haro — Macnaha & Turjumaada

1

(Hara-da)

2

Biyo badan oo fadhiya oo aalaa macaan oo dhinac walba dhul kaga wareegsan yahay; balli weyn; kal.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Biyo badan oo fadhiya oo aala macaan oo dhinac walba dhul kaga wareegsanyahay; balli weyn. 2. Hungowga ku dhaca herinta marka ugaar la soo waayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Biyo badan oo fadhiya oo aala macaan oo dhinac walba dhul kaga wareegsanyahay; balli weyn. 2. Hungowga ku dhaca herinta marka ugaar la soo waayo.

waa la naqliyay ✓

Lake

waa la naqliyay ✓

f. n. lake, pond

waa la naqliyay ✓

-haraha: (n) lake (leeyk); lagoon (laguun); pond (paandh) ~ war

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel qushaash leh oo aad u baahan tahay, nadiifso oo hagaajiso.

2

haro -da: (magac, dhedig, keli) biyo fadhiya oo aalaa macaan oo dhinac walba dhul kaga wareegsan yahay. Dh: balli, kal, har, war.

waa la naqliyay ✓

haro, n.m. - ku qaylin.

waa la naqliyay ✓

1

de: lake, pond

2

lx: haro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: haro

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) walxo dab nool ah oo ka soo finiina dab shidan.

waa la naqliyay ✓

Escarpment

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-raday, -ratay) Cid si wanaagsan oo aan hagrasho lahayn wax ugu qabasho.

waa la naqliyay ✓

v. hesitate out of fear

waa la naqliyay ✓

1

de: hesitate out of fear

2

lx: habro

3

nt: habrasho (/da) [vn-f]

4

pd: (habraday)

5

ps: v3a=

6

key: habro

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuunka oo ku biira socsodka hawada darteed.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-raday, -ratay) Si aan daacad ahayn wax u qabasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-raday, -ratay) Si aan daacad ahayn wax u qabasho. m.f.dh, hagrasho.

waa la naqliyay ✓

v. act half-heartedly ~ insincerely

waa la naqliyay ✓

-hagraday / hagratay: (v) don't make an earnest effort to help someone, [opposite of u hagarbax]

waa la naqliyay ✓

1

de: act half-heartedly ~ insincerely

2

lx: hagro

3

nt: hagrad (ka) [vn-m], hagrasho (/da) [vn-f]

4

pd: (hagraday)

5

ps: v3a=

6

key: hagro

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-raday, -ratay) Cid waxtarkeeda u hagar bixid la'aan.

waa la naqliyay ✓

(fal) «u ~» cid kale, si meel ka dilan ah ula dhaqan oo u tudh. Dh: alaalabaq.

waa la naqliyay ✓

(Harbo) N Sericocomopsis pallida (S. Moore) Schinz. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Harga-da)

2

Xuub jilicsan oo ilmaha dhalana haya ku wada daboolan.

waa la naqliyay ✓

f. n. placenta

waa la naqliyay ✓

-hargaha: (n) [Plural] leathers (letharis)-, hides (haaydhis) ~ see [eeg] harag-ga

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xuub jilicsan oo ilmaha dhalanaya ku wada daboolan.

waa la naqliyay ✓

1

de: placenta

2

lx: hargo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

key: hargo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qaday, -qatay) 1. Nafley biyo ku hafasho. 2. Nafley wax aad uga dhergid. la-mid: hirqo.

waa la naqliyay ✓

v. submerge and suffocate oneself; be overwhelmed

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo badan ku hafo.

waa la naqliyay ✓

1

de: submerge and suffocate oneself; be overwhelmed

2

lx: harqo

3

pd: (harqaday)

4

ps: v3a=intr

5

key: harqo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Qorrax meel hoos ah ka gelid. 2. Goor maalin ah cid marti u noqosho. la-mid: herso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Qorrax meel hoos ah ka gelid. 2. Goor maalin ah cid marti u noqosho. m.f.dh, harsasho. la-mid: herso.

waa la naqliyay ✓

v. shelter from the sun, go into the shade

waa la naqliyay ✓

-harsaday / harsatay: (v) shelter from sunlight, take cover or find refuge

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg hadhso.

waa la naqliyay ✓

1

de: shelter from the sun, go into the shade

2

lx: harso

3

pd: (harsaday)

4

ps: v3a=

5

key: harso

waa la naqliyay ✓

1

(Biya-ha)

2

Wax shubma oo aan ur iyo midab iyo dhadhan midna lahayn; waxaa ka samaysma badaha, webiyaasha, harooyinka, durdurrada, roobka, ... kolkay kululaadaan waxay u rogmadaan qiiqbiyood, kolkay qaboobaanna baraf.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhasheeg-ga)

2

Dhulka meeliisa hooseeya oo biyaha webiyaashu ku soo daadaan oo hadba inta buuxsama harooyin u ekaada; biyabbaxo; godob.

waa la naqliyay ✓

1

(Gal-ka)

2

1. Dhar yar oo la tolo oo qalabka qaarki, sida barkimooyinka, lagu rogo ama la dhex geliyo oo dhawraarin u ah.

3

2. Dabool harag ah ama qori ama bir ama wax kale, oo qalabka qaarki (billawe, seef, kd.) loo sameeyo, laguna qaado.

4

3. Biyo kooban oo meel fadhiya; balli; haro.

5

4. (shax, waalo, kd.) badin; ka dhicid; foorad.

