hays — Macnaha & Turjumaada

1

hays¹: m.l Meel godan oo kuruska iyo misigta geela u dhexeysa.

2

hays²: m.l la-mid: hayn².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg hayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: -er, -or, -ure [POSSESSING] Form a noun indicating a state of having or possessing

2

lx: -hays

3

ps: n2-m-suf

4

xe: bladder

5

xv: kaadihays

6

key: -hays

waa la naqliyay ✓

1

(Dhays-ta)

2

Xoolaha rimman kolka candhadu soo weynaanta bilawdo; habaas; candhayn; qor; jimic.

waa la naqliyay ✓

m.dh D. ah: neef soo sid dhoweeyey oo candhadiisa iyo sabiishiisa ka muuqato buurnaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. lactation before birthing (when udders get full of milk)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) udder of pregnant female mammals, such as cows, sheep, and goats ~ candho

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) candhada neefka rimman oo markuu soo sid dhammeeyo ama bilo sii rimmanyahay intii hore ka waynaata.

waa la naqliyay ✓

1

cf: candho, rimman

2

de: lactation before birthing (when udders get full of milk)

3

lx: dhays

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: dhays

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: haysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg haysad.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Wax ku dhegid. 2. (f.g) Wax gacan ku hayn. 3. (f.mg) U h.: wax, wax u malayn. “Cali waxaan u haystaa in uu wanaagsanyahay”. 4.(f.mg) U h.: cid wax u qabsasho. 5. (f.mg) Isu h.: cid wax aanay ahayn ismoodid. 6. (f.mg) La h.: cid xiriir fiican la yeelasho. 7. (f.mg) La h.: hees, war iyo wixi lamida dhegeysigooda dhegta u raaricin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Wax ku dhegid. 2. (f.g) Wax gacan ku hayn. 3. (f.mg) U h.: wax, wax u malayn. Cali waxaan u haystaa in uu wanaagsanyahay. 4.(f.mg) U h.: cid wax u qabsasho. 5. (f.mg) Isu h.: cid wax aanay ahayn ismoodid. 6. (f.mg) La h.: cid xiriir fiican la yeelasho. 7. (f.mg) La h.: hees, war iyo wixi lamida dhegeysigooda dhegta u raaricin. m.f.dh, haysasho.

waa la naqliyay ✓

v.st: have; hold, keep for oneself; possess

waa la naqliyay ✓

-haystay I haysatay: (v) have (haav); possess (pozeses). Ex: qalin ma haysataa? do you have a pen? —is hays -ta / ata: (adj) attached together; not separated; complete (kampaliit)

waa la naqliyay ✓

(fal) gacanta ha kuugu jiro oo habixin.

waa la naqliyay ✓

1

de: have; hold, keep for oneself; possess

2

lx: hayso

3

pd: (haystay / haysatay)

4

ps: v3b=st

5

xe: Do you have any vacant rooms?

6

xv: Qolal maran miyaad haysaa?

7

key: hayso

waa la naqliyay ✓

1

(Amaah-da)

2

Xoolo qof qof ka doono, oo haysto, oo goor lagu ballamay kaddib, kii horoo lahaa uu u cesho.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrimisa-da)

2

Qofka (dheddig) arrimiya; talada haysa; taliso; maarayso.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Axal-ka) Xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.

2

2. (Axa-sha) Xab is-haysta oo adag.

waa la naqliyay ✓

1

(Baahi-da)

2

Wax waxtar ah, ama lagamamaarmaan ah, haddana aan la haysan, tebidda la teba hayo; Wax in la helo ama la haysto la jeclaan lahaa, gaajada loo qabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaq-a)

2

1. Astaan (dhaqdhaqaaq, if, dhawaaq, cod.) lagu wada hadlo ama wax laysku faro ama laysku garansiiyo; ishaaro.

3

2. Hal hays, hadaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Beelid-da)

2

Wax waxtar ah oo hor loo haystey waayid, sida: indhabeelid; dhega-beelid, gurya-beelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Birqaab-ka)

2

Bir labo qalbac oo is-haysata ka samaysan oo biraha la tumayo lagu qabto ama lagu qaabiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Boojin-ta)

2

Qof aan raalli ahayn xoog kula tegid ama ku haysasho, badanaa gabar guur laga rabo ama qof la doona hayo inuu xoolo isku furto ama lagu furto; Afduub.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Boqon-ka) Xarigga, seedda boqonta laga sameeyo, oo qaansada.

