Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

-ka: (magac, lab, keli) shaqo iyo dedaal wada socda. Dh: tacab.

waa la naqliyay ✓

1

(Heel-ka)

2

Inta ceel, degmo, magaalo, kd., u ogog leh; agagaar; sabo; fagaag; heelad.

waa la naqliyay ✓

1

heel¹: m.l 1. Meel, ood, buuro iyo wixi lamida ay ku wareegsanyihiin. 2. Agagaar.

2

heel²: m.dh Hoore yar oo weel salkiisa ku haray.

waa la naqliyay ✓

m. n. space surrounding a settlement ~ well

waa la naqliyay ✓

1

(n) the rounded end portion of the foot under and behind the ankle.

2

cidhib

waa la naqliyay ✓

/hiil/ (n) 1. cirib. (n) 2. ciribta kabta. (v) 3. cirib-gelin (kabta oo meesha ciribta loo sameeyo).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) inta ceel, degmo ama magaalo ka ag dhaw ama hareereheega ah. Dh: agagaar, sabo, fagaag, heelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: space surrounding a settlement ~ well

2

lx: heel

3

pd: (-ka Pl: heelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: heel

waa la naqliyay ✓

n., cidhib, -ti.

waa la naqliyay ✓

1

(Hebel-ka)

2

Qof aan la magacaabi karin ama in la magacaabo aan la dooneyn.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof aan la aqoon magaciisa ama aan la doonayn in la sheego.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof aan la aqoon magaciisa ama aan la doonayn in la sheego.

waa la naqliyay ✓

m. n. so-and-so, a certain man ~ person

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof la isla garanayo oo in la magacdhebo aan la rabin in la sheegona la doonayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: so-and-so, a certain man ~ person (when the name escapes you or is unknown)

2

lx: hebel

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: hebel

waa la naqliyay ✓

فلانٌ

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) harow biyeed; magaar dheegageed iyo feedho barbar geela gala: gabar ceel dhane ka cabbid ama darmasho geel u yeesho oo ilaa mud u daadega. Gaasir yedelki, gogga uga degey waa u guuxnaye Guullow mahaddaa. Dh: gabar, kabrar, yedlinwaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cagta dadka qaybteeda danbe ee adag ee u dhexaysa boqonta iyo raysmagaadhada; cagta inta dhulka la dhigo qaybteeda danbe. Cidhibta ayay qodaxi iga mudday.

2

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) jaansaarka danbe ee kabta oo ku beegan halka ay cidhibta cagtu dul saaran tahay.

3

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) suunka xagga danbe kabta ka haya.

4

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) caaqibada danbe ee ay shaqo la falay leedahay; aayaha danbe ee arrini ku dhammaato; natiijo iyo wax ka dhashay hawl iyo hedel horay loo qabtay. Dh: dhaxal.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) daacadnimo iyo ikhlaas; hedel la waakashala'aan. Dh: ikhlaas, daacadnimo, hagarli'i.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) waxmatare dadka iyo dantiisa midna wax u qaban. Hurde hedelkii ma tamariyo. Dh: waxmatare. Li: hedlede.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) marooradillaac ha kugu dhaco. Hedelkaagiibaa lagu tumanayaaye marooradillaac. Dh: qarradhan, qalbidillaac.

2

marooradillaac -a: (magac, lab, keli) naxdin laga qaado wax aad loogu han weeynaa oo sidii si aad uga duwan noqda ama lagu hongoobo. Kolkaad aragto xoolo loo soo hedledey oo horor boobayo marooradillaac baa loo dhintaa. Dh: qalbidillaac.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) marooradillaac ha kugu dhaco. Hedelkaagiibaa lagu tumanayaaye mawaaradillaac. Dh: qarradhan, qalbidillaac.

2

mawaaradillaac -a: (magac, lab, keli) naxdin laga qaado wax aad loogu han weeynaa oo sidii si aad uga duwan noqda ama lagu hongoobo. Kolkaad aragto xoolo loo soo hedledey oo horor boobayo mawaaradillaac baa loo dhintaa. Dh: qalbidillaac.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xaq u yeelasho hedel iyo waxqabad lagu gaadho oo dadka kale looga hormaro; wax wanaagsan oo hedel dadka kale lagaga horreeyo lagu gaadho inta ogina ay girto. Dh: galabsi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xaq u yeelasho dadaal iyo hedel lagu gaadho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'badar' mooye iyo tib ku tun oo isha ka saar.