6

5. Garangar iftiin ah oo xilliyada qaarkood dayuxu dhex galo.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan la heli karin ama dhib lagu heli haro.

2

2. (Macduun-ka) Kan la waayey ama heliddiisu dhibta tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Reebid-da)

2

1. (ka reebid) Wax, waxay la socdeen inay raacaan u diidid, dib uga soo celin.

3

2. (ku reebid) a) Meel ku celin. b) Qof, in wax la siiyo ama wax loo dhiibo, ama uu wax hayo, ku talin, ka ballamid. c) Xaraf dhawaaqi ama yeerti, xaraf kale korkiisa ku joojin (sida: ereyga baal, dhawaaqa aa-du wuxuu ku kor joogsanayaa oo ku reebmayaa xarafka l).

4

3. Wax laga haro oo aan la samayn karin, ka dhigid; oggolaan waayid; diidid; mamnuucid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (juqraafi) Shacaabi taxan oo leh muuqaalka garanta ama muuqaalka kabta faraska oo ku wareegsan barkad (haro xeebeed).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) 1. Dhogor cufan, dheer oo ka baxda qaarka hore ee libaaxa; shaash. 2. Timo jilicsan, dheer oo uu raggu la haro.

waa la naqliyay ✓

1

daruur¹: m.l 1. Tolmo kabaha, lammooyinka iyo wixi lamida sarjiyada looga tolo si loo qurxiyo. 2. Midab barobaro cadcad ah oo xoolaha qaarkood yeeshaan.

2

daruur²: m.dh (-ro, m.l) Caad biyo xambaarsan oo cirka iyo dhulka dhexdooda heehaaba.

3

daruur³: m.dh (-ro, m.l) (fiisikis) Dhibco yaryar oo biyo ah oo ka samaysmay uumi-bax biyood oo galay gibilka, ka dibna ku qaboobay meel joog sare leh oo dhulka dushiisa. Uumi-baxa biyuhu wuxuu ka yimaadaa, harooyinka, webiyada iyo wixi lamida.

4

daruur⁴: f.g1 (-ray, -rtay) Kabo, laammo iyo wixi lamida sarjiyadooda tolmo lagu qurxinayo u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

dhaxal¹: m.l 1. Hantida qof dhintay looga haro. 2. Raad ay ilmuhu ka raacaan waalidintooda.

2

dhaxal²: m.l 1. (qaanuun) Hanti ama lacag aad ka heshay qof dhintay, sababta waad lahaatay. 2. (taar.) Dhacdo taariikheed reebtana taariikh.

3

dhaxal³: f.g/mg1 (-xlay, -xashay; -xli) 1. (f.g) Hanti qof dhintay uga harid. 2. (f.g) Hanti qof dhintay looga haray qaybin. 3. (f.mg) Ka dh.: ilmuhu ka raacaan waalidintooda raadid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Haro aad u weyn oo biyo badani ku jiraan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Webi, war, haro iyo wixi lamida labadooda dhan isaga gudbin.

waa la naqliyay ✓

1

gargudub¹: m.l la-mid: gargudbid.

2

gargudub²: f.mg1 (-dbay, -dubtay, -dbi) Webi, haro, war iyo wixi lamida labadeeda dacal isaga gudbid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: harowsasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg harowso. la-mid: harowsad, harowsi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: harowsasho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Socod dhibaato leh oo lagu kala haro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) (jooloji) Gabal dhul ah oo ay ku wareegsanyihiin biyo, gabalkaasi dhulka ah wuxuu ku dhexyaal badweyn, bad, haro, ama webi. la-mid: jasiiro.

waa la naqliyay ✓

1

khoori¹: m.l (-iyo, m.dh) Gacan yar oo bad berriga soo gudaggala.

2

khoori²: m.l (-iyo, m.dh) 1. (juqraafi) Dhul ballaaran oo biyaha baddu ama kuwa harooyinku ay soo galeen. 2. (juqraafi) Liid dhuleed dhuuban oo isku xira laba dhul oo waaweyn, tusaale ahaan: labo dhul qaaradeed oo waaweyn, ama jasiirad-u-eke ku xira dhul-weynaha; tusaale caad waxaa noqon kara qooriga Panama iyo qooriga Suways (Suez).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-nno, m.dh) (kiimika) Curiye neef cagaar-hurdi ah oo firfircoon kana tirsan haloojinnada (ururka VII ee tusaha kalgalka curiyeyaasha). Waxa laga helaa biyaha badda, cusbada harooyinka iyo helaytka (NaCl) oo tuulma fadhiisimo dhul-hoosad ah. K.ta oo ah ogsidheeye xooggan, waxa lagu xisaabay in dhulka oogadiisa ay ka tahay 0.055%.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) (juqraafi) Farac ka baxa oo ka taga webiga intiisa mudan oo aan mar dambe ku soo noqon oo biyaha uu sido ku dara badda ama haro. Waxaa lagu isticmaalaa keliyada badan ee webiga afkiisa ee loo yaqaan delta ama marawaxad suubaaneed.

waa la naqliyay ✓

1

(Har-ka)

2

Waxa ifku qabto, hooska uu bixiyo; hoos; hoosiis.

waa la naqliyay ✓

1

har¹: m.l (-rar, m.l) 1. Wax if qabtay hooska uu bixiyo. 2. Meel dusha ka dedan, waab, guri iyo wixi lamida hooskooda qabow.

2

har²: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Digo iyo wixi lamida meel ka xaarid. 2. (f.mg) Safar iyo wixi lamida dad u bixi lahaa mid ka mid ah ka baaqasho. 3. (f.mg) Qof dad uu la socday ka gaabin. 4. (f.mg) Wax la isticmaalay in yar ka baaqi noqosho. 5. (f.mg) U h.: qof dhintay xoolo ka dhaxlid.

waa la naqliyay ✓

1

har¹: m.l (-rar, m.l) 1. Wax if qabtay hooska uu bixiyo. 2. Meel dusha ka dedan, waab, guri iyo wixi lamida hooskooda qabow.

2

har²: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Digo iyo wixi lamida meel ka xaarid. 2. (f.mg) Safar iyo wixi lamida dad u bixi lahaa mid ka mid ah ka baaqasho. 3. (f.mg) Qof dad uu la socday ka gaabin. 4. (f.mg) Wax la isticmaalay in yar ka baaqi noqosho. 5. (f.mg) U h.: qof dhintay xoolo ka dhaxlid. m.f.dh, harid.

waa la naqliyay ✓

1

v. stay (behind), remain, be left over

2

har m. n. shade, shadow

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) continue to stay after others have gone or left; remain (ri meeyn); stay (isteey) ~ hadh, joog

2

har -ka: (n) shadow (shaadhow); shade (sheeydh) ~ har, hoos,

3

hadh leh: (adj) shady (sheeydhi) ~ hoos leh; shade (sheeydh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid soconaysa, ka hadh.

2

har: (fal) salabe qaado oo meel qashin yaallo nadiifi. Aqalka hortiisa har. Dh: xaadh, fiiq, dug, salabee.

3

har -ka: (magac, lab keli) eeg hadh.

4

har-ta: (magac, dhedig, keli) meel ballaadhan oo godan oo biyuhu fadhiistaan oo Allasamee ah ama la qoday. Dh: balli Wa: haro.

waa la naqliyay ✓

ظَلَّ

waa la naqliyay ✓

1

(Bara-da)

2

1. Kobta la deggan yahay oo la bartay iyo iyada iyo nafleyda isasaamayskooda.

3

2. Aqal; hooy; guri.

waa la naqliyay ✓

1

baro¹: m.dh 1. Degaan lagu dhasho ama lagu dhaqmo; guri. 2. Goobta lagu cayaaro ciyaarta xayaadka.

2

baro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Aqoon kororsasho. 2. U b.: wax caado ka yeelasho. Tusaale: “Cali in uu subax walba canjeero cuno ayuu u bartay”.

waa la naqliyay ✓

1

baro¹: m.dh 1. Degaan lagu dhasho ama lagu dhaqmo; guri. 2. Goobta lagu cayaaro ciyaarta xayaadka.

2

baro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Aqoon kororsasho. 2. U b.: wax caado ka yeelasho. Tusaale: Cali in uu subax walba canjeero cuno ayuu u bartay. m.f.dh, barasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. learn; study

2

baro: [feminine] n. familiar environment, home

waa la naqliyay ✓

1

-bartay / baratay: (v) gain knowledge or skill through experience or study (ista li); learn (leen)

2

-u baro: (v) get used to

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhigo; aqoon dhigo. Wax baro oo wax dhaqo haddaad waano laba dhaadday. Dh: dhigo.

2

baro-da: (magac, dhedig, keli) meel la dego. Allahayoow badhaadhaha, ha ka dhigin baroor dumar iyo barada meyd yaal. Dh: hoy, guri.

waa la naqliyay ✓

1

(Cara-da)

2

Si la noqdo oo lala kululaado, cay ama aflaggaaddo ama waxyeello ama xumato kale oo lays taartay darteed; xanaaq; dhirif; umal.

waa la naqliyay ✓

1

caro¹: m.dh Dareen qofka ku dhasha oo shucuurtiisa kiciya marka xumaan ama qadaf lagu sameeyo.

2

caro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) Caro gelid; xanaaqid; camashood.

waa la naqliyay ✓

1

caro¹: m.dh Dareen qofka ku dhasha oo shucuurtiisa kiciya marka xumaan ama qadaf lagu sameeyo.

2

caro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) Caro gelid; xanaaqid; camashood. m.f.dh, carasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] anger, malice, irritation

2

caro v. destroy things in frustration

waa la naqliyay ✓

carada: (n) anger (ang-ger)-, rage (reeyj); fury (fiyuuri)-, wrath (raath); indignation (in-dhig-neey-shin) ~ xanaaq, cadho

waa la naqliyay ✓

1

Rabbia

2

Anger

waa la naqliyay ✓

agg. - gacaliye; qaali.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) ciil dartii, wax u baabi'i; ku cartan; ku cadho burbur.

2

caro -da: (magac, dhedig, keli) eeg cadho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dara-da)

2

(legdan) gacan qofka surka lagaga maro oo lagu ceejiyo, waana wax reebban (= daro waa dirir)

waa la naqliyay ✓

1

daro¹: m.dh 1. Tab awrtu u dagaasho oo ratigu luquntiisa dulmariyo luqunta ratiga kale isla markaana cududda ku dhegaayo. 2. Tab legdinta ka mid ah oo uu qof gacanta kaga maro qoorta qof kale.

2

daro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Ku d.: wax, wax kale ku kordhisasho. 2. Ku d.: qof, qof kale u guurin. 3. Isku d.: dhawr waxyaalood isku qaadasho. 4. Isku d.: isku qasasho. m.f.dh, darasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. strangle-hold (in wrestling)

waa la naqliyay ✓

-darada: (n) strangler (straangalar); specially, while wrestling —daree -yey / dareysay: (v) strangle (straangal)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) wax, wax kale ku kordhi.

2

daro: (fal) (ku ~) qof, qof kale u guuri.

3

daro: (fal) (isku ~) dhawr waxyaalood mar qudha isku qaado.

4

daro -da: (magac, dhedig, keli) hab ka mid ah qaabka la isu legdo, oo gacan qofka qoorta lagaga qabto oo lagu ceejiyo ama awrtu u dagaallanto oo qoortiisa iyo jeenigiisa hore inta u dhaxaysa uu geliyo luqunta awrka kale ee uu la dagaallamayo. Daro waa dirir. Dh: xuurto, qallaxato, darayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: strangle-hold (in wrestling)

2

lx: daro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: Its serious now.' (i.e., no longer play) [saying]

6

xv: Daro waa dirir.

7

key: daro

waa la naqliyay ✓

f.g/lg3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fandharasho. 2. Cid farriin u dhiibasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/lg3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fandharasho. 2. Cid farriin u dhiibasho. m.f.dh, farasho.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. fingers; fingerprints

waa la naqliyay ✓

-faraha: (n) [Plural of far] fingers (fingeris)

waa la naqliyay ✓

s.m. munaarad.

waa la naqliyay ✓

1

de: fingers; [ext.] fingerprints

2

lx: faro

3

pd: (/ha)

4

ps: n1-m-pl

5

key: faro

waa la naqliyay ✓

1

garo¹: m.dh.u Riyo.

2

garo²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fahmid. 2. Wax aqoonsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fahmid. 2. Wax aqoonsasho. m.f.dh, garasho.

waa la naqliyay ✓

v. understand, know (how), be able; recognize

waa la naqliyay ✓

-gartay I garatay: (v) know or identify; recognize (rekegnaayz). Ex: ma garan kartaa...; can you recognize...

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sheeg waxa uu yahay; hubi inaad aqoon u leedahay oo ka jawaab.

2

garo -da: (magac, dhedig, keli) midab qaarka hore ee riyaha ku yaal oo inta kale ka duwan.

waa la naqliyay ✓

1

de: understand, know (how), be able; recognize

2

lx: garo

3

pd: (gartay / garatay)

4

ps: v3b=

5

xe: I don't understand.

6

xv: Ma garan.

7

key: garo

waa la naqliyay ✓

(Habo) N. Limonium somalorum (Vierh) Hutch & Bruce. Plumbaginaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg habaryar.

waa la naqliyay ✓