ✓

1

(Hil-ka)

2

Wax dusha iska saarsaaran; taallo; tuun.

waa la naqliyay ✓

1

hil¹: m.l (-lal, m.l) 1. Boqol siib oo caw ah oo isku xiran. 2. Meel jiq ah oo webiga jiinkiisa ah. 3. Suuman ama xargo lagu xiro weelasha. 4. In culays ah oo nafley mar qaadi karto (h.kiisa, h.keeda). 5. Jawaan, derin iyo wixi lamida oo dhowraarin looga dhigo qarbadka la dhaansado.

2

hil²: f.g/mg1 (-ilay, -ishay) 1. (f.g) Weel xarig, suun iyo wixi lamida afka kaga dhuujin. 2. (f. g) Wax dhowraarin u yeelid. 3. (f.mg) Ku h.: gaadiid wax uu qaadi karo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

hil¹: m.l (-lal, m.l) 1. Boqol siib oo caw ah oo isku xiran. 2. Meel jiq ah oo webiga jiinkiisa ah. 3. Suuman ama xargo lagu xiro weelasha. 4. In culays ah oo nafley mar qaadi karto (h.kiisa, h.keeda). 5. Jawaan, derin iyo wixi lamida oo dhowraarin looga dhigo qarbadka la dhaansado.

2

hil²: f.g/mg1 (-ilay, -ishay) 1. (f.g) Weel xarig, suun iyo wixi lamida afka kaga dhuujin. 2. (f.g) Wax dhowraarin u yeelid. 3. (f.mg) Ku h.: gaadiid wax uu qaadi karo saarid. m.f.dh, hilid.

waa la naqliyay ✓

m. n. bundle, pile, package; cairn, monument

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dusha iska saarsaar. Xaabada iska hil yaanay farangaaggo kaa yeelane. Dh: iskudubbarid. Dh: taallay.

2

hil: (fal) dabool ama aabbudh saar. Dh: dabool, aabbudh.

3

hil-ka: (magac, lab, keli) wax dusha iska saarsaaran. Dh: taallo, tuun.

4

hil -ka: (magac, lab, keli) hanta iyo wixii la mid ah, salab u dhammayn oo wada xidhxidhid.

waa la naqliyay ✓

1

de: bundle, pile, package; [ext.] cairn, monument

2

lx: hil

3

pd: (-ka Pl: hilal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: hil

waa la naqliyay ✓

1

(Iil-ka)

2

1. Godka xabaasha dhinaciisa hoose oo inta la barbarqodo qofka dhintay la gesho.

3

2. Meel leexsan.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin. m.f.dh, iilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. turn aside; lean

2

iil: m. n. side-chamber of the grave, where the corpse is placed

3

iil: v., sg., simple past tense: I was (at ~ in a place)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) grave (gareeyvf, especially where the corpse is placed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, kel) meel cidhifkeed. Dh: baal, dhinac, barbar, gees.

2

iil-ka: (magac, lab, keli) godka xabaasha dhinaca hoose laga jeexo ee meydka la dhigo ama lagu dhababo, Dh: luxud.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid. m.f.dh, biilid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. maintenace money for daily expenses

2

biil v. give someone money for daily expenses, maintain

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) maintenance (meyn-ta- nansi); as of a family, with the necessities of life; support (sa-poort) ~ masaariif.

2

biil -ay/shay: (v) provide for or maintain, by supplying with money or necessities

waa la naqliyay ✓

1

(fal) masruuf sii. Bahda weyn iyo bahda yar isku si u biil. Dh: quudi, biili.

2

biil-ka: (magac, lab, keli) nafaqo ama quud siin. Dh: masruuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciil-ka)

2

Wax xun oo lays yeelay, kulka iyo ka xumaanshada iyo ka aargudasho doonidda, qofka wax loo dhimay ku abuuranta; umal; caro; dhirif: xanaaq.

waa la naqliyay ✓

1

ciil¹: m.l Dareen uurkutaallo leh oo ku dhasha qof marka lagu sameeyo wax uusan raalli ka ahayn. la-mid: ciifo.