2

shuqul -ka: (magac, lab, keli) hawl; camal; shaqo; hedel.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) daal oo shaqayso. Nimaan tabcin ma raaxaysto. Dh: hedel.

2

tacab -ka: (magac, lab, keli) daalka soo gaadha qofku markuu hawl qabto ama uu shaqaysto. Tacab iyo xoogsi ayaa horumar lagu gaadhaa. Dh: hawl, xoogsi.

3

tacab-ka: (magac, lab, keli) hantida xoogsiga lagu helo. Dh: tabac, hedel.

waa la naqliyay ✓

1

(Beddel-ka)

2

Wax wax kale meeshi la geliyo ama loo qaato ama lagu dooriyo; qof qof kale meeshi la joojiyo; lacag lacag kale lagu doorsho; (ama baddal).

waa la naqliyay ✓

1

beddel¹: m.l 1. la-mid: beddelid. Dhaafsashada wax wax kale la dhaafsado. 2. la-mid: beddelid. Wareejinta qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo. 3. B. ah: qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo si uu hawshii halka uga si wato.

2

beddel²: f.g1 (-elay, -eshay) Wax la beddelay ka dhigid; wax wax kale ku doorin. la-mid: baddal².

waa la naqliyay ✓

1

beddel¹: m.l 1. la-mid: beddelid. Dhaafsashada wax wax kale la dhaafsado. 2. la-mid: beddelid. Wareejinta qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo. 3. B. ah: qof meel uu hawl ka hayey laga wareejiyo iyadoo meel kale la geynayo si uu hawshii halka uga si wato.

2

beddel²: f.g1 (-elay, -eshay) Wax la beddelay ka dhigid; wax wax kale ku doorin. m.f.dh, beddelid. la-mid: baddal.

waa la naqliyay ✓

1

v. change, alter, exchange; convert; do instead of

2

beddel vl. n. exchange, substitution, substitute, alternative, replacement; on behalf of; instead of

waa la naqliyay ✓

nickname-m exchange, substitution, substitute, alternative, replacement; on behalf of; instead of. Cf: Cawil

waa la naqliyay ✓

1

-ay shay: (v) replace (ripaleeys); substitute (sabistatuut); change (janji); convert (kon veert); transfer

2

beddel: -ka: (n) one who is transferred from one place to another

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof, lacag, shey iyo wixii la mid ah, wax kale oo u dhigma ku doori. Faranka Doollar iigu beddel. Dh: geddi.

2

beddel: magaca wiil dhashay isaga oo uu wiilkii ka horreeyay dhintay ama shafeecay.

3

beddel -ka: (magac, lab, keli) shey meeshiisii wax kale la geliyo. Beddelka luungaha macawis xidho.

4

beddel -ka: (magac, lab, keli) lacag, lacag kale ku doorin oo ku sarrifid.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kale ku doorso. Shaiiska bedelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Deldel-ka)

2

Si gaar ah oo dadka loo dilo; inta surka siriq lagaga roorsho baa geed dheer ama meel loo dhisay, laga soo laallaadshaa (ama daldal).

waa la naqliyay ✓

1

deldel¹: m.l la-mid: dąldalid.

2

deldel²: f.g1 (-elay, -eshay) la-mid: dąldal².

waa la naqliyay ✓

1

v. hang, lynch, execute by hanging

2

deldel vl. n. death by hanging, lynching

waa la naqliyay ✓

-ay / deldeshay: (v) hang (haang); put a person to death by hanging; crucify (kuruu-sifaay); lynch (linji)

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ka soo laadlaadi, meel soo sudh oo hoos u soo daa. Dh: daldal.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheyel-ka)

2

Dhayal.

waa la naqliyay ✓

1

dheyel¹: m.l la-mid: dhayal¹.

2

dheyel²: f.mg1 (-elay, -eshay) la-mid: dhayal².

waa la naqliyay ✓

m. n. amusement, light fun; joke

waa la naqliyay ✓

1

de: amusement, light fun; joke

2

lx: dheyel

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: dhayal ~ dheel

6

key: dheyel

waa la naqliyay ✓

agg. - daacad, mukhlis.

waa la naqliyay ✓

nickname-m tall and curved

waa la naqliyay ✓

madaxeeye

waa la naqliyay ✓

1

(Henge-sha)

2

Hangal.

waa la naqliyay ✓

1

hengel¹: m.l Dibibiro; buurnaan. la-mid: hingil¹.

2

hengel²: m.dh la-mid: hangal².

waa la naqliyay ✓

f. n. mourning cloth

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) lebbis dumarku gashado oo lagu muujiyo geerida.

waa la naqliyay ✓

1

a: hangal

2

de: mourning cloth

3

lx: hengel

4

pd: (/sha)

5

ps: n2-f

6

key: hengel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg meydal.

waa la naqliyay ✓

1

(Eel-ka)

2

Dhibaato weyn; arrin xun oo culus; hoog.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhibaato aad u ballaaran.

waa la naqliyay ✓

m. n. hardship, misery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato weyn iyo arrin xun oo culus oo hoog weheliyo.

2

eel-sha: (magac, dhedig, keli) nabar hore u jirey oo kol danbe soo ifbaxda ka dib intii laga bogsaday.

3

eel-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo hibato iyo xusuus leh. Markaad eel bogsiiso ba mid buu aalidh kacayaa. Dh: nabar, nabur, utun.

waa la naqliyay ✓

1

de: hardship, misery

2

lx: eel

3

pd: (-ka Pl: eelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: eel

waa la naqliyay ✓

n., (a fish) hud, -ki.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax la cuno. la-mid: hąd (3).

waa la naqliyay ✓

f. n. specific (period of) time

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) nafta oo wakhtigeedu dhamaado oo la qaado. Haddii aan heddeen gelin intaan dunida hoos joogno. Dh: wed, geeri, ajal.

2

hed -da: (magac, dhedig, keli) goor la yaqaan oo billaw iyo dhammaad leh. Dh: kol, waqti.

waa la naqliyay ✓

1

de: specific (period of) time

2

lx: hed

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

see: had

6

key: hed

waa la naqliyay ✓

Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo; (ama heeh).

waa la naqliyay ✓

fk. Erey “ku maqlay” ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

fk. Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

inter. yes!, go on!; I hear you; I'm listening

waa la naqliyay ✓

quel (suffixe).

waa la naqliyay ✓

(interjection) yes (yees) ~ heeh

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) waan ku maqlaa; haye aqbalay. Dh: hoow, heeh.

2

hee: (falkaabe) warka lagaga guro qof waano ama amar bixinaya oo qofka la waaninayo ama wax la amrayaayi ku celceliyo.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-elay, -eshay) Wax lumay arkid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-elay, -eshay) Wax lumay arkid. m.f.dh, helid.

waa la naqliyay ✓

v. get, receive, obtain; find; win, achieve; reach

waa la naqliyay ✓

1

-ay / heshay: (n) get something back ; find (faayndh)-, recover (ri-kaver); regain (riigeeyn), retrieve (ri-ti-riiv); obtain (obteeyn). Ex: waxay heshay furiheedii; she found her key

2

ka hel: (v) find pleasant or attractive; enjoy (en-jooy); like (laayk). Ex: ma ka heshay? do you like it?

3

la hel: (v) aim at or for; hit (hit)-, target (taar get)-, Ex: banooniga kolayga la hel; hit the ball into the basket

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax horay loo la'aa ama kaa maqnaa, dib u hanti. Lacagtii aad hallaysay imikadaa hel. Li: waa.

2

hel: (fal) cudur, dhibaato ama wax kale, ku dhac; haleel. Dhanjaf baa i helay.

3

hel: (fal) tuugo, cadaw iyo wixii la mid ah, la kulan. Budcad baa safarkii helay.

4

hel: (fal) roob, da' ku da'. Roob fiican baa na helay.

waa la naqliyay ✓

1

de: get, receive, obtain; find; win, achieve; reach

2

lx: hel

3

pd: (helay / heshay)

4

ps: v1=

5

key: hel

waa la naqliyay ✓

1

(Bee-sha)

2

1. Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

3

2. Qolo qolo ka xoog badani ka dultimid ama qabsatay oo xoog ugu taliso; raaciye; isticmaar.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid.

waa la naqliyay ✓

1

beel¹: m.dh (-lo, m.l) Cid ama reero badan oo meel wada deggan; duddo; qeyro.

2

beel²: m.dh.u Koox dabeeci ahaan sabo ku wada uuman, oo isugu jira sinjiyo dhir iyo xayawaanba leh.

3

beel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) Hanti ama wax kale oo hore loo lahaa tirmid; waayid. m.f.dh, beelid.

waa la naqliyay ✓

1

v. lose

2

beel vl. n. loss, lack of (X)

3

beel [feminine] n. settlement, group of families, community; colonization

waa la naqliyay ✓

1

-beesha: (n) a small community

2

beel: -ay / beeshay: (v) lost (loost); suffer loss. Ex: wiilkii gacan buu beelay; the boy lost an arm

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad haysatay waa; wax aad lahayd oo kaa hallaaba. Wax badso wax beel bay leedahay.

2

beel: (dabagelis) ereyada uu raaco u roga diidmo iyo waayid sida: indhabbeel, dhegabbeel, jeelbbeel, arradbbeel iyo waxii la mid ah.

3

beel -ka: (magac, lab, keli) qof saaxiibkaa ah. Dh: wadaay, rafiiq, jaal.

4

beel-sha: (magac, dhedig, keli) dad isku qolo ah ama isku isir ah. Dh: qabiil.

5

beel-sha: (magac, dhedig, keli) reero badan oo meel wada yaal oo isku deegaan ah. Bulladiyo ciyaaraha, lagu waa bariistoo, beeluhu gu' joogaan, sow berisamaadkii, Beled Weyne maan tegin. Dh: duddo, qeyro. Wa: beelo.

6

beel -sha: (magac, dhedig, keli) koox abuuraha Ilaahay ah oo isku jinsi ah sida dhirta, dugaagga iyo shinbiraha.

waa la naqliyay ✓

فَصِيلَة

waa la naqliyay ✓

/siidh/ (v) siin (siiba dhul ama xuquuq tabar darri loo dhiibo). e.g. The government has ceded the island to Cuba.

waa la naqliyay ✓

1

(Ceel-ka)

2

God la qoday oo hoos u dheer oo wareegsan oo laga helo biyo ama saliid ama dhuxul ama wax kale.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jooloji) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

ceel¹: m.l (-lal, m.l) God la qoday oo hoos u dheer oo laga helo biyo iyo wixi lamida.

2

ceel²: m.l (-lal, m.l) (jool.) Il-biyood dhulka hoostiisa ah oo lagu helay riig oo laga qoday oogada dhulka ilaa oogada biyaha hoose, biyahaa waxa markaa loo soo saaraa ama loo soo afuufaa oogada dhulka. Haddii ceel ka hoos maro oogada biyaha hoose xilliga qoyaanka, oo aanu aad hoos uga dhicin oogada biyaha hoose ee joogtada ah, wuxuu biyo yeelanayaa xilliga qoyaanka, haddii uu gaaro oogada biyaha hoose ee joogtada ah, dabadeed weligii biyo ayuu yeelanayaa.

waa la naqliyay ✓

Well

waa la naqliyay ✓

m. n. well; fuel dump

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. ceelal-ceelasha] well (weel); watering place

waa la naqliyay ✓

1

Pozzo

2

Well

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhulka oo hoos loo qodo oo isha biyaha laga gaadho; god dheer oo hoos loo qodo, si looga soo saaro biyo, shidal, macdan ama wax kale.

2

ceel: (eraydhawaaq) dameeraha biyaha loogu yeedho. 'Ceel' dheh dameeraha, biyaha ha u soo weecdaane.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; [ext.] fuel dump

2

lx: ceel

3

pd: (-ka Pl: ceelal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: ceel

waa la naqliyay ✓

بنر

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan xoolaha lagu sunto oo u eg deelka xuruufta carabiga. 2. la-mid: d (da').

waa la naqliyay ✓

m. n. D [letter of the Arabic alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka siddeedaad ee alif ba'da carabiga oo Soomaalida badhkood deel ugu dhawaaqaan. Dh: daal.

2

deel -ka: (magac, lab, keli) astaan xoolaha lagu dhigo oo lagu calaamadiyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: da'

2

bw: Arabic

3

de: D [letter of the Arabic alphabet]

4

lx: deel

5

pd: (-ka Pl: deelal (/sha))

6

ps: n4-m, n2-m

7

key: deel

waa la naqliyay ✓

1

(Edeb-ta)

2

Dhaqanwanaag.

waa la naqliyay ✓