2

2. (Boqon-ta) Seedda ciribta iyo muruqa kubka isu haysa; faysha shanshada iyo dhudhunka isu haysa; fayl.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Caad-da) Dhagax, isagoo shiilmay oo qolqola haya dhulka gudihiisa ka soo baxay, oo isagoo is-haysta dhulka korkiisa ku ballaartay oo ku qaboobey; sallax dhagax ah oo jaadkaas ah oo biyaha celiya.

2

2. (Caad-ka) Daruur cad oo xalleefsan oo aad u sarraysa; daruurta da'satey waxa ka hara oo wax cirka laftiisa ku dhegsan la moodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caadbax-a)

2

Bannaan u soo bax; muuqasho; wax qarsi la'aan; xog-warran; gows-haysad la'aan.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciilcun-ka)

2

Ciil badan oo isgaargaarey ama wax badan uurka lagu haystey oo raagey; ciilqab weyn.

waa la naqliyay ✓

Si uu yeelo garan la'; naftu hayso; lagu biyakeenay.

waa la naqliyay ✓

1

(Cirboor-ta)

2

Xiisad dabayl ah oo isku duuban oo dhexda ka daloosha oo si xoog badan isugu wareegeysa iyadoo labadeeda madax mid dhulka ku haysa midna kor iyo cirka ku tog yahay; waxay badanaa kicisaa boor (leexo) lig ah oo cirka mudaya; cirwareen; qode.

waa la naqliyay ✓

1

(Curaar-ta)

2

Wax loo haysto in lagu helo wax kaa maqan; rahan; rahaamad.

waa la naqliyay ✓

1

(Daaduf-ka)

2

Aan waxba haysan oo iska wareega haya; cayr.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaa-sha)

2

Biyaha dhexdooda oo sida kalluunka loo dhex marmaro, iyadoo aan waxba la haysan lana cuskanayn, cagahana aan dhulka lagu hayn; (ama dabbaal).

waa la naqliyay ✓

1

(Dabis-ka)

2

Waxaa yeesha xoolaha shinbirtu (cudur) ku dhacdo: calannaqsiga bay kolkol mar labaad liqi waayaan oo camanka hoostooda isaga haystaan, kolkaasaa camanku meelo ka soo buurtaan oo afka qaabkiisu foolxumaadaa; cantab; (ama tabis, tabsi).

waa la naqliyay ✓

1

* (Dabla-ha)

2

1. Xubin xoogga dabka sida kamid ah oo aan alifyo iyo xiddigo weli qaadan; askari.

3

2. Buntukh ama dab kale haysta.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabweyn-ta)

2

1. Dabka lagu dagaallamo kiisa waaweyn oo culculus.

3

2. Colka dabka jaadkaas ah haysta oo ku dagaallama.

waa la naqliyay ✓

(suffix): -ation; or ing; action or process. Ex: ilays; lightening

waa la naqliyay ✓

1

has¹: m.l Bus fuula alaab aan mudda la isticmaalin.

2

has²: f.g1 (-say, -stay) 1. Wax yasid. 2. Cid cabsi gelin. 3. Cid nijaaseyn.

waa la naqliyay ✓

v. scare (off); scorn

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cabsi geli oo baji. Dh: baji.

2

has: (fal) haska iyo siigada ka daadi oo ka huf. has: (fal) cid kale quudhso.

3

has -ka: (magac, lab, keli) fidhada ka kacda kolka wax la bidiyo ama la huffo. Dh: fidho, firo.

waa la naqliyay ✓

1

de: scare (off); scorn

2

lx: has

3

pd: (hasay)

4

ps: v1=tr

5

key: has

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-yay, -ysay) 1. (f.g) Wax xafidid. 2. (f.mg) La h.: wax kahelid. 3. (f.mg.) U h.: rati, hal abaahisiin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-yay, -ysay) 1. (f.g) Wax xafidid. 2. (f.mg) La h.: wax kahelid. 3. (f.mg.) U h.: rati, hal abaahisiin. m.f.dh, hayn.

waa la naqliyay ✓

v. hold, keep, have, possess

waa la naqliyay ✓

/hey/ (n) caws, siiba caws qallalan (n) 2. fursad ka faa'iideysi. e.g. Make hay while you are in Vancouver and look for a job there.

waa la naqliyay ✓

1

-ey / say: (v) hold (hooldh)-, keep (kiip)', retain (riteeyn). Ex: ii hay; hold [keep] it for me.