2

ciil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dareen uurkutaallo leh cid ku beerid.

waa la naqliyay ✓

1

ciil¹: m.l Dareen uurkutaallo leh oo ku dhasha qof marka lagu sameeyo wax uusan raalli ka ahayn. la-mid: ciifo.

2

ciil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dareen uurkutaallo leh cid ku beerid. m.f.dh, ciilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. disturb, make someone anxious, anger, embitter

2

ciil m. n. grief, anger, resentment, grudge

3

ciil v. shrink, fall, diminish

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) anger (ang ger); rage (reeyj) ~ xanaaq. —Syn: fury, ire, wrath, resentment, indignation

waa la naqliyay ✓

1

Risentimento

2

Resentment

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhib oo caloolxumo ku reeb; ciil iyo tiiraanyo ku reeb. Wiilka maxaa loo ciilay?

2

ciil: (fal) hoos u dhac, aad u shiiq; sii baaba'a; ciir.

3

ciil -ka: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo xumaan ah oo ka dhasha dulmi jawaab loo waayay; xumaan qofka wax loo dhimay ku abuuranta. Dh: umal, caloolxumo.

waa la naqliyay ✓

غَيْظَ، غَضَبٍ

waa la naqliyay ✓

1

(Dii-sha)

2

Xirrib; tab; dhagar; xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

diil¹: m.dh (-lo, m.l) Dhabbo; jid.

2

diil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Wax ciid, neef iyo wixi lamida ka buuxin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. long animal track ~ path

2

diil [feminine] n. stripe, line

3

diil [feminine] n. cunning, trickery

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) farsamo iyo xeelad cid kale lagaga badin karo. Diil hayaa wax diida. Dh: xirrib, il; tab.

waa la naqliyay ✓

m.l Midab cad oo geela iyo farduhu yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geed, soo bax oo biqil.

2

fiil-ka: (magac, lab, keli) baarka yar ee aadka u qoyan ee geeduhu bixiyaan kolka roobku ku da'o. Dh: magool, fiile, filo.

3

fiil-ka: (magac, lab, keli) midab geel oo caddaan ah; waxa la yidhaahdaa geela fiilka ahi adkaysi ma laha.

waa la naqliyay ✓

Baraf dhagax

waa la naqliyay ✓

/heyl/ (n) 1. baraf, siiba barafka roob ahaan u soo daata. 2. u-baaqid, soo-jeedin. e.g. I hailed a taxi.

waa la naqliyay ✓

n., (frozen rain) dhagax roob, roobka dhagixiisi (the hail); (health!) salaam! hail to you! salaam caleekum! war caafimaad!

waa la naqliyay ✓

1

hiif¹: m.l Ereyo huruuf ku jiro oo loo jeediyo cid aan la jeclayn. la-mid: huuf¹.

2

hiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Ereyo huruuf ku jiro cid aan la jeclayn u jeedin. la-mid: huuf².

waa la naqliyay ✓

v. accuse, blame

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) express blame, censure or criticism to adverse circumstances ~ eedee, haaraan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) niyadda u xumee oo canaano. Dh: canaano, haaraan. Li: dulqaado.

2

hiif-ka: (magac, lab, keli) eedsaarka iyo canaanashada cid kale. Dh: haaraan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: eed, eedsaar, canaan

2

de: accuse, blame

3

lx: hiif

4

pd: (hiifay)

5

ps: v1=

6

key: hiif

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) Harag, suun iyo wixi lamida hiige ku xoqid.

waa la naqliyay ✓

v. manipulate, make something pliable

waa la naqliyay ✓

(fal) adoo baahi qaba, tahar, naas ama wax la mid ah oo aan nafci badan lahayn, sarsarriig. Dh: sarsariigo, xagxago, diiro.

waa la naqliyay ✓