heel — Macnaha & Turjumaada

1

(Heel-ka)

2

Inta ceel, degmo, magaalo, kd., u ogog leh; agagaar; sabo; fagaag; heelad.

waa la naqliyay ✓

1

heel¹: m.l 1. Meel, ood, buuro iyo wixi lamida ay ku wareegsanyihiin. 2. Agagaar.

2

heel²: m.dh Hoore yar oo weel salkiisa ku haray.

waa la naqliyay ✓

m. n. space surrounding a settlement ~ well

waa la naqliyay ✓

1

(n) the rounded end portion of the foot under and behind the ankle.

2

cidhib

waa la naqliyay ✓

/hiil/ (n) 1. cirib. (n) 2. ciribta kabta. (v) 3. cirib-gelin (kabta oo meesha ciribta loo sameeyo).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) inta ceel, degmo ama magaalo ka ag dhaw ama hareereheega ah. Dh: agagaar, sabo, fagaag, heelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: space surrounding a settlement ~ well

2

lx: heel

3

pd: (-ka Pl: heelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: heel

waa la naqliyay ✓

n., cidhib, -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheel-ka)

2

1. Qabowga habeenkii soo dhaca; nadwad.

3

2. Cayaar; dhayal; cayaayir; dheelaas.

waa la naqliyay ✓

1

dheel¹: m.l Qabowga habeenkii soo dhaca oo wata sayax.

2

dheel²: m.dh (-lo, ml.) Cayaar. la-mid: dhayl¹ (2).

3

dheel³: f.mg1 (-eelay, -eeshay) 1. Ciyaarid. 2. Wax qabow habeenkii ku dhacay dartii la qoyid.

waa la naqliyay ✓

1

dheel¹: m.l Qabowga habeenkii soo dhaca oo wata sayax.

2

dheel²: m.dh (-lo, ml.) Cayaar; ciyaar.

3

dheel³: f.mg1 (-eelay, -eeshay) 1. Ciyaarid. 2. Wax qabow habeenkii ku dhacay dartii la qoyid. m.f.dh, dheelid.

waa la naqliyay ✓

name: Deel, Dell

waa la naqliyay ✓

1

m. n. game; dance; amusement, joke

2

dheel v. play (around), joke; dance

3

dheel m. n., [collective] dew

waa la naqliyay ✓

name-m dew; amuser, joker, entertainer

waa la naqliyay ✓

1

-ay / say: (v) play (paleey); take part in a game or dance

2

dheel - dheesha: (n) playing (paleeying) ~ dheeldheel

waa la naqliyay ✓

magac ama naanays loo baxsho wiil kaftan iyo sheeko badan leh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ciyaar tumo.

2

dheel-ka: (magac, lab, keli) eeg dhedo.

3

dheel-sha: (magac, dhedig, keli) ciyaarta la tumo ama waxyaabaha kale ee la cayaaro ama lagu madadaasho oo dhan.

waa la naqliyay ✓

مُزَاحَةً، تَسْلِيَةً، عَبَتْ

waa la naqliyay ✓

1

(Hebel-ka)

2

Qof aan la magacaabi karin ama in la magacaabo aan la dooneyn.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof aan la aqoon magaciisa ama aan la doonayn in la sheego.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof aan la aqoon magaciisa ama aan la doonayn in la sheego.

waa la naqliyay ✓

m. n. so-and-so, a certain man ~ person

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof la isla garanayo oo in la magacdhebo aan la rabin in la sheegona la doonayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: so-and-so, a certain man ~ person (when the name escapes you or is unknown)

2

lx: hebel

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: hebel

waa la naqliyay ✓

فلانٌ

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shaqo iyo dedaal wada socda. Dh: tacab.

waa la naqliyay ✓

1

(Heeli-ga)

2

Miraha higlada.

waa la naqliyay ✓

m.l Miraha higlaha oo bislaaday.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] fruit of a thornless tree species

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) miraha higlada.

waa la naqliyay ✓

1

cf: higlo (the tree)

2

de: fruit of a thornless tree sp.

3

lx: heeli

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m-col

6

key: heeli

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Wax ku dhowaasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ama wax u dhowow.

waa la naqliyay ✓

1

sheel¹: m.l 1. Meel wax lagu qarsado. 2. Xabsi.

2

sheel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax qarin.

waa la naqliyay ✓

1

sheel¹: m.l 1. Meel wax lagu qarsado. 2. Xabsi.

2

sheel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) Wax qarin. m.f.dh, sheelid.

waa la naqliyay ✓

v. stop, halt, bring to a stop

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel ku qari.

2

sheel -ka: (magac, lab, keli) meel wax lagu qarsado.

waa la naqliyay ✓

1

cf: jooji

2

de: stop, halt, bring to a stop

3

initial: s

4

lx: sheel

5

pd: (sheelay)

6

ps: v1=tr

7

key: sheel

waa la naqliyay ✓

/wiil/ (n) 1. shaag (taayir) (n) 2. shukaan (isteerin) (v) 3. shaagag ku dhaqaaqid (v) 4. leexasho (jiiro samayn).

waa la naqliyay ✓

Giraan, Graamo

waa la naqliyay ✓

n., giringir, -ti, shaag, -gi.

waa la naqliyay ✓

1

(Heelad-ka)

2

Guriga ama ceelka, kd., meesha ay ku fadhiyaan dhulka yar oo ku wareegsan; fagaag; sabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Heellanaan-ta)

2

Wax heellan ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Heella-da)

2

Heesaha jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Raadgoob-ka)

2

Wax lumay ama la waayey oo raadkiisa la doondoono, si loo heelo; baadiddoon; raadis; jeris.

waa la naqliyay ✓

1

(Sabad-ka)

2

Guriga agagaarkiisa; heelad.

