heensay

(fal) faldenbiyeed ku xidhiidhin ama ceeb u tirin. Anbaqaadku tay uma ekayn eersigii sababta, an maahayne eesay kan loo aniga ha i saarin. Dh: eeday.

(fal) is u soco; gees xig; gees joog; fay mar.

(fal) ilmo rajo ah oo hooyadii dhimatay hooyo muujisa u yeel. Dh: nuuji, barbaari.

(Heensa-ha)

Inta fardaha la saaro kolka la fuula hayo (koore, xakame, kd.).

m.l (-sayaal, m.l/dh) Inta fardaha la saaro kolka la fuulayo (koore, xakame iyo wixi lamida).

m.l (-sayaal, m.l/dh) Inta fardaha la saaro kolka la fuulayo (koore, xakame iyo wixi lamida).

m. n. horse's saddle and bridle

-ha: (magac, lab, keli) inta fardaha la saaro kolka la fuulayo, sida koore, xakame, iyo wixii la mid ah.

heense -ha: (magac, lab, keli) raxanka muurka la dul saaro oo dhan.

de: horse's saddle and bridle

lx: heense

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: heense

m.l la-mid: heensasho.

(fal) caano iyo wixii la mid ah, weelka inta ku hadhay ka laac. Dh: dhammayso, heemi.

heensi-ga: (magac, lab, keli) heeminta wax weel guntii ku hadhay.

heensi-ga: (magac, lab, keli) eeg heensad.

f.g3 (-saday, -satay) Hoore ilaa dhibicda ugu dambaysa gororsasho. la-mid: hiinso.

(fal) caano iyo wixii la mid ah, laaso. Dh: laac, dhammayso.

heenso: (fal) heenka guro.

heenso-ha: (magac, lab, keli) qalabka gammaanka la dulsaaro. Faraskii heensihii iyo xakamihiiba waa la sudhay.

(Heesaa-ga)

Qof heesta tirin yaqaan ama qaadi yaqaan ama hawshiisuba tahay inuu heeso; laashin; heese.

m.l (-aayaal, m.l/dh) Qof heesta ku luuqayn yaqaana.

m.l (-aayaal, m.l/dh) Qof heesta ku luuqayn yaqaana.

m. n. singer

-ga: (n) singer (singar)

-ga: (magac, lab, keli) qof heesta tirin yaqaan ama qaadi yaqaan ama hawshiisuba tahay inuu heeso. Dh: laashin, heese.

de: singer

lx: heesaa

pd: (-ga)

ps: n7-m

key: heesaa

/hiyarsey/ (n) kutiri-kuteen.

(fal) hees qaad, hee ku luuqay: jiib iyo jaan isla socota samee. Dh: heellee.

f.g2 Faras heense saarid.

v. saddle up (a horse)

-yey/heenseysay: (v) saddle a horse; saddle (saadhel)

(fal) heense saar.

de: saddle up (a horse)

lx: heensee

pd: (heenseeyey)

ps: v2b=

key: heensee

(Jeensad-ka)

Jeensasho; (ama jeedsasho, jeesad).

m.l la-mid: jeesasho.

-ka: (magac, lab, keli) dhinac kale, daymoo. Dh: jeesad.

m.l la-mid: keensasho.

-ka: (magac, lab, keli) alaab ama wax kale meel kale ka soo qaadasho.

Heense la saaray; la heenseeyey.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Faras heense la saaray ahaansho.

der. [adjective] saddled and bridled

(tilmaame) mid heense la saaray; la heenseeyey.

de: saddled and bridled

lx: heensaysan

pd: (heensaysnaa)

ps: adj-der

key: heensaysan

m.f.dh eeg heenso. la-mid: heensad, heensi, hiinsad, hiinsasho, hiinsi.

-da: (magac, dhedig, keli) fuuqsasho; hiinsasho.

-ka: (magac, lab, keli) qof lebbiska ku qurux badan.

-da: (magac, dhedig, keli) caano iyo wixii la mid ah, weelka inta ku hadhay ka laacid. Dh: heemin.

m.f.dh eeg helengee.

(Dheefsad-ka)

Dheefsasho.

m.l la-mid: dheefsasho.

(Heegnaan-ta)

Wax la heegey ama heegan ahaansho.

m.f.dh eeg heegan³. la-mid: heegganaan, heegganaansho, heegnaan-sho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la heegay ama heeggan ahaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) heello ku luuqayn ama ku qaadid.

m.f.dh eeg heeran³. la-mid: heernaan-sho.

-ta: (magac, dhedig, keli) heeryo korka ka saarid; qalabka rarka saarid. Dh: rarayn. Li: furid.

v., pl., present habitual: we have ~ own something

leenahay v., pl., present habitual: we say ~ are saying

(pronoun plus have) we have; we own (awn). Ex: laba guri baan leenahay; we have two houses. Waxaan leenahay..; we are saying...

m.l la-mid: sheegsasho.

-ka: (magac, lab, keli) haybsad; sheegsi.

m.l la-mid: dhadhansasho.

m.l Alaab fardaha lagu qurxiyo.

