haydaarayn

-ta: (magac, dhedig, keli) cid la diririd oo u hanjabid afka uun ah. Dh: hanjabid, diririd, guhaadin.

hayaanadayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof u soo baahday wax aad leedahay, si xun ula dhaqmid. Dh: hayaanadays.

m.dh la-mid: haylid.

(Haarayn-ta)

Haar u yeelid, ka dhigid.

m.f.dh eeg haaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) haar iyo nabar ku dhufasho; haar gaadhsiin. Edbi gabadha laakiin haaraynta ka ilaali. Dh: qoomid, dakhrid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhibaato iyo rafaad. Haydaarta iyo waad ogayd hilinkii dheeraaye. Gudoodiguu la soo jiidhayaa go' iyo haydaare Dh: haydaaro. Li: raaxo.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

m.f.dh eeg awaare.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

La habaaray; habaar ku dhacay; habaar qaba; inkaaran.

habaaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax habaar ku dhacay ahaansho.

habaaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax habaar ku dhacay noqosho.

habaaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax habaar ku dhacay ahaansho. m.f.dh, habaarmid.

habaaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax habaar ku dhacay noqosho. m.f.dh, habaarnaan.

der. [adjective] cursed, accursed

(adj) being under a curse: cursed (keersidh); doomed (dhuumidh); accursed (a-keersidh)

(tilmaame) qof habaar ku dhacay: qof habaar qaba; qof inkaaran. Li: ducaysan.

de: cursed, accursed

lx: habaaran

pd: (habaarnaa)

ps: adj-der

key: habaaran

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan la nidaamin ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan la nidaamin ahaansho. m.f.dh, habdarnaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): badly off; poorly organized, disorganized, disorderly

(tilmaame) si xun loo habeeyey.

de: badly off; poorly organized, disorganized, disorderly

lx: habdaran

pd: (habdarnaa)

ps: adj-cmp

key: habdaran

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Neef geel ah wax hawaar leh ahaansho. 2. la-mid: hawaarsan.

(tilmaame) mid khasban; la khasbay.

m.dh 1. Dhib, luggooyo iyo wixi lamida oo cid loo geysto. 2. Weyddiin badan oo cid aan wax hayn la weyddiiyo. la-mid: haydaarto.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg haydaar.

haydalan¹: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Neef ido ah wax caatoobey noqosho.

haydalan²: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) Neef ido ah wax caato ah ahaansho.

Summation

-ta: (magac, dhedig, keli) afbeelidda bir wax lagu jaran jiray; waxgoyn la'aanta bir af ay wax ku goyso lahaan jirtay. Afdarrayn bay gudumadu wax la goyn la'dahaye, waa in la liso. Dh: afdarrays, afbeelid, saawiroobid.

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ama waran wax aad kuugu dhaw ku dhufasho.

m.dh la-mid: ikhyaarayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto duco looga jeedo, karin. Xilliga barwaaqada ah daraaraynta beereleydu waa joogto. Dh: casuumadayn, daraarays, ducayn.

(Dardaaran-ka)

1. Ballan adag oo qof ka ballamo sida xooliisa loo qaybina hayo, dhimashadiisa kaddib.

2. Ballan laysku adkeeyo oo dhan.

dardaaran¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Ballan uu dhaafo qof oo ku saabsan sida hantidiisa laga yeelayo dhimashadiisa kaddib. 2. Ballan uu dhaafo qof tegayo oo ku saabsan sida laga yeelayo reerkiisa inta uu maqanyahay.

dardaaran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Qof dhimashadiisa kaddib sida hantidiisa la yeelayo ka ballamid. 2. Qof tegaya sida reerkiisa laga yeelayo ka ballamid.

dardaaran¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Ballan uu dhaafo qof oo ku saabsan sida hantidiisa laga yeelayo dhimashadiisa kaddib. 2. Ballan uu dhaafo qof tegayo oo ku saabsan sida laga yeelayo reerkiisa inta uu maqanyahay.

dardaaran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Qof dhimashadiisa kaddib sida hantidiisa la yeelayo ka ballamid. 2. Qof tegaya sida reerkiisa laga yeelayo ka ballamid. m.f.dh, dardaarmid.

m. n. will, testament, last wishes

dardaaran v. make a will, bequeath; express a wish

-ka: (n) will (wzZ); the will after the death; testament (testa-ment)

Testamento; raccomandazione

Will; recommendation

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, u sheegid sida uu samayn lahaa adiga dabadaa oo tilmaamid. Dh: waano, talo.

dardaaran -ka: (magac, lab, keli) fariinta hadalqoraalka ah oo uu qofka geeriyoonayaa ka tego oo talo ah ama tilmaan reerkiisa ku saabsan.

وَصِيَّة

(Faddarayn-ta)

Wax faddaraysan ka dhigid; najaasayn; wasakhayn.

m.f.dh eeg faddaree.

-ta: (n) contamination (kon taam e neey shin); foulness

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ama nijaas gaadhsiin. Dh: faddaaddayn. Li: nadiifin.

faddarayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan xun barid. Dh: aafayn. Li: tarbiyadayn, edbib.

(Fagaarayn-ta)

(u fagaarayn) legdan, feer, tartan, dabbaaldeg, kd.. meel fagaare ah oo la wada joogo u samayn, u golaadin.

m.f.dh eeg fagaaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) tartan iyo wax la mid ah, fagaaro u samayn; ciyaar iyo wax la mid ah, meel fagaare ah oo la wada joogo u samayn.

m.f.dh eeg hadalhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) war ama sheeko hore loo ogaa, sii hadalhayn. Dh: hadalhays.

conj., vl. pron., neg. if you ... not

de: if you ... not = haddii + aad + aan

lx: haddaadan

ps: conj + vpro + neg

key: haddaadan

conj., vl. pron., neg. if she / it [fem.] ... not

de: if she / it [fem] ... not = hadda + aan + ay

lx: haddaanay

pd: (haddaaney)

ps: conj + neg + vpro

key: haddaanay

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal aan macno lahayn ku sheekayn. Ninkani hadradayn ayuu wakhtigiisa ku dilaa. Dh: kaftamid.

(Hanqaaran-ka)

Meel wax loo doontay ama lagu malayna hayey, wixii ka waayid; hungoobid; luggooyo; (ama hanqaran).

hanqaaran¹: m.l 1. Luggooyo. 2. la-mid: hanqaarmid.

hanqaaran²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Qof hankaagsan noqosho. la-mid: hanqaran².

v. fail to get ~ find; be disappointed

(fal) meel aad wax u doonatay, ku hankaag: ku soo hungow; ku luggo'.

hanqaaran -ka: (magac, lab, keli) meel wax loo doontay ama lagu malaynayey wax ka waayid. Dh: hungoobid, luggo'id.

hanqaaran: (tilmaame) qof hungoobay oo la luggooyay.

de: fail to get ~ find; be disappointed

lx: hanqaaran

nt: hanqaaran (ka) [vn-m] 'failure to find; disappointment'

pd: (hanqaarmay)

ps: v1=intr

key: hanqaaran

(Hataaqayn-ta)

Horay u harbin; hanboorriyid; turaanturrayn.

m.dh la-mid: hantaaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanboorriyid ama horay u riixid. Dh: harbin.

m.f.dh eeg haybaari. la-mid: hay-baaris.

f.g2 (-eeyay, -eeysay) Cid haydaaro u gaysasho.

(Haydaarta-da)

1. Eed korka layska saaro; haaraan.

2. Dhibaato rafaad: (ama haydaaro, heydaarto).

m.dh la-mid: haydaaro.

f. n. blame, unjust accusation; grudge

-da: (magac, dhedig, keli) eed dusha la iska saaro. Dh: haaraan, eed.

a: haydaaro ~ heydaaro

de: blame, unjust accusation; grudge

lx: haydaarto

pd: (/da)

ps: n6-f

key: haydaarto

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaad isku ekeysiin. Wadaadayn wadaad lagumo noqdo. Dh: wadaadays. Li: waranlayn.

m.f.dh eeg wayaakee.

-da: (magac, dhedig, kel) cid kale, xoolo nool siin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax soo socda wax kale ka horgeyn oo dhanka kale u dhaafin. Wax is waydiin ma xumee wax is waydaarin baa daran.

(Xawaarayn-ta)

Orod xawaare ah, ordid.

m.f.dh eeg xawaaree.

-ta: (magac, dhedi, keli) orod xawaare ah oo aad ah ordid. Dh: ordid.

m.f.dh eeg cambaaree.

-ta (n) condemnation (kon-dem-ney-shin) denouncement (di-nown-siment) ~ dhaleecayn, canbaarayn

-ta: (magac, dhedig, keli) cambaar ku ridis; cambaar qabadsiin.

cambaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale dhaleecayn. Dh: eedayn.

(Canbaarayn-ta)

1. Canbaar u yeelid.

2. Dhaleecayn; ceebayn.

-ta: (n) condemnation (kon-dem-neyshin)-, denouncement (di-nown-simenf) ~ dhaleecayn

Accusare

To accuse

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaleecayn; dhalliil iyo cambaar u jeedin.

(Dacdarrayn-ta)

Rafaad ka yimid hagar iyo isku ladid ku jirrabid.

m.f.dh eeg dacdarree.

-ta: (n) lack of caring; neglect (nig-lekf); mistreatment (mistiriitment)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aad gacanta ku hayso daryeella'aan kula kicid. Dh: rafaadin, dhibaatayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qoofalidda gammaanka lugta iyo jeeniga la isku xidho. Dh: shakaalid, shakalid.

m.f.dh eeg dandarree.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanti uu lahaa baabi'id; qof bartiisu yaraatay ahaan. Dh: danyaraan.