waa la naqliyay ✓

1

(Saba-da)

2

1. Dhul kooban oo ceel ama guri ku wareegsan; heelad; agagaar; sabad.

3

2. Dabayl kulul oo xagaaga dhacda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) 1. Sabo. 2. Buur dhaadhaceed oo gabbaad laga dhigto. 3. la-mid: heelasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg heelo. la-mid: heelad.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Qof wax u dhega nugul ahaansho. 2. Qof wax u diyaar ah ahaansho. la-mid: heelloon.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg heellan. la-mid: heellanaansho, helloonaan, helloonaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: heellanaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: heellan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: heellanaan.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: heellanaan.

waa la naqliyay ✓

1

sabo¹: m.dh 1. Dabayl kulul oo xagaaga dhacda. 2. (-ooyin, m.l) Dhul kooban oo ceel ama guri ku wareegsan heelad.

2

sabo²: m.dh (juqraafi) Degaan gaar ah oo uu noole ku noolaado, tusaale ahaan: balliyada, webiyada, ayda iyo wixi lamida.

3

sabo³: f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Cid wax dani ugu jirto, cid kale si ay u fuliso hadal ku qancin. 2. (f.mg) Degan, ceel, iyo wixi lamida agagaarkooda tuurid (xoolo).

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (baayoloji) Lakab nudo ah oo ka kooban ibitiiliyam ay tiiriyaan nudo isku-xidhayaal. Ibtiiliyamka dhexdiisa waxa laga heelaa unugyo goblet oo gaar ah, kaas oo guudka kaga dhiijiya xab, ibitiiliyamkuna badanaa waxaa uu leeyahay gan. Xuub xabeebku wuxuu ku dhereereranyahay moqorrada jidhka ee xidhiidhka la leh dibadda sida mariinka cuntada iyo mariinka hawada.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Qof wax u dhega nugul ahaansho. 2. Qof wax u diyaar ah ahaansho. m.f.dh, heellanaan. la-mid: heelloon.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (baay.) Lakab nudo ah oo ka kooban ibitiiliyam ay tiiriyaan nudo isku-xidhayaal. Ibtiiliyamka dhexdiisa waxa laga heelaa unugyo goblet oo gaar ah, kaas oo guudka kaga dhiijiya xab, ibitiiliyamkuna badanaa waxaa uu leeyahay gan. Xuub xabeebku wuxuu ku dhereereranyahay moqorrada jidhka ee xidhiidhka la leh dibadda sida mariinka cuntada iyo mariinka hawada.

waa la naqliyay ✓

f. n. heel

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo; (ama heeh).

waa la naqliyay ✓

fk. Erey “ku maqlay” ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

fk. Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

inter. yes!, go on!; I hear you; I'm listening

waa la naqliyay ✓

quel (suffixe).

waa la naqliyay ✓

(interjection) yes (yees) ~ heeh

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) waan ku maqlaa; haye aqbalay. Dh: hoow, heeh.

2

hee: (falkaabe) warka lagaga guro qof waano ama amar bixinaya oo qofka la waaninayo ama wax la amrayaayi ku celceliyo.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-elay, -eshay) Wax lumay arkid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-elay, -eshay) Wax lumay arkid. m.f.dh, helid.

waa la naqliyay ✓

v. get, receive, obtain; find; win, achieve; reach

waa la naqliyay ✓

1

-ay / heshay: (n) get something back ; find (faayndh)-, recover (ri-kaver); regain (riigeeyn), retrieve (ri-ti-riiv); obtain (obteeyn). Ex: waxay heshay furiheedii; she found her key

2

ka hel: (v) find pleasant or attractive; enjoy (en-jooy); like (laayk). Ex: ma ka heshay? do you like it?

3

la hel: (v) aim at or for; hit (hit)-, target (taar get)-, Ex: banooniga kolayga la hel; hit the ball into the basket

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax horay loo la'aa ama kaa maqnaa, dib u hanti. Lacagtii aad hallaysay imikadaa hel. Li: waa.

2

hel: (fal) cudur, dhibaato ama wax kale, ku dhac; haleel. Dhanjaf baa i helay.

3

hel: (fal) tuugo, cadaw iyo wixii la mid ah, la kulan. Budcad baa safarkii helay.

4

hel: (fal) roob, da' ku da'. Roob fiican baa na helay.

waa la naqliyay ✓

1

de: get, receive, obtain; find; win, achieve; reach

2

lx: hel

3

pd: (helay / heshay)

4

ps: v1=

5

key: hel

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lose

2

beel vl. n. loss, lack of (X)

3

beel [feminine] n. settlement, group of families, community; colonization

waa la naqliyay ✓

1

-beesha: (n) a small community

2

beel: -ay / beeshay: (v) lost (loost); suffer loss. Ex: wiilkii gacan buu beelay; the boy lost an arm

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

فَصِيلَة

waa la naqliyay ✓

1

(Ceel-ka)

2

God la qoday oo hoos u dheer oo wareegsan oo laga helo biyo ama saliid ama dhuxul ama wax kale.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jooloji) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jool.) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

Well

waa la naqliyay ✓

m. n. well; fuel dump

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. ceelal-ceelasha] well (weel); watering place

waa la naqliyay ✓

1

Pozzo

2

Well

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhulka oo hoos loo qodo oo isha biyaha laga gaadho; god dheer oo hoos loo qodo, si looga soo saaro biyo, shidal, macdan ama wax kale.

2

ceel: (eraydhawaaq) dameeraha biyaha loogu yeedho. 'Ceel' dheh dameeraha, biyaha ha u soo weecdaane.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; [ext.] fuel dump

2

lx: ceel

3

pd: (-ka Pl: ceelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: ceel

waa la naqliyay ✓

بنر

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