(Heen-ka)

Fuudka dufankiisa kore; dufanka lafaha geela.

heen¹: m.l 1. Dufanka kor fuula fuudka, hilib la karinayo. 2. Hoore yar oo weel salkiis ku haray.

heen²: m.dh Subagga fuudka ama maraqa.

m.l 1. Dufanka kor fuula fuudka, hilib la karinayo. 2. Hoore yar oo weel salkiis ku haray.

m. n., (mass n.): fat floating on top of broth

-ka: (n) the fat floating on the surface of a cooking pot

-ka: (magac, lab, keli) qoyaanka ka soo baxa weel dhawaan la tolay oo dareere lagu shubay. Qorofku ma daloolee waxa ka qoyani waa heen.

heen -ka: (magac, lab, keli) dufanka lafaha geela marka la kariyo ka soo baxa ee cuntada lagu iidaanto. Dh: dufan.

(Hees-ta)

Tixo yaryar oo sida gabayga leh hab ay ku dhisan yihiin; waa jaadad badan, waxaana la qaadaa kolka la cayaara hayo ama hawl la hayo.

hees¹: m.l/dh (-so, m.l) Tix hab dhisan leh oo lagu luuqeeyo.

hees²: f.mg1 (-say, -stay) Hees qaadid.

hees¹: m.l/dh (-so, m.l) Tix hab dhisan leh oo lagu luuqeeyo.

hees²: f.mg1 (-say, -stay) Hees qaadid. m.f.dh, heesid.

f. n./m: song, melody

hees v. perform a song, sing

-ka / ta: (n) act or art of singing; song (soong), —hees -ay / tay: (v) sing (sing)

(fal) hees ku luuqay; hees ku qaad.

hees-ta: (magac, dhedig, keli) tixo isu miisaaman oo si farshaxamaysan isugu sargo'an. Waa jaadad badan oo lagu qaado kolka la cayaarao. Inta badan waxa lagu saleeyaa laxan waxaa na lagu bilaa qalabka miyuusigga ee kala duwan.

hees-ta: (magac, dhedig, keli) hog ka mid ah hogagga maansada oo ka kooban tixo isu miisaaman oo si farshaxan ahaan ah isugu sargo'an. Waxa lagu ladhaa laxan iyo miyuusik, kolka lagu luuqeeya na, si fiican bay dhegaha u soo jeedataa, nafuhu na ugu raaxaystaan. Waxay u sii kala baxdaa qaybo fara badan.

أُنْشُودَة، أُغْنِيَّة

(fal) cid kale, eed iyo denbi dusha ka saar; cid kale, denbi ku oog. Dh: cambaaray, eedee.

(fal) wax cid na dhib u ah cid kale na xannaanayn u ah samee. Ma idahaynu eexaynaa oo bannaanka ayaan degnaa mise riyahaynu eexaynaa oo buurta ayay nu u guurnaa. Dh: xannaani, eexi, naasnuuji, xig, gacanbidixeedi.

/esey/ (n) curis, maqaal, siiba mid ku saabsan maaddo-waxbarasho.

-da: (magac, dhedig, keli) xagga ama halka sare. Dh: samo.

-ha: (magac, lab, keli) heesaa; laashin.

/hena/ (n) xinni (cillaan).

/hayina/hyaena (n) dhurwaa, waraabe.

(suffix) (pronoun) our. Ex: gurigeenna; our house. Ex: lacagteenna; our money ~ -ayga

de: our [inclusive]

lx: -eenna

ps: pro-det-1pl

xe: our cow

xv: =-keenna

key: -eenna

(fal) beel ka dhig. Dh: beelee.

m.dh (-do, m.l) Lacag bir ah oo ka mid ah sarrifka rubbiyadda oo u dhiganta toban senti.

-da: (magac, dhedig, keli) lacag hore ee Reer Cummaan lahaayeen oo maar ka samaysnayd. Waxay caan ku ahaan jirtey qaybo Soomaaliya ka mid ah sida Gobolka Banaadir. Dh: beeso, sunuud.

beesad -da: (magac, dhedig, keli) wax qiimahoodu aad u jaban yahay; wax rakhiis ah. Dh: caanteen, kuur.

(fal) xuuman aan qofku lahayn ku sheeg. Dh: canbaaray; fadeexadee;.

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ama noo waxyaabo kale la bah ah.

ceenad -ka: (magac, lab, keli) qof hodan ah oo hanti badan haysta. Caasha waxa guursaday nin ceenad ah. Li: caydh

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Ku d.: wax nacfi leh ku keliyeysasho. 2. Ku d.: laba qof ama ka badan, hawl ay qaban lahaayeen sheeko ku illaawid.

(fal) «ku ~» wax nacfi leh ku keliyeysasho.

deenso: (fal) «ku» labo qof ama in ka badan, hawl ay qaban lahaayeen sheeko ku illaawid. deenso: (fal) deyn qaado; cid wax ka amaaho. Lacag aad ra'samaal ka dhigato deenso. Dh: amaaho, daynso, deynso.

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: dansan.

der. [adjective] put out, turned off, extinguished