halgaabid

(Halgaad-da)

Tuuryo gacaneed.

halgaad¹: m.dh (-do, m.l) 1. Wax sida ul, bur, qori ah oo gacanta lagu tuuro si wax loogu dhufto. 2. Tuuryo gacameed. 3. H. ah: ul weyn.

halgaad²: f.g1 (-day, -dday) Waran, ul iyo wixi lamida cid ku tuurid.

v. throw

halgaad [feminine] n.; vn-f: throw; act of throwing

-da: (n) the act or an instance of throwing especially a bat, club or wooden stick

halgaad -ay / day: (v) throw a wooden stick

(fal) «ku~» si tiigaalo ah wax u tuur.

halgaad -da: (magac, dhedig, keli) nabar tuuryo gacmeed ah. Dh: wajaaf.

halgaad -da: (magac, dhedig, keli) tuuryo gacameed oo meel lala beegsado. In kastoo halgaad lagu dhuftoo heeryo laga jeexo. Gobanimo nin heerinahayaa soo hadhgali waaye.

m.f.dh eeg albaab².

-da: (magac, dhedig, keli) «ku ~» meel, wax kale ku awdid; ka horgeyn. Ku albaaba taladiinna, xikmaddii la soo tuuray.

(Dalaabid-da)

Dalqalaad iska aadid.

m.dh 1. la-mid: dalow 1. Dal qalaad iska aadid. 2. eeg dalaaw².

m.dh 1. la-mid: dalow¹. Dal qalaad iska aadid. 2. eeg dalaaw.

-da: (magac, dhedig, keli) dal shisheeye aadid oo xuduudda ama badaha ka tallaabid. Dh: tallaabid, dhoofid.

(Habaabid-da)

Iska socosho, iyadoo aan dhulka la mara hayo, la kala garanayn; lumid; anbasho.

m.f.dh eeg habow². la-mid: habow¹.

-da: (magac, dhedig, keli) lumid meeshii habboonayd meel aan ahayn la maro. Dh: lumid, ambasho, dayow, asqoobid, hallaabid, habaabis, lumitaan, hallaabitaan.

(Hagaagid-da)

1. Qallooc la'aan u socosho; si toosan u dhaqaaqid.

2. Sidii la rabey noqosho; wanaagsanaansho.

m.f.dh eeg hagaag². la-mid: hagaag¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) qallooc la'aan u socosho; si toosan ah u dhaqaaqid.

hagaagid -da: (magac, dhedig, keli) wax markii hore qaldanaa wanaagsanaan oo fiicnaan; sidii la rabey noqosho. Dh: wanaagsanaasho, hagaagis, hagaagsami fiicnaan.

(Hagaasid-da)

Yaraantii, korriimo wanaagsan waayid: hagaas noqosho.

m.f.dh eeg hagaas². la-mid: hagaas¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) hagaas noqosho; korriimo wanaagsan waayid. Dh: hagaasnimo.

-da: (magac, dhedig, keli) dheef; faa'iido; macaash. Dh: waxtar.

(Halaagid-da)

Baabbi'in; layn.

m.f.dh eeg halaag². la-mid: halaag¹ (2), halaajin, halaajis, hallig¹, hallig

-da: (magac, dhedig, keli) baabi'in oo dabargoyn. Dh: halaagis, dabargoyn. Li: badbaadis.

(Halaaqid-da)

Unuunufidda badan oo xoolaha qaarkood, siiba lo'da, oo ay doontaan lafo dibadda lagu qubay oo ay ruugaan.

m.f.dh eeg halaaq². la-mid: halaaq¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) unuunufidda badan oo xoolaha qaarkood, siiba lo'da, oo ay ku raadsadaan lafo ay ruugaan.

halaaqid-da: (magac, dhedig, keli) munuusid guryaha iyo xaafadaha dhexdooda. Dh: suunsuumid, ununuufid.

(Halgamid-da)

Hawl ama wax kale qabashadood u tartamid, u dagaallamid; loollamid.

m.f.dh eeg halgan³.

vl. n. struggle

-da: (n) the act of struggling or campaigning (kaampeeyning) ~ halgan

-da: (magac, dhedig, keli) hawl ama wax kale qabashadooda u dagaallamid.

de: struggle

lx: halgamid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: halgamid

(Hargabid-da)

Hargab ku dhicid.

m.f.dh eeg hargab³.

-da: (magac, dhedig, keli) duri qaadid; hargab yeelasho. Dh: duryid.

-da: (magac, dhedig, keli) dal shisheeye oo la tago. Dh: dhuyaalid, dalaw.

(Galgaalid-da)

(xoolo, kd.) galgaal noqosho.

m.f.dh eeg galgaal².

-da: (magac, dhedig, keli) naag ama neef aan dhalin, oo aad u cayila noqosho.

m.f.dh eeg halmaal.

-da: (magac, dhedig, keli) xirfad iyo wixii la mid ah, ku shaqaysi lagu shaqaysto oo wax lagaga dheefo.

halmaalid -da: (magac, dhedig, keli) (la ~) cid kale, wax la wadaagid ama kala mid ahaansho; wax kala sinnaansho.

(Halmaamid-da)

1. Erey halmaan ah, ku tiraabid; kammi'id.

2. Illaawid.

m.f.dh eeg halmaan². la-mid: halmaan¹, hilmaamid, hilmaan¹.

Dimenticanza

Forgetfulness

-da: (magac, dhedig, keli) illaabid ama xusuusasho la'aan. Dh: hilmaamid, illaw.

m.f.dh eeg halqaad². la-mid: halqaad¹ (2).

m.f.dh eeg halraac².

m.f.dh eeg hawlgab². la-mid: hawlgebid.

-da: (magac, dhedig, keli) qof hawlgab ah noqosho.

m.dh la-mid: hullaabid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg hillaabad.

m.f.dh eeg hullow. la-mid: hillaab, hillaabid, hillaab¹ (3).

-da: (magac, dhedig, keli) hab dharka loo huwado.

(Maggaabid-da)

Maggow keenid; godlasho.

m.f.dh eeg maggow². la-mid: maggow¹.

m.f.dh eeg salgaar.

-da: (magac, dhedig, keli) arrin iyo wax la mid, gunteeda iyo xaqiiqdeeda, ogaan.

(Tallaabid-da)

Meel (webi, waddo, kd.) babac uga gudbid, ka tallaabsasho, goyn.

m.f.dh eeg tallaab. la-mid: tillaabid.

-da: (magac, dhedig, keli) xuduud, waddo, tog iyo wixii la mid ah; dhinaca kale u gudbid. Dh: gudbid.

tallaabid-da: (magac, dhedig, keli) habka ay xooluhu isku rimiyaan. Dibigu saca wuu tallaabay.

(Dhiigaabid-da)

Dhiig soo deyn; dhiig ka imaansho.

m.f.dh eeg dhiigow. la-mid: dhiigid.

m.f.dh eeg khaddaab².

m.dh la-mid: laablaabid.

(Shallaayid-da)

Qoomammo qabasho; farta dhexda ka qaniinid.

m.f.dh eeg shallaa.

-da: (magac, dhedig, keli) qoomamayn; farta dhexda ka qaniinid, is ciil kaambiyid. Dh: calaacalid.

(Laabid-da)

Wax kala baxsan ama fidsan isku soo celin, isku soo rogid; (soo laabid) soo qalloocin; dib u soo celin.

m.f.dh eeg laab4. la-mid: laabis², laabniin.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kala baxsan ama fidsan isku celin; isku soo rogid. Dh: laabis.

m.dh eeg abaab². la-mid: ababid. la-mid: abaab¹, abaabis.

-da: (magac, dhedig, keli) xaabista iyo unuunufka wax meel ku daadsan.

(Axgabid-da)

Dacgabid; caal-qaadasho

m.f.dh eeg axgab². la-mid: axgab¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) caalqaadad; dacgabid; itaalgabid.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof marinka toosan ka weecin.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof marinka toosan ka weecin. m.f.dh, habaabin.

v. mislead, lead ~ send astray

-yey / say: (v) lead astray; misguide (mis-gaaydh) ~ meel xun u horseed

(fal) cid kale, lumi oo jidka qumman ka leexi. Habaabi colka oo meel kale u tilmaan. Dh: anbi, dhumi, lumi, hallee. Li: hanuuni, toosi.

de: mislead, lead ~ send astray

lx: habaabi

pd: (habaabiyey)

ps: v2a=tr

key: habaabi

f.g2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax toosin ama wanaajin. 2. (f.mg) Ku h.: wax meel uu u socdo ku toosin. 3. (f.mg) Ku h.: warqad, farriin, alaab iyo wixi lamida cidda ay u socoto meesha laga heli karo u dirid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax toosin ama wanaajin. 2. (f.mg) Ku h.: wax meel uu u socdo ku toosin. 3. (f.mg) Ku h.: warqad, farriin, alaab iyo wixi lamida cidda ay u socoto meesha laga heli karo u dirid. m.f.dh, hagaajin.

v. straighten (out), put in order, make right, tidy up; regulate; organize; proof-read

-yey / say: (v) fix (fiksi); repair (ripeer); enhance (in-heen-si); improve (im-puruuv) ~ samayee, dayactir

(fal) sida ugu wanaagsan u qabo, si fiican u samee. Dh: fiicnee, wanaaji. Li: xumee.

hagaaji: (fal) wax horay u xumaa dib u suubbi. Caanteenkaa iga xumaadaye ii hagaaji. Dh: samee. Li: xumee.

hagaaji: (fal) dawga saxda ah ku rid; meel uu doonayo ku toosi. Ninka waddada ku hagaaji. Dh: tus, Li: weeci.

cf: farsamee, sallax

de: straighten (out), put in order, make right, tidy up; regulate; organize; [ext.] proof-read

lx: hagaaji

pd: (hagaajiyey)

ps: v2a=

key: hagaaji

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley korriimo xumo dhaxalsiin.

v. stunt, cause to be stunted ~ dwarfish

(fal) hagaas ka dhig oo ha kori waayo.

de: stunt, cause to be stunted ~ dwarfish

lx: hagaasi

pd: (hagaasiyey)

ps: v2a=tr

key: hagaasi

(Hagagid-da)

Hadal hadal ka hor keenid, ku gudbid; murmid; asaraarid, ogaaldiidid.