2

ku haysaa: disturb, anger or annoy: bother (baather). Ex: dhibaato ma kugu haysaa? it's bothering you?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax had gacanta ku hayso xaji oo ha sii deyn. Dh: xaji.

2

hay: (fal) xafidsanaw oo ha illoobin. Qur'aanka kol haddaad xafiddo hay oo ha sii dayn. Li: illow.

3

hay: (fal) xil, masuul ka ahaw. Dh: xukun.

4

hay: (fal) masaariiftiisa iyo noloshiisa ka masuul ahaw. Dh: eeg.

5

hay: (fal) ha caydhoobin; weligaa barwaaqaysnaw. Hay oo maal.

waa la naqliyay ✓

n., geedo, -ihi, caws, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

de: -ing, -ation [GERUND] Makes a masculine noun from a Conjugation 2b stem

2

lx: -ays

3

ps: vn-m-suf

4

xe: ending, conclusion

5

xv: dhammays

6

key: -ays

waa la naqliyay ✓

/dheys/ (n) 1. waayo (waayaha nolosha) (n) 2. maalmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Catir.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) islahadal iyo qaraw. Dh: hadar, hadur, qaraw.

waa la naqliyay ✓

1

(Hayb-ta)

2

Sheegashada la sheegto in cid, reer, qolo, tol ama qaran laga dhashay ama la yahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qolo, tol, jinsiyad iyo wixi lamida oo ay cidi ka soo jeeddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qolo, tol, jinsiyad iyo wixi lamida oo ay cidi ka soo jeeddo.

waa la naqliyay ✓

f. n. geneology, account of one's origin, clan ~ descent line

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) lineage (liniyeej); tribe (taraayb); derivation, family tree

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) sinji calaamado iyo wax loogu hagaago leh; cidda la yahay. Dh: reer, qolo, tol, qabiil, qaran.

2

hayb -ta: (magac, dhedig, keli) sheegashada la sheegto in cid, reer, qolo, tol ama garan laga dhashay ama la yahay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: reer, qolo, tol

2

de: geneology, account of one's origin, clan ~ descent line

3

lx: hayb

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: hayb

waa la naqliyay ✓

Waa tahay; hawraarsan; hallayeelo (ama hayeh).

waa la naqliyay ✓

fk. Waa tahay; hawraarsan; hallayeelo. la-mid: hayeh.

waa la naqliyay ✓

fk. Waa tahay; hawraarsan; hallayeelo. la-mid: hayeh.

waa la naqliyay ✓

inter. yes, O.K.

waa la naqliyay ✓

(interjection) used to express approval or agreement, yes (yees); OK

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) marxabba; waan yeelay. Haye habaar ma maro. Dh: hawraarsan. Li: diiday.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayl-ka) Miro iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo la ganacsado; waa miro udug wanaagsan leh, waxaana lagu darsadaa shaaha (ama heyl).

2

2. (Hay-sha) Summad xoolaha loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

hayl: m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

2

hąyl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Summad xoolaha loo yeelo iyadoo dhegta in yar hoos loo jeexayo. 2. Mirraaq yar oo maro dacalkeeda laga jeexay. la-mid: haylaan².

3

hąyl²: f.g1 (-ylay, -yshay) 1. Neef summad hayl ah u yeelid. 2. Wax si dherer ah u dillaacin. la-mid: haylaamee, haylyaamee.

waa la naqliyay ✓

m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cardamom

2

hayl [feminine] n. mark cut into the ear of an animal for identification

3

hayl v. make a branding cut on cattle

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cardamom (kaardhamen) ~ heyl, heel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah geed xawaashka dumarku dheriga ku daraan. Waa midho iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo laga ganacsado. Waa midho udgoon oo shaaha iyo cuntadaba lagu darsado. Dh: heyl.

2

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) sumad xoolaha loo yeelo oo ah jeex dhegta ka laallaada ama meel kale oo jidhka noolaha ah. Nirigtani dhegta hay! bay ku leedahay.

3

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) maro hun ah ama inta ka laalaadda. Dh: qayd, baal, cad, shadfad.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayn-ka) Geed-abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

2

2. (Hayn-ta) Qof agti joogid ama oollaan; gacan ku dhigid; qabasho; qabid.

waa la naqliyay ✓

1

hayn¹: m.l Geed abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

2

hayn²: m.f.dh eeg hay. la-mid: hays².

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] thornless plant species, growing in arid areas

2

hayn vl. n. act of holding ~ keeping

waa la naqliyay ✓

1

(Hayn) C Suaeda micromeris Brenan. Chenopodiaceae.

2

C Suaeda monoica J.F.Gmel. Chenopodiaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of keeping or holding something; retainment (riteeynment) ~ xafidid

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, dhedig) geed nagaadheed ka baxa xeebaha iyo dhulka ciidda dhanaan oo geelu ku jeelbaxo. Dh: dalluug, xudhuun.

2

hayn -ta: (magacwadareed) geed'abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

3

hayn-ta: (magac, dhedig, keli) qof ama hanti laguu dhiibay mas'uul ka ahaan. Dh: daranyodhabid, daryeelid.

4

hayn-ta: (magac, dhedig, keli) faraqabsiin uu qof mulki u haysto. Dh: lahaan.

5

hayn-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta ku xajin. Dh: xajin.

6

hayn -ta: (magac, dhedig, keli) xafidsanaan.

waa la naqliyay ✓

m.l H. ah: kurus in yar dhan u janjeera.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg hoyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (naxwe) Isbeddel sarfeed oo ku dhaca qaabka ereyada qaarkood (siiba magacyada), oo muujinaya xiriirka naxweed ee qaabkaasi uu la leeyahay weerta inteeda kale; waa seddaxda habdhis kaysyada Soomaaliyeed waxaana ka mid ah: kays yeelaale oo ah marka magaca yeele uu dhammaadkiisa ka muuqdo -u ama -i. Labada kale waa: kays yeermo iyo kays lahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l (naxwe) Isbeddel sarfeed oo ku dhaca qaabka ereyada qaarkood (siiba magacyada), oo muujinaya xiriirka naxweed ee qaabkaasi uu la leeyahay weerta inteeda kale; waa seddaxda habdhis kaysyada Soomaaliyeed waxaana ka mid ah: kays yeelaale oo ah marka magaca yeele uu dhammaadkiisa ka muuqdo -u ama -i. Labada kale waa: kays yeermo iyo kays lahaansho.

waa la naqliyay ✓

pron., pro: someone ... him

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg layn.

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ... him = la + is

2

lx: lays

3

ps: pro + pro

4

key: lays

waa la naqliyay ✓

1

pays, n.m. - dal.

2

être en pays de connaissance - dad ama dal la yaqaano.

3

mal du pays - hilaw; loo hilowbo dalkaaga; loo xiiso dalkaaga.

4

pays perdu - dal fog, aan dhawayn; dheer; durugsan.

5

voir du pays - safrid.

waa la naqliyay ✓

name-m firm

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wadaad kaniisadeed. Ma cirkaa qadhqadhi waanigaa qayskii gawra- caye. Dh: wadaad. Li: waranle.

waa la naqliyay ✓

1

(Rays-ka)

2

Ciidda roobku qooyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciid qoyan oo roob ku da'ay.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciid qoyan oo roob ku da'ay.

waa la naqliyay ✓

m. n. earth wet with rain

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) wet surface of the ground caused by raining

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qoyaan ciidda ku hadha kolka biyuhu ka gudhaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: earth wet with rain

2

lx: rays

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m

5

key: rays

waa la naqliyay ✓

n., (of the sun) cadceed, -di.

waa la naqliyay ✓

[WHYSE, WEIS] Aristolochia rigida 01

waa la naqliyay ✓

1

(Xays-ka)

2

Xilliyada sanada midkood; yaare; xaysin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Roob jiilaalka ka da'a xeebaha bari. 2. Xilli roob ka da'o xeebaha bari.

waa la naqliyay ✓

m. n. light rain that falls during the lesser dry season

waa la naqliyay